L020.139大圓滿心性休息大車註釋品一至品四 C3.5S

༄༅། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོའི་འགྲེལ་པ་« »ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ། །

«རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧྭ་སནྡྷི་ཙིནྟཱ་བི་སྲནྟ་བྲྀཏྟི་མ་ཧྭ་ར་ཐ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོའི་འགྲེལ་པ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲིན་ལས་ཞི་བདེའི་ཆར་གྱི་ཚོགས་མངའ་བ། །རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་མཛེས་སྐུ་གསུམ་མཛད་པའི་རྣམ་འགྲོས་ཅན། །མཁྱེན་བརྩེའི་འབྲུག་སྒྲ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར་ཁྱབ་ཚངས་པའི་རྔ་ཆེན་གསལ་བར་སྒྲོག» «།འགྲོ་བའི་གཙོ་བོ་ཀུན་མཁྱེན་དེ་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་སྤྱི་བོས་མཆོད། །ཨོ་རྒྱན་མཚོ་གླིང་པདྨའི་སྡོང་པོ་ལ། །རྒྱལ་བའི་རྣམ་འཕྲུལ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །མཚན་རྫོགས་དཔེ་བྱད་ཡོན་ཏན་ཚོགས་འབར་བའི། །པདྨ་འབྱུང་གནས་བདག་བློའི་པད་མཚོ་སྐྱོངས། །གདོད་ནས་འོད་གསལ་དྲི་མ་མེད་གང་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་» «ཞིང༌། །སྐྱེ་མེད་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་གང་གཉུག་མའི་ངོ་བོར་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་འགྲོ་འོང་མེད་གང་སྣ་ཚོགས་སྤྲོས་པའི་ཡུལ་མིན་» «ཞིང༌། །བཟང་ངན་བླང་དོར་དམིགས་སུ་མེད་གང་སེམས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ལ་འདུད། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བས་ཞི་བ་མཆོག་བརྙེས་ཐར་པའི་གྲོང་མཆོག་ཉམས་དགའ་བར། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་སུ་དྲང་ཕྱིར་མདོ་རྒྱུད་སྙིང་པོའི་དོན་བསྡུས་ཏེ། །ཉིན་མཚན་མི་ངལ་བརྩོན་པས་ལྷུར་ལེན་གཅིག་ཏུ་ཞི་ལ་སེམས་གཞོལ་བ། །སྲིད་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཟབ་མོའི་ལམ་གྱུར་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་གསལ་བར་བྱ། ། «ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞུང་ལམ་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་འདི་ཉིད་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ། ཀླད་ཀྱི་དོན་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་བརྗོད། གཞུང་གི་དོན་དངོས་རྒྱ་ཆེར་བཤད། མཐར་ཕྱིན་པ་མཇུག་གི་དོན་བསྟན་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཕྱག་གི་དོན་དང༌། བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། «འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་ཞིང༌། དེའི་བསྟན་པ་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་གནས་ལ།

以下是完整的漢語直譯: 大圓滿心性休息註釋《大車前部》 (以下為梵文標題:) (藏文: མ་ཧྭ་སནྡྷི་ཙིནྟཱ་བི་སྲནྟ་བྲྀཏྟི་མ་ཧྭ་ར་ཐ་ནཱ་མ, 梵文擬音: Mahāsandhi-cittā-viśrānta-vṛtti-mahāratha-nāma, 梵文天城體: महासंधि-चित्ता-विश्रान्त-वृत्ति-महारथ-नाम, 漢語字面意義: 大圓滿心性休息註釋大車之名, 漢語擬音: 瑪哈桑迪齊達維斯蘭達布里提瑪哈拉塔納瑪) 藏語: 大圓滿心性休息註釋名為大車 向吉祥普賢頂禮! 具有從吉祥二資糧海雲中降下寂靜安樂雨之眾的、 以自性百種功德莊嚴、具三身事業行相的、 以智悲雷音遍及十方、清晰宣說梵天大鼓聲的、 頂禮眾生之主遍知者彼及法和僧眾。 在鄔金海島蓮花莖上, 自然成就佛陀化身, 圓滿相好功德眾熾盛, 蓮花生大士請護佑我心蓮海。 向從本初光明無垢、超越有為和涅槃、 無生自性不二、本性圓滿佛陀、 無有無、常斷、來去、非種種戲論境、 無善惡取捨所緣、心性無為頂禮。 爲了將一切眾生悉皆引導至三世諸佛獲得最勝寂靜、解脫殊勝悅意城市, 攝集經續精要義理, 日夜不懈精進專注,一心趣向寂靜, 宣說解脫輪迴甚深道路大車。 在解說這部顯示一切法為一條道路的大圓滿心性休息時,有三個部分:首先闡述序言的含義即著手撰寫論典的方式,其次廣泛解釋正文的內容,最後闡明結語的含義。第一部分包括頂禮的含義和立誓造論兩部分。首先是: 如是佛陀降臨世間,其教法即殊勝正法經典也由殊勝士夫們的恩德而住世

དེའི་བསྟན་པ་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་གནས་ལ། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་དལ་འབྱོར་དམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་འདིར་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར། སྔགས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་གང་ཟག་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་བླང་བའི་རིམ་པ། ལས་དང་པོ་པ་འཇུག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འབྲས་བུའི་བར་ཚང་ལ་མ་ནོར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་རྫོགས་ཤིང༌། འཁོར་བར་དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་ཞི་བའི་གླིང་དུ་ངལ་གསོ་བར་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་རྩོམ་པར་འདོད་ནས་རེ་ཞིག་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བ། གདོད་མའི་མགོན་པོ་ཡོན་ཏན་གང་ཆེན་མཚོ། །མཁྱེན་བརྩེའི་རང་བཞིན་གཏིང་མཐའ་དཔག་ཡས་ཤིང༌། །རྒྱལ་བ་རྒྱལ་སྲས་ཡིད་བཞིན་འབྱུང་བའི་གནས། །» «ཕན་བདེའི་སྤྲིན་ཕུང་འཕྲོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་དག་སྨོས་ཏེ། གཞི་གདོད་མའི་གནས་སུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མགོན་པོ་ནི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཆེན་མཚོའི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་མངའ་བ་དེ་ནི། མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་གཏིང་མཐའ་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚུར་རོལ་མཐོང་བའི་བློས་དཔག་པར་མི་ནུས་ཤིང༌། དེས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་མཛད་པས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་སྲས་དང་བཅས་པའི་ནོར་བུ་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ། ནམ་མཁའི་མཐས་ཀླས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕན་པ་རང་རང་གི་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བདེ་བ་དང༌། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ལ་འགོད་ཅིང༌། མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་དབང་པོའི་སྐལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་འགོད་ཅིང་མཐར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་པའི་བདག་ཉིད་དམ་པ། དཔལ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །

以下是完整的漢語直譯: 其教法即殊勝正法經典也由殊勝士夫們的恩德而住世。在此獲得難得的殊勝閑暇富足之時，爲了從輪迴大苦海中度脫自他眾生，爲了完整無誤地教示從初學者入門直至證得菩提果位的次第，如何由一個人修習密乘與波羅蜜多的廣大方法，爲了圓滿一切乘的意義，並使輪迴中疲憊的心性在寂靜之洲休息，我想要撰寫名為《大圓滿心性休息》的十三章論典。首先頂禮道： 本初怙主功德大海洋， 智悲自性深廣無邊際， 諸佛菩薩如意寶生處， 利樂雲團散發我頂禮。 所謂本初境界中現證菩提的怙主，即是導師世尊。他具有斷證功德大海的自性，擁有身語意無盡莊嚴輪，其殊勝智慧與大悲的深度和廣度是此岸凡夫智慧所無法測度的。由於他精進于所說之法，成為三世諸佛及其子眾珍寶的生源。在遍及虛空邊際的一切眾生界中，安置眾生於暫時利益——各自意願相應的安樂和人天之樂，以及究竟安樂——隨順各自根器的三種菩提，最終令其趣入遍知一切相的大菩提佛果。我向具有如此殊勝本質的十方三世諸佛及其子眾，以吉祥普賢菩薩為首的一切聖眾頂禮。

དཔལ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །དེ་ལ་གདོད་མའི་མགོན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ནི། དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། མགོན་པོ་གདོད་ནས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་གང་ཆེན་མཚོ། །ཞེས་སོ། །མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་དག་རྫོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་དེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ཐུབ་པ་མ་གཏོགས་ཇི་ལྟའི་དངོས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ལས་གཞན་ཡོད་མིན། །ཞེས་སོ། །དཀོན་མཆོག་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་བྱུང་བ་ཉིད། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སངས་རྒྱས་ལས་ཆོས་ཆོས་ལས་འཕགས་པའི་ཚོགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེའང་ཕན་བདེའི་སྤྲིན་ཕུང་འགྲོ་བ་ལ་འཕྲོ་བ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྩེ་བ་ཅན། །ཕྲད་དང་བྲལ་བའི་དགོངས་པ་ཅན། །མི་འབྲལ་བ་ཡི་དགོངས་པ་ཅན། །ཕན་བདེ་དགོངས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱག་འཚལ་བའི་དགོས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀས་ཐོབ་པའི་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ལས། རེ་ཞིག་རང་གིས་ཐོབ་པའི་ཡུལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྐལ་བ་བཟང་པོས་བསྟོད་ན། རང་ཉིད་དམ་པར་རྟོགས་པ་དང༌། དམ་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་ནས། རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། གཞན་དོན་བརྩེ་བ་ཅན་རྣམས་སྲོག་ཕྱིར་ཡང༌། །རང་གི་ནུས་པ་ལྷོད་པོར་མི་བྱེད་དེ། །» «སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཁུར་ལྕི་ཁུར་བ་དག» «།ཉམ་ངའི་གནས་སུ་ནམ་ཡང་འདོར་མི་» «བྱེད། །ཅེས་སོ། །གཞན་གྱིས་ཐོབ་པའི་དགོས་པ་ཡང༌། སྟོན་པ་དང་བསྟན་བཅོས་མཆོག་ཏུ་རིག་ནས་གུས་པ་སྟེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་སྟོན་པ་ལ། །མཆོད་པར་བརྗོད་པ་འབྲས་མེད་མིན། །སྟོན་པ་དང་ནི་བསྟན་བཅོས་ལ། །དད་འདུན་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་ཀས་ཐོབ་པའི་དགོས་པ་ནི། ཚོགས་རྫོགས་པས་སྨོན་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས། བསོད་ནམས་ལྡན་པའི་མི་ཡི་བསམ་པ་རྣམས་ཀྱང་» «འགྲུབ། །ཅེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་མང་བྱེད་ཀྱི་མདོར། གང་ཞིག་རྒྱལ་བ་རྣམ་འདྲེན་ལ། །བྱ་བ་ཆུང་ངུ་བྱེད་གྱུར་པ། །

以下是直譯：

向吉祥普賢等十方三世一切諸佛及菩薩眷屬頂禮。關於這個,原始護佑者功德大海,如《吉祥幻化網》中說:"護佑者原始圓滿佛,功德珍寶大象海。"完全圓滿的智慧和慈悲智慧,除佛陀外別無他者,如《四百論》中說:"除佛外,如是實相,如來之外無他有。"這些珍貴者也是以因果關係而生,如《寶性論》中說:"從佛出法,從法出聖眾。"而且,利樂雲團散佈于眾生,如《經莊嚴論》中說:"于諸眾生具悲心,具有會遇分離意,具有不離之意樂,利樂意樂我敬禮。"如是頂禮的必要,是爲了自己和他人雙方獲得大利益。首先,對自己所獲得的殊勝對像以善妙詞義讚頌,則能了悟自己為聖者,入于聖行,有完成著作的必要。如《八千大疏》中說:"為利他具悲者,即使為命亦不懈,賢聖擔負重擔者,于危難處終不棄。"他人所獲得的必要也是了知導師和論典為殊勝而生敬,如龍樹說:"造論者對導師,稱讚非無果,為使對導師,及論生信敬。"雙方所獲得的必要是圓滿資糧而成就所愿,如《廣大遊戲經》中說:"具福德人之意願亦成就。"又如《多佛經》中說:"若人于勝者導師,作微小事,

གང་ཞིག་རྒྱལ་བ་རྣམ་འདྲེན་ལ། །བྱ་བ་ཆུང་ངུ་བྱེད་གྱུར་པ། །དེ་དག་མཐོ་རིས་སྣ་ཚོགས་དག» «།བགྲོད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། «གཉིས་པ་ནི།« དེ་ལྟར་ཕྱག་བྱས་ནས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། འོད་གསལ་ཆོས་སྐུ་དྲི་མེད་རྒྱལ་བའི་ཁམས། །མ་རིག་འཛིན་པས་སྲིད་པ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་མྱང་ངམ་ཐང་དཀྱིལ་དུ། །དུབ་པའི་སེམས་»ཉི«ད་དེ་རིང་ངལ་གསོ་བྱ། །» «ཞེས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁམས་ངོ་བོ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་བཞི་ལས་འདས་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ནས་ཁྱབ་པར་ཡོད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སེམས་དེ་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བས་ན་ཉོན་མོངས་ངོ་བོ་མེད་གཟིགས་ནས། །གང་དག་འགྲོ་ཀུན་བདག་མེད་མཐའ་བཞི་ཡང་དག་རྟོགས་ནས་ཐམས་ཅད་ལ། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྗེས་ཞུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་བློ་མངའ་བ། །སེམས་ཅན་རྣམ་དག་མཐའ་ཡས་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་མངའ་དེ་ལ་འདུད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གདོད་མ་ནས་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་ལ་ཡོད་ཀྱང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། མ་རིག་པ་བདག་ཏུ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང༌། དེས་བསྐྱེད་པ་འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། ཕྲག་དོག་སྟེ། དུག་ལྔའི་ཉོན་མོངས་པས་སྲིད་པ་འདིར་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་བཞག་པས་མི་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ལས་ཀྱིས་དུད་འགྲོ་དང༌། འབྲིང་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཡི་དགས་དང༌། ཆེན་པོ་དང་ཞེ་སྡང་གི་ལས་ཀྱི་དམྱལ་བ་དང༌། དགེ་»བ་«བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ང་རྒྱལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ལྷ་དང་མི་དང༌། ཕྲག་དོག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དགེ་བས་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། རང་རང་གི་གནས་རིས་དང༌། བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། བར་མ་དང༌། དགེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་སོ་སོ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། སྲིད་པའི་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་བགྲོད་དཀའ་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་འདིར་རང་དབང་མེད་པར་འཁྱམས་ཤིང༌། དོན་མེད་པ་ལ་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བ། 我會嘗試直譯這段藏文，但請注意，由於其中包含許多佛教術語和概念，直譯可能不能完全傳達原文的深層含義。以下是直譯：

"凡是對勝者導師做些微小善行的人，他們將經歷各種天界，最終獲得菩提。"如是所說。

第二，如是禮拜后應當做什麼呢？

"光明法身無垢勝者界， 因無明執而流轉此有， 業與煩惱荒野中央， 今日疲憊心性當休息。"

這是說，心的本性從本初就是光明的，佛界的本質超越四邊（有無常斷），遍及一切眾生。如《寶性論》中說：

"彼心本性光明故，見煩惱無自性， 誰能通達一切眾無我四邊， 隨行圓滿佛陀無障礙智， 清凈無邊眾生境智見，我敬禮。"

如是所說。雖然從本初就有清凈的智慧，但因不能認識而在此有中流轉。由無明執我的業，以及由此產生的貪、嗔、癡、慢、嫉等五毒煩惱而在此有中輪迴。

怎樣呢？在阿賴耶識上留下各種習氣，小的不善業和愚癡業導致畜生道，中等的貪慾業導致餓鬼道，大的嗔恨業導致地獄道，與傲慢相應的善業福德導致天人道，與嫉妒相應的善業導致非天道。各自在其境界中經歷快樂、痛苦、中性感受，行善惡等。在這無始無終難以跨越的輪迴荒野中無自主地流轉，如同夢中景像一般執著無實之我與我所。

དོན་མེད་པ་ལ་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བ། ལེགས་པར་བརྟགས་ན་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་རང་དུས་ན་བདེན་བདེན་གྲུབ་གྲུབ་པོ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཡོ། །འདི་ན་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ལས། རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །རང་གི་ལས་ཀྱིས་སོ་སོར་འཆིང་འགྱུར་ཏེ། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མའི་ཁོར་མོར་འཁྱམས། །རང་བཞིན་བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ ཡང༌། །མི་མཁས་བྱིས་པས་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན། །སྲིད་པའི་ཟུག་རྔུ་ཕྱི་ཕྱིར་ལྡང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་སེམས་ཅན་འཆིང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཅིངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཀྱང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འདི་དག་ལས་ཐར་པའི་མིག་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་བསྟན་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ལམ་དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་ཞི་བ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་འདིར་འཁྱམས་དུས། ཕ་དང་མ་མ་བྱས་པ་མེད་ལ། དེ་རྣམས་བོར་ནས་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཐར་བར་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། ཉེ་དུ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཁོངས་སུ་ཆུད་གྱུར་པ། །ཀློང་གི་ནང་དུ་ལྟུང་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་ཤིས་འཕྲོས་པས་ངོ་མ་ཤེས་པ་དེ་བོར་ནས། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཐར་བྱེད་ན་དེ་ལས་ཁྲེལ་བོར་མེད། །བྱིས་པ་པང་ནས་བཙའ་བ་ཅི་ཡང་མི་ནུས་པས། །གང་གི་ནུ་ཞོ་བྱམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་གཟགས་འཐུངས་པ། །ངལ་བ་མང་བསྟེན་བྱམས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་དག་འདིར། །ཤིན་ཏུ་མ་རབས་ཞིག་ནའང་སྤོང་བར་སུ་ཞིང་སྤྲོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་ལ་བསམ་ཏེ། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་འཁོར་བ་འདིར་འཁྱམས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཁུར་གྱིས་དུབ་ཅིང་ངལ་བ་རྣམས་མཐོང་ནས། རྒྱལ་བའི་འབྱོར་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བས་བརྒྱན་པའི་བསྟི་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་ངལ་གསོ་བའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པར་འདོད་པ་ནི་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ།

以下是直譯： 無意義的事物上執著我和我所，如同夢中的景象。仔細觀察時雖不存在，但在迷惑的當下卻似乎真實成立。如《三摩地王經》中說： "有情眾生如夢般飄忽，此中無人出生亦無死。" 又如《梵天所問經》中說： "如夢般顯現的眾生， 各自被自己的業所束縛， 在種種苦樂的輪迴中流轉。 雖然自性無我即是真如， 無知愚者卻執著我和我所， 輪迴的痛苦將不斷升起。" 如是，輪迴中的眾生被各種束縛所繫縛，雖然一切法無我，卻執著有我。爲了使這些眾生從中解脫而開啟慧眼，應當宣說究竟了義的精髓。為什麼呢？因為僅僅了知自己的道路而追求寂靜是不合理的。在無始輪迴中，所有眾生都曾互為父母，拋棄他們而只求自己解脫是不應該的。如《致弟子書》中說： "親眷陷入輪迴大海之中， 如同墜入深淵一般， 因生死流轉而不相識，拋棄他們， 若只求一己解脫，再無比這更無恥。 嬰兒離開懷抱什麼也做不到， 曾飲其乳汁慈愛濃厚， 歷經多苦依賴慈愛的那些人， 即便極其卑劣，誰愿捨棄？" 思維此理，看到長久以來在輪迴中流轉的眾生們揹負無量苦楚的重擔而疲憊不堪，以佛陀殊勝圓滿的功德莊嚴的住處——大涅槃的果位作為休憩之處，想要撰寫開示的論著，這是以圓滿的無量悲心引導輪迴中流轉的眾生

རྒྱལ་བའི་འབྱོར་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བས་བརྒྱན་པའི་བསྟི་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་ངལ་གསོ་བའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པར་འདོད་པ་ནི་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་གཙུག་ལག་གམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གཙུག་ལག་གི་སྦྱོར་བས་ཡང་དག་པར་བརྩོན་ཞིང༌། དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེངས་བའོ། །ཐར་པའི་ལམ་པོ་ཆེའི་སྲོལ་བཏོད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའོ། །རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་གཉིས་པ་བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་ཏོ། ། «སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་གཞུང་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བའི་ལེའུ་ལ་བཞི་ལས། དལ་འབྱོར་ཐོབ་དཀའ་བ་སྤྱིར་བཤད་པ། དལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ངོས་གཟུང་བ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ལ་ངེས་པར་དཔྱད་པ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བའོ། །སྤྱི་དོན་དང་པོ་ལ་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། «ད་ནི་ལུས་དངོས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། རེ་ཞིག་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི་དལ་འབྱོར་ཡིན་ལ། དེ་བསྔགས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ནི། གྲོགས་དག་དལ་འབྱོར་རིན་ཆེན་སྙིང་པོའི་ལུས། །འགྲོ་དྲུག་ནང་ནས་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཇི་ལྟར་ལོང་བས་རིན་ཆེན་གཏེར་རྙེད་བཞིན། ། རབ་ཏུ་དགའ་བས་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཐར་པར་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཡིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་གྲོགས་ཏེ། སེམས་དང་སྐལ་བ་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་གདམས་པ། དལ་འབྱོར་དམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་མི་དབུལ་པོས་རིན་པོ་ཆེའི་མཆོག་རྙེད་པ་མཚར་བ་ལས། ལོང་བ་ཞིག་གིས་རྙེད་ན་དེ་བས་ཀྱང་མཚར་ཞིང་ཡ་མཚན་ཆེ་བ་ལྟར།

以下是直譯： 想要撰寫以佛陀殊勝圓滿的功德莊嚴的住處——大涅槃的果位作為休憩之處的開示論著，這是以圓滿的無量悲心引導輪迴中流轉的眾生。如《華嚴經》中說： "善男子，緣于眾生界而作一切身語意之事業，爲了正確引導輪迴中流轉者，這是無量大悲心。無論是世間學問還是出世間學問，精進修習並勸勉行善，這是對過去諸佛做事，是供養如來，是豎立法幢，是開闢解脫大道，是聖者，是寶冠。" 以上闡述了第二方面的著作誓言。 第二總義廣說正文分十三章。其中第一章論述暇滿難得，分為四部分：總說暇滿難得，確認暇滿的本質，詳細考察所依和能依的本質，以及迴向本章的善業。 第一總義中又分為簡要闡述本質和詳細解釋本質兩部分。 首先是簡要闡述本質： 現在開始解釋正文。首先，成就菩提的所依是暇滿，下面闡述讚歎暇滿的次第： "諸友，暇滿珍寶精華身， 六道中獲得極為難。 如同盲人得珍寶藏， 應以極喜修善樂。" 與解脫道相應的人是成就菩提的友伴。對於那些具有良好心態和福報的人們開示：獲得殊勝暇滿比貧窮人得到最上珍寶還要稀有，如果盲人獲得則更加稀有奇妙。

ལོང་བ་ཞིག་གིས་རྙེད་ན་དེ་བས་ཀྱང་མཚར་ཞིང་ཡ་མཚན་ཆེ་བ་ལྟར། འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་སྲིད་པ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ཐོབ་པ་ལ་བསྔགས་པ་ནི། དལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལོང་བ་ཞིག་གིས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་གཞི་མདོ་ནས་རྙེད་པ་ལྟར། འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བའི་སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་ལིང་ཏོག་གིས་ལྡོངས་པ་དག་གིས་མི་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ལེགས་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། « རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པ་ནི། དེའི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི།« དལ་དང་འབྱོར་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བདག་ནི་སེམས་དམྱལ་ཡི་དྭགས་མ་སྐྱེས་ཤིང༌། །དུད་འགྲོ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ཀླ་ཀློ་དང༌། །ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་ལྐུགས་པ་སྟེ། །མི་ཁོམ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་རབ་འདས་ཤིང༌། ། མིར་གྱུར་ཡུལ་དབུས་སྐྱེས་དང་དབང་པོ་ཚང༌། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད་པ་སྟེ། །རང་འབྱོར་དམ་པ་ལྔ་ཡང་ཚང་གྱུར་ཅིང༌། །སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་ཆོས་གསུངས་བསྟན་པ་གནས། །གནས་ཕྱིར་ཞུགས་དང་གཞན་གྱིས་སྙིང་བརྩེ་བ། །གཞན་འབྱོར་ལྔ་སྟེ་དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད་པོ། །རང་ལ་ལེགས་པར་ཚང་བའི་གནས་སྐབས་འདིར། །སྙིང་ནས་བརྩོན་པས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ནས་བསམ་པར་འོས་སོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་བའི་དྲོད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་པོ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །མི་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་འགྲོགས་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་དང་འཕྲད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དམྱལ་བ་དང༌། ཡི་དགས་དང༌། དུད་འགྲོ་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཡེངས་ཏེ་ལུས་མི་ཁོམ་ཞིང༌།

以下是直譯： 如同盲人獲得則更加稀有奇妙一樣，在六道輪迴中獲得暇滿之身也值得讚歎。如《宣說暇滿經》中說： "譬如盲人從十字路口得到珍寶，輪迴中流轉的眾生被無明遮蔽雙眼，獲得人身是最值得歡喜的。你們應當常時修習善法。" 詳細解釋本質分為八部分。首先解釋十八種暇滿： "何為暇滿？我未生於地獄餓鬼， 非傍生長壽天與邊地， 無邪見、佛不出世及啞， 超越此八無暇處， 為人生於中土諸根具， 業際不倒信仰聖處， 自圓滿五種已具足， 佛出世說法教法住， 住持隨學他人悲， 他圓滿五共十八暇滿。 於此一切圓滿之時， 應當發自內心精進求解脫。" 這些都值得深思。如何理解呢？如《婆羅門勝熱解脫經》中說： "遠離八無暇處也難得。獲得人身也難得。獲得清凈圓滿閑暇也難得。佛陀出世也難得。諸根具足也難得。聽聞佛法也難得。與聖者為伴也難得。遇到真正的善知識也難得。" 其中，若生於地獄、餓鬼、畜生三惡趣，則為苦所擾而身不得閒暇。

དུད་འགྲོ་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཡེངས་ཏེ་ལུས་མི་ཁོམ་ཞིང༌། ལྐུགས་པ་ནི་ཚིག་དོན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་བའི་ནུས་པ་མེད་པས་ངག་མི་ཁོམ་ལ། ཆོས་སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་དང༌། འདུ་ཤེས་ཡོད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་ཏེ་བསྟན་པའི་སྣང་བ་མེད་པའི་མུན་པའི་བསྐལ་བ་ལ་སྐྱེས་པ་དང༌། སྣང་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་འཇུག་པའི་བློ་མེད་པ་ཀླ་ཀློ་དང༌། འཇུག་པར་འདོད་ཀྱང་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐར་ལྷུང་བའི་ལོག་ལྟ་ཅན་བཞི་ནི་ཡིད་མི་ཁོམ་པ་སྟེ་དེ་དག་ལ་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་གནས་སམ་སྐལ་པ་མེད་ཅིང༌། རང་རང་གི་ལས་ངན་པས་བྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདི་དག་སྡུད་པར། མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤོང་དེ་ཡིས་དལ་བ་རྟག་དུ་རྙེད། །ཅེས་པ་དང༌། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་དུ། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང༌། །ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ཀླ་ཀློ་དང༌། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་ལོག་ལྟ་དང༌། །ལྐུགས་པ་འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད། །ཅེས་པ་དང༌། བཤེས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་ལས། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་དང་དུད་འགྲོ་ཉིད། །ཡི་དྭགས་ཉིད་དང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིད། །རྒྱལ་བའི་བཀའ་མེད་པ་དང་མཐའ་འཁོབ་ཏུ། །ཀླ་ཀློར་སྐྱེས་དང་གླེན་ཞིང་ལྐུགས་པ་ཉིད། །ཚེ་རིང་ལྷ་ཉིད་གང་ཡང་རུང་བར་ནི། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བགྱི་མི་ཁོམ་སྐྱོན་བརྒྱད་པོ། །དེ་དག་དང་བྲལ་ཁོམ་པ་རྙེད་ནས་ནི། །སྐྱེ་བ་བཟློག་པའི་སླད་དུ་འབད་པར་» «མཛོད། །ཅེས་སོ། །འབྱོར་པ་ནི་ཟླ་བ་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། ཡོན་ཏན་བཅུ་རྫོགས་པའི་མི་ནི་འབྱོར་པས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། རིགས་དམའ་བ་སྤངས་པ་ཡིན། མི་གླེན་པ་ཡིན། དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་ཡིན། ཕོར་སྐྱེས་པ་ཡིན། གཟུགས་བཟང་བ་ཡིན། མི་དབུལ་བ་ཡིན། མི་བརྙས་པ་ཡིན། ཚིག་སྙན་པ་ཡིན། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱང༌། འདིར་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། མི་ཉིད་ཐོབ་པ་དང༌། འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་དང༌། དབང་པོ་ཚང་བ་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང༌། གནས་ལ་དད་པ་སྟེ་ལྔ་ནི་བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། སངས་རྒྱས་བྱོན་པ་དང༌། །ཆོས་གསུངས་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་དང༌། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌།

以下是直譯： 若生於畜生三惡趣，則為苦所擾而身不得閒暇。啞者無法表達言語意義，故語不得閒暇。無修法意識的長壽天、雖有意識但佛不出世、無佛法光明的黑暗劫中出生、雖有光明但無入法之心的邊地人、雖欲入法但墮入增益損減邊的邪見者這四種，則意不得閒暇。這些都無修法的機會或福報，因為各自被惡業所纏。 關於這些要點，《般若攝頌》中說："遠離八無暇處，常得閑暇。" 《八千頌大疏》中說："地獄、餓鬼、畜生、長壽天、邊地、佛不出世、邪見、啞者，這八種為無暇。" 《致弟子書》中說："邪見、畜生、餓鬼、地獄、無佛教、邊地、愚癡啞、長壽天，任一出生稱為八無暇過。遠離彼等得閑暇，應為遮止輪迴而精進。" 關於圓滿，《月藏經》中說："具足十種功德的人是圓滿的。哪十種呢？遠離低賤種姓、不愚笨、諸根未壞、生為男子、相貌端正、不貧窮、不受輕視、言語悅耳、為眾人所敬仰。" 然而這裡根據《宣說十二種圓滿閑暇經》，獲得人身、生於聖地、諸根具足、業際不倒、信仰聖處這五種是自圓滿。佛陀出世、宣說佛法、正法住世、他人也依之而行、

གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། ཆོས་བྱེད་པ་ལ་གཞན་བརྩེ་བ་སྟེ་ལྔ་ནི་གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གཞན་བརྩེ་བ་ནི་བདག་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཐུགས་རྗེས་འཛིན་ཅིང་བརྩེ་བས་ཆོས་ལ་འདྲེན་པ་ཡོད་པའོ། །བཅུ་གཉིས་ནི་དབྱེ་གཞི་གཉིས་ལོགས་སུ་བགྲང་པའོ། །དེ་དག་རྒྱུད་འགྲེལ་དུ། མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང༌། །ལས་མིན་གནས་དད་བདག་འབྱོར་ལྔ། །སྟོན་བྱོན་ཆོས་གསུངས་བསྟན་པ་གནས། །རྗེས་འཇུག་འགྲོ་བརྩེ་གཞན་འབྱོར་ལྔ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དལ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། འབྱོར་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཏེ། ཨུཏྤལ་དང༌། དེའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ཡུམ་བར་མ་ལས། མིར་གྱུར་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་ན་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་སོ། ། « གཉིས་པ་དལ་འབྱོར་ཐོབ་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མེད་པའི་ཚུལ་ནི།« དེ་ལྟར་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་ཀྱང་སྲིད་པའི་བདེ་བ་ཉུང་ཟད་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས། གལ་ཏེ་ཚེ་འདིར་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན། །ཕྱིས་ནས་བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཡང་མི་ཐོས་ཤིང༌། །ངན་འགྲོར་རྒྱུན་རིང་ཡང་དང་ཡང་འཁོར་ཏེ། །སྤང་བླང་མི་ཤེས་ལོག་པའི་ལམ་འགྲོ་ཞིང༌། །» «ཐོག་མཐའ་དུས་མེད་འཁོར་བར་འཁྱམས་འཚལ་ལོ། །བདག་གིས་ལེགས་པར་རྙེད་པའི་སྐྱེ་བ་འདིར་ཕན་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཤིག་མ་བསྒྲུབས་ན་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཙམ་ཡང་མི་ཐོས་ན་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་གི་སྤྱོད་པ་འདི་འདྲས་ནི། །མི་ཡི་ལུས་ཀྱང་མི་ཐོབ་ན། །བདེ་འགྲོར་མི་འགྲོ་སྨོས་ཅི་དགོས། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་མ་གྱུར་ན། །སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་དགེ་བ་མེད། །གང་ཚེ་དགེ་སྤྱད་སྐལ་ལྡན་ཡང༌། །དགེ་བ་བདག་གིས་མ་བྱས་ན། །ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་རྨོངས་པ། །དེ་ཚེ་བདག་གིས་ཅིར་བྱར་ཡོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ངན་སོང་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་ན་ནི་རྟེན་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་མི་ཐར་བ་ཉིད། དེ་ལས། བསྐལ་བ་བྱེ་བ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཡང་ཐོས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 其他人也對此修行，以及對修法者的慈悲，這五項是他人圓滿。如此所說。對他人的慈悲是指自己有善知識以慈悲攝受，以慈愛引匯入法。十二是指將兩個分類單獨計數。這些在續部註釋中說： 人身、生於中土、諸根具足、業非顛倒、信仰處所，這五項是自圓滿。 佛已出世、已說法、教法住世、有隨學者、對眾生慈悲，這五項是他圓滿。 其中，閑暇是本質，圓滿是其特殊性質，如同青蓮花和它的藍色等。《中般若經》中說："即使獲得人身也難得，更何況說具足閑暇圓滿。" 第二，獲得閑暇圓滿但不可靠的情況： 雖然獲得如此閑暇圓滿，但由於貪戀輪迴中微小的快樂，如果這一生不修習有益之事，以後連善趣的名字也聽不到，長期反覆流轉惡趣，不知取捨，走上邪路，在無始無終的輪迴中流浪。如果在這個善得的人身中不修習殊勝的正法，由業力轉生惡趣，連善趣的名字都聽不到，更不用說獲得善趣了。《入菩薩行論》中說： "以如此行為，連人身都不能獲得，更何況說往生善趣。若未得人身，只有罪業而無善行。即使有修善的機會，我若不行善，那時陷入惡趣苦難愚癡，我還能做什麼呢？" 如此墮入惡趣后，將長期無法從那種狀態中解脫。同書中說："即使經過億劫，也聽不到善趣的聲音。"

། གསུམ་པ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ནི། དེ་ནས་གཏིང་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ནས་ཐར་པའི་གོ་སྐབས་དཀའ་བས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྙིང་ནས་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་པ། དེ་བས་ད་ལྟ་རང་དབང་ཡོད་དུས་» «འདིར། །ལེགས་པའི་ལམ་ལ་མཐུན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས། །དགེ་ཆོས་མི་ཟད་ཚོགས་གཉིས་བརྟེན་བྱས་ཏེ། །སྲིད་པའི་གྲོང་ལས་རབ་ཏུ་འདའ་བར་མཛོད། །» «ཅེས་པ་སྟེ། རྒ་བ་དང་རྒུད་པ་དང་འཆི་བས་མ་ཟིན་ཅིང༌། རང་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་དབང་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པར་བྱས་ཏེ། དགེ་བ་ཅི་འགྲུབ་སྤྱད་ན་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། དགེ་སློང་དག །འཆི་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། རྒུད་པ་མེད་ཅིང༌། བདེ་བར་འཚོ་བས་དབང་བསྒྱུར་བ་གང་གི་ཚེ། ཐར་པར་སྤྲོ་བས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་འབད་པར་གྱིས་ཤིག་དང༌། ཁྱེད་ཀྱི་སྲིད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གསུམ་པོ་དག་སྟོངས་པར་འགྱུར་རོ། །ངན་འགྲོ་ངན་སོང་བའི་གནས་དག་སྒོ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་སྐས་དག་འཛུགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གོ་འཕང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 第三，勸勉精進修法： 因此，從無邊無際的輪迴中獲得解脫的機會極為困難，所以應當從內心精進于正法。如此勸勉道： 因此，趁現在還有自主權時， 以善妙道路的順緣， 依靠無盡的善法和二資糧， 請努力超越輪迴之城。 這是說，當未被衰老、衰敗和死亡所束縛，自己對自己的行為還有掌控權時，應當把握解脫之道。如果盡力行善，必定能從輪迴中解脫出來。《廣大遊戲經》中說： "比丘們啊！當你們沒有死亡、衰老、衰敗，能自在安樂地生活時，應當以嚮往解脫的心努力積累福德和智慧的資糧。這樣，你們的三有之城將會空無，惡趣的門將會關閉，通往善趣天界的階梯將會豎立，你們將獲得解脫的果位。"

། «བཞི་པ་ད་རེས་འབད་དགོས་པའི་ཚུལ་ནི།« འདི་ལྟར་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཤེས་ཤིང་བསྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པའི་དལ་འབྱོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཁ་ལོ་བས་ཟིན་པའི་དུས་འདིར་ཚད་དང་མཐའ་མི་མངོན་ཞིང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི། འཁོར་བའི་ཆུ་གཏེར་ཕ་མཐའ་ཡས་འདི་ལས། །རིན་ཆེན་གྲུ་བོ་ཐོབ་དུས་མ་བརྒལ་ན། ། གཏན་དུ་ཉོན་མོངས་སྡུག་བསྔལ་དབའ་ཀློང་དུ། །རབ་ཏུ་འཁྲུགས་ཚེ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ། །» «འདི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཆུའི་གཏེར་ཡིན་ལ། དོན་མཐུན་བདག་གིས་གྲུ་བོ་ཆེ་གང་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་མཚོ་ཆེན་དེ་ལས་རྒལ་བར་བྱེད་དགོས་པ་བཞིན་དུ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མི་མངོན་པ། བཟོད་པར་དཀའ་ཞིང་འཇིགས་སུ་རུང་བ་འདི་ལས་མིའི་གྲུ་ཐོབ་པའི་རྟེན་འདིས་བརྒལ་དགོས་ཏེ། གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀློང་འཁོར་དུ་འཁྱམས་པ་ནི་བཟོད་པའི་སྐབས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་སྤྱོད་འཇུག་ཏུ་གསུངས་པ། མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ། །གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་དཀའ་བས། །རྨོངས་པས་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག །» «ཅེས་སོ། ། «ལྔ་པ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བའི་འཐད་པ་ནི།« དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན། དེ་བས་མྱུར་དུ་བརྩོན་པའི་གོ་བགོས་ཏེ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྙོག་པ་རབ་ཞིའི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་དྲི་མེད་འོད་གསལ་ལམ་འཛེགས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་མཛོད། །ཅེས་གདམས་སོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྙོག་པ་ཞི་བ་ན་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་ནས་འཆར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་བརྩོན་པས་བར་དུ་མ་ཆད་པར་ཉིན་དང་མཚན་མོ་གཉིད་དང་སྙོམ་ལས་སྤངས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཇི་སྐད་དུ་རིམ་ལྔ་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྤྲོས་པ་ཀུན། །ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་ཡི་ཚེ། །འོད་གསལ་བ་ཡི་ཡེ་ཤེས་» «ནི། །མི་རྟོག་མཐའ་དབུས་མེད་པར་འཆར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 第四，此時必須努力的方式： 像這樣，在獲得了能瞭解並修習利益和快樂的閑暇圓滿，並由善知識引導的此時，從看不到邊際和盡頭且令人恐懼的 輪迴大海無邊際， 獲得珍寶船時若不渡， 永遠在煩惱痛苦漩渦中 極度激盪時我將如何？ 就像大海是水的寶藏，當有了適合的大船時就應該渡過那大海一樣，我們應該用這個獲得人身之船渡過無始無終、難以忍受且令人恐懼的輪迴大海。因為永遠漂流在生、老、病、死等的漩渦中是無法忍受的。寂天菩薩在《入菩薩行論》中也說： "依靠人身之船， 渡過巨大的苦海。 此船以後難得， 愚者莫要睡眠。" 第五，閑暇圓滿難得的理由： 閑暇圓滿難得的原因，因此勸誡道： 因此迅速披上精進鎧甲， 為平息心與心所的混亂， 攀登無垢智慧光明之道， 請在菩提道上無障礙。 當心和心所的混亂平息時，心性光明的智慧會從內心生起。通過修習這個，稱為菩提道。應當晝夜精進修習，不間斷地捨棄睡眠和懈怠。如《五次第論》中所說： "心與心所一切戲論， 當它們完全平息時， 光明智慧將會顯現， 無有分別與邊中。"

།སྐབས་འདིར་སེམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་བརྗོད་པས་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྙོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱས་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་གོ །བདེན་གཉིས་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པའི། །སྒྲོ་བཏགས་རྣམ་པ་ཅན་རྟོག་ཡིན། །ཞེས་» «པའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་པོར་མཐོང་དུས་འདིའོ་ཞེས་སྤྱི་ལ་དམིགས་པར་མཐོང་བའི་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ་ཨུཏྤ་ལའོ་ཞེས་བློས་སྐད་ཅིག་དང་པོར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། དེ་ནས་ཡུལ་དེའི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དཔྱོད་པ་སྟེ་ཨུཏྤ་ལའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང༌། དབྱིབས་ཟླུམ་པ་དང༌། གེ་སར་དང༌། ཟེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་རྩིང་ཞི་བ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་དཔྱོད་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་བག་ཆགས་སུ་བཏགས་པ་ཅན་མཐའ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། ། བསྲེགས་པས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡི་མངོན་སུམ་» «མཛད། །ཅེས་སོ། དེའང་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བས་གཡོགས་པའི་ཚེ་ནི་སེམས་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྟོག་དཔྱོད་མི་དགེ་བའི་ས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་དེ་ལས་ཐར་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཡུལ་རིག་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་དུ་ཞེན་པའི་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་ལས། ཉོན་མོངས་དྲ་བས་གཡོགས་པ་ན། །སེམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་བྲལ་གྱུར་ན། །སངས་རྒྱས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 在這個語境中，"心"指的是存在於三界之依的遍計分別和隨後的思考，因為它們是障礙的混亂，所以應當完全平息，進入無分別智慧。《二諦論》中說： "心與心所三界中， 遍計相狀即分別。" 此外，當第一次看到對像時，以"這是"的方式緣取共相的分別是心，就像第一剎那以"這是青蓮花"的方式了知一樣。然後緣取該對象的特徵是心所的尋思，就像分別青蓮花的藍色、圓形、花蕊、花瓣等一樣。如《辨中邊論》中說： "其中見義為識， 彼之差別心所。" 以及《阿毗達磨俱舍論》中說： "尋伺粗細性。" 這樣，在佛地，一切被稱為心、心所習氣的尋伺都會停止。如《入中論》中說： "燒盡所知薪柴后， 寂靜即是佛法身。 彼時無生亦無滅， 心滅即是身現前。" 此外，當自證智慧被能取所取的迷亂所影響，被煩惱網覆蓋時，稱為"心"，因為它包含在不善地的尋伺中。當從這種狀態解脫時，稱為"佛"，因為雖然了知對象，但已離開執著于尋伺的能取所取。如《心金剛贊》中說： "被煩惱網覆蓋時， 應當稱之為心識。 當其離煩惱之時， 則應稱之為佛陀。"

།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས། སེམས་ཅན་ཀུན་མཆོག་ཉིད་སེམས་དང༌། །ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སེམས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། འགྲོ་བའི་སེམས་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག །སངས་རྒྱས་སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། །ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་རི་ངོགས་བཞིན། །མ་དག་དག་པའི་ཚུལ་འདི་བསྟན། །ཞེས་སོ། །སྔགས་ལས་སེམས་ཆེན་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ལྡོངས་པ་དག །སེམས་མི་འགག་པར་འདོད་པ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་ནའང་དབང་ཤེས་ལ་ཡུལ་སྣང་ཡང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་པ་འགག་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འགག་ཀྱང་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལ་ཡུལ་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང༌། རྫིང་གཡོབ་མེད་པར་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དང༌། ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ལས། ནང་གི་བདག་ཉིད་གཡོ་མེད་པར། །གནས་ནའང་མིག་གི་གཟུགས་དག་ནི། ། མཐོང་བའི་བློ་དེ་དབང་སྐྱེས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །» «དབང་པོ་ལ་ཡུལ་སྣང་བ་རྟོག་མེད་ཡིན་པར་དེ་ཉིད་ལས། དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མདོར་ན་གཟུང་འཛིན་མངོན་དུ་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་ལ། གཟུང་འཛིན་ཉེ་བར་ཞི་བས་ཡུལ་རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས། གང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་དབྱེ་ན་སྤྱོས་ཏེ་ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་ནི་འཁོར་བའི་སེམས་སོ། །གང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པས་དོན་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པས་འགྲུབ་བོ། ། « དྲུག་པ་ད་རེས་མ་འབད་ན་འཁོར་བར་གདུང་བའི་ཚུལ་ནི།« དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བོ།

以下是直譯： 《現觀莊嚴論》中說："眾生皆最勝心識"，這說明在佛地有大心，指的是大智慧。如《功德莊嚴經》中說： "眾生之心遍分別， 佛陀之心大智慧。 如同金山之山崖， 示現不凈與清凈。" 密續中所說的大心和大煩惱，也是指智慧本身。 對此，被無明翳障矇蔽的人認為心不會停止，這是愚癡的。因為即使在入定時，雖然感官意識中有對境顯現，但分別尋伺的意識會停止。如《律經》中說："比丘入禪定時，雖然心的活動停止，但感官意識中對境並非不顯現，就像平靜無波的池水中映現影像一樣。"《量決定論》中也說： "內在自性不動時， 眼見色等諸對境， 彼等了知為根生。" 同書中還說明感官對境顯現是無分別的："感官意識中不存在這種情況。" 簡而言之，由明顯的能取所取所生的對境分別尋伺稱為心和心所，而能取所取平息后的對境了知稱為智慧。《吉祥鬘經》中說："若有能取所取分別，則是戲論，對境分別是輪迴之心。若無能取所取，了知對境是解脫智慧。"由此可證。 第六，此時若不精進則將在輪迴中受苦的情形： 如是，由往昔善業力所獲得的人身，

གང་ལ་བདེ་ལེགས་ཆོས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ། །རིན་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པའི་སྣོད་རྙེད་ནས། །བདུད་རྩིའི་ཆོས་ཆར་བསིལ་བ་མི་འཛིན་ན། ། འཁོར་བའི་གདུང་བས་རང་ཉིད་བརླག་པར་ཟད། །དེ་ཡང་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ཡོད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབབ་པའི་ཚེ་སྣོད་བཟེད་པར་མི་བྱེད་ན་འཁོར་བའི་གདུང་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། ལྕགས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པའི་རབས་ལས། དལ་འབྱོར་སྣོད་ནི་རྙེད་གྱུར་ཀྱང༌། །ཆོས་ཀྱི་ཐིགས་པ་མ་བླངས་པས། །» «ད་ནི་དམྱལ་མེ་བཟོད་དཀས་བསྲེགས། །ཡུན་རིང་ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མནར། །ཞེས་སོ། ། «བདུན་པ་དལ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་དུ་བསྟན་པ་ནི། «དལ་བ་གང་ལ་ཡོད་པའི་རྟེན་ལ་ཐར་པའི་ཆོས་ཀྱང་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་འདི་ལྟར། དཔལ་ལྡན་བདེ་ཆེན་ཕན་བདེའི་སྤྲིན་ཚོགས་ཅན། །ཡེ་ཤེས་ཆུ་བསིལ་དམ་པའི་ཆར་ཆེན་ཡང༌། ། དལ་འབྱོར་ས་གཞི་འགྲོ་སེམས་གཙང་མར་འབབ། །དེ་ཕྱིར་སྤྲོ་བས་སྙིང་ནས་ཆོས་མཛོད་» «ཅིག །ཅེས་གདམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་གང་ཡིན་པའང་རྟེན་དལ་འབྱོར་གྱིས་གཞི་ཡོད་པ་དེ་ལ་ངང་གིས་འབབ་པ་སྟེ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ། གང་ལ་དལ་བ་དང་འབྱོར་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆར་ཆེན་པོ་ཡང་འབབ་སྟེ། གཞན་ཡང་ཕན་ཡོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྙེད་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། ། «བརྒྱད་པ་དལ་འབྱོར་ཐོབ་དཀའ་བ་དཔེས་བཤད་པ་ནི།« དལ་བ་དང་འབྱོར་པ་རྙེད་དཀའ་བའི་ཚུལ་ཡང༌། ཇི་ལྟར་མཚོ་དབུས་གཡེངས་པའི་གཉའ་ཤིང་གི །བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་སྲིད་པས་ཀྱང༌། །མི་ཉིད་རྙེད་དཀར་ལྷ་མིའི་སྟོན་པས་གསུངས། །» «དལ་འབྱོར་རིན་ཆེན་ལུས་རྙེད་སྨོས་ཅི་དགོས། །དེ་བས་དེ་རིང་ཉིད་ནས་བརྩོན་འཚལ་ལོ།

以下是直譯： 獲得了作為安樂善法基礎的、 無垢珍貴之器后， 若不接受清涼甘露法雨， 只會被輪迴之苦毀滅自身。 即使擁有珍貴的人身之器，在法雨降下時若不舉器接受，只會被輪迴之苦折磨。如《鐵屋生世品》中說： "雖得閑暇富足器， 未取法水一滴故， 今為地獄火難忍， 長時業力極煎熬。" 第七，閑暇富足是修法之依： 具有閑暇的依身上，解脫之法自然生起，如下： 吉祥大樂利樂云聚， 智慧清涼聖法大雨， 降於閑暇富足凈地。 故當歡喜由衷修法。 如是教誡。佛陀聖法之雨，自然降於具有閑暇富足基礎的人。如《華嚴經》中說："善男子，具有閑暇富足者，佛法圓滿大雨亦會降臨，還有無量其他利益。" 第八，以比喻說明閑暇富足難得： 閑暇富足難得的情形如下： 如海中漂浮木軛孔， 盲龜頸入其中可能， 人身難得佛陀曾言， 何況珍貴閑暇富足。 是故今日即當精進。

།ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱ་མཚོའི་ནང་ན་རུས་སྦལ་ཞིག་གནས་པ་དེས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་སྟེང་དུ་འོངས་པ་གཉའ་ཤིང་བུག་པ་གཅིག་པ་རླུང་གིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ས་གཅིག་ཏུ་མི་སྡོད་པར་བསྐྱོད་པའི་བུག་པར་མགྲིན་པ་ཆུད་པ་སྲིད་དུ་རུང་གི །» «འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་ལས་མི་ལུས་རྙེད་པ་དེ་བས་ཀྱང་དཀའ་བར་གསུངས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། རྒྱ་མཚོ་གཅིག་གནས་གཉའ་ཤིང་བུག་པ་དང༌། །རུས་སྦལ་འཕྲད་པ་བས་ཀྱང་དུད་འགྲོ་ལས། །མི་ཉིད་ཆེས་ཐོབ་དཀའ་བས་མི་དབང་» «གིས། །དམ་ཆོས་སྤྱོད་པས་དེ་འབྲས་མཆིས་པར་མཛོད། །ཅེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱིས། །རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་གཉའ་ཤིང་གི །བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར། །མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་དཀའ་གསུངས། །ཞེས་སོ། །གང་ལས་གསུངས་ན། མེ་ཏོག་གི་ཚོམས་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའང་དཀའོ། །མིར་གྱུར་པ་དང་དལ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པའང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཤཱ་རིའི་བུ། དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོ་འདི་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། དེའི་ནང་ན་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་གཅིག་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། རུས་སྦལ་ཞར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་རླུང་ཡས་ལྡང་བ་དང༌། མས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡང་ལ། རུས་སྦལ་ཞར་བ་དེ་ཡང་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཞིང་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མྱུར་བའི་གཉའ་ཤིང་གི་བུ་ག་གཅིག་པ་དེར་རུས་སྦལ་ཞར་བ་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཞིང་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་མགུལ་པ་ཆུད་པར་སྨྲ་ཡི། ལོག་པར་ལྟུང་བ་ལས་ཕྱིར་ཡང་མིར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལོག་པར་ལྟུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མིར་འགྱུར་བ་རབ་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 這是說，海中有一隻烏龜，每百年浮出水面一次，有一個單孔木軛被風吹得片刻不停地移動，烏龜的脖子能夠恰好穿過木軛的孔，這種可能性尚且存在。但從輪迴和惡趣中獲得人身比這更加困難。如《致友書》中說： "一海中遇木軛孔， 與龜相遇尚易於， 從畜生道得人身， 人主以此行正法。" 《入菩薩行論》中也說： "因此世尊曾宣說， 如海中漂單孔軛， 盲龜頸入其孔中， 人身極其難獲得。" 這出自何處？《法句經》中說："諸佛世尊出世亦難。獲得人身和圓滿閑暇更是極其難得。因此，我將舉一個比喻：舍利子，譬如這大地變成一片大海，其中有一個單孔木軛，還有一隻瞎眼烏龜。這大海中有上升風和下降風。那瞎眼烏龜每百年浮出水面一次，而那迅速移動的單孔木軛，瞎眼烏龜每百年浮出水面時能將脖子伸入其中，這種情況尚有可能發生。但從墮入惡趣中再次轉生為人，卻不是那樣容易。如是，從惡趣中獲得人身是極其困難的。"

།དེ་ལྟར་མི་ལུས་ཙམ་ཐོབ་པ་ཡང་དཀའ་ན་དལ་འབྱོར་དམ་པ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང༌། །དད་དང་མི་ལུས་ཐོབ་པ་དང༌། ། དགེ་གོམས་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ། །དཀོན་ན་ནམ་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་པ་ལས། །འདྲེན་པ་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་» «དཀར། །ཞི་བའི་ཆོས་གསུངས་ཐོས་པའང་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །དལ་འབྱོར་མིར་སྐྱེ་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དད་པའང་རྟག་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如此，即使獲得人身也如此困難，更何況是獲得閑暇富足並修習正法呢？如《入菩薩行論》中說： "如來出世及信心， 獲得人身與善習， 如是稀有難得時， 何時才能再獲得？" 《寶髻所問經》中也說： "見到導師極難得， 聽聞寂靜法亦難， 獲得閑暇人身難， 戒律信心常難得。"

། «སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་དལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ངོས་གཟུང་བ་ལ་དྲུག་ལས། དང་པོ་མི་ལུས་ཙམ་པོ་བཤད་པ་ནི། «དེ་ལྟ་བུའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེའང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དབྱེ་བ་བཤད་པ། འདི་ལྟར་མི་ཡི་ལུས་རྙེད་ཙམ་པོ་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་དང་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང༌། རིམ་བཞིན་དགེ་སྡིག་མི་ཤེས་ཆོས་མི་སྤྱོད། །དབང་པོ་ཚང་ཡང་མི་ལུས་ཕལ་པ་སྟེ། །ཡུལ་དབུས་སྐྱེས་ཀྱང་མཐའ་འཁོབ་ཀླ་ཀློ་ཉིད། །ཅེས་བསྟན་ཏེ། ནམ་མཁའ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། གང་དག་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྒྱུས་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་སྐྱེས། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཚང༌། རྟག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང༌། ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས། མི་དགེ་བའི་ལམ་ལ་མང་དུ་བརྟེན་ཅིང་སྤྱོད་པ་དེ་དག་མིར་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ཐ་མར་གྱུར་པ་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོ་མུ་མཐའ་མེད་པར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་» «སོ། ། « གཉིས་པ་མི་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་བཤད་པ་ནི།« ཡང་བཤད་པ། བསྟན་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་དགེ་སྡིག་འཆོལ། །ཚེ་འདི་གཉེར་ཞིང་འདུ་འཛིས་རྣམ་པར་གཡེངས། །མི་བསྲུན་འཕྱར་ལ་ཕྱི་མ་རྒྱང་བསྲིངས་ཏེ། །ཐར་པ་མི་གཉེར་དེ་དག་ཆོས་ཐོས་ནའང༌། །» «མཆོག་གི་ལུས་མིན་རང་བཞིན་བར་མ་སྟེ། སྐབས་འགར་དགེ་ལ་ཅུང་ཟད་སེམས་གཞོལ་ཞིང༌། །ཕལ་ཆེར་སྡིག་པས་བློ་མིག་ཁེབས་པའི་ཕྱིར། །རྟགས་ཙམ་བཟུང་བས་རང་གཞན་ཕན་ཅི་ཡོད། །དེ་དག་ཁྱིམ་པའམ་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བཟུང་རུང༌། །ངན་འགྲོ་རྣམས་ལས་ཅུང་ཟད་འཕགས་པའི་ཕྱིར། །མི་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་རྒྱལ་བས་གསུངས། །ཇི་སྐད་དུ། ནམ་མཁའ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གང་དག་ཆོས་འདི་པ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའམ། ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འདྲེས་མར་སྤྱོད་ཅིང་འདུ་འཛི་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལྷུར་ལེན་པས། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་མི་བསྲུན་ཞིང་འཕྱར་བ། ངན་སོང་གསུམ་དུ་འབབ་ཅིང་ངན་འགྲོར་གཞོལ་བའི་ལས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་གཟིགས་ཏེ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཐར་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 第二，確認閑暇富足的本質，分為六點。首先，解釋普通人身： 什麼是如此珍貴的人身呢？解釋其分類如下：僅僅獲得人身、特殊人身和珍貴人身。這些依次是： 不知善惡不修法，雖具諸根僅凡身， 雖生中土如邊地，未開化者亦是爾。 如《虛空寶經》所說："有些人因前世善業而生於人世，諸根具足，雖生於修法之地，卻不知業及業果，多行不善之道。雖稱為人，實為最下等，死後必定墮入無邊惡趣。" 第二，解釋特殊人身： 又說：未入佛教者與善惡混雜者， 追求今生為俗務所擾， 粗魯放逸來世遙遠， 不求解脫雖聞法， 非最上身乃中等， 偶爾稍微傾心善， 大多為惡矇蔽心， 僅持表相何益己他？ 無論在家或出家， 稍勝惡趣故佛說， 此為特殊人身也。 如《虛空寶經》所說："在眾生界中，有些未入佛教，或雖入教但善惡混雜，沉溺於俗務散亂，身語意粗魯放逸，造作墮入三惡趣之業。然而，佛陀慈悲如陽光普照，觀察到他們長遠中具有解脫種子，因此稱為特殊人身。"

།དེའང་དགེ་སྡིག་འདྲེས་མར་སྤྱོད་ཅིང་ཚིག་གི་ཐོས་པ་ཙམ་ལྷུར་ལེན་པས་ངན་འགྲོ་བས་མི་སྐྱོབ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་ངན་འགྲོར་དེ་འགྲོ་སྟེ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་མང་པོས་སྐྱོབ་མི་ནུས། །ཞེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས། དགེ་སློང་ལྷས་བྱིན་གྱིས་མདོ་སྡེ་ཕལ་གྱི་གླང་པོ་ཆེའི་ཁུར་གྱིས་ཐེག་པ་ཙམ་དུ་ཐོས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱས་ཀྱང༌། མི་དགེ་བའི་དབང་གིས་ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བ་ལ་ལྟོས་ཞེས་པ་དང༌། ཟུང་གི་མདོ་ལས། སྨན་གྱི་སྡེ། སེམས་ཅན་གང་དག་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་གཏོགས་པ། དེ་དག་ལས་བསྐྱབ་པར་འགྱུར་བ་གཞན་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་མཐོང་ཞིང༌། །གཎྜཱི་བརྡུང་བ་ཐོས་གྱུར་ལ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཞིར་འགྲོ་བའི། །ཆོས་བསྟན་ཐོས་ཀྱང་མ་བྱས་སོ། །དེ་ནས་མི་དེས་སླར་སྨྲས་» «པ། །བདག་ནི་བྱིས་པའི་བློ་གྱུར་ཏེ། །སྡིག་པའི་གྲོགས་ཀྱི་དབང་སོང་ནས། །» «འདོད་པས་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སུ། །བདག་གི་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་སོ། །» «འདོད་པ་དག་ཀྱང་བསྟེན་པ་དང༌། །བདག་གིས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་» «བསད། ། དགེ་འདུན་རྫས་རྣམས་ཆུད་གསན་པས། །མི་བཟད་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་མྱོང༌། ། གནོད་པར་སེམས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སུ། །བདག་གིས་མཆོད་རྟེན་བཤིག་པར་བྱས། །ཚིག་ངན་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྨྲས། །བདག་གིས་མ་ཡང་བརྡུང་བར་བྱས། །བདག་གིས་ལུས་ཀྱིས་གང་བྱས་པ། །ཉེས་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ། སེམས་དམྱལ་ཆེན་པོ་ངུ་འབོད་དང༌། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་སྐྱེ་བ་མཐོང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།

以下是直譯： 而且，雖然行善惡混雜之事，僅僅聽聞文字也不能免於惡趣。如《三摩地王經》中說： "破戒者將墮惡趣， 多聞亦不能救護。" 《涅槃經》中說："迦葉，你看提婆達多雖聽聞並受持如大象負荷般的經典，但因不善業而墮入惡趣。" 《雙運經》中說："藥種，有些眾生臨終時雖發出悲嘆，除了善業果報的成熟外，沒有其他任何人能救護他們。" 又說： "雖見如來出世間， 亦聞敲擊（ཎྜཱི，gaṇḍī，गण्डी，鐘鼓，甘地）聲， 聽聞趨向寂滅的， 涅槃法卻未修行。 此人之後又說道： 我曾愚昧無知時， 為惡友所左右後， 以貪慾迷亂之心， 造作諸多惡業行。 追求享受諸欲樂， 我曾殺害諸生靈， 挪用僧團之財物， 今受難忍果報苦。 以懷惡意之心念， 我曾毀壞諸佛塔， 口出惡言誹謗他， 我亦曾經打母親。 我以身體所造作， 諸多過失皆了知。 見大地獄號叫聲， 及極難忍之轉生。" 如是所說。

། «གསུམ་པ་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་བཤད་པ་ནི།« ཕྱོགས་གསུམ་པ་ནི། རབ་མཆོག་སྐྱེ་བོ་དྲི་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྣོད། །ཐོས་བསམ་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་དབང་འབྱོར་ཞིང༌། །རང་ཉིད་བརྟུལ་ནས་གཞན་དག་དགེ་ལ་འགོད། །སྒྲུབ་པའི་རི་རྒྱལ་རབ་ཏུ་མི་གཡོ་ བ། །དྲང་སྲོང་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་པ་དེ་དག་ཀུན། ཁྱིམ་པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གཟུགས་སླ་ཡིས། །མི་ལུས་རིན་ཆེན་ལགས་པར་སྟོན་པས་གསུངས། ། དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བཟང་པོ་ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། རྣལ་འབྱོར་དུ་གནས་པས་རང་གི་རྒྱུད་བཏུལ་ནས། གཞན་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་ཞིང་ཐར་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ནི་དྲང་སྲོང་གི་རྒྱལ་མཚན་ཆེན་པོ་སྟེ། གོས་ཀྱི་ཆ་ལུགས་ལ་དྲང་སྲོང་གི་རྒྱལ་མཚན་དུ་བརྗོད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་པ་དང་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་བ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གཟུགས་སུ་འདུག་ཀྱང་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དཔལ་སྦས་ཀྱི་མདོ་ལས། དཔལ་སྦས། འདི་ལ་མང་དུ་ཐོས་པས་ཐོས་པར་བྱེད། དེའི་དོན་སེམས་པར་བྱེད། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་མཆོག་ཏུ་མཛེས་པས་དལ་འབྱོར་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དལ་འབྱོར་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་» «སོ། །ཡུམ་བར་མ་ལས་ཀྱང༌། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་བདག་ཀྱང་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གཞན་ཡང་དེ་ལ་བསྐུལ་བ་ནི་དལ་འབྱོར་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྔགས་སོ། །བསྟོད་དོ། །བཀུར་རོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ལ་བསྐུལ་བའི་ཚུལ་ནི། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་འཇིག་པ་སྟེ། །མཁའ་ལ་གློག་འགྱུར་རིང་དུ་མི་གནས་བཞིན། ཁྱོད་ཀྱིས་དུས་འདི་ཉེ་བར་གནས་གྱུར་གྱི། །བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་མངོན་འབྱུང་དུས་ལ་བབ། །ཅེས་པའམ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཟླ་བ་གྲགས་པས། རེ་ཞིག་ཐོག་མར་ཉན་པ་པོ། །སྦྱིན་གཏམ་སོགས་ལ་ངེས་པར་སྦྱར། །སྣོད་དུ་གྱུར་ནས་ཕྱིས་དེ་ལ། །ཟབ་མོའི་གཏམ་ནི་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

以下是直譯： 第三，解釋珍貴人身： 第三方面是： 最勝者為無垢法器， 聞思精要義自在， 調伏自己引他善， 修行如山王不動。 仙人幢相諸如是， 無論在家或出家， 佛說此為珍貴身。 對此，通過聽聞、思考和修習殊勝正法之門來調伏自心，並勸導他人行善、披上解脫大鎧甲，這就是大仙人幢相，而不僅僅是指衣著形象上稱為仙人幢相。如此精進並勸導行善者，無論是在家或出家形象，都稱為珍貴人身。 如《吉祥藏經》所說："吉祥藏，於此多聞而聽聞，思維其義，以無煩惱之修行而修習，並勸導他人如此行持，此人在天人世間中最為莊嚴，稱為善用閑暇富足者，稱為珍貴閑暇富足。" 《中般若經》中也說："須菩提，那些菩薩自己行善並勸導他人行善，他們善用閑暇富足，受到一切佛陀的讚歎、稱讚和尊敬。" 勸導他人的方式如《廣大遊戲經》所說： "一切有為法迅速壞滅， 如空中閃電不能久住。 你應知此時已經臨近， 行持善律儀出離時至。" 或如大師月稱所說： "首先令聽者， 專注佈施等， 成為法器已， 再說甚深法。" 以此方式勸導。

།དེ་ལྟ་བུའི་སྣོད་ནི་སྤྱིར་ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་རྟེན་དུ་རུང་ལ། ཁྱད་པར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་དལ་འབྱོར་ནི། ནམ་མཁའ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས། དལ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དབྱེན་སྤྱོས་ཏེ་གཡེང་བ་ནི་བྲེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་ནས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་དལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱོར་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ། བློ་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་འབྱོར་པས་ན་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལྟར་གཟུང་ངོ༌། ། «བཞི་པ་ཆོས་ལ་བསམ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། «དེ༌།ལྟར་དལ་བ་དང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བོས་རྟག་ཏུ་ཆོས་འབའ་ཞིག་བསམ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ། དེ་ཕྱིར་དམ་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཐོས་ཏེ། །ཆོས་བཞིན་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གནས་པ་» «དག །ཆོས་ལྡན་རྒྱུན་བསྲིང་ཆོས་མིན་འགོག་བྱེད་ཅིང༌། །ཆོས་དོན་བསྒྲུབས་པས་ཆོས་ལ་གནས་པར་མཛོད། །ཅེས་པ་ནི་གདམས་ངག་དམ་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འཕྲད་པར་དཀའ་ཞིང༌། ཆོས་ཐོས་པ་དང་བསྒྲུབ་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་ལ་རྟག་པར་བརྩོན་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། འདུལ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ལུང་གི་སྐབས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ཕན་པའི་གདམས་ངག་མཛད་པ་ལས་ཀྱང༌། དགེ་སློང་དག །ངན་སོང་པའི་འགྲོ་བ་ལ་ལྟོས། ཕྱི་ཕྱིར་མི་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྟོན་པ་འདི་དག་ལ་ལྟོས། ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འཕྲད་པར་རབ་ཏུ་དཀའོ། །» «ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་འདི་དག་ལ་ལྟོས། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པས་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཤིང་དྲུང་ངམ་དགོན་པའི་གནས་སུ་སྤྲོ་བས་ཚེ་འདའ་བར་གྱིས་ཤིག །» «ཅེས་པ་ལྟར་རོ།

以下是直譯： 這樣的法器普遍適合一切乘的根基，特別是成為無上乘法器的閑暇富足，如《虛空寶經》中說： 菩薩虛空藏請問："世尊，如何觀察閑暇富足？" 佛陀回答："心遠離分別妄想而散亂，稱為忙碌。心止息分別妄想而安住自性，稱為閑暇。富足是了知心的自性，智慧通達真實義，故稱富足。"應如是理解。 第四，應思維佛法的理由： 如是獲得閑暇富足的人應當常常思維佛法的理由是： "因此從諸聖者聞法， 為如法修行而住法， 延續有法斷非法， 成就法義而住法。" 這是殊勝教誡。與善知識相遇難得，聽聞佛法和修行也難得，而常精進更是極其難得。如《律藏分別》中在廣嚴城作利益教誡時說： "比丘們，你們看那些惡趣眾生，一次又一次獲得人身極其困難。你們看這些邪見導師，遇到真正的善知識極其困難。你們看這些破戒、失去解脫的破戒者，安住于頭陀功德，一心修習善法，歡喜地在樹下或寂靜處度過此生吧。" 如是所說。

། «ལྔ་པ་རྒྱུ་མཚན་བསམས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི།« དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་སྲིད་མཚོ་མཐར་བརྒལ་ནས། །ཞི་བའི་གླིང་དུ་མྱུར་འགྲོ་མྱ་ངན་ འདའ། །ཞེས་པ་སྟེ། ལྷའི་བུས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལྷའི་བུ། འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་དང༌། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དགེ་བའི་བཤེས་ལ་ལེགས་བརྟེན་ཚངས་པར་སྤྱོད། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས་དེའི་ཕྱིར། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བསྟེན་བགྱི་རྒྱལ་བ་ལ། །བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་མང་པོས་ཞི་བ་ཐོབ། །ཅེས་སོ། ། «དྲུག་པ་ལས་ཀྱི་ས་པས་བསྒྲུབས་ན་དོན་ཆེ་བར་བསྟན་པ་ནི།« ཛམྦཱུའི་གླིང་ལས་ཀྱི་ས་པ་དགེ་བའི་བགོ་སྐལ་བསྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་འདིར་སྐྱེས་པའི་སྐྱེས་བུ། གང་ཞིག་མིར་གྱུར་དགེ་གོམས་མི་བྱེད་ན། །དེ་ལས་བློ་གྲོས་བླུན་པ་གཞན་མེད་དེ། །རིན་ཆེན་གླིང་ནས་སྟོང་ལོག་བྱེད་པ་བཞིན། །དལ་འབྱོར་དོན་མེད་ཆུད་གསོན་བྱེད་པར་ཟད། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་ཞི་བའི་ཆོས་མཛོད་ཅིག །འདི་ལྟ་བུའི་དལ་བ་ཐོབ་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་མ་བྱས་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་ཕྱིན་ནས་ནོར་བུ་མི་ལེན་པར་སྟོང་པར་ལོག་པ་བས་ཀྱང་བླུན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་གྱུར་» «ནས། །བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་བྱས་ན། །འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་» «དེ། །འདི་ལས་རྨོངས་པའང་གཞན་མེད་དོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 第五，思維理由的利益： 如是行持的利益是： "不久即能渡輪回海， 迅速抵達寂靜彼岸。" 如《天子請問經》中說："天子，你應當一心精進于善法，很快就會證得無上正等正覺。" 《致友書》中說： "善依善知識，修清凈梵行， 佛說此圓滿，故應依聖者， 依佛眾多人，已得寂靜果。" 第六，說明業地人修行大有意義： 在贍部洲這個可以成就善業份額的業地出生的人： "若為人而不習善， 無人比此更愚蠢， 如從寶洲空手返， 徒然浪費閑暇富。 是故常行寂靜法。" 獲得如此閑暇卻不修習正法，比去了珍寶島卻空手而歸更加愚蠢。 如《入菩薩行論》中說： "獲得如此閑暇已， 我若不修習善法， 無有比此更欺詐， 無有比此更愚癡。"

།དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ནས་བརྩམས་ཏེ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་ལ་བརྩོན་པས་ནི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མང་པོ་འཐོབ་པ་ཉིད། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། འདི་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཛད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་དང་བདག་ཉིད་ལ། །ཉམས་བདེར་འགྱུར་བ་གང་ལགས་པ། ། དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་ཐོག་མ་ལགས། །ཆོས་ཀྱི་བདེ་བར་གཉིད་ལོག་ཅིང༌། །བདེ་བར་སད་པ་དག་ཏུ་» «འགྱུར། །ནང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པས། །རྨི་ལམ་དག་ཀྱང་དགེ་བར་» «མཐོང༌། །ཕ་མར་སྲི་ཞུ་ལྷུར་ལེན་དང༌། །རིགས་ཀྱི་གཙོ་ལ་རིམ་གྲོ་དང༌། །» «ལོངས་སྤྱོད་ལེགས་སྤྱོད་བཟོད་གཏོང་དང༌། །ཚིག་འཇམ་ཕྲ་མ་མེད་བདེན་» «པའི། །བརྟུལ་ཞུགས་ཚེ་གཅིག་བྱས་པ་དེས། །ལྷ་ཡི་དབང་པོ་ཉིད་ཐོབ་» «ནས། །» «ད་དུང་དུ་ཡང་ལྷ་དབང་བགྱིད། །རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནས། དེ་བས་དེ་ལྟར་ལས་འབྲས་དག །མཐུན་པར་མཁྱེན་མཛོད་དོན་དུ་ནི། །འགྲཽ་ལ་ཕན་པ་རྟག་ཏུ་མཛོད། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་ཕན་པ་ལགས། །ཞེས་པའི་བར་རང་གཞན་ལ་འདི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་» «སོ།» «། «སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་བརྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ལ་ངེས་པར་དཔྱད་པ་ལ་དྲུག་ལས། དང་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་སེམས་སུ་བསྟན་པ་ནི།« རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ལས་བརྩམས་ནས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དཔྱད་པ། ཆོས་ཀྱང་སེམས་ལ་རག་ལས་དེ་ཡང་ནི། ། དལ་འབྱོར་ལ་བརྟེན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༌། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་དུ་མ་ཚོགས་དུས་འདིར། །ཆོས་ཀྱི་གཙོ་བོར་རང་གི་སེམས་ཐུལ་ཅིག །ཅེས་གདམས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་སེམས་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ནི། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། སེམས་ནི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཀུན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང༌། དལ་འབྱོར་དེའི་གྲོགས་སམ། རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་འདིར་སེམས་གདུལ་བ་ཁོ་ན་ལ་བསླབ་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐུགས་དུལ་མཛོད་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་གྱིས། །སེམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ལགས་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 因此，從微小善行開始，唯一精進于增上生和決定勝的法，就能獲得許多圓滿功德。如《寶鬘論》中說： "若常如是行正法， 暫時利益自他眾， 安樂受用此為始。 安眠安寤皆安樂， 內心無過見善夢。 孝敬父母及尊長， 善用財富行忍施， 言語柔和無離間， 誠實持戒一生中， 獲得帝釋天王位， 仍為天王漸成佛。" 直到："是故當知業果相， 為利眾生常行善， 此即是為自利也。" 這些都是今生來世利益自他的善法。 第三總義，觀察所依能依的自性分六，其一，說明法的根本是心： 從所依能依的自性開始一一觀察： "法亦依心心復依， 閑暇富足緣起生。 眾多因緣聚合時， 調伏自心為法要。" 如是教誡。一切法依於心，心依于閑暇富足之身，這是所依能依的緣起。心是法界一切善法之因，閑暇富足是其助緣，在此時應當專注于調伏心。如《致友書》中說： "請調伏心意，世尊說， 心乃一切法之根本。"

དེའང་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཀླུའི་བདག་པོ། སེམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་ཞིང་སེམས་ལས་སྤྲུལ་པས་ན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། མ་ལུས་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ཞིང་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །མེ་ལོང་ལ་ནི་གཟུགས་སྣང་ཡང༌། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་སྣང་བ་ལྟར། །སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་ཤེས་པས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་གཉིས་སྐྱེ། །རྣམ་དག་བག་ཆགས་འབྲེལ་བ་ཡི། །» «སྣ་ཚོགས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །མི་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་སྣང༌། །འཇིག་རྟེན་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་པ་དང༌། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་ནི། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། །དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། དེའང་རྨི་ལམ་ལྟར་སེམས་ལ་སྣང་བ། སེམས་འཁྲུལ་པའི་ངོར་མེད་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་སྣ་ཚོགས་པར་ཤར་བ་འདི་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྣང་བ་སྟེ། དོན་དུ་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལ་བདེན་བདེན་ལྟར་སེམས་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །རི་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སེམས་འཁྲུལ་ངོར་མ་དག་པར་སྣང་བ་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བ་ཡིན་གྱི། རི་སེམས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

以下是直譯： 如《海龍王所問經》中說："龍王，心是一切法的根本。由於從心生起、從心幻化，所以應當徹底了知心的本性。" 《普作續》中說："一切所顯現的諸法，皆由心幻化、心所作。" 《楞伽經》中說： "如鏡中現影， 實無而顯現， 不知心顯現， 二種分別生。 清凈習氣相， 種種從心生， 外境現於人， 世間唯心識。" 又說： "無有外境實， 唯心為習氣， 擾亂而顯現， 外境似實有。" 這就像夢中顯現於心，雖然在迷亂心前並不存在，卻顯現為種種內外之相。這是從迷亂習氣所生的顯現，實際上並非真實存在，卻在心中顯現為真實。因此，心是一切法的根本。 山等這些事物在迷亂心前顯現為不清凈，是由心所引起的，並非山就是心。這將在後文中解釋。

།ཡང་སེམས་མ་བསྲུངས་ན་བསླབ་པའང་བསྲུང་མི་ནུས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས༌། སེམས་འདི་བསྲུང་བར་མ་བྱས་ན། །» «བསླབ་པ་བསྲུང་བར་ཡོང་མི་ནུས། ། ཞེས་པ་དང༌། །སེམས་བསྲུང་བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པ། །བརྟུལ་ཞུགས་མང་པོས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཞེས་པ་དང༌། འདིར་ལྟར་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། །སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང༌། །» «སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས། །ཡང་དག་གསུང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་མཚོན་ཆ་རྣམས། །སུ་ཞིག་གི་ནི་ཆེད་དུ་བྱས། །ལྕགས་སྲེག་ས་གཞི་སུ་ཡིས་བྱས། །མེ་ཚོགས་དེ་དག་ཅི་ལས་བྱུང༌། །དེ་འདྲ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །སྡིག་སེམས་ཡིན་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ན། །སེམས་ལས་འཇིགས་པ་གཞན་འགའ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། སེམས་ནི་གཅིག་པུ་བཏུལ་བ་ན། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཏུལ་བ་ཡིན། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བའི་བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ལས་བྱུང་བས། འདུལ་བ་ལ་འབད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་སྟེ། །སེམས་ནི་སེམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་ངོ༌། །དགེ་བའམ་འོན་ཏེ་མི་དགེ་བའི། །ལས་ཀུན་སེམས་ཀྱིས་བསགས་པ་» «ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། འོད་སྲུང་ཀྱི་ལེའུ་ལས། སེམས་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པས་རི་མོ་མཁན་དང་མཚུངས་སོ། །གནོད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པས་མི་མཛའ་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འགྲོ་བ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་མདོ་ལས། ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་འབར་བ་ཚ། །འབར་བའི་མེ་ལྕེས་ཀུན་ནས་ཁྱབ། །ལྕགས་ཀྱི་སོག་ལེ་རྣོན་པོ་ཡིས། །ལུས་གཅིག་ཆ་ཤས་བརྒྱད་གཤགས་པ། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྡིག་པ་» «ཅན། །རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། །བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སེམས་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབད་དོ།

以下是直譯： 再者，若不護心，也無法守護戒律。如《入菩薩行論》中說： "若不護此心， 不能守戒律。" 又說： "除護心律儀， 多行持何用？" 又說： "一切怖畏及， 無量諸苦痛， 皆從心所生， 如是正說言。 地獄諸兵器， 為誰所造作？ 燒紅鐵地面， 何人所製造？ 火聚從何來？ 如是諸事物， 佛說皆由心。 是故三界中， 無他可怖畏。" 又說： "若能調伏心， 一切皆調伏。" 以此方式，輪迴中的一切苦樂都由自心而生，因此努力調伏心是一切法的根本。 如《寶云經》中也說： "世間由心引， 心不見於心。 善業或惡業， 一切由心積。" 《迦葉品》中說："心造作種種業，如同畫師。造作傷害，如同敵人。生起一切苦，如同怨敵。" 《分別諸趣經》中說： "熾燃鐵地面， 遍滿火焰舌， 利刃鐵鋸割， 一身份八段， 身語意造罪， 諸人心所生。" 因為心是一切苦樂的根本，所以應當專注于調伏心。

། «གཉིས་པ་ཉིན་མཚན་དུ་ཆོས་ལ་བརྩོན་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི།« འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་གང་གི་ཚེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ཅིང་འཁོར་བས་རྩེན་པ་དེའི་ཚེ། འཆི་བས་འཇིགས་པའི་སྐྱེ་བ་མཐའ་མེད་དུ། །ཕོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆར་བཞིན་འབབ་པ་ཡང༌། །དལ་འབྱོར་དོན་མེད་རྣམ་པར་གཡེངས་ལས་བྱུང༌། །དེ་ཕྱིར་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བསམས་ལས་བྱུང་བས་ན། །ཉིན་མཚན་མི་དལ་བརྩོན་པས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད། །ཇི་སྐད་དུ། སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ། འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་གང་ཅི་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་དལ་བ་དང་འབྱོར་པས་བརྒྱན་པའི་ལུས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་སེམས་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྒྱུས་རྣམ་པར་འཁོར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེས་གདུང་བར་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་མོས་ནི་དལ་བ་དམ་པ་བསམས་པས་སྲིད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། «གསུམ་པ་ཕན་ཡོན་བཤད་ནས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི།« ད་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྲོ་བར་གདམས་པ། འདིར་ནི་འདྲེན་པ་མཐོང་བ་དོན་ཡོས་ཅིང༌། །ཆོས་ཐོས་པ་དང་བསྒྲུབ་པའང་དོན་ཡོད་ལ། །ཚེ་འདི་དོན་ཡོད་ཕྱི་མ་འབྲས་བཅས་ཀུན། །དལ་འབྱོར་ལུས་རྙེད་ལས་བྱུང་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་དང་ཡང་སྒོམས་ཤིང༌། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་མཐོང་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང༌། གནས་སྐབས་ཚེ་འདིའི་ཉིན་མཚན་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བས་དོན་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་མར་ཐར་པའི་ས་བོན་ཐེབས་པ་འོ་སྐོལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཆེན་པོ་ལས། དགའ་བྱེད། ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དང་ལེགས་པར་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དལ་བ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མི་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལེགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྲུབ་པར་བལྟའོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དལ་བ་ཐོབ་པ་ལ་སྙིང་ནས་སྤྲོ་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

以下是直譯： 二、勸誡日夜精進修法 當在輪迴中流轉時，從一世到另一世不斷輪轉，那時： 死亡恐懼無盡生， 貧窮痛苦如雨降， 皆因閑暇無意義， 散亂而生此等事。 因此勝妙諸法門， 皆從思維難得暇， 晝夜不懈勤精進， 生起歡喜之心態。 如《華嚴經》中說："善男子，凡是在輪迴中流轉的眾生，都是因為沒有思維到獲得具足閑暇和圓滿的身體是多麼困難，而被惡知識引導，遭受痛苦之火煎熬。我則因思維殊勝閑暇而從輪迴中解脫，你也應當如此行持。" 三、宣說利益以生歡喜 現在從利益的角度勸勉生起歡喜： 於此見導師有義， 聽聞修習法亦然， 此生有義來世果， 皆從獲得暇滿身。 是故反覆當修習， 極大歡喜之心態。 在此，過去見佛獲解脫，現在日夜行善有意義，未來播下解脫種子，我們人類中有這些情況的，都是由於思維閑暇難得而產生的。如《大念處經》中說："喜作，你所善見善聞的一切，都如同思維閑暇所生一樣，應當了知人類的一切安樂善法都將成就。"因此，對於獲得閑暇應當由衷修習歡喜。

། «བཞི་པ་མི་ལས་འདས་པའི་ལེགས་པ་འགྲུབ་ཚུལ་ནི། «དེ་ལྟར་མི་ལས་འདས་པའི་ལེགས་པ་གཞན་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་བཤད་པ། ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་དབུས་ན་འགྲོ་བའི་གཙོ། །ཉན་རང་སྲས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་མགོན་པོ་ཡིས། །འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་ཡང༌། །མི་ལུས་རིན་ཆེན་མཆོག་ལས་བྱུང་བས་ན། །ལྷ་བས་ལྷག་པའི་ལུས་ཞེས་དལ་འབྱོར་བསྔགས། །དེ་ཕྱིར་མི་ཉིད་ཐོབ་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད། །གང་གི་ཚེ་ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པའི་རྟེན་ཡང་ཛམྦཱུའི་གླིང་གི་མིའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། ལྷ་བས་ལྷག་པ་ཞེས་སྨཽས་ཏེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མདོ་ལས། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷའི་གནས་སུ་མངོན་པར་བྱང་མི་ཆུབ་པ་ནི་གནས་རིས་ལ་ང་རྒྱལ་དུ་བྱེད་པས་བདེན་པ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། དལ་བ་དང་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་ཉིད་ཁོ་ནར་གཟིགས་ནས་སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་གཤེགས་ཏེ་ཞེས་སོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། ལྷ་བས་ལྷ་པའི་ལུས་ཀྱིས་ནི། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྔ་པ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དལ་འབྱོར་བསྔགས་པ་ནི། གཞན་ཡང་འདི་ལྟར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་བདེན་མཐོང་ཡེ་ཤེས་ས། །ལྷ་མིའི་ནང་ནས་མིར་གྱུར་རྙེད་སླ་སྟེ། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལམ་ཟབ་སྙིང་པོ་ཡང༌། །མི་ཡི་ལུས་རྙེད་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་སླ། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ཆོས་ཀྱི་རྟེན། །དལ་འབྱོར་མི་ལུས་མཆོག་ཏུ་འཕགས་པར་གསུངས། །མཛོད་ལས། གསུམ་དུ་འོ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། །མི་སྐྱོ་ལུང་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང༌། །དེ་མཐར་ཕྱིན་ཅེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །» «ཞེས་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་མིའི་རྟེན་ལས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར། འབྱུང་བཞི་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལས། གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་རྨད་བྱུང་འདི། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྩོན་བྱས་ན། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །རྣལ་འབྱཽར་དངོས་གྲུབ་གཞན་ཅི་སྨོས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཀུན་གྱི་རྟེན་དུ་དལ་འབྱོར་སྔགས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 四、超越人類的善果成就方式 解釋如何成就其他超越人類的善果： 天人世間中最勝， 聲聞緣覺眾圍繞， 護法獲得不死位， 皆從珍貴人身生。 故贊暇滿勝天身， 是故獲人當歡喜。 當佛陀證悟菩提時，其所依身也是閻浮提人中最勝者，故稱"勝於天身"。如《現證菩提經》中說："一切都不在天界現證菩提，是因為對所處界生起傲慢而不能證悟真理。唯有人身具足閑暇圓滿，故而降生釋迦族。"《入菩薩行論》中說："以此勝天之身。" 五、讚歎暇滿為一切乘之所依 此外還有： 無分別智見真理， 天人之中人易得。 金剛乘深要道法， 得人身易成果位。 是故大小乘法依， 暇滿人身最殊勝。 《俱舍論》中說："三界以上無見道，不厭離故此處始，至究竟故如是說。" 密咒真實義也從人身迅速成就，如《四大種盡續》中說："此殊勝密咒王，若人精進修持，現世即可成就，更何況其他瑜伽悉地。"因此，暇滿被讚歎為一切乘的所依。

། «དྲུག་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་སྒོམ་པ་ནི།« དེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་བསྒོམ་པར་བྱ་ན། འདི་ལྟར་སྟ་བདེ་བ་ལ་འདུག་སྟེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་ནས། རང་གི་ལུས་དལ་འབྱོར་གྱིས་བརྒྱན་པ་ལ་བསམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕོངས་པས་ནོར་མཆོག་རྙེད་པ་ལྟར། །རྨི་ལམ་ཉིད་ཅེས་དོགས་དང་འཇིགས་བཞི་དུ། །དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བས་དལ་འབྱོར་བསམ་པར་བྱ། །འདི་ཕྱིར་ཕན་བདེ་དམ་པའི་ཆོས་འགྲུབ་བོ། །ཞེས་བསམ་ཏེ། དབུལ་པོས་ནོར་མཆོག་རྙེད་པ་ལྟར་བདག་གིས་ཐོབ་པའི་དལ་འབྱོར་འདི་རེ་འཚེངས། ཆོས་ཤིག་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་དགོས། རྨི་ལམ་མ་ཡིན་ན་རུང་སྟེ་སྙམ་དུ་འཇིག་པས་ཀྱང་དོགས་ལ། ཐོབ་པས་ཀྱང་སྤྲོ་བ་ཉིད་སྙིང་ནས་བསྒོམས་པའི་མཐར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ། ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། མཽངྒལ་འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི་དལ་བ་སྟེ་སྤྲོ་བས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སོ། ། « སྤྱི་དོན་བཞི་པ་སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་སྔོ་བ་ནི།« དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་བསོད་ནམས་སེམས་ཅན་ལ་ལེགས་པར་སྨོས་པས་བསྔོ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དགེ་ལེགས་སྙན་པའི་བདུད་རྩི་འདིས། །འགྲོ་ཀུན་དོན་མེད་གཡེང་བ་རབ་ཞི་ནས། །ནགས་མཐར་སོང་སྟེ་ཉོན་མོངས་ཚང་ཚིང་གིས། །དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་རིང་ངལ་སོས་» «ཤིག །ཅེས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་མེ་ཏོག་རྒྱུན་ཆགས་པས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་ཞི་བའི་བདུད་རྩི་དམ་པ་བལྟབས་ཏེ་བཤད་པས། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་ཚེ་འདིའི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་དལ་འབྱོར་ཆུད་གསོན་པ་སླར་ལོག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞི་བའི་དགོན་པ་དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བར་ཚེ་གཅིག་ཏུ་རང་གི་སེམས་ཡུན་རིང་མོ་ནས་འཁོར་བར་དུབ་པ་ངལ་འཚོ་བར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པ་འདི་ནི་ངལ་གསོ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གནས་ལ་གདམས་ཤིང༌། ལེའུའི་དོན་རིལ་པོ་སེམས་རྒྱུད་སྐད་ཅིག་གི་སྟེང་དུ་བསྡུས་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་ཤས་དང་བཅས་པ་བསྟན་ལ། ལེའུ་བརྩམས་པ་རྫོགས་པའི་བསྔོ་བ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། ལེའུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是完整的直譯： 第六，修習難得之理： 如何修習難得之理？應如是：安坐舒適，皈依發心后，觀想自身以閑暇圓滿莊嚴，思維： 如貧者得珍寶， 疑為夢境驚喜， 歡喜修閑暇圓滿， 今後成就正法利樂。 如是思維：如同貧者得珍寶，我獲得此閑暇圓滿真是滿足。唯應修持正法。雖非夢境仍心生懷疑，獲得后亦生歡喜，由衷修習。最後應為眾生利益迴向。如《廣律》中說："目犍連，此處應一心思維閑暇，以歡喜心憶念。" 第四總義，迴向此處善業： 如是宣說閑暇圓滿所生功德，善妙迴向眾生： 如是善妙甘露， 令眾生息無義散亂， 入林中息煩惱叢林， 疲憊心今得休息。 以連續不斷的真實妙花莊嚴，宣說殊勝寂靜甘露，愿一切眾生遠離今生散亂浪費閑暇圓滿，皆入寂靜幽靜悅意之處，一生中令長久疲憊于輪迴的自心得以休息。此乃殊勝休息處之教誡，總攝本品要義于剎那心相續中，顯示厭離輪迴。亦為品終迴向。余品亦應如是了知。

།ཞི་བའི་ནགས་ནང་ཕུག་དང་སྨན་ལྗོངས་ཉམས་དགའ་ཞིང༌། །མེ་ཏོག་གཡོ་བའི་གར་ཅན་ཕུ་ཆུའི་ལྷུང་སྒྲས་བརྒྱན་པ་དེར། །ཡུན་རིང་དུབ་པའི་སེམས་འདི་མི་གཡོ་མཉམ་འཇོག་ཅིང༌། །དལ་འབྱོར་དམ་པ་དོན་ཡོད་བྱེད་པས་གནས་གྱུར་ཅིག །དེར་ཡང་མི་བསྲུན་སྐྱེ་བོ་མི་མཐོང་ཞིང༌། །ཉོན་མོངས་ཉེར་ཞི་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་བཅས། །སྲོག་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་དོར་ནས་ནི། །» «སེམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གདོད་མའི་སར་ཕྱིན་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའི་འགྲེལ་པའོ།། །། « གཉིས་པ་ཚེ་མི་རྟག་པའི་ལེའུ་ལ་ལྔ་ལས། དེ་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པ། དེ་བས་བརྩོན་པར་གདམས་པ། མཇུག་བསྡུ་བ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་སྔོ་བའོ།

以下是完整的直譯： 愿在寂靜林中洞穴和藥草地美妙之處， 花朵搖曳舞姿，溪水流響裝點其間， 長久疲憊的此心不動等持， 使殊勝閑暇圓滿有意義而得轉依。 愿于彼處不見不善之人， 煩惱寂滅具七聖財， 捨棄此具命根之身， 心王抵達本初之地。 這是《大圓滿心性休息》中閑暇圓滿難得品第一的註釋。 第二，壽命無常品分五： 一、略說其義 二、廣作解釋 三、由此勸勤修 四、結語 五、迴向此處善業

།» «སྤྱི་དོན་དང་པོ་མདོར་བསྟན་པ་ནི།« དེ་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་དལ་བ་ཐོབ་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བས་བརྩོན་པའི་རང་བཞིན་བྱ་དགོས་པར་གདམས་པ། དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའི་དལ་བ་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང༌། །སྐད་ཅིག་མི་རྟག་འཇིགས་པའི་ཆོས་ཅན་» «ཏེ། །རྣམ་པར་རྟགས་ན་སྙིང་པོ་འགའ་མེད་ལ། ། དབུ་བ་རྡོས་འདྲ་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བས། །ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་བསམ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་རྟག་ཐུབ་པ་མེད་ལ། ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་བློས་དཔྱད་མི་བཟོད་པ། ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་སྣང་ཡང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་སོ་སོར་འཇིག་ཅིང་འབྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་བས། །དེ་བས་མྱུར་དུ་ཞི་བ་བདེ། །སྐར་མ་རབ་རིབ་མར་མེ་དང༌། །སྒྱུ་མ་ཟིལ་པ་ཆུ་བུར་འདྲ། །» «རྨི་ལམ་གློག་དང་སྤྲིན་ལྟ་བུར། །འདུས་བྱས་ཆོས་གསུངས་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་» «སོ། ། «སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བཅུ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལུས་ལ་གཅེས་འཛིན་བྱས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ནི། «དེ་ལྟར་མི་གཙང་ཞིང་འགྱུར་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་འདི་སོ་སོར་འབྲལ་ཞིང་ལྟོས་ས་མེད་པས་ཀྱང༌། ལུས་ལ་ཆགས་པ་བཏང་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་བློ་གཞོལ་བར་གདམས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི། །ཉོན་མོངས་འབྱུང་ཁུངས་ཆེར་གྱུར་ལུས་འདི་ལ། །གོས་རྒྱན་མེ་ཏོག་ཕྲེང་སོགས་བཀླུབས་གྱུར་ཅིང༌། །བཟའ་བཏུང་བཟང་དགུས་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་» «ཡང༌། །དུས་མཐར་མི་རྟག་འཇིག་ཅིང་འབྲལ་བ་སྟེ། །ཝ་དང་བྱ་རྒོད་ཅེ་སྤྱང་ཟས་འདི་ལ། །གཅེས་སྤྲས་རྟག་འཛིན་གཙང་བའི་སེམས་བོར་ལ། །ད་ལྟ་ཉིད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་གདམས་ཏེ། རང་གི་ལུས་ཞེས་རྟག་ཏུ་ང་དང་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་ཟས་དང་གོས་ཀྱིས་མཆོད། མཐུན་པར་རིམ་གྲོ་བསྟེན། གཞན་གྱིས་ཁ་ཅུང་ཟད་ཟེར་བ་ཙམ་ལ་ཡང་མི་དགའ་བས་ལན་དུ་སྨྲ་ཞིང་གནོད་པ་ལས་བཟློག་ཀྱང༌། ཞི་བ་ལྷས། ལུས་འདི་ཐང་ཅིག་བརྙན་པོ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།

以下是完整的直譯： 第一總義，略說： 如是雖獲難得閑暇，但不可信賴，故勸勤修之本性： 雖得如是難得閑暇， 剎那無常具畏懼法， 詳察則無任何實質， 如水泡不可依恃故， 日夜當思必定死亡。 如是說道。獲得閑暇圓滿時，剎那亦不能恒常，如芭蕉樹無實質且不耐觀察，如水泡暫時顯現為一體，但支分各自壞滅分離，應當觀察其本性。如《法句經》所說： "嗚呼！諸行無常， 是生滅法， 生已滅法， 寂滅為樂。 如星翳燈幻， 露泡夢電云， 有為法亦爾。" 第二總義，廣說分十三，其一，執著身體亦無常： 如是不凈變化無實質之身終將分離無所依，故勸捨身貪，晝夜思惟無常： 一切苦惱不悅之基， 煩惱源泉此身， 衣飾華鬘等裝飾， 美食供養恭敬， 終不常壞滅分離， 狐鳥豺狼之食， 舍珍愛執常清凈心， 即今修持正法。 如是勸勉。常執自身為我，以飲食衣服供養，和順承事，僅被他人稍加言及便不悅而出言反駁阻止傷害。然如寂天所言："此身如暫借之物。"

ལུས་འདི་ཐང་ཅིག་བརྙན་པོ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། འཆི་བདག་གིས་ནམ་ལེན་ཆ་མེད་པ། ལུས་སེམས་འབྲལ་བའི་ཚེ་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར་སྡོད་པ། དུར་བྱ་དང༌། ཁྱི་དང༌། ཝ་དང༌། བྱ་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བར་ཕྱོགས་པ་འདི་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་འཛིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་སྡིག་པ་བྱེད་དོན་མེད་པའི་ཚུལ་བལྟས་ཏེ། བྲན་གཡོག་ལྟར་དགེ་བའི་ལས་ལ་བཀོལ་ལ། ཟས་གོས་ཀྱི་གླ་རྔན་ཅི་འོས་བསྟབས་ཏེ། ཉིན་མཚན་དུ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་འོས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཕྱོགས་བཞི་ནས་རི་ཆེན་པོ་སྲ་བ་བརྟན་པ་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ། མ་ཞིག་མ་གས་པ་ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་པ། འཕན་མེད་པ། ལྷུན་སྟུག་པ་བཞིན་གནམ་ལ་རེག་ཅིང་ས་ལ་ལྡོག་སྟེ་རྩྭ་དང་ཤིང་དང་ཤིང་གེལ་བ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ཐམས་ཅད་དང༌། སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཕྱེ་མར་འཐག་ཅིང་འོང་བ་ལ་ནི། མགྱོགས་པས་འབྲོས་པའམ། སྟོབས་ཀྱིས་བཟློག་པའམ། ནོར་གྱིས་བླུ་བའམ། རྫས་དང་སྔགས་དང་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་བཟློག་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་འོང་སྟེ། དེ་དག་ལ་མགྱོགས་པས་འབྲོས་པའམ། སྟོབས་ཀྱིས་བཟློག་པའམ། ནོར་གྱིས་བླུ་བའམ། རྫས་དང་སྔགས་དང་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་བཟློག་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། རྒུད་པའོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། རྒ་བས་ནི་དར་ལ་བབ་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ༌། །ན་བས་ནི་ནད་མེད་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ༌། །རྒུད་པ་པས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ༌། །འཆི་བས་ནི་སྲོག་འཇོམས་ཤིང་འོང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་མགྱོགས་པས་འབྲོས་པའམ། སྟོབས་ཀྱིས་བཟློག་པའམ། ནོར་གྱིས་བླུ་བའམ། རྫས་དང་སྨན་དང་སྔགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱ་བ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

以下是完整的直譯： 如所言："此身如暫借之物。"死主何時取走無法確定，身心分離時不隨之而去，成為禿鷲、狗、狐、鷹等之食。對此執為珍愛，為其造罪無義，應當觀察此理。如役使奴僕般役使于善業，給予適當飲食衣服作為酬勞，晝夜精進修法實為應當。 如《教誡國王經》中所說： "大王，譬如四方有大山，堅固穩重，具有實質，未破未裂，極為堅硬，無有裂縫，高聳入雲，觸天而返，研磨一切草木枝葉，碾碎一切有情眾生而來。對此，無法以迅速逃脫，以力量阻擋，以財物贖買，以物品、咒語、藥物輕易阻止。 大王，同樣地，這四大恐怖降臨時，無法以迅速逃脫，以力量阻擋，以財物贖買，以物品、咒語、藥物輕易阻止。何為四者？即老、病、死、衰。 大王，衰老摧毀盛年而來。疾病摧毀健康而來。衰敗摧毀一切圓滿而來。死亡摧毀生命而來。對於這些，無法以迅速逃脫，以力量阻擋，以財物贖買，以物品、藥物、咒語輕易平息。"

།» «རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས། རི་དྭགས་བཟུང་སྟེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་དབང་བྱེད་» «དོ། །རི་དྭགས་དེ་ནི་སྟོབས་པོ་ཆེའི་ཁ་མི་བཟད་པས་དབང་མེད་པར་འགྱུར་» «རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བདག་གི་གསལ་ཤིང་གིས་གཟུགས་ཏེ་བརྒྱགས་པ་དང་ནི་བྲལ། མགོན་ནི་མེད། སྐྱབས་ནི་མེད། དཔུང་གཉེན་ནི་མེད། བཤེས་ནི་མེད། ཚིགས་ནི་འབྱེ་ཞིང་འབྲལ། ཤ་དང་ཁྲག་ནི་བསྐམ། ལུས་ནི་ནད་ཀྱིས་གདུང༌། སྐོམ་ནི་སྐོམ། བཞིན་ནི་འགྱུར། རྐང་ལག་ནི་གཡོབ། ལས་ནི་མི་ནུས། མཐུ་ནི་མེད། ཁ་ཆུ་དང༌། སྣབས་དང༌། གཅིན་དང༌། ངན་སྐྱུགས་ཀྱིས་ལུས་ལ་གོས། མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ནི་འགག ། སྐྱིགས་བུ་ནི་འབྱུང༌། སྒྲ་ངར་ངར་པོ་ནི་འཐོན། སྨན་པས་ནི་བོར། སྨན་དང༌། ཁ་ཟས་དང༌། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ཀླེས་ལ་བོར་ཏེ། འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཆས་པས། མལ་གྱི་ཐ་མ་ལ་ནི་ཉལ། ཐོག་མ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། འཆི་བའི་འཁོར་བའི་རྒྱུད་དུ་ནི་ནུབ། སྲོག་ནི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལུས། གཤིན་རྗེ་ཡིས་ནི་འཇིགས་སྐྲག །བྱུར་གྱི་དབང་དུ་ནི་སོང༌། དབུགས་རྒྱུ་བ་ནི་འཆད། ཁ་དང་སྣ་ནི་གདངས། སོ་ནི་གཙིགས། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་ནི་འདེབས། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནས་སྲིད་པ་ལ་ནི་འཇུག །གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གྲོགས་ནི་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་འདོར། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ནི་འགྲོ། སྐྱས་ཆེན་པོ་ནི་འདེགས། མུན་པ་ཆེན་པོར་ནི་ཞུགས། གཡང་ས་ཆེན་པོར་ནི་ལྟུང༌། ཁྲོད་སྟུག་པོར་ནི་ཞུགས། དགོན་པ་ཆེན་པོ་ནི་འགྲོ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་ནི་འཁྱེར། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་ནི་བདས། ས་ཚུགས་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་འགྲོ། གཡུལ་ངོ་ཆེན་པོར་ནི་འཇུག །གདོན་ཆེན་པོས་ནི་འཛིན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འཆིལ། ཕ་དང་མ་དང་ཕུ་ནུ་དང་སྲིང་མོ་དང༌། བུ་དང་བུ་མོས་ནི་བསྐོར། དབུགས་ནི་འཆད། ནོར་བགོ་བཤའ་བྱ་ཞེས་ནི་ཟེར། ཀྱི་ཧུད་ཕ། ཀྱི་ཧུད་མ། ཀྱི་ཧུད་བུ་ཞེས་ནི་ཟེར། སྐྲ་ནི་ཞིག་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང༌།

以下是完整的直譯： 大王，譬如獸王獅子進入鹿群，捕獲鹿只，隨意支配。那鹿被強者可怕的口所控制，無能為力。大王，同樣地，被死主的利箭射中，失去食物，無有依怙，無有庇護，無有親友，無有知己，關節分離，血肉乾枯，身體被病痛折磨，口渴難耐，面容改變，手腳搖動，無法行動，毫無力氣，唾液、鼻涕、小便、嘔吐物污染身體，眼、耳、鼻、舌、身、意六根閉塞，打嗝不止，發出咯咯聲，醫生放棄，厭倦一切藥物、食物、飲品，準備前往他處，躺在最後的床榻上，沉入無始生老病死的輪迴之流，僅剩一口氣，被閻羅恐嚇，落入昏迷，呼吸停止，口鼻張開，咬緊牙關，懇求說"佈施吧"，從業有轉入有，孤身無伴無友，捨棄此世，前往他世，揹負重擔，進入大黑暗，墜入大深淵，進入密林，前往大荒野，被大海捲走，為業風所驅，前往無立足之處，進入大戰場，為大魔所執，飄蕩虛空，被父母兄弟姐妹兒女圍繞，呼吸停止，有人說"分配財產"，有人呼喊"嗚呼父親"、"嗚呼母親"、"嗚呼孩子"，頭髮散亂，佈施、

ཀྱི་ཧུད་བུ་ཞེས་ནི་ཟེར། སྐྲ་ནི་ཞིག་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང༌། དཀའ་ཐུབ་དང༌། ཆོས་འབའ་ཞིག་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ན། ཆོས་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱབས་གཞན་མེད། མགོན་གཞན་མེད། དཔུང་གཉེན་གཞན་མེད་དོ། ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན། ཆོས་ནི་གླིང་དང༌། གནས་དང༌། མགོན་དང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། དེ་ལྟ་བུའི་དུས་ན། རང་ཉིད་མལ་ན་ཉལ་བཞིན་དུ། ཕྱི་མའི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ན། དེ་གནས་ལ་འཇིགས་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྲུངས། ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བཙས་པ་ཡང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་ཡུན་རིང་པོར་བཟའ་བ་དང༌། བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་གཙང་མ་མང་པོས་ཚིམ་པར་བྱས་ཏེ་སྐྱེད་བསྐྱེད་པ་ཡང༌། ཐ་མའི་མལ་ན་འདུག་པའི་ཚེ་སྨན་པས་བོར་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གླེས་ལ་བོར་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ལུས་བཀྲུས་ཤིང་བསྐུས་ཏེ་བདུག་པས་བདུགས། མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོས་བགོས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་དྲི་མི་ཞིམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་ལྟར་ཀ་ཤི་ཀའི་རས་དང༌། དར་ལ་སོགས་པའི་གོས་བཟང་པོས་གཡོག་ཀྱང་ཐ་མའི་མལ་ན་འདུག་པའི་ཚེ། དྲི་མ་ཅན་གྱོན་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་ཅིང་གཅིག་པུ་སྒྲེན་མོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་པས་དགའ་བར་བྱས་ཀྱང༌། དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་འདོད་པས་མ་ངོམས་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ན་སྤོས་དང༌། མེ་ཏོག་དང༌། །དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་་དང༌། སྟན་དང༌། གོས་སྣ་ཚོགས་པས་འབྱོར་ཞིང༌། གཡས་གཡོན་དུ་སྔས་དང་བཅས་པའི་ཁྲི་ལ་ཉལ་ཡང། བྱ་རོག་དང༌། ཝ་དང་མི་རོ་སྐྱུག་བྲོ་བ་དག་གིས་གང་བའི་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོར་བོར་ནས་ལུས་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་་ས་ལ་ཉལ་བར་གདོན་མི་ཟའོ།

以下是完整的直譯： 有人呼喊"嗚呼孩子"，頭髮散亂。佈施、苦行和法成為唯一的伴侶時，除了法之外別無庇護，別無依怙，別無親友。 大王，那時法成為洲島、住處、依怙和導師。大王，在那樣的時刻，自己躺在床上，體驗來世景象，若將墮入惡趣，會生起恐怖之相。那時除了法之外，沒有任何事物能成為庇護。 大王啊，你如此保護、精心照料的身體也將面臨死亡。即使具足一切功德，長期以眾多清凈的飲食滋養，當躺在最後的床榻上時，被醫生放棄，被所有人厭棄，不悅地面臨死亡。 大王，你的身體雖經沐浴、涂香、薰香，以芳香花朵裝飾，但必定會產生惡臭。大王，即使以迦尸細布和絲綢等上等衣服包裹，躺在最後的床榻上時，仍會穿著污穢衣服死去，獨自赤身而去。 大王，雖以各種欲妙令人歡喜，但捨棄這一切，仍未滿足慾望就會死去。大王，你雖在家中享受香料、鮮花、絲綢帷幔、座墊、各種衣服的富足，躺在兩側有枕頭的床上，但必定會被拋棄在烏鴉、狐貍和令人作嘔的屍體遍佈的大墓地中，身體一動不動地躺在地上。

།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་གླང་པོ་ཆེ་དང༌། རྟའི་རྒྱབ་ལ་སོགས་པར་ཞོན་ནས་རོལ་མོའི་བྱེ་བྲག་སྙན་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་དགའ་ཞིང༌། རྒྱལ་མཚན་དང་གདུགས་ལ་སོགས་པ་བསྒྲེངས་ལ། རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་དང་མཛའ་བཤེས་རྣམས་ཀྱིས་སྙན་པར་བརྗོད་པས་བསྟོད་ཅིང་མདུན་གྱིས་བལྟས་ཏེ་འགྲོ་ཡང༌། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མལ་དུ་ཤི་ནས། མི་བཞིས་བཏེག་སྟེ་ཕ་མ་དང༌། ཕུ་ནུ་ལ་སོགས་པས་ལག་པ་བཏེག་ནས་བྲང་བརྡུང་ཞིང་མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་སྒོར་ཕྱུང་ནས་འབྲོག་དགོན་པར་སའི་འོག་ཏུ་འཇུག་གམ། བྱ་རོག་དང༌། བྱ་རྒོད་དང༌། ཝ་ལ་སོགས་པས་ཟོས་ཤིང༌། རུས་པ་དེ་དག་མེས་བསྲེག་གམ །ཆུར་འདོར་རམ། སའི་འོག་ཏུ་བཅུག་ཀྱང་རུང༌། རླུང་དང་ཉི་མ་་དང༌། ཆར་གྱིས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འཐོར་ཞིང་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། དེ་ལྟར་མི་བརྟན་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་སྙིང་ནས་དྲན་པར་བྱས་ཏེ། ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བསྟོངས་པར་ཤེས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་འབད་འཚལ་ལོ།

以下是完整的直譯： 大王，你雖乘坐象背、馬背等，享受悅耳動聽的各種音樂，高舉旗幟和傘蓋等，受到國王、大臣和親友們的讚頌和恭敬，前呼後擁地前行，但不久后就會死在床上。四個人抬著你，父母兄弟等人舉手捶胸，悲傷哀痛，從城南門擡出，將你埋入荒野的地下，或被烏鴉、禿鷲、狐貍等吞食。那些骨頭或被火焚燒，或被拋入水中，或被埋入地下，都會被風、陽光、雨水化為粉末，散落各處腐爛。 大王，正如經中廣說："如是一切有為法無常，如是不堅固。"應當由衷記住這些，明白今生的一切現象都無法令人滿足，日夜精進修持正法。

། «གཉིས་པ་ཚངས་སོགས་ཐོབ་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ནི།« ཡང་འདི་ལྟར། ས་གསུམ་འབྱོར་པ་དམ་པའི་གཞིར་གྱུར་པ། །ཚངས་དང་བདེ་འབྱུང་མིག་སྟོང་དབང་པོ་སོགས། ། གྲགས་དང་བསོད་ནམས་གཟི་འོད་འབར་བ་ཡང༌། །འཆི་བདག་གནས་ལས་རྒྱལ་བའི་སྐབས་མེད་ལ། །བསམ་གཏན་གྲུབ་པས་བསྐལ་བར་གནས་པ་ཡང༌། །ལས་ཟད་ཚེ་ན་འཆི་བའི་སྐབས་མཆིས་ཤིང༌། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་གྲུབ་པ་རིག་སྔགས་འཆང༌། །མི་དབང་འགྲོ་བ་ཕལ་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱང༌། །འཆི་བས་འཇིགས་པའི་སྐྱེ་བ་ཕ་མ་མཐའ་ཡས། །འདི་ལྟར་ཚངས་པ་དང༌། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང༌། ཁྱབ་འཇུག་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་འགེངས་ཤིང༌། ཉི་མ་སྟོང་བས་ལྷག་པ། གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ལྷུན་གསེར་གྱི་རི་ངོས་བས་ཆེ་བ། བསོད་ནམས་ཀྱི་གྲགས་པས་གནམ་ས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ། ས་འོག་དང༌། ས་སྟེང་དང༌། ས་བླའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་འབྱོར་པ་དམ་པས་བརྒྱན་པ་ཡང་འཆི་བའི་སྐབས་ཡོད་དེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་དག །འབྱོར་པ་འདི་དག་རྒུད་ཅིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་ལྟོས། ངས་སྔོན་དྲན་པའི་འཁོར་བ་ན། ཚངས་པ་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་་སོགས་པའི་དབང་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མྱོང་ཡང༌། མ་ངོམས་བཞིན་དུ་ཚེ་འཕོས་ཏེ་ངན་སོང་དུ་གཞོལ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་དང༌། ཚངས་དང་བརྒྱ་བྱིན་དྲག་པོ་མིག་སྟོང་ལྡན། །སྲེད་མེད་གྱུར་ཀྱང་མི་རྟག་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཉི་མ་ཟླ་བ་ཡུད་ཙམ་རོལ་པ་དང༌། །ས་ཆེན་གླིང་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་སྟོངས་ལ་ལྟོས། །ཞེས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞིའི་ལྷ་དང༌། །གཞན་ཡང་ལྷ་་དང༌། ལྷ་མ་ཡིན་དང༌། དཀའ་ཐུབ་གྲུབ་པ་དང༌། རིག་སྔགས་འཆང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བསམ་གཏན་གྲུབ་པའི་ལྷ་དང་མིའམ་ཅི། །ལྷ་མིན་དྲང་སྲོང་དཀའ་ཐུབ་དཔལ་འབར་བ། །རྒྱུན་རིང་བསྐལ་པར་གནས་པའང་མི་རྟག་ན། །མི་རྣམས་ལྟོས་མེད་དབུ་བ་རྡོས་འདྲའི་ལུས། །སོ་སོར་འཇིག་ཅིང་འབྲལ་བ་སྨོས་ཅི་འཚལ། །ཞེས་་སོ།

以下是完整的直譯： 二、即使獲得梵天等果位也無常： 再者，如是： 三界福德成為殊勝基礎， 梵天、大自在天、千眼帝釋等， 名聲、福德、光芒雖然熾盛， 卻無法戰勝死主的境地。 即使以禪定成就住世一劫， 壽命耗盡時也會面臨死亡。 天神、非天、成就者、持明咒者， 人王以及無量普通眾生， 皆為死亡所懼，生死輪迴無休止。 如是梵天、大自在天、遍入天、帝釋天、四大天王等，以大光明遍滿世間，勝過千日光輝，威德超過金色須彌山，福德名聲遍及天地，成為地下、地上、天界三界之主，雖以殊勝福德莊嚴，仍有死亡之時。如《律經》所說："比丘們，當觀此等富貴衰敗無實質。我憶及過去輪迴中，曾無數次體驗過梵天、帝釋、護世等主宰的地位，然而未曾滿足，命終后墮入惡趣。"又說："梵天帝釋大力千眼天，縱無貪慾亦無常他去。日月須臾遊戲大地四洲世界皆空，當觀之。" 四禪天神以及其他天神、非天、苦行成就者、持咒者等皆為有死之法。同經中說："禪定成就天神與緊那羅，非天仙人苦行威德熾盛者，長久住世一劫亦無常，何況人類無依如泡沫之身，分離毀壞更何須言說。"

།གླིང་བཞིའི་དབང་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང༌། རྒྱལ་པོ་དང༌། བློན་པོ་དང༌། དགེ་སྦྱོང་དང༌། བྲམ་ཟེ་དང༌། ཁྱིམ་བདག་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ཕལ་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། རིན་ཆེན་བདུན་ལྡན་རྒྱལ་པོ་དང༌། །གཞན་་ཡང་རྒྱལ་ཕྲན་བློན་པོ་དང༌། །དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ཁྱིམ་བདག་སོགས། །འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་མི་རྟག་སྟེ། །རྨི་ལམ་འགྲོ་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། ། «གསུམ་པ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ནི།« །འདི་ལྟར་འཕོ་ཞིང་འགྱུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་སྟེ། །ཚེ་འདི་མི་རྟག་རོལ་པའི་ཆར་སྦྲིན་ནང༌། །འཆི་བདག་གློག་གི་ཕྲེང་བ་གར་བྱེད་ཅིང༌། །ཉིན་མཚན་དུས་རྣམས་འགྱུར་བའི་ཆར་འབབ་པས། །ས་གསུམ་མྱུ་གུ་ཇི་སྙེད་བརླན་པར་འགྱུར། །དལ་འབྱོར་སྙིང་པོས་བརྒྱན་པའི་ཚེ་དབྱར་ཀའི་སྤྲིན་རུམ་འཁྲིགས་པ་ན་རང་ཆས་སུ་འགྱུ་བའི་་འཆི་བདག་གློག་གི་ཕྲེང་བས་གར་བྱེད་ལ། ཉིན་མཚན་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་གིས་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འཆི་བ་ལ་ཉེར་སོང་བའི་ཆར་རྒྱུན་རྟག་ཏུ་འབབ་པས། སྲིད་པ་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་འབབ་ཅིང་བརླན་པར་འགྱུར་བ་ནི། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ། །འགྲོ་བའི་སྐྱེ་འཆི་གར་ལ་བལྟ་དང་མཚུངས། །སྐྱེས་བུའི་ཚེ་འགྲོ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །རི་གཟར་འབབ་ཆུ་ལྟ་བུར་མྱུར་མགྱོགས་འགྲོ །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 四大洲的主宰轉輪聖王，以及國王、大臣、沙門、婆羅門、長者等所有普通眾生，無一能夠逃脫死亡。如《法句經》所言："具七寶之王及其他小王、大臣、沙門、婆羅門、長者等，一切眾生皆無常，如夢中行走一般。" 三、以變化的法則說明無常： 如是，由於遷移變化故也無常。此生無常如遊戲雲中，死主閃電鏈舞動，晝夜時節變化雨降下，三界種子盡皆濕潤。 具足暇滿實義莊嚴的生命夏季，密佈的雲層中，自然生起的死主閃電鏈舞動。晝夜剎那片刻也不停留，趨向死亡的雨水不斷降下，遍及三界一切眾生的種子，使之濕潤。如《方廣大莊嚴經》所說："三界無常如秋云，眾生生死似觀舞。人之壽命如空中閃電，如山崖流水急速而去。"

། «བཞི་པ་སྣོད་བཅུད་མི་རྟག་པ་ནི།« གཞན་ཡང༌། ཡུན་རིང་མོ་ནས་མི་གཡོ་བར་བརྟན་པའི་སྣོད་ཀྱི་་འཇིག་རྟེན་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བཅུད་དང་བཅས་པ་གཡོ་བར་བསྟན་པ། སྣོད་བཅུད་མི་རྟག་སྲིད་པ་ཆགས་འཇིག་གིས། །མེ་བདུན་ཆུས་གཅིག་རླུང་གིས་འཐོར་བའི་ཚེ། །ཁོར་ཡུག་རྒྱ་མཚོ་གླིང་དང་རིས་བསྐོར་བའི། །ལྷུན་པོ་རིན་ཆེན་བཞི་ཡང་མི་རྟག་ཅིང༌། །ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་པའི་སྐབས། །ངེས་པར་བསམས་ཏེ་སྙིང་ནས་ཆོས་མཛོད་ཅིག །འདི་ལྟར་དུས་རིང་བ་ལ་བསམས་ཏེ། ཕྱིའི་སྣོད་བཅུད་འཇིག་པའི་དཔེས་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་ནི། བསྐལ་པ་་དང་པོ་ཆགས་པ་ན་ནམ་མཁའ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་དབྱིངས་སྟོང་ལ་གོ་འབྱེད་པའི་ཁོངས་སུ། རླུང་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་མི་ཤིགས་པ་ཆགས་སོ། །དེའི་སྟེང་དུ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་ཆགས་» «སོ། །དེའི་སྟེང་དུ་དབང་ཆེན་གསེར་གྱི་ས་གཞི་མུ་ཁྱུད་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཚད་ཙམ་ཆགས་པའི་ནང་དུ། ནམ་མཁའ་ལས་ཆར་བབ་ཅིང་ཆུའི་ཐང་དུ་གྱུར་པ་འཁྲུགས་པའི་ལྦུ་བའི་དངས་མ་ལས་སོ་སོའི་རི་དང་གླིང་དུ་ཆགས་སོ། །» «དེ་་ཡང་གླིང་ཆུང་ངུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རི་རབ་རིན་པོ་ཆེ། ཤར་ཤེལ། ལྷོ་བཻཌཱུརྻ། ནུབ་པདྨ་རཱ་ག །བྱང་གསེར་ལས་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྐོར་ཆུ་མཚམས་ལ་ཐུག་པར་གཉའ་ཤིང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རི་བདུན་གྱི་བར་ན་མཚོ་བདུན་དང་བཅས་པས་འཁོར་བའི་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོའི་ཐང༌། ཤར་ཕྱོགས་་སུ་ལུས་འཕགས་གླིང་ལ་ལུས་དང་ལུས་འཕགས་ཀྱིས་བསྟེན་པ་ཟླ་གམ་དུ་ཡོད་པ། ལྷོར་ཛམྦུའི་གླིང་ལ་རྔ་ཡབ་དང་རྔ་ཡབ་གཞན་གྱིས་བསྟེན་པ་སོགས་ཀར་གནས་པ། ནུབ་ཏུ་བ་ལང་སྤྱོད་ལ་གཡོ་ལྡན་དང་ལམ་མཆོག་་འགྲོས་བསྟེན་པ་ཟླུམ་པོར་ཡོད་པ། བྱང་དུ་སྒྲ་མི་སྙན་ལ་སྒྲ་མི་སྙན་དང་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླས་བསྟེན་པ་གྲུ་བཞིར་ཡོད་པའོ།

以下是完整的直譯： 四、器世間和有情世間的無常： 再者，長久以來看似不動穩固的器世間，以及依存於其中的有情世間，也被示現為動搖無常： 器世間和有情世間無常，由於世界成住壞空， 七火一水一風散壞時， 環繞大海、洲陸和山脈的 須彌山及四大寶山也無常， 一切終將化為虛空一體， 當如是確定思維，發自內心行持正法。 如是，考慮長遠時間，以外在器世間毀滅為例，說明內在器情世間的無常： 在最初劫形成時，在虛空一無所有的空界中，首先形成了金剛杵形狀的風輪，堅不可摧。其上形成了如金剛般堅固的水輪。再其上形成了廣大的金色大地，周圍環繞，大小如初禪天。在其中，從空中降下雨水，形成水面，攪動產生的泡沫精華凝結成各自的山脈和大陸。 小千世界的須彌山由四寶組成：東面水晶，南面琉璃，西面紅寶石，北面黃金。周圍直至水際有持雙山等七重山環繞，其間有七海。外圍是大海平原。東方有身洲和勝身洲，呈半月形。南方有瞻部洲，以及拂洲和另一拂洲等，呈三角形。西方有牛貨洲，以及遮牛洲和勝道洲，呈圓形。北方有俱盧洲，以及俱盧洲和拘盧洲眷屬，呈方形。

།རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁང་བཟངས་དང༌། ཚལ་བཞི་དང༌། བྱང་ཤར་དུ་ཤིང་ཡོངས་་འདུ་ས་བརྟོལ་གྱིས་བརྒྱན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་ན་སྡུག་རི་དང་བཅས་པའི་མཐའི་རྒྱ་མཚོའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ལྕགས་རིས་བསྐོར་ཞིང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བས་བརྒྱན་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་དག་ཏུ་བརྟེན་པ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡང་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་ལས་མིར་ཆད་པས་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་ཀྱི་མི་དང༌། ལས་ངན་པའི་སྣང་བས་བསྐྱེད་པའི་ངན་སོང་པའི་འགྲོ་བ་དུད་འགྲོ་དང༌། ཡི་དྭགས་དང༌། དམྱལ་བའི་གནས་རིས་སོ་སོ་ལས། དུད་འགྲོ་བྱིངས་ན་གནས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྩ་བའི་གནས་སོ། །ཡི་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འོག་ན་རྩ་བའི་གནས་སོ། །ཚ་དམྱལ་དང་གྲང་དམྱལ་གངས་རི་ཏི་སེའི་འོག་ན་འདབ་འབྱར་དུ་བརྒྱད་བརྒྱད་ཡོད་ཅིང༌། ཉེ་འཁོར་བ་མནར་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞིར་གནས་པ་རྩ་བའི་གནས་སོ། ཁ་འཐོར་བའི་དུད་འགྲོ་དང༌། མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཡི་དྭགས་དང༌། ཉི་ཚེ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནའང་ཡོད་དོ། །འདོད་པའི་ལྷ་དྲུག་ནི། རི་རབ་ཀྱི་ཕྱེད་མཚམས་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་འཆར་བའི་གནས་ན་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་པ་དང༌། སྟེང་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང༌། དེའི་གོང་ན་ནམ་མཁའ་ལ་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་པ་གཟའ་སྐར་བཞིན་གནས་པ་ལ་རིམ་པ་བཞིན། མཚེ་མ་དང༌། དགའ་ལྡན་དང༌། འཕྲུལ་དགའ་དང༌། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་གནས་་སོ། །རི་རབ་ཀྱི་ཁོང་གསེང་ན་ལྷ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གནས་པ་ལས། ཆུ་མཚམས་ན་སྒྲ་གཅན་དང༌། བར་ན་སྐར་ཕྲེང་གི་གནས་ན་མགུལ་འཕྲེང་ཅན་དང༌། ས་མཚམས་ན་ཐགས་བཟངས་རིས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཡོད་དེ། འདོད་ལྷ་རྣམས་དང་འགྲན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་བ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ལྷའི་གནས་རིས་བཞི་ལས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཚངས་རིས། ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན། ཚངས་ཆེན་གསུམ་ནི། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་གྱི་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲིའི་གོང་ནས་གོང་ན་ཡོད་དོ།

以下是完整的直譯： 須彌山頂有勝利宮殿和四園林，東北方有如意樹莊嚴的善見城。周圍大海環繞，外圍有與持雙山等高的鐵圍山環繞，並有日月裝飾，這就是器世間。 依存其中的有情眾生，從光明天神降為人類，居住在四大洲和八小洲。由惡業所生的惡趣眾生，包括畜生、餓鬼和地獄，各有不同界域。大多數畜生主要住在大海中。餓鬼的根本住處在王舍城下方。熱地獄和寒地獄在岡底斯山下，各有八層相連，近邊地獄在無間地獄四周，這些是根本住處。零散的畜生、空行餓鬼和孤獨地獄也存在於人間。 欲界六天：在須彌山半腰處，日月星辰升起的地方是四大天王天；山頂是三十三天；再往上空中有宮殿如星辰般排列，依次是夜摩天、兜率天、化樂天和他化自在天。 須彌山內部住著阿修羅，水際是羅睺羅的住處，中部星鬘處是項鍊阿修羅的住處，地際是善織天的住處。他們的受用財富可與欲界天神媲美。 色界四禪天中，初禪有梵眾天、梵輔天和大梵天三層，位於他化自在天上方四萬由旬處，一層高過一層。

།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འོད་ཆུང༌། ཚད་མེད་འོད། འོད་གསལ། གསུམ་པའི་དགེ་ཆུང༌། ཚད་མེད་དགེ། དགེ་རྒྱས། བཞི་པའི་སྤྲིན་མེད། བསོད་ནམས་སྐྱེས་འབྲས་བུ་ཆེ་སྟེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་གསུམ་དང༌། མི་ཆེ་བ། མི་གདུང་བ། གྱ་ནོམ་སྣང༌། ཤིན་ཏུ་མཐོང༌། འོག་མིན་ཏེ་གཙང་མ་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་བཞི་ལ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས། ཅི་་ཡང་མེད་པ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་རྣམས་ནི་སྔོན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་རྟེན་ཅན་དེ་གང་དུ་ཤི་བའི་གནས་དེ་ན་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་བཅུད་གཅིག་གི་ཆ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་ལ་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་གི་མཐར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་དང་མཐོ་དམན་མཉམ་པའི་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་ནི་སྟོང་དང་པོ་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན། དེ་འདྲ་བ་སྟོང་གི་མཐར་གཞན་་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་མཉམ་པའི་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་ལ་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན། དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་གི་མཐར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མཐོ་ཁྱད་དང་མཉམ་པའི་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཏེ། མཆོག་གི་སྦྲུལ་པའི་སྐུ་ཞིག་གིས་སྐུ་མཉམ་དུ་བསྟན་ནས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་སྣང་བས་འདུལ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་ན་འཇིག་རྟེན་ལ་ཚད་མེད་་དེ། ཟླུམ་པོ་དང༌། ཟླ་གམ་དང༌། གྲུ་ཞི་ལ་སོགས་པས་ནམ་མཁའི་མཐས་གར་ཁྱབ་ན་ཁྱབ་ཅིང༌། སེམས་ཅན་ལའང་མགོ་སྟེང་དུ་ལྟ་བ་དང༌། འཕྲེད་དང་ཐུར་དུ་ལྟ་བའི་རིས་ཚད་མེད་པས་གང་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མི་མཇེད་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཆགས་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། འཇིག་པ་དང༌། སྟོངས་པ་དག་དུས་མཉམ་མོ།

以下是直譯： 第二禪天的少光天、無量光天、極光凈天，第三禪天的少凈天、無量凈天、遍凈天，第四禪天的無雲天、福生天、廣果天，這是凡夫的三處；以及無熱天、無煩天、善現天、善見天、色究竟天，這是五凈居天。這些天界是逐層上升的。 四無色界天為：空無邊處、識無邊處、無所有處、非想非非想處。這些是有頂天，是之前獲得無色界定的眾生死後所生之處。 如上所述的器世間和有情世間的一部分，被稱為四大洲世界。 這樣的一千個世界的邊緣，有一個與三十三天同等高度的鐵圍山環繞，這稱為小千世界。 一千個這樣的小千世界的邊緣，有一個與他化自在天同等高度的鐵圍山環繞，這稱為中千世界。 一千個這樣的中千世界的邊緣，有一個與初禪天同等高度的鐵圍山環繞，這稱為三千大千世界。 在這裡，一位最殊勝的化身佛示現等量身相，同時無先後地顯現十二種事業，因此被稱為應化世界。 除此之外，十方還有無量世界。有圓形的、半月形的、方形的等等，遍佈整個虛空。有情眾生也有無量種類，有向上看的、橫看的、向下看的等等，充滿其中。 這裡是就這個娑婆世界而言，其成、住、壞、空四個階段是同時存在的。

།དེའང་དང་པོ་ལེགས་པར་ཆགས། ད་ལྟ་ལེགས་པར་གནས་པའི་དུས་འདིར། སྐྱེ་དགུ་ཚེ་ལོ་་དཔག་མེད་ཐུབ་པའི་དུས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་བྱོན་པ་ནས། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བྱོན་ཏེ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་ཡ་ཐོག་རིང་མོ་་སྟེ་ཚེ་ལོའང་ཉིས་བརྒྱ་ཉིས་བརྒྱས་འབྲི་བར་བྱེད་ལ། དེ་ནས་བརྒྱ་སོང་བ་ན་གཅིག་འཕེལ་ནས་བཅུ་གཅིག་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲི་ཐུབ་པ་ན་བྱམས་པ་འབྱོན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བརྒྱ་ནས་གཅིག་འགྲིབ་པ་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་ཡར་སྐྱེ་མར་འགྲིབ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་བར་གྱི་ཁུག་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེའི་བར་ལ་་སངས་རྒྱས་དགུ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་ལྔ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ནས་ཉིས་བརྒྱ་ན་གཅིག་འཕེལ་བས་དཔག་མེད་ལ་ཐུག་སྟེ། ཅུང་ཟད་མར་འགྲིབ་པ་ན་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་བྱོན་ནས། སྔར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཛད་པ་དང༌། སྐུ་ཚེ་དང༌། འཁོར་འདུས་པའི་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་དང་མཉམ་པའི་མཛད་པ་དང༌། སྐུ་ཚེ་དང༌། འདུས་པ་བྱུང་ནས་སྔར་གྱིས་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་མ་ཐུལ་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་འདུལ་ཞིང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང༌། བསླབ་པའི་གཞི་རལ་བ་དང༌། དགེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་བྱས་པ་ཚུན་ཆད་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་མཛད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་་འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་གནས་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་པ་གྲོལ་བར་བཀོད་ནས། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་དེ་ལ་བསྐལ་བ་འཇིག་པའི་མེ་བདུན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཚིག་ནས་་ཐལ་བར་བྱེད་དོ། །མེ་ནི་ཉི་མ་སྟེ། མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ཉི་མ་བདུན་དུ་གསུངས་ལ། ལ་ལ་ནས་ཉི་མ་བདུན་གྱི་དྲོད་ཉི་མ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་འཆར་བར་གསུངས་སོ། །» «དོན་ལ་ཉི་མ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་པོ་ཉིད་བདུན་འགྱུར་གྱིས་ཚར་སོང་སྟེ་འཚིག་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 這個世界最初形成良好，現在處於良好安住的時期。當衆生壽命無量歲時，如來毗婆尸佛出世。從那時起到釋迦牟尼佛出世時眾生壽命降至十歲，這是上古長久時期。在此期間，壽命每兩百年減少一歲。之後，每過一百年增加一歲，從十一歲開始增長，直到八萬歲時彌勒佛出世。從那時起，每一百年減少一歲，直到壽命十歲。這十八次增減稱為中間的十八個循環。 在此期間，會有九百九十五位佛陀出世。之後，每二百年增加一歲，直到壽命無量。當壽命稍微減少時，名為"勝解"的佛陀出世。他的事業、壽命和聚集的眷屬將等同於之前所有佛陀的總和。他將調伏之前諸佛未能調伏的眾生，使聽聞三寶之名、違犯戒律者、乃至行微細善業者都能解脫輪迴。以此願力，他將圓滿成就事業併入涅槃。 在他涅槃后，正法將住世同樣長的時間，徹底解脫三千大千世界中所有眾生。當衆生壽命降至十歲時，七種壞劫之火將焚燒一切，化為灰燼。 這火即是太陽。有些經典說有七個太陽，有些則說一個太陽具有七個太陽的熱量。實際上，是一億個太陽的熱量增加七倍而焚燒一切。

།དེ་ནས་ཐལ་བ་དེ་དག་ཆུས་བཤལ། རླུང་གིས་གཏོར་བས་མཐར་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་སྔོན་མ་ཆགས་པའི་སྐབས་བཞི་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་འབྱུང་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་གྱུར་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་ལྟར་ཕྱིའི་སྣོད་བཅུད་འཇིག་པའི་དཔེས། ནང་གི་ལུས་ཀྱང་འཇིག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ངང་ལས། མ་རིག་པ་དང་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རླུང་དུ་ཆགས་ཤིང༌། དེའི་རྒྱུས་འཁོར་བར་སྡུད་པའི་ལས་ཀྱི་ས་པ་ཆུའི་རང་བཞིན་ལས་གྲུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་ལས་ལུས་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ། མིག་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་སྟེ་ནང་དུ་དངས་མ་དཀར་དམར། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གླི་བཞི་གླིང་ཕྲན། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་བདུན་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་དང་བརྒྱད། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་བརྟེན་པའི་རྩ་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་ནི། སྒོ་གསུམ་དུག་གསུམ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྟེན་ཅན་ཁམས་གསུམ། རྩ་འདབ་འཁོར་ལོ་ལྔའམ་དྲུག་ནི་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔའམ་དྲུག །གནས་རིས་ཐ་དད་པ་བཞིན་དུ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་སྣང་བའི་ནང་གི་སྟོང་ཆེན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདིའང༌། འདུས་པའི་ཕྱིར་འབྲལ་བ། སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ། འདུས་བྱས་པས་འཇིག་པ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན། ཕྱི་འབྱུང་བཞི་ནང་འབྱུང་བཞིར་སྡུད་པས་མེ་བདུན་དང་ཆུ་གཅིག་སྟེ་བརྒྱད་ཐལ་ནས། ནང་འབྱུང་གསང་་འབྱུང་གདོད་མའི་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་པས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཏུ་་འགྱུར་བའི་སྐབས་ཡོད་ཅིང༌། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་བཞི་བསྡུས། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ་སྟོངས་པས་མེས་བདུན་དང༌། སྲོག་འཕོ་བ་ཆུས་གཅིག །དབུགས་འབྲེལ་ཐག་ཆད་པས་མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་གཏོར་ཏེ། ལུས་ཀྱང་སོ་་སོར་འབྲལ་ཞིང་དེངས་ནས་མཐར་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྔོན་ལུས་མ་ཆགས་པའི་དུས་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྐབས་ཡོད་དེ། ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། རླུང་ཁམས་ཆུ་དང་མེས་སྨིན་པའི། །ལུས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣོད་དུ་ཆགས། །རྩ་དང་རླུང་དང་ཁམས་དངས་མ།

以下是直譯： 之後，這些灰燼被水沖刷，被風吹散，最終變成一片虛空，回到未形成之前的四個階段。正如《三摩地王經》所說： "當這個世界生起時， 一切世間化為虛空， 如同往昔，未來亦然， 當知諸法皆是如此。" 以外在器世間毀滅為例，內在身體也應視為毀滅。最初從心性本然如虛空一體的狀態中，形成無明和遍計分別的風。由此因緣，形成輪迴集聚業力的水性地基。以此為緣，從父母的精血中形成身體： 須彌山王為身體 日月為眼睛，內在為白紅明點 十二處和十二界為四大洲和小洲 八識聚為七金山和大鐵圍山 身語意三者所依的左右中脈為三門、三毒、三身之依處的三界 五或六輪脈為五或六道 如同不同界地，顯現多種苦樂等的內在大千世界 這個世界因聚合而分離，因生而死，因有為而毀滅。當死亡來臨時，外四大收攝為內四大，經歷七火一水共八個階段后，內大種融入密大種，最終一切融入本初光明，成為一體虛空。 身體的四大收攝，脈、氣、明點三者空無，對應七火。生命轉移對應一水。呼吸斷絕最後被風吹散，身體分解消散，最終成為如虛空般的無有，如同身體未形成之前的狀態。 如《智慧廣大後續續》所言： "風、水、火元素成熟， 身體世界如器皿形成。 脈、氣和精華明點，

ལུས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣོད་དུ་ཆགས། །རྩ་དང་རླུང་དང་ཁམས་དངས་མ། །འབྱུང་ཆེན་བཞི་ཡི་སྦུབས་དག་གི །འོད་གསལ་འགྱུར་བ་མེད་བཞུགས་» «དག །མཁའ་ཁྱིམ་དག་ཏུ་འཕོ་བ་ན། །འབྱུང་དང་རྩ་དང་རླུང་དང་ཁམས། །མེ་ཡིས་བདུན་བཞིན་ཞིག་པ་ལས། །འབྱུང་བའང་ཐིམ་པ་ཆུ་ཡིས་གཅིག །ཕྲ་རགས་་འགགས་པ་རླུང་གིས་འཐོར། །འོད་གསལ་ལ་ཞུགས་ནམ་མཁའི་» «ཁམས། །གདོད་ནས་མགོན་པོ་བྱང་ཆུབ་ནི། །མ་འཁྲུལ་གཞི་ལ་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །» «ཞེས་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་འཇིག་རྟེན་ནུབ་པ་ལ་བརྟག་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ས་དང་ལྷུན་པོ་རྒྱ་མཚོ་ཉི་མ་བདུན། །འབར་བས་བསྲེགས་པའི་ལུས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང༌། །ཐལ་བ་ཡང་ནི་ལུས་པར་མི་འགྱུར་ན། །ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་མི་ལྟ་སྨོས་ཅི་འཚམ། །ཞེས་པ་ལྟར་བསམ་མོ།

以下是直譯： 身體世界如器皿形成。 脈、氣和精華明點， 在四大元素空腔中， 不變光明安住其中。 當遷移到虛空之家， 大種、脈、氣和明點， 如七火般毀滅之後， 大種融入如一水般。 粗細皆滅被風吹散， 融入光明虛空界中。 本初怙主菩提智， 無迷本基得究竟。" 如是，應當觀察每個眾生的世界如何湮滅。正如《致友書》所言： "大地、須彌山、海洋和七日， 被烈火焚燒，這些有形體者， 連灰燼都不會留下， 何況脆弱的人類呢？" 應當如此思維。

། «ལྔ་པ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མྱ་ངན་འདའ་ཚུལ་བསྟན་པས་མི་རྟག་པ་ནི། «གཞན་ཡང་་འཇིག་རྟེན་དེ་དག་ཏུ་བྱོན་པའི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མང་པོ་ཞིག་འཁོར་་དང་བཅས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཤིང༌། དེ་དག་གི་བསྟན་པ་ནུབ་པའི་ཚུལ་ལ་བསམས་ནས་ཀྱང་རང་གི་ཚེ་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་ནི། །འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་རང་རྒྱལ་སློབ་མའི་» «ཚོགས། །ཐུབ་དབང་སྲས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་མགོན་པོ་རྣམས། །དངས་པའི་མཁའ་ལ་སྔོན་མེད་རི་བོང་འཛིན། །རྒྱུ་སྐར་ཕྲེང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཞིན། །ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེར་གསལ་བ་ཡང༌། །མི་རྟག་མྱ་ངན་འདའ་ཚུལ་སྟོན་མཛད་» «ཅིང༌། །བསྟན་པ་རིན་ཆེན་ཉི་མ་དཔག་མེད་ཀྱང༌། །སྔོན་རབས་སྔོན་རབས་ནུབ་པར་གྱུར་ལ་ལྟོས། །ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་འདྲ་རང་གིས་ལུས། །སྒྱུ་མའི་ཁང་པ་འདྲ་བ་ཅིས་མི་འཇིག །» «དེ་ལ་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱོན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡང༌། རྣམ་པར་གཟིགས་དང༌། གཙུག་ཏོར་ཅན་དང༌། ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་དང༌། འཁོར་བ་འཇིག་དང༌། གསེར་ཐུབ་དང༌། འོད་སྲུངས་དང༌། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་སྟོན་ཀའི་མཚན་མོ་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་ཤར་བ་ལྟར་མཚན་པའི་གཟི་འོད་འབར་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། ཚངས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ལྟར་བྱོན་ཏེ། སྐུ་འོད་ཟེར་གྱི་དཔལ་གྱིས་ལྷམ་མེ་བ་དང༌། གསུང་ཅ་ཅོ་མེད་པས་ལྷན་ནེ་བ་དང༌། ཐུགས་དྲི་མ་མེད་པས་ལྷང་ངེར་གསལ་བ་རྡོ་རྗེ་ལྟར་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཤིང༌། ཤཱཀྱའི་སྐྱེས་མཆོག་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་བསྟན་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ལ་ལྟོས། དབུ་བ་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་བདག་གི་ལུས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེས་བསམ་དགོས་ཏེ། མི་རྟག་པའི་ཚོམས་ལས། མཚན་སྟོང་གིས་འབར་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་སྐུ། །བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་གྲུབ་པའང་མི་རྟག་ན། །དབུ་བ་རྡོས་འདྲ་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བའི། །རང་གི་ལུས་འདི་ངེས་པར་ཅིས་མི་འཇིག ། འགྲོ་བའི་དོན་གཤེགས་རྒྱལ་བ་ཉི་མ་འདྲ། །དམ་ཆོས་མཛོད་ཀྱི་ཟླ་བ་ནུབ་ལ་ལྟོས། །རང་གི་ཕུན་ཚོགས་འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན། །རྟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 五、通過示現佛及眷屬入涅槃的方式教導無常： 此外，思考那些世界中出現的許多佛陀世尊及其眷屬入涅槃，以及他們的教法湮滅的情形，也可以教導自身生命的無常： "世間導師、獨覺、聲聞眾， 佛陀眷屬環繞的怙主們， 如同清澈天空中新月， 被眾星簇擁般光明閃耀。 雖然他們光芒四射， 卻示現無常入涅槃， 無量如日珍貴教法， 也隨古代古代而湮滅。 觀此無實如芭蕉身， 如幻房屋豈能不毀？" 就這個娑婆世界而言，曾經出現過的佛陀：毗婆尸佛、尸棄佛、毗舍浮佛、拘留孫佛、拘那含牟尼佛、迦葉佛和釋迦牟尼佛，他們如同秋夜滿月升起般放射標誌性光芒，被聲聞、菩薩、梵天、護世天等如眾星般環繞而來。他們的身體光明莊嚴燦爛，語言寂靜無雜音，心意清凈明澈，如金剛般堅固。然而，他們也都入了涅槃，除了釋迦牟尼佛外，其他佛陀的教法也都逐漸湮滅。觀此，我們應當思考：我的身體如泡沫般無實質，怎能不無常呢？ 如《無常品》所言： "千相莊嚴如來藏身， 百福所成亦是無常， 何況泡沫如石不可靠， 自身必定怎能不毀滅？ 為眾生利益而來如日佛， 正法寶藏如月亦沉落。 自身圓滿眷屬受用等， 當知無有恒常之本性。"

། «དྲུག་པ་སྣོན་པ་མེད་ཅིང་འབྲི་བ་དང་བཅས་པས་མི་རྟག་པ་ནི།« རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་བརྙེས་པ་ཡང་མི་རྟག་ན་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུའི་ལུས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བརྟན་པར་གནས་ཞེས་གདམས་པ། དེ་ཕྱིར་ངེས་པར་འཆི་དང་ནམ་འཆི་དང༌། །འདིར་འཆི་འདིས་འཆི་ངེས་པ་འགའ་མེད་» «དེ། །ཚེ་འདི་སྣོན་མེད་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །འཆི་བའི་རྐྱེན་མང་འཚོ་བའི་ཤས་ཉུང་བས། །ཚེ་ལ་ལོང་མེད་བློ་སྣ་བསྟུངས་བྱས་ཏེ། །དེ་རིང་ཉིད་ནས་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་རིགས། །དེའང་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འཆི་བར་ངེས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་་དཀར་པོ་ལས། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བ་ཡོད། །འདུས་པ་ཡོད་ན་འབྲལ་བ་་ཡོད། །ཅེས་སོ། །དུས་ཐིངས་པ་མེད་པས་ནམ་འཆི་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ། མཚན་མོ་བཟང་པོའི་མདོ་ལས། སང་ཙམ་འཆི་འམ་སུས་ཤེས་ཀྱི། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་བརྟུན་ཏེ་བྱ། །འཆི་བདག་སྡེ་ཆེན་དེ་དང་ནི། ཁྱོད་གཉིས་བཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ས་ཕྱོགས་གང་དུ་འཆིའང་ཆ་མེད་པས་འགྲོ་འདུག་ཅི་བྱེད་པའི་ཚེ་ས་འདིར་འཆིའམ་སྙམ་དུ་བསམ་འཚལ་ཏེ། དཔུང་པ་བཟང་པོའི་མདོར། རི་འམ་ངམ་གྲོག་གཅོང་རོང་གཡང་སའམ། ཁྱིམ་མམ་ལམ་སྲང་ཆུ་བོའི་ངོགས་ཉིད་དམ། །» «ས་ཡི་ཕྱོགས་གང་བདག་གི་་ཐ་མའི་གནས། །གཏོལ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་་དགའ་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །རྐྱེན་འདིས་འཆིའང་ངེས་པ་མེད་དེ། ལུང་ལས། ཁ་ཅིག་ཟས་ཀྱིས་བརྣངས་ནས་འཆི། །ལ་ལ་སྨན་གྱིས་འཆི་བའང་ཡོད། །མི་མཐུན་རྐྱེན་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས། །དེ་བས་ངེས་པ་འགའ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །སྣོན་པ་མེད་ཅིང་འབྲིད་པ་དང་བཅས་པས་ཀྱང་འཆི་བར་ངེས་ཏེ། མི་རྟག་པའི་གཏམ་ལས། །ལྟག་ཆུ་བཅད་པའི་རྫིང་བཞིན་དུ། །» «སྣོན་མེད་འབྲིད་པ་དང་བཅས་པས། །ཀུན་ཀྱང་འཆི་བའི་ལམ་ཞུགས་ན། །གློ་བུར་ཚེ་ལ་སུ་ཡིད་རྟོན། །ཅེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། །ཉིན་མཚན་སྡོད་པ་ཡོང་མེད་པར། །ཚེ་་འདི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །སྣོན་པ་གུད་ནས་འོང་མེད་» «ན། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 六、由於無增而有減故為無常： 即使獲得金剛不壞之身也是無常的，那麼這如芭蕉般的身體怎麼可能長久存在呢？這是如此教誡的： "因此死亡必定來臨，何時死亡不可知， 在何處死亡，因何而死亡皆無定數。 此生無法增加，常常減損， 死亡因緣眾多，存活機會渺小。 生命無有閑暇，應當收攝心念， 從今日起精進修法才是正理。" 又，生者必定會死，如《妙法白蓮經》所言： "有生則有死， 有聚則有散。" 死亡時間不定，如《賢善夜經》所說： "誰知明日即死亡？ 今日即應當精進。 與那大軍死主宰， 你我二者非友好。" 死亡地點也不確定，無論行住坐臥，都應思考"我會死在這裡嗎？"如《賢臂經》所言： "山中或深谷險崖處， 房舍或街道河岸邊， 何處是我最後歸宿， 應知此事難以預料。 應當遠離世間貪愛。" 死亡原因也不確定，如經中所說： "有些人因食物噎死， 有些人因藥物而亡。 更不用說不順緣了， 因此一切皆無定數。" 由於無增而有減，死亡是確定的。如《無常語》所言： "如同截斷上游水源的池塘， 無有增加只有減少， 眾生皆已入死亡之道， 誰還會相信暫時的生命？" 《入菩薩行論》中也說： "日日夜夜不停留， 此生常常在減損。 既無他處可增益， 我豈能夠不死亡？"

།འཆི་བའི་རྐྱེན་མང་ལ་འཚོ་བའི་རྐྱེན་ཉུང་པས་ཀྱང་འཆི་ངེས་ཏེ། སྔ་མ་ལས། འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་བ་སྟེ། །» «གསོན་པའི་རྐྱེན་ནི་ཉུང་ཟད་ཅིག །དེ་བས་མྱུར་དུ་འཆི་འགྱུར་བས། ། དམ་པའི་ཆོས་ལ་བློ་ཞོག་ཅིག །ཅེས་སོ། །རྒྱུ་གཞན་ཡང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་བ་སྟེ། །གསོན་པའི་རྐྱེན་ནི་ཉུང་ཟད་ཅིག །དེ་དག་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་ཡང༌། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་སོ། །« བདུན་པ་ཕྱི་རོལ་ཇི་བཞིན་ནང་མི་རྟག་པ་ནི། «རྒྱུ་འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྙིངས་པས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ལ་འཆི་བ་བསམ་པ། འབྱུང་བཞི་འདུས་པའི་ལྡིང་ཁང་སེམས་པ་ཅན། །གཡོ་བའི་ཀུན་རྟོག་སྐྱེ་བོས་བརྒྱན་པ་ཡང༌། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་འདུས་བྱས་འཇིག་པའི་ཆོས། །གྲོང་ཁྱེར་རྙིངས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་གིས། །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་བསྐུལ་ཏེ། སྔོན་ལེགས་པར་འབྱོར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་སྐྱེ་བོ་དང་མི་མང་པོས་གང་བ་ཞིག་ཕྱིས་སྟོངས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ལྟར་བརྟག་སྟེ། ཀྱེ་མའོ་འཁོར་བའི་ཆོས་སྔོན་དར་ཞིང་འབྱོར་པ་དེ་དག་རྗེས་རོལ་ཙམ་དུ་ཟད་་དེ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དཔེར་འདི་ཇི་ལྟ་བར་བདག་གི་ལུས་འབྱུང་བ་བཞི་འདུས་པའི་ལྡིང་ཁང་གོས་དང་རྒྱན་གྱི་འབྱོར་པས་མཛེས་» «ཤིང༌། རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཕྲོ་བའི་སྐྱེ་བོས་བརྒྱན་པ་འདི་ཡང་འཇིག་ཅིང་འགྱེས་ལ། ལྷག་རོལ་རུས་པ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པ་ལ། སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་གིས་བདག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་དེ་དེའི་རུས་པའོ་ཞེས་པའི་གནས་སྐབས་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སྙིང་ནས་བསམ་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ལུས་མཐའ་ཐལ་བ་ལྟར་བསྐམས་མཐར་འདྲུལ་ཞིང༌། །ཐ་མར་མི་གཙང་སྙིང་པོ་མ་མཆིས་པས། །རྣམ་པར་འཇིག་དེངས་མྱགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །སོ་སོར་འགྱེས་ཆོས་ཅན་དུ་མཁྱེན་པར་མཛོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 死亡因緣眾多而存活因緣稀少，因此必定會死。如前所說： "死亡因緣甚眾多， 存活因緣僅少許。 因此很快將死去， 應當專注正法上。" 另外，《寶鬘論》中也說： "死亡因緣甚眾多， 存活因緣僅少許。 這些也會成死因， 故應常時修正法。" 七、如同外在事物一樣，內在也是無常的： 由於這個原因，即使是外在的古老城市也能讓我們思考死亡： "四大和合的樓閣有情識， 被動搖妄念的眾生裝飾。 因緣所生故是有為法， 如同古城一樣是無常。 應當迅速修習正法。" 這樣勸勉道。從前繁榮昌盛、人口眾多的城市，後來變得空無一人。此時應當如此思考：唉！輪迴中曾經興盛繁榮的事物最終都歸於盡，眾生只剩下名字而已。就像這個比喻一樣，我的身體是由四大元素組成的樓閣，被衣服和裝飾品美化，被各種念頭裝飾的眾生也會毀壞分散。最後只剩下骨頭，有人會提到我的名字說"這是他的骨頭"。應當由衷地這樣思考。 如《致友書》所言： "身體最終如灰枯槁而腐爛， 最後成為不凈無實質之物。 必定會毀壞、消失、腐爛， 當知其性質是分離瓦解的。"

། « བརྒྱད་པ་དཔེས་མི་རྟག་པ་ནི། «གང་གི་ཚེ་ཡུན་རིང་མོར་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སྤྱད་ཀྱང་རྨི་ལམ་སད་པ་ལྟར་ཡུད་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་རླུང་དམར་ནང་ཞུགས་མར་མེ་བཞིན། །སྐད་ཅིག་མི་རྟག་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་དང༌། །གློ་བུར་འཆི་རྐྱེན་དྲག་པོས་གཏུགས་པའི་ཚེ། །ཡུན་དུ་མི་གནས་ངེས་པར་་འཆི་བས་ན། །ད་ལྟ་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་པ་སྟེ། སྒྲོན་མེ་ཞིག་ཐང་ཀ་རླུང་འཇམ་པོར་ལྡང་བའི་ནང་ན་གནས་པ་ལས། རེ་ཞིག་རླུང་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་འཆི་བ་ལྟར། རང་ཉིད་ཀྱང་མར་མེ་ལྟར་གཡོ་བའི་ཚེ་ལ། ཉིན་མཚན་འཁོར་མོའི་རླུང་འཇམ་པོས་བསྐྱོད་དེ་རྒས་ནས་མྱུར་དུ་འཆི་བའི་ལོང་ཡང་མེད་པར་རླུང་དྲག་པོ་ལྟ་བུའི་ནད་དམ་གནོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕྲོག་པར་འགྱུར་ངེས་པ་འདི་བསམ་དགོས་ཏེ། སློབ་མ་ལ་སྤྲིངས་པ་ལས། མར་མེའི་མེ་ལྕེ་ཤུགས་དྲག་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལྟའི། །ཚེ་འདི་སྐད་ཅིག་གནས་པའི་གདེང་ཡང་ཡོད་མ་» «ཡིན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 八、以比喻說明無常： 即使長時間享受天界的快樂，也會像夢醒一樣瞬間面臨死亡，那時： "如同烈風吹入的燈火， 剎那無常動搖不定， 當突然遭遇猛烈死緣， 必定無法長久存在。 因此現在就應修正法。" 就像一盞燈在微風中燃燒，突然遇到強風就會熄滅一樣。我們的生命也像燈火一樣搖曳不定，被日夜輪轉的微風吹拂而衰老，甚至來不及迅速死去就會被如同猛烈大風般的疾病或有害因緣奪走。應當如此思考。 如《致弟子書》中所說： "如同燈火被猛烈風吹動， 此生連剎那存在的把握都沒有。"

།དགུ་པ་ཐམས་ཅད་འདོར་བས་མི་རྟག་པ་ནི། གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་བོར་ནས་འགྲོ་དགོས་པས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་བསམ་པ་ནི། འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཉེ་བར་་འབྲེལ་པའི་གཉེན། །གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་དབང་ཕྱུག་རིགས་བཟང་ཡང༌། །ཐམས་ཅད་བོར་ཏེ་གཅིག་པུ་འགྲོ་དགོས་ཤིང༌། །གང་གིས་མི་བསྟོངས་དཀར་ནག་རྗེས་འབྲང་བ། །དེ་ཚེ་ཆོས་ལས་སྐྱབས་གཞན་འགའ་མེད་ན། །དེང་དུ་བརྩོན་པས་ཅི་ཕྱིར་འདའ་མི་བྱེད། །འཆི་བའི་དུས་ན་ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕན་པར་འགྲོ་དགོས་ཏེ། ལས་དགེ་སྡིག་གཉིས་རྗེས་་སུ་འབྲང་ཞིང་ཆོས་ཁོ་ན་སྐྱབས་སུ་བཤད་དེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། དུས་ཀྱིས་བསྙེན་ཏེ་རྒྱལ་པོ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །ལོངས་སྤྱོད་མཛའ་་དང་གཉེན་བཤེས་རྗེས་མི་འབྲང༌། །རྒྱལ་པོ་དག་ནི་གར་གནས་གར་འགྲོ་་ཡང༌། །ལས་ནི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང༌། །ཞེས་པ་དང༌། དཔལ་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འདྲེས་མའི་ལས་ཀྱིས་ལོང་སྤྱོད་ཚོལ་བྱེད་ཅིང༌། །བུ་དང་དེ་བཞིན་ཆུང་མ་གསོ་བར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱུར་པ་འཆི་དུས་ན། །བུ་དང་ཆུང་མ་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱས་བླངས་པ་བཞིན། །བུ་དང་ཆུང་མ་དག་ཀྱང་འདོར་བར་འགྱུར། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་» «འོང༌། །དེ་དག་དེ་ཚེ་བདག་གི་སྐལ་མི་ལེན། །ཕ་མ་སྤུན་ཟླ་བུ་དང་ཆུང་མ་» «དང༌། །བྲན་དང་ནོར་དང་རྩ་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས། །ཤི་བའི་ཕྱི་བཞིན་དེ་དག་འགྲོ་བ་མེད། །ལས་རྣམས་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་བྱིས་པ་འགྲོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 九、由於必須捨棄一切而思維無常： 此外，還應思考因必須捨棄一切而體現的無常： "眷屬、受用、親密的親友， 容貌、青春、權勢、高貴種姓， 一切都要捨棄獨自而去， 唯有善惡業隨身相隨。 那時除了佛法別無依靠， 為何現在不精進修行？" 在死亡之時，今生的一切都無法幫助我們，必須獨自離去。只有善惡業隨我們而去，唯有佛法能作為依靠。如《教誡國王經》中所說： "當國王被時間逼迫而離去時， 財富、親友、眷屬都不隨行。 國王無論去往何處， 業如影子般相隨。" 又如《吉祥授所問經》中說： "以雜染業尋求受用， 養育兒子以及妻子。 在極其痛苦的臨終時， 兒子妻子不能作為依靠。 如同曾造各種業而受報， 兒子妻子也將被捨棄。 自己獨自承受痛苦， 他們那時不能分擔我的業。 父母兄弟兒子妻子， 奴僕財富親朋好友， 死後沒有人能隨行， 唯有業隨行，愚者獨自離去。"

།དེའི་ཚེ་ལས་མི་དགེ་བ་སྟོབས་ཆེར་བསགས་པ་རྣམས་ལ་སྔར་གྱི་བསད་པ་དེ་་དག་དང༌། གཤིན་རྗེའི་སྐྱེས་བུས་འཁོར་ཞིང་ཞགས་པས་ཁྲིད་པའི་སྣང་བ་་འབྱུང་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཁ་བསྐམས་མིག་རྩ་ངན་ལ་སོགས། །སྔ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་སྣང་ནས། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་འཇིགས་འཇིགས་ལྟའི། །ཤ་ཚུགས་ཅན་གྱིས་བཟུང་གྱུར་ཅིང༌། །འཇིགས་ཆེན་ནད་ཀྱིས་་ཐེབས་གྱུར་པ། །རབ་ཏུ་ཉམ་ཐག་སྨོས་ཅི་དགོས། །སུ་ཞིག་འཇིགས་ཆེན་འདི་ལས་བདག །ལེགས་པར་སྐྱོབ་པ་བྱེད་འགྱུར་ཞེས། །བྲེད་ཤ་་ཐོན་པའི་མིག་བགྲད་ནས། །ཕྱོགས་བཞི་སྐྱབས་དག་ཚོལ་བར་བྱེད། །ཕྱོགས་བཞིར་སྐྱབས་མེད་མཐོང་ནས་ནི། །དེ་ནས་ཀུན་དུ་ཡི་མུག་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་དྲན་ཡང་འཕྱིས་ཏེ་ཁྲིམས་ལས་འདས་པ་དག་གཤེད་མའི་ལག་ཏུ་ཆུད་པ་ན་སྐྱབས་འཚོལ་བ་དང་མཚུངས་པས། ད་ལྟ་ནས་དྲན་པར་བྱ་དགོས་པར། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཚེ་ལེ་ལོ་སྤངས་ཀྱང་ནི། །དུས་མ་ཡིན་པར་ཅི་ཞིག་བྱ། །གློ་བུར་འཆི་བདག་འོངས་ནས་ནི། །ཀྱི་ཧུད་བཅོམ་ཞེས་སེམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཆོས་དགེ་བ་ཉིད་སྐྱབས་ཡིན་པར། དྲི་མ་མེད་པར་བྱིན་པས་ཞུས་པ་ལས། ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་འདི་དག་མ་གཏོགས་པར། །ཕ་དང་མ་་ཡང་ཁོ་མོའི་སྐྱབས་མ་ཡིན། །གཉེན་གྱི་ཚོགས་དང་ནོར་དང་ལང་ཚོའང་མིན། །འདི་དག་འཁོར་བར་བྱིང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས། །» «བདག་ནི་སངས་རྒྱས་དགའ་བས་ལུས་བཏང་ཞིང༌། །དེ་བཞིན་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱང་བཏང༌། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཉིད་སྐྱབས་ཡིན་མ་གཏོགས་» «པར། །ཁོ་མོའི་སྐྱབས་རྟེན་འདི་ན་སེམས་ཅན་མེད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 那時，對於積累了大量不善業的人來說，會出現被以前殺害的那些眾生和閻羅使者包圍，用繩索牽引的景象。如《入菩薩行論》中所說： "口乾、目光兇惡等， 與前不同的形象出現， 被閻羅使者可怕的 形貌抓住， 被巨大的恐懼和疾病所侵， 更不用說極度的痛苦。 誰能從這巨大的恐懼中 很好地保護我？ 睜大驚恐的眼睛， 四處尋找庇護。 看到四方都沒有庇護， 於是完全陷入絕望。" 那時雖然想起佛法，但為時已晚，就像違法者落入劊子手之手還在尋求庇護一樣。因此現在就應當記住這一點。同書中又說： "那時雖然放棄懶惰， 但為時已晚，還能做什麼？ 突然死神來臨時， 哀嘆道：'啊！我完了'。" 而且，三寶和善法才是真正的庇護。如《無垢施所問經》中所說： "除了這些具德者， 父母也不是我的庇護。 親朋好友、財富和青春也不是， 這些是沉溺輪迴者的庇護。 我為喜愛佛陀而捨身， 同樣也捨棄生命和受用。 除了三寶是庇護外， 我在此沒有其他眾生可依靠。"

། «བཅུ་པ་དུས་གསུམ་མི་རྟག་པ་ནི།« འདི་ལྟར་འཁོར་བའི་གནས་དང༌། རང་གི་རྒྱུད་ དང༌། གཞན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་མཐའ་ལ་བསམས་པས་ཀྱང་མི་རྟག་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུད་སོམས་དང༌། སྔ་རབས་སྐྱེ་བོ་དཔག་མེད་་འདས་གྱུར་ཅིང༌། །ད་ལྟའི་ས་སྟེང་འགྲོ་བ་ཕལ་ཆེར་ཡང༌། །ལོ་བརྒྱའི་ནང་དུ་ངེས་པར་མི་རྟག་ལ། །མ་འོངས་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ། །རྒན་རབས་གཞོན་རབས་སྐལ་མཉམ་འདས་ལ་ལྟོས། །བདག་ཀྱང་རང་བཞིན་དེ་ལས་མ་འདས་པས། །ངེས་པར་འཆི་བ་བསམས་ནས་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཀྭ་ཡེ་བཞིན་བཟང་དག །ཕྱི་སྣང་བ་ཡུལ་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ལ་སོམས་ཤིག་དང༌། སྔར་ལོ་བརྒྱ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མི་རྣམས་ལུས་སམ་ལྟོས་དང༌། ད་ལྟའི་འོ་སྐོལ་མིར་གྱུར་པ་ཕལ་ཆེར་ཡང་ད་སྟེ་ལོ་བརྒྱ་ན་མིང་ཙམ་དུ་བས་ལ། མ་འོངས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་ཏེ་སྔར་སྐྱེས་པ་ལ་མ་ཤི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རང་རང་གི་རིང་ལ་རང་བས་རྒན་པ་དང༌། གཞོན་པ་དང༌། མཉམ་པའི་དགྲ་གཉེན་དུ་མ་ཞིག་འདས་པས་བདག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་ངེས་སྙམ་དུ་བསམ་དགོས་ཏེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། གང་གི་ནུབ་མོ་ཁོ་ན་ནས། །མངལ་དུ་་དང་པོ་འཇུག་པའི་མི། །དེ་ནི་སྣོན་མེད་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །སོང་བ་ལས་ཀྱང་བཟློག་པ་མེད། །» «སྔ་དྲོ་སྐྱེ་བོ་མང་མཐོང་བ། །ཕྱི་དྲོ་ཁ་ཅིག་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཕྱི་དྲོ་སྐྱེ་བོ་མང་མཐོང་བ། །སྔ་དྲོ་ཁ་ཅིག་མཐོང་མི་འགྱུར། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་མང་པོ་དག །དར་ལ་བབ་པའང་འཆི་འགྱུར་ན། ། དེ་ལ་མི་འདི་གཞོན་ཞེས་ཏེ། །གསོན་པའི་གདེང་བྲོད་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཁ་ཅིག་མངལ་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་བཙས་པའི་སར། ཁ་ཅིག་གོག་པོ་འགོག་ཙམ་ན། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་ཡོངས་རྒྱུག་ན། །ལ་ལ་རྒན་དང་ལ་ལ་གཞོན། །ལ་ལ་དར་ལ་བབ་པའི་མི། །རིམ་གྱིས་རབ་ཏུ་་འགྲོ་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟུང་བ་བཞིན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 十、三時無常： 如此，思考輪迴處所、自身相續和他人群體的邊際，也能體現無常： "觀察前後世界的相續， 無數前代眾生已逝去， 如今地上的大多數生靈， 百年之內必定無常， 未來眾生也將隨之而去。 看看已逝的長輩、晚輩和同輩， 我也不例外于這種本性， 思維必死無疑而行持佛法。" 嗨，善男子們！請觀察外在現象界的變遷：看看百年前的人們還在嗎？如今我們這些人中的大多數，再過百年也只剩下名字而已。未來的眾生也將如此，因為凡是出生的就沒有不死的。因此，應當思考：在自己的一生中，已經有許多比自己年長的、年輕的和同齡的敵人和親友逝去，我也必定具有這樣的本性。 如《法句譬喻經》中所言： "從夜晚開始， 初入母胎的人， 必定會減少而離去， 已去的也不會回來。 早晨見到許多人， 傍晚有些就見不到。 傍晚見到許多人， 早晨有些就見不到。 許多男女， 即使正當壯年也會死去， 對此還說'這人年輕'， 有什麼理由確信能活下去？ 有些人死在母胎中， 有些人死在出生時， 有些人剛學會爬行時， 有些人正在奔跑時， 有些老年人，有些年輕人， 有些正當壯年的人， 都會逐漸離去， 如同成熟的果實墜落一般。"

། «བཅུ་གཅིག་པ་སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་པ་ནི། «གཞན་ཡང་འདི་ལྟར། ས་གསུམ་དམྱལ་བ་སྲིད་རྩེའི་བར་དག་ན། །འཆི་བདག་གནས་ལས་རྒྱལ་བ་འགའ་མེད་དེ། །ཀུན་ཀྱང་མི་རྟག་འགྱུར་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད། །ཡིད་བརྟན་མི་རུང་ཤིང་རྟའི་་འཕང་ལོ་འདྲ། ཁྱད་པར་མི་ཡི་འཇིག་རྟེན་འཚེ་བ་མང༌། །ནད་གདོན་གནོད་པ་དུ་མའི་གཞིར་གྱུར་ཅིང༌། །མཚོན་དང་མེ་དང་གཡང་ས་གཅན་གཟན་དུག །རྒྱལ་པོ་དགྲ་དང་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་ཀྱིས། །འཚོ་བའི་སྲོག་འཇོམས་ཕུན་ཚོགས་འཇིག་པར་བྱེད། །» «དེའང་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གིས་ཕྱོགས་གང་ནའང་འཆི་བས་མི་ཚུགས་པའི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། ཁམས་གསུམ་རྒྱུད་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་པ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། གང་དུ་གནས་ན་་འཆི་བས་མི་ཚུགས་པའི། །ས་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །བར་སྣང་ན་མེད་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ནའང་མེད། །རི་རབ་རྣམས་ཀྱི་གསེབ་ཏུ་ཞུགས་པའང་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་དུ་ཤི་ཡང་ལུས་དོར་བ་ཙམ་ལས། སེམས་འདི་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་སྲིད་པ་མང་པོར་འཁོར་བ་ཉིད། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། སྲིད་པར་མ་རིག་དབང་གིས་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །མི་དང་ལྷ་གནས་ངན་སོང་ལམ་གསུམ་པོ། །འགྲོ་ལྔ་དག་ཏུ་མི་མཁས་སྐྱེ་བོ་འཁོར། །དཔེར་ན་རྫ་མཁན་འཕང་ལོ་འཁོར་བ་བཞིན། །རྟག་ཏུ་གཟུགས་སྡུག་མཆོག་དང་སྒྲ་སྙན་དང༌། །དྲི་མཆོག་རོ་ཞིམ་རེག་ལ་བདེ་བྱེད་པ། །དུས་ངན་རྙི་ལ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐོགས། །དཔེར་ན་རྔོན་པའི་རྙི་ལ་སྤྲེའུ་ཐོགས་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མིའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་་འཚེ་བ་མང་སྟེ། མཛེ་དང༌། རིམས་དང༌། རླུང་དང༌། མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང༌། བྱ་དང༌། ཤ་ཟ་དང༌། མཁའ་འགྲོ་དང༌། བགེགས་ལ་སོགས་པའི་གདོན་མང་ཞིང༌། རྒྱལ་པོ་དང༌། དགྲ་དང༌། མི་རྒོད་དང༌། ཕུང་ཀྲོལ་ལ་སོགས་པའི་འཚེ་བ་བརྒྱ་དག་གིས། སྐྱེས་བུའི་དབང་ཕྱུག་» «དང༌། ལུས་དང་སྲོག་ལ་རྒོལ་ཞིང་བར་མ་དོར་འཆི་བས་ན་་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་དགོས་སོ།

以下是直譯： 十一、三有無常： 此外，如是： "三界從地獄到有頂， 無一能勝死主之處。 皆是無常無實質， 不可依靠如車輪。 尤其人世多災難， 病魔害多為根源， 刀兵、火災、懸崖、猛獸、毒， 國王、敵人、盜賊等， 摧毀生命毀繁榮。" 再者，六道眾生無論在何處，都沒有絲毫不被死亡侵襲的地方。應當思考三界六道的一切眾生都難逃一死。如《律經》中說： "無論住在何處， 都沒有不被死亡侵襲的地方。 虛空中沒有，海洋中也沒有， 即使躲進須彌山中也沒有。" 如此，無論死在何處，只是捨棄身體而已。這個心識由於往昔的業力而在多生中輪迴。如《方廣大莊嚴經》中說： "由無明力眾生在輪迴中， 在人、天界和三惡道， 五趣中無知者輪迴， 如陶工轉動陶輪。 常為美色、悅耳聲， 妙香、美味、悅意觸， 此等眾生陷惡時， 如猴子陷入獵人網。" 其中尤其是人世間災難眾多：麻風病、傳染病、風病、膽病等疾病，以及鳥類、食肉鬼、空行母、魔障等眾多鬼怪。還有國王、敵人、強盜、破壞者等百種災難，威脅著人的權勢、身體和生命，導致中途夭折。因此，應當精進于正法。

།ཇི་སྐད་དུ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་ལས། མི་ཡི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་པོའི་གདོན་དང་ནད་མང་བ། །ཕན་དང་སྙིང་བརྩེར་ལྡན་པའི་བདེན་པའི་བྱིན་གྱིས་ཞི། །ཞེས་གསུངས་པ་་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གཉིས་པ་སྐད་ཅིག་མི་རྟག་པ་ནི། དེ་ལྟར་འཚེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བ་ཡིན་པ་ལྟར་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར། འཚེ་བ་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་བུའི་ཚེ་འགྲོ་་སྟེ། །ཉིན་མཚན་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་འགྱུར་བས་ ཀྱང༌། །འཆི་བདག་གནས་སུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ནི། །འབབ་ཆུའི་ཚོགས་རྣམས་རྒྱ་མཚོར་སྙེགས་པའམ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནུབ་རིར་ལྟུང་བ་བཞིན། །འདི་ལྟར་ཚེ་གང་དུ་བདག་ལ་འཚེ་བའི་གནོད་པ་གློ་བུར་བ་མེད་ཅིང༌། མཐུན་པའི་ཁ་ཟས་དང༌། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པས་ཚེ་བསྲིང་བར་གསུངས་ཀྱང་མཐར་ཕན་པ་མེད་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ནད་མེད་ཉི་མ་འདི་ལྟ་བུར། །ཟས་བཅས་འཚེ་བ་མེད་ཀྱང་ནི། །ཚེ་འདི་སྐད་ཅིག་སླུ་བ་སྟེ། །» «ལུས་འདི་ཐང་ཅིག་བརྙན་པོ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །སྐད་ཅིག་ཀྱང་སྡད་ལོང་མེད་པར། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། སྐྱེས་བུའི་ཚེ་ནི་རི་གཟར་ཆུ་འབབ་བཞིན། །ཞེས་པ་དང༌། འདུལ་བ་ལུང་ལས། རི་གཟར་ཆུ་བོ་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པ་་དང༌། །ཉི་མ་ཟླ་བ་ནུབ་རིར་ཕྱོགས་པ་དང༌། །ཉིན་མཚན་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ། །སྐྱེས་བུའི་ཚེ་འགྲོ་འདི་དག་མཚུངས་པར་ལྡན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如《集功德寶經》中所說： "人世間有眾多鬼怪、疾病， 以慈悲利他的真實加持而平息。" 十二、剎那無常： 不僅如此，即便沒有災難，人的壽命也在流逝： "即便無災難，人的壽命也在流逝， 日夜剎那間變化， 越來越接近死主之處， 如眾水匯入大海， 如太陽落入西山。" 如此，即使在一生中沒有突發的災難傷害，雖然據說可以通過適當的飲食和滋補品等延長壽命，但最終也無濟於事。如《入菩薩行論》中說： "即便如此無病之日， 有食無災難， 此生剎那即欺誑， 此身如暫借。" 剎那間也無法停留，如《寶髻經》中，羅睺羅說： "人的壽命如懸崖流水。" 《律經》中說： "懸崖流水入大海， 日月朝向西山， 晝夜剎那間迅速流逝， 人的壽命與此等相同。"

། «བཅུ་གསུམ་པ་རྐྱེན་དང་གནས་དུས་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་ནི།« ཡང་གང་གི་ཚེ། ཟས་བཅས་འཚོ་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱང༌། །དུག་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་མཆིས་ན། །མི་མཐུན་གནོད་མང་ཕུན་ཚོགས་ཅིས་མི་འཇིག །དེས་ན་འཆི་བའི་རྐྱེན་དུ་མ་གྱུར་མེད། །གར་འཆི་ཅིས་་འཆི་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་ཀྱིས། ། དོན་མེད་སླུ་བ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་སྤོངས་ལ། །སྙིང་ནས་མི་རྟག་འཆི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་མཛོད། །» «འདི་ལྟར་འཚོ་བ་ལ་ཕན་་འདོགས་པའི་ཟས་ཀྱང་ནད་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་འཕྲལ་ཕན་པར་སྣང་་ཡང༌། ཕུགས་སུ་གནོད་པ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དང༌། ནད་ལ་ཕན་པར་འདོད་ནས་འཁྲུ་སྨན་གྱིས་སྦྱངས་པ་ལས། དེ་ཉིད་ནད་དུ་འགྱུར་བའང་ཡོད་ན། དངོས་སུ་མི་མཐུན་པའི་གནོད་པས་ཚེ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། འཆི་བའི་རྐྱེན་དུ་མ་གྱུར་པ་མེད་པས་འཆི་བ་འབའ་ཞིག་བསམ་མོ། །དེ་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་གང་དུ་འཆི་བ་དང༌། རྐྱེན་ཅིས་འཆི་བ་དང༌། དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་འཆི་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ། དེ་རིང་ཉིད་ཀྱང་མི་་འཆི་བའི་གདེང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུའང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས། །བདེ་བར་འདུག་པ་རིགས་མ་ཡིན། །བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། ། «སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་བླ་མ་དང་མན་ངག་འཛོམ་དུས་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་གདམས་པ་ནི།« དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པའི་དུས་བཟང་པོ་འདིར་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་དགོས་པར་གདམས་པ། འདིར་ནི་བདག་གིས་དལ་འབྱོར་གྲུ་རྙེད་ཅིང༌། །བླ་མའི་མན་ངག་གྲུ་འཛིན་ཡོད་བཞིན་དུ། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་བརྒལ་ཕྱིར་མི་བརྩོན་ན། །དེ་ལས་བསླུས་པ་འདི་ན་གཞན་མེད་དོ།

以下是直譯： 十三、因緣、處所和時間的無常： 再者，當： "即便有食物等生存條件齊全， 仍有如毒般產生痛苦的時候， 更何況眾多不利條件，豈不更易毀壞？ 因此，無一不成為死亡的因緣。 在何處死，因何而死，何時死，都無法確定。 應捨棄無意義欺誑的世間法， 從內心修持無常和死亡之法。" 如此，即便是有益於生存的食物也可能成為引發疾病的原因，雖然看似暫時有益，但長遠來看可能會造成傷害。甚至爲了治病而服用瀉藥，反而可能導致疾病。更不用說直接的不利因素對生命的危害了。沒有什麼不會成為死亡的因緣，所以應當只思考死亡。 如前所述，在何處死亡，因何而死，何時死亡都是不確定的。因為即使今天也沒有不死的把握。如《入菩薩行論》中說： "認為今天必不死， 安然自在實不應。 我必將成為無有， 那個時刻定會來。" 第三大要點：勸勉精進，分三部分。 首先，勸勉在遇到上師和教授時修法： 在獲得殊勝暇滿之身的美好時機，勸勉應當從輪迴中解脫： "此時我已得暇滿之船， 有上師教授作為舵手， 若不為渡苦海而精進， 再無比這更大的自欺。"

།གང་གི་ཕྱིར་དལ་འབྱོར་གྱི་གྲུ་བོ་བླ་མ་་དམ་པའི་ཆོས་ཚུལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོལ་བཏོད་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་དང༌། གྲུ་སྐྱ་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ན་རང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བསླུས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཉིད། སློབ་སྤྲིང་དུ། གང་ཞིག་ཐུབ་་དབང་རྣམས་ཀྱིས་སྲོལ་བཏོད་ཆོས་ཀྱི་ལམ། །རྒྱ་ཆེན་གྲུ་དང་འདྲ་བ་རྙེད་ནས་སླར་འདོར་བ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་འཁྱིལ་གར་མཁན་འདྲ་རྣམས་ལ། །» «དགའ་འབས་ངེས་པར་དེ་སེམས་བསླུས་པར་འགྱུར་བ་སྙམ། །ཞེས་སོ། ། «གཉིས་པ་མ་འབད་ན་མི་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། «དེའི་ཕྱིར་སྙིང་ནས་ངེས་པར་བརྩོན་པ་ལ་བསྐུལ་བ། གང་ཕྱིར་སྟོན་པས་རབ་བསྔགས་རིན་ཆེན་སྣོད། །ཉེས་ཀུན་མཐར་འབྱིན་ཡང་དག་ཐོབ་བཞིན་དུ། །རང་གཞན་་དོན་གཉིས་འབྱོར་པ་མི་འཛིན་» «ན། །འཁོར་བའི་བཙོན་རར་རང་ཉིད་འཆིང་བར་ཟད། །རྟེན་དལ་བ་འདི་འདྲ་བ་ཐོབ་པའི་ཚེ་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་དམ་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དེ་དག་གཏན་དུ་འཁོར་བའི་ཞགས་པས་འཆིང་བར་ཟད་དེ། བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཐར་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བརྟུན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བསྐུལ་བ་ནི། སློབ་སྤྲིང་ལས། གང་ཞིག་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་འབྱིན་ཞིང༌། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་གྱུར་པ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཡི། །མི་ཉིད་དེ་ནི་སུ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད། །བདེ་གཤེགས་ལམ་བརྟེན་འགྲོ་བའི་འདྲེན་པར་ཆས་གྱུར་» «ཅིང༌། །སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་མི་ཡིས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའི། །ལམ་དེ་ལྷ་དང་ཀླུ་ཡིས་མི་རྙེད་ལྷ་མིན་དང༌། །མཁའ་ལྡིང་རིག་འཛིན་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེས་» «མིན། །མི་ཡི་དངོས་པོས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་རྙེད་གྱུར་ནས། །དོན་དུ་བརྣགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ནི་བརྟུན་ཏེ་བསྒྲུབ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 因為已得到暇滿之船，有如佛陀世尊開創的正法大道，有舵手在，卻不精進，這隻會成為極大的自欺。如《致弟子書》中說： "若有人得到如船般廣大的 諸佛開創的法道后又捨棄， 對於這些如同輪迴大海中舞者的人們， 我想他們必定會因此而自欺。" 第二，說明不努力就不能解脫： 因此，從內心勸勉必須精進： "既已獲得佛陀所讚歎的珍寶器， 能斷除一切過失的正法， 若不為自他二利而受持， 只是自縛于輪迴牢獄而已。" 當獲得如此閑暇之身時，若不修持利己利他的正法，只會永遠被輪迴的繩索束縛。有智慧的人應當相反，專注于解脫的正法並修持。如《致弟子書》中勸勉道： "獲得此身能度生死海， 還能播下無上菩提種， 較如意寶更具功德的 人身，誰會讓它無果而終？ 依循善逝道路欲為眾生導師， 具大心力的人所獲得的 此道，天龍阿修羅、迦樓羅、 持明、緊那羅、餓鬼都難得。 既已獲得極難得的人身， 應當專注修持所欲求之義。"

། «གསུམ་པ་ལེགས་པར་་འདོམས་ཀྱང་མི་ཉན་པ་ལ་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་གཡོ་བ་ནི།« ད་ནི་དེ་སྐད་སྨྲས་ཀྱང་སྙིང་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བས་རང་ཉིད་ཞི་བར་སྨོན་ཞིང་ནམ་ཞིག་ན་་འདྲེན་པར་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་གཡོ་བ། ཀྱེ་མ་ཇི་ལྟར་རྡོ་ལ་འདོམས་པ་བཞིན། །» «འཇིག་རྟེན་ཕལ་ཆེར་བསམས་ཤིང་སྐྱོ་བ་འཕེལ། །བསྟན་པས་མི་རྟོགས་བཤད་པས་གོ་བ་མེད། །སང་ཉིན་འཆི་ཡང་རྒྱུན་ཤིང་རྟག་པར་འཛིན། །འཁོར་བས་མི་སྐྱོ་ངེས་འབྱུང་རྡུལ་ཙམ་མེད། །ཤེས་བཞིན་ང་རྒྱལ་གོ་བཞིན་འཁྲུལ་པ་བྱེད། །» «འདུ་འཛིས་གཡེངས་ལ་ཉོན་མོངས་ཆར་འབེབ་པའི། །འགྲོ་ལ་ནམ་ཞིག་བདག་གིས་ཕན་ཐོགས་འགྱུར། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ན་གང་དག་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཡང་བློ་གྲོས་བླུན་པས་བརྡ་་དང་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པས་རྗེས་སུ་བཟུང་ཡང་དལ་བ་དོན་ཆུང་བར་གྱུར་ཏེ་རྟོགས་པའི་དུས་མེད་ཅིང༌། བཤད་པས་གོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དག་་དང༌། ཁ་ཅིག་ནི་རང་ཉིད་སང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྣང་བ་འདོར་ཡང་བསྐལ་པའི་བར་དུ་སྡོད་པ་ལྟར་བདེན་པར་ཞེན་པས་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་གཡེངས། ལ་ལ་དག་ཉོན་མོངས་པ་མེ་ལྟར་འབར་ཞིང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་རིང་དུ་གྱུར། གཞན་དག་རང་གི་རྒྱུད་ཞེ་སྡང་གི་མེས་བསྲེག་ཅིང་གཞན་ལ་ཕྲག་དོག་པས་ཚུལ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་གཤེ་བ་དང༌། མཚང་འབྲུ་བ་དང༌། ངན་དུ་སྒྲོགས་པ་དང༌། སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད། འགའ་ཞིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མས་མནར་ཞིང་ནོན་པར་གྱུར་ཀྱང་འཁོར་བས་མི་སྐྱོ་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བློ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཡང་རྒྱུད་ལ་འཆར་མ་མྱོང༌། ལ་ལ་ཅུང་ཟད་ཐོས་པ་དང་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཁེངས་ཤིང་ང་རྒྱལ་བས་གཞན་ལ་བརྙས་ཤིང་རྩོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྟོང་གི་མེ་ལྕེ་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོ་བས་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བའི་བུད་ཤིང་དག་བསྲེག་ཅིང༌། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་འཆལ་བས་ཉིན་མཚན་དུ་མི་དགེ་བའི་ཆར་འབབ་པ་དེ་་དག་མཐོང་ནས་རེས་འགའ་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བློས་ཞི་བའི་ནགས་་སུ་གཅིག་པུར་ཟབ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང༌།

以下是直譯： 第三，對於善言相勸卻不聽從者生起悲心的力量： 現在，對於那些雖然如此勸說卻毫不在意的眾生感到厭倦，自己希望獲得寂靜，同時某時會生起引導他們的悲心力量： "唉！如同對石頭說教一般， 對大多數世人思及此更增厭倦。 教導不能領悟，解釋也不能理解。 明天就會死卻執著永恒。 不厭離輪迴，絲毫無出離心。 明知故犯，理解卻仍迷惑。 散亂于瑣事，降下煩惱之雨。 何時我能利益這樣的眾生？" 唉！在眾生界中，有些人無論如何教導，因愚鈍而無法理解。即使用無量的方便和表示來引導，也只能獲得微小的利益，沒有領悟的時機。有些人即使解釋也無法理解。有些人雖然明天就要離開這個世界，卻如同要住上一劫那樣執著，只專注於今生的事務。有些人煩惱如火燃燒，遠離善法。還有些人內心被嗔恨之火焚燒，嫉妒他人，以各種方式辱罵、挖苦、誹謗、誣衊他人。有些人雖然被諸多痛苦折磨壓迫，卻不厭離輪迴，從未在心中生起哪怕微塵許的出離心。有些人僅僅因為略有所聞所知就驕傲自滿，輕視他人，爭論不休，煩惱之火向十方蔓延，焚燒自他相續中的善法薪柴。有些人破壞誓言和戒律，日夜降下不善之雨。 看到這些情況，有時會生起趨向自身菩提的心，想要獨自前往寂靜的森林中精進修持甚深禪定。

དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་འཆལ་བས་ཉིན་མཚན་དུ་མི་དགེ་བའི་ཆར་འབབ་པ་དེ་་དག་མཐོང་ནས་རེས་འགའ་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བློས་ཞི་བའི་ནགས་་སུ་གཅིག་པུར་ཟབ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང༌། ཕལ་ཆེར་སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་བས་འདི་དག་ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཁོ་ནས་ཐར་པ་ལ་འགོད་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སེམས་སྟོབས་ཆེན་པོའི་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ། །བླ་ན་མེད་པའི་ཁུར་འཛིན་པའི་སྨོན་ལམ་དུ་སྨྲས་པ། གང་དག་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ན། །སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཀུན། །དེ་དག་བདག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །བདེ་ཐོབ་སྡུག་བསྔལ་བྲལ་བར་ཤོག །ཚེ་ཐུང་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་དག །ཚེ་རིང་ནད་མེད་བདེ་ལེགས་ཤིང༌། །» «བཀྲེས་བཀྲེན་དབུལ་བས་ཉམ་ཐག་རྣམས། །བཟའ་བཏུང་འབྱོར་པ་ཕུན་ཚོགས་ཤོག །རྒྱལ་པོ་ཆོམ་རྐུན་མི་རྒོད་དང༌། །ཆུ་དང་མེ་དང་གཡང་ས་སོགས། །གཞན་གྱི་འཇིགས་པས་ཉེན་པ་ཀུན། །འཇིགས་བྲལ་བདེ་བ་་ཐོབ་པར་ཤོག །གང་གང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན། །ཡིད་ལ་བསམས་པ་ཀུན་གྲུབ་སྟེ། །རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་ཅིང༌། །ཐར་པའི་བྱང་ཆུབ་་ཐོབ་པར་ཤོག །རྒྱལ་པོ་དགེ་བས་ས་སྐྱོང་ཞིང༌། །ཆབ་སྲིད་འཇམ་དར་ཆེ་བ་དང༌། །བློན་པོའང་ཆོས་བཞིན་བསམ་འཕེལ་ཞིང༌། །དམངས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་ཤོག །ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡོད་» «པ། །ཐར་ནས་མཐོ་རིས་བདེ་ཐོབ་ཅིང༌། །མཐོ་རིས་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡོད་» «པའང༌། །ཞི་གྱུར་བདེ་ལེགས་འགྲུབ་པར་ཤོག །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ། །ཀུན་གྱིས་སེམས་ནི་དགེ་གྱུར་ཏེ། །སྡིག་སེམས་ཡིད་ལ་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །» «ཉིན་མཚན་ཆོས་ཀྱིས་འདའ་བར་ཤོག །རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་དུ་ལོ་ལེགས་ཤིང༌། །» «ནད་མེད་འཚེ་བ་ཀུན་དང་བྲལ། །ཕན་ཚུན་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང༌། །ལྷ་་ཡི་ཡུལ་བཞིན་སྐྱིད་པར་ཤོག །དོན་མཐུན་བསྒྲུབ་རྣམས་དོན་གྲུབ་ཅིང༌། །ནོར་དང་འཁོར་གཡོག་གྲགས་འདོད་རྣམས། །ཇི་ལྟར་སྨོས་བཞིན་ཕུན་ཚོགས་ཏེ། །» «བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་ཤོག །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་་འཕེལ་ཞིང༌། །རབ་ཏུ་བྱུང་རྣམས་ཆོས་འཕེལ་ལ། །ཡོན་ཏན་འདོད་རྣམས་བློ་འཕེལ་ཞིང༌། །ཚེ་གང་བདེ་ལེགས་འཕེལ་བར་ཤོག །

以下是直譯： 看到這些因破壞誓言和戒律而日夜降下不善之雨的情況，有時會生起趨向自身菩提的心，想要獨自前往寂靜的森林中精進修持甚深禪定。但大多數時候，由於悲心的驅使，會生起這樣的想法："愿有朝一日，我能將這些眾生安置於解脫之道。"於是生起大勇猛心，發下無上擔負的誓願： "愿十方世界中 所有一切眾生 以我的福德力 獲樂離諸苦。 愿短命多病者 長壽無病安樂， 飢寒貧窮困苦者 飲食財富圓滿。 愿遭受國王、盜賊、野人， 以及水火懸崖等 他人危害恐嚇者 離怖獲得安樂。 愿一切如所欲 心中所想皆成， 恒常行持善法 獲得解脫菩提。 愿國王以善治國 政權溫和寬廣， 大臣如法增福德 人民永遠安樂。 愿一切惡趣苦 解脫得善趣樂， 一切善趣苦 息滅成安樂。 愿三界眾生 心皆成善性， 不生惡念於心中 日夜以法度過。 愿一切國土豐收 無病離諸危害， 彼此無有紛爭 如同天界快樂。 愿志同道合者成就， 求財眷屬名聲者， 如願獲得圓滿 廣大福德增長。 愿眾生世間興盛 出家人法行增長， 求學問者智慧增 終生安樂興盛。"

།ཚེ་གང་བདེ་ལེགས་འཕེལ་བར་ཤོག །བསམ་གཏན་སྤྱོད་རྣམས་ཏིང་འཛིན་དང༌། །རིག་དང་མངོན་ཤེས་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས། །ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་གྲུབ་སྟེ། །རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་རེག་པར་ཤོག །མྱ་ངན་ཉམ་ཐག་ཡི་ཆད་རྣམས། །ཡིད་སོས་དགའ་བ་རབ་རྒྱས་ཤིང༌། །སྒྱིད་ལུག་ཞུམ་པས་གནས་པ་རྣམས། །བརྩོན་པས་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་ཤོག །བསོད་ནམས་འབྱོར་པས་རབ་བརྒྱན་ཞིང༌། །བསམ་གཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་རྣམས། །ཉམས་དོགས་འཇིགས་དང་བཅས་པ་ཀུན། །རྟག་ཏུ་བདེ་དང་མི་འབྲལ་ཤོག །རྒྱལ་སྲས་འགྲོ་དོན་་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱི། །སྐུ་ཚེ་འཕྲིན་ལས་དཔག་མེད་ཅིང༌། །གཞན་དོན་ཕུན་་སུམ་ཚོགས་གྱུར་ཏེ། །ཡུན་རིང་ས་སྟེང་གནས་པར་ཤོག །གང་དག་བདག་ལ་བརྟེན་གྱུར་པའི། འགྲོ་ཀུན་དགེ་ལེགས་རབ་འཕེལ་ཞིང༌། །ཆོག་ཤེས་དུལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། །འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་ལྡན་པར་ཤོག །གང་དག་བསྟོད་དམ་སྨོད་གྱུར་ཏམ། ཁ་ཟེར་སྐུར་པ་འདེབས་ཀྱང་རུང༌། །མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གྱུར་པ་རྣམས། །སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་བར་ཤོག །བདག་གི་མིང་ཙམ་ཐོས་པ་ཡང༌། །ཚེ་དེས་སྲིད་པ་ཕྱིར་བསྙིལ་ཏེ། །བདེ་ཐོབ་སྡུག་བསྔལ་བྲལ་གྱུར་ནས། །བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་ཤོག །» «བདག་ནི་དེང་ནས་དུས་ཀུན་དུ། །ས་སོགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྟར། །འགྲོ་ཀུན་ཉེར་འཚོའི་གཞིར་གྱུར་ཏེ། །ཀུན་ལ་ཕན་བདེ་འགྲུབ་པར་ཤོག །ཕོངས་དང་འཁོར་གྱིས་ལོག་བསྒྲུབ་དང༌། །དོན་མེད་ལྕེ་འབབ་གྱུར་པ་ཀུན། །རྣམ་གྲོལ་དགེ་བའི་ཚོགས་གྱུར་ཏེ། །རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་ཕན་བརྩོན་ཤོག །འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡོད་པ། །དེ་ཀུན་བདག་ལ་སྨིན་གྱུར་ཅིག །བདག་གི་བསོད་ནམས་ཅི་ཡོད་» «པ། །དེ་ཀུན་འགྲོ་ལ་སྨིན་པར་ཤོག །བདག་གི་སེམས་སྟོབས་དགེ་བ་ཡིས། །» «འགྲོ་ཀུན་བདེ་ཐོབ་སྡུག་བསྔལ་དག །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མི་མཐོང་ཞིང༌། །བདེ་དགའི་རྒྱ་མཚོ་ཐོབ་པར་ཤོག །ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཁྱབ་པར། །» «སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ། །ཀུན་གྱི་བདེ་བའི་འཚོག་ཆས་དག །བདག་གིས་སྦྱོར་བ་ཉིད་གྱུར་ཅིག །ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་སུ། །བདག་གི་མིང་ནི་གྲགས་གྱུར་ཏེ། །གང་ལ་གང་འདོད་ཆར་འབབ་ཅིང༌། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་མཆོད་པར་ཤོག །

以下是直譯： "愿終生安樂興盛。 愿修禪定者成就 三昧、明咒、神通等， 道果法門皆圓滿， 證得解脫智慧。 愿悲傷痛苦絕望者 心開意解喜悅增， 懈怠退縮之眾生 精進成就菩提。 愿福德財富莊嚴， 具禪定戒律之人， 以及畏懼退失者 恒常不離安樂。 愿菩薩利生行者 壽命事業無量， 利他圓滿成就， 長久住世間。 愿依靠我的一切眾生 善業福德增長， 具足知足調伏， 擁有七聖財。 無論贊頌或誹謗， 或說閒話誣衊， 凡見聞憶觸者 皆度輪迴大海。 愿僅聞我名號者 即能逆轉輪迴， 獲樂遠離痛苦， 成就無上菩提。 愿我從今時起， 如地等大種般， 成眾生依止處， 成就眾利樂。 愿貧窮、眷屬惡行、 無義爭論之人， 成為解脫善緣， 常勤利益他人。 愿眾生一切苦， 悉皆成熟於我。 愿我所有福德， 悉皆迴向眾生。 愿以我善心力， 眾生獲樂離苦， 夢中亦不見苦， 獲得樂海喜海。 愿遍十方虛空界， 所有佛陀與眾生， 一切安樂資糧， 皆由我來供養。 愿我名號廣傳， 遍及十方世界。 隨欲降下法雨， 供養佛及眾生。"

སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་མཆོད་པར་ཤོག །ཕྱོགས་བཅུའི་་འགྲོ་དྲུག་སེམས་ཅན་དག །རྒྱལ་བས་ཡོངས་སུ་མ་བསྒྲལ་བ། །དེ་དག་བདག་གིས་ཡོངས་བསྒྲལ་ཏེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་སྟོངས་པར་ཤོག །བདེ་ཆེན་རྣམ་བརྒྱན་འོད་ཀྱིས་མཛེས་བྱས་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་འགྲོ་བ་ཀུན། །ས་ཆེན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀུན་ཁྱབ་པར་དགེ་བའི་སྤྲིན་གཙང་ལས་གྲུབ་པའི། །རྔ་ཡབ་ནོར་བུའི་གདུགས་གཅིག་འཛིན་པས་ས་གསུམ་གདུང་བའི་གྲིབ་བསིལ་ཞིང༌། །རྙོག་མེད་ཆུ་ལྡན་རིམ་རྒྱས་རྒྱལ་བའི་པདྨ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་ཤོག །ལྷ་ཡི་བུ་མོ་ཉམས་བག་བདེ་བ་ཨུཏྤལ་དྲི་ལྡན་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བའི་མགོ་རྒྱན་ཅན། །རྫིང་བུའི་ནང་ངོགས་ཆུ་བྱ་རྣམས་དང་རོལ་པའི་གེ་སར་བརྩེ་བས་ངལ་བའི་དཔལ་མངའ་བ། །མི་སྙེངས་གང་དེས་ཆེས་ལྷག་གྱུར་པ་དག་པའི་ཞིང་གི་མཚོ་ཆུ་སྤྲུལ་པའི་བཞད་ལྡིང་བ། །ཉོན་མོངས་གནོད་བྲལ་བསམ་གཏན་ཡོངས་གང་མཆོག་དེར་འགྲོ་ཀུན་བགྲོད་པར་ཤོག །དྲི་མེད་ཉི་གཞོན་མཆོག་ཏུ་དམར་བའི་འོད་དང་མཚན་མོའི་མིག་ལྡན་རྒྱུ་སྐར་ཕྲེང་བའི་ཚོགས་བཀྲ་བ། །མིག་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་བདུད་རྩིར་གྱུར་གང་ཚངས་པའི་གཟི་འོད་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་ལས་ལྷག་པ། །འོད་ལྡན་བདག་པོ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོན་མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་བརྒྱན་པའི། །སྣང་བ་རྒྱ་ཆེན་ནམ་མཁའི་ཁོངས་ཁྱབ་ཞིང་དེར་འགྲོ་ཀུན་མ་འབད་བཞིན་དུ་ཕྱིན་པར་ཤོག །སྐུ་གསུམ་འབྱོར་པ་མཆོག་ཏུ་མི་དམན་ཞི་བ་རྡུལ་བྲལ་སྤྲིན་བྲལ་ཉི་ཟླའི་ལམ་གང་ཡིན། །གཅིག་དང་དུ་མ་གཉིས་སུ་མེད་ཅན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་གདོད་མའི་གནས། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཞི་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཀུན་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ངལ་སོས་ཏེ། ། ཡངས་དོག་མཐོ་དམན་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་དམིགས་བསམ་འདས་པའི་དབྱིངས་ཕྱིན་ཤོག །ཅེས་སྐྱོ་བ་དང་ངལ་བ་མེད་པར་གཞན་གྱི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བྲག་རིའི་དྲུང་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པས་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： "愿供養佛及眾生。 愿十方六道眾生中， 尚未被佛陀度化者， 我能盡皆度化之， 使輪迴大海成空。 愿眾產生為大樂莊嚴、光明美妙的珍寶源， 遍滿大地虛空界的清凈善業之云， 以如意寶傘遮蔽三界炎熱， 無垢水滋潤，成就佛陀大蓮花。 愿如天女般安樂美麗，頭戴烏巴拉花香冠， 如水鳥嬉戲于池中，蓮蕊愛撫疲憊的榮耀， 無畏超勝，清凈剎土湖水中游戲， 遠離煩惱傷害，滿溢禪定，愿眾生皆能趨入殊勝之地。 愿如無垢紅日光芒與夜空星群交織閃耀， 眼中甘露，勝過梵天最盛光輝， 光明主宰菩薩示現相好莊嚴， 廣大光明遍滿虛空，愿眾生不費力即可抵達彼剎。 愿抵達三身圓滿無減、寂靜無塵、如無雲日月之道， 一多不二、不可思議、無為本初之境， 任運成就寂靜普賢剎土，眾生以清凈心得以休憩， 超越寬窄高低、侷限偏頗、心念所及的法界。" 如是無有厭倦疲憊，以殊勝利他之心，精進于自他二利，安住于山巖之下。

།དེ་ལྟར་ཕན་པའི་བློས་ཉེ་བར་བསྐུལ་ཏེ་རང་གིས་མཐོང་བ་བཞིན་མི་རྟག་པའི་ཆོས་བསྟན་ཡང་ཅུང་ཟད་མི་སྐྱོ་ཞིང་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལས་བློ་མི་ལྡོག་པ་དག་ནི། རྡོའི་གོང་བུ་མདུན་ན་གནས་པ་ལ་བཤད་པའམ། དུད་འགྲོ་ལ་བསྟན་པ་ལྟར་གྱུར་པས་ན། བྱོལ་སོང་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་ཉིད། མི་རྟག་པའི་གཏམ་ལས། བདག་བཞིན་ཁྱེད་ཀྱང་འཆི་འགྱུར་ཞེས། །མི་རྟག་གདམས་ངག་འདི་འདྲ་ལ། །ཐེ་ཚོམ་ཡང་ནི་མི་འཚལ་བ། །ཀྱི་ཧུད་བདག་ནི་བྱོལ་སོང་བཞིན། །ཞེས་སོ། ། « སྤྱི་དོན་བཞི་པ་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་འཁོར་བ་ལས་རྒལ་བར་འདོད་པས་མི་རྟག་པ་བསམ་པའི་ཚུལ་ནི། «ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཁོར་བ་ལས་བློ་མ་ལོག་གི་བར་དུ་བསྒོམ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བསྐུལ་མ་ཆེན་པོར་བསྟན་པ། འདིར་ནི་ཉེས་པའི་ཆུ་གཏེར་བརྒལ་འདོད་ཅིང༌། །ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྨད་བྱུང་བསྒྲུབ་འདོད་པས། །ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་བསམ། །ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་མི་རྟག་འབའ་ཞིག་» «བསྒོམ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་འབྱུང་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད། །འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་དང༌། འདུག་པ་་དང༌། ཟབ་དང༌། ཉལ་བ་དང༌། ལྡང་བ་དང༌། འཆག་པ་དང༌། གཏམ་སྨྲ་བ་དང༌། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཚོགས་མཐོང་བ་དང༌། གྲོང་དང༌། ལྗོངས་དང༌། དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཏེ། གང་ཅི་མཐོང་ཞིང་ཐོས་ལ་དྲན་ཡང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན། མི་རྟག་པའི་དཔེ། མི་རྟག་པའི་བསྐུལ་མར་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་བདག་གིས་ནི། །འདི་ཉིད་འབའ་ཞིག་བསམ་པར་རིགས། །ཞེས་སོ། །མ་བསམས་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ན། ཚེ་འདིའི་དབང་ཁོ་ནར་སོང་ནས། ཁེ་དང༌། གྲགས་པ་དང༌། ཆགས་པ་དང༌། སྡང་བ་དང༌། ལེ་ལོ་དང༌། གསོག་འཇོག་དང༌། སྒྱིད་ལུག་དང༌། རྩོད་པ་དང༌། རེས་འགའ་བའི་ཆོས་ལས་མི་འབྱུང་ལ། དེས་ནི་མྱུར་དུ་འཁོར་བ་ལས་མི་ཐར་ཏེ། ཐ་མལ་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལའང་རེས་འགའི་དལ་ཁོམ་གྱིས་མི་འགྲུབ་ན། ཐར་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། བརྩོན་ལ་རྒྱུན་རིང་བས་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་ལ་་འབད་དགོས་སོ།

以下是直譯： "如此，以利益之心勸導，雖如實宣說無常法，卻仍有些人絲毫不厭倦，不能從執著常見中轉變心念。這就如同對石頭說法，或向畜生講經一般，與畜生無異。正如《無常語》中所說： '如我你亦將死去， 此等無常教誡中， 竟然毫無懷疑者， 哎呀！我如畜生然。' 第四總義結尾分兩部分。首先，欲超輪迴者應如何思維無常： 現在以結尾來說明，在未徹底厭離輪迴之前，應當一心修習並以大精進激勵自己： '於此欲渡過患難之海， 欲成就殊勝功德者， 當下即應思維必死， 日夜唯一修習無常。 反覆生起出離厭離心。' 如是行、住、坐、臥、起身、行走、說話、見眾人聚集、村落、地方、曠野，無論何時何地，都應修習無常觀。對所見所聞所憶之事，皆應視為無常本質、無常比喻、無常警示。如《入行論》所說： '日日夜夜我應當， 唯一思維此義理。' 若不思維，有何過患？若唯顧此生，則只會追求利益、名聲，生貪生嗔，懶惰、積聚、懈怠、爭論，僅行一時之法，無法迅速解脫輪迴。即使世俗之事也難以偶爾閑暇成就，更何況解脫菩提？須長期精進，直至成佛方休。"

འདི་ལྟར་མར་མེ་མཛད་དང༌། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དང་བདག་ཅག་གཉིས་དང་པོར་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་ཡང༌། ཁོང་བརྩོན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་སངས་རྒྱས། བདག་ད་དུང་འཁོར་བར་འཁྱམས། སྔོན་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་བྱོན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་་དག་གིས་ཀྱང་བདག་ཅག་གསོ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར། རང་གི་ལས་ཀྱིས་འཁོར་བ་མཐའ་མེད་དུ་འཁྱམས་པའི་ཚུལ་བསམ་ལ། ད་རེས་ཀྱི་ཚེ་་འདིས་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པར་བྱ་དགོས། ཚེ་འདིའང་དར་ཅིག་ཡུད་ཙམ་གཡར་པོ་འདྲ་བས་མི་རྟག་པ་བསམས་ལ་སྙིང་ནས་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ལ་འབད་་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེང་ནས་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། །འོག་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕན་མཛད་པའི། །སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་འདས་གྱུར་ཀྱང༌། །བདག་ནི་རང་གི་ཉེས་པས་དེའི། །གསོ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་གྱུར་ཏོ། །ད་དུང་དེ་བཞིན་བདག་བྱེད་ན། ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ངན་འགྲོར་ན་དང་འཆི་བ་དང༌། །གཅད་དང་གཤགས་སོགས་མྱོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཀྱང༌། །ས་བོན་མི་རུང་མི་འཁྲུངས་ལྟར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱོན་གྱུར་» «ཀྱང༌། །སྐལ་བ་མེད་པས་བཟང་མི་མྱོང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如是，雖然燃燈佛、釋迦牟尼佛等與我等最初同爲眾生，但他們因生起精進力而成佛，而我至今仍在輪迴中流轉。往昔無數佛陀已出世併入涅槃，但我等仍未成為他們教化的對象。思維由自業而在無盡輪迴中流轉的情形，應當以此生把握解脫之道。此生如曇花一現、短暫借物，思維無常，應當從內心努力修行佛法。如《入行論》所言： '從今若不勤精進， 將會越墮越深重。 雖無數佛已涅槃， 彼等饒益諸有情， 我因自身諸過失， 未成彼等所化境。 若我仍復如是行， 將再三遭此同樣， 當受惡趣諸痛苦， 死亡割截等苦楚。' 又如《現觀莊嚴論》所說： '縱使天王降甘霖， 不良種子終不發， 諸佛雖已降臨世， 無緣之人難得益。' "

། « གཉིས་པ་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི། «དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་དུ་མི་རྟག་ཅིང་འཆི་བ་འབའ་ཞིག་བསྒོམས་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་ཀྱང་རེ་ཞིག་བསྡུ་ན། དེས་ནི་འདི་ཕྱིར་ཕན་བདེའི་ཆོས་འགྲུབ་ཅིང༌། །བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོས་སྒྲུབ་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། །» «ཚེ་འདི་བློས་ཐོངས་བདག་འཛིན་འཁྲུལ་པ་་འཇིག» «།མདོར་ན་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ། །ཉེས་ཀུན་མཐར་འབྱིན་ཐར་པ་དམ་པའི་རྒྱུ། །ཆོས་ཀུན་རྩ་བ་མི་རྟག་བློ་སྣ་བསྟུངས། །ཞེས་པ་སྟེ། འཆི་ངེས། ད་ལྟ་རང་འཆི་ངེས། སང་དུའང་བསྡད་ལོང་ཨེ་འབྱུང་ཆ་མེད་སྙམ་དུ་དུང་དུང་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན། ཆོས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མེ་ལྟར་འབར་བ་ཡང་ངང་གིས་འབྱུང་བས། འདི་དང་ཕྱི་མར་ཕན་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པ་དང༌། ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་ལ་རྟག་མི་ཐུབ་པར་མཐོང་བས་བློ་མི་ཆགས་པ་དང༌། རྩོད་པ་དང༌། འཐབ་པ་དང༌། འཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང༌། ཁྲོ་བ་དང༌། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང༌། འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངང་གིས་གཏོང་ཞིང༌། ང་རྒྱལ་དང་ང་བདག་ཏུ་འཛིན་ལོང་མེད་པའི་བསམ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བས་ཀུན་དང༌། མཐུན་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། ནོར་དང༌། འཁོར་དང༌། གཉེན་འདུན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པར་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་ཆགས་ཞེན་མི་སྐྱེ་ཞིང༌། དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་གནོད་པའམ། ཕན་པའམ། བདེ་སྡུག་ཅི་བྱུང་ཡང་ཆགས་སྡང་མི་སྐྱེ་ཞིང༌། དེ་དག་ཤིའམ། བྲལ་ལམ། མེད་ཀྱང་མི་དགའ་བའི་མྱ་ངན་མི་སྐྱེ་བ་དང༌། གནས་དང་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་བསྡད་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པའི་ལས་མི་སོག་ཅིང༌། འཐད་པ་དང༌། མི་འཐད་པའི་རྐྱེན་ཅི་བྱུང་ཡང་ཆགས་སྡང་དང་ཞེན་འཛིན་རང་མཚན་པ་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བ་དང༌། ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་དགེ་བས་འདའ་ཞིང་ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བས་སྡོམ་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་མཐར་ཕྱིན་པ་་དང༌། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཉེས་ལྟུང་གིས་མི་གོས་པ་དང༌། ལམ་གྱི་ཆོས་སྤྱོད་ལ་བརྩོན་པས་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་བརྒྱགས་གསོག་པ་དང༌། ཀུན་སྤྱོད་སྡིག་དང་མ་འདྲེས་པས་བྱ་བ་གང་ལའང་འགྱོད་པ་མེད་པ་་དང༌། དད་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ་དང༌། ངེས་འབྱུང་ཁྱད་པར་ཅན་གསར་་དུ་སྐྱེ་ཞིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགོངས་པ་དང༌།

以下是直譯： "第二，宣說利益： 如是日夜唯一修習無常與死亡，雖有無量功德，暫且總結如下： '此能成就今後利樂法， 以猛烈精進勤修行， 捨棄今生，摧毀我執迷惑， 總之成就一切善妙功德。 斷盡諸過，成就殊勝解脫因， 一切法之根本，專注無常。' 當生起'必定會死'、'現在就會死'、'明天是否還能活著也無法確定'這樣迫切的想法時，修法的精進會如火焰般自然燃起，從而把握今生來世有益之道。看到此生景象無法恒常，心不執著，自然放下爭論、鬥爭、記恨、憤怒、傷害他人等一切行為。生起無暇執著我慢與我執的殊勝念頭，因此與眾和睦可親。 知道財物、眷屬、親友皆無常，不生執著。無論他人對這些有害或有益，或遭遇苦樂，都不生貪嗔。即使這些死亡、分離或消失，也不生不悅憂傷。無論住在何處何地，都不積累貪著執著之業。無論遇到順境逆境，心中都不生起實在的貪嗔執著。 日日夜夜以善度過，行於法道，圓滿持戒與苦行，梵行清凈無染，不為過失所污。精進修行道法，積累二資糧道糧。行為不雜罪過，做任何事都無悔。 生起殊勝信心、悲心與出離心，與一切佛菩薩的意願相應。"

ངེས་འབྱུང་ཁྱད་པར་ཅན་གསར་་དུ་སྐྱེ་ཞིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགོངས་པ་དང༌། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་གླགས་མི་རྙེད་ཅིང་དཀར་པོ་ལ་མངོན་པར་་དགའ་བའི་ལྷས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང༌། བདེ་བར་ཉལ། བདེ་བར་ལྡང༌། བདེ་བར་འགྲོ། བདེ་བར་འཆག ། བདེ་བར་ལྡན། བདེ་བར་ཚེའི་དུས་བྱས་ཏེ། བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་ཞིང༌། བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྲས་དང་བཅས་པ་མཐོང་སྟེ། བདེ་བའི་ཆོས་ཐོས་ཤིང༌། བདེ་བའི་ལམ་བསྒོམས་ཏེ། བདེ་ཆེན་གྱི་གླིང་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ཇི་སྐད་དུ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། ཚངས་་སྤྱོད་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང༌། །ལམ་ནི་ལེགས་པར་གོམས་པ་དག །འཆི་བའི་ཚེ་ན་མྱ་ངན་མེད། །འབར་བའི་ཁྱིམ་ལས་ཐར་བ་བཞིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་ཐོབ་པར་གསུངས་སོ། ། «སྤྱི་་དོན་ལྔ་པ་སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་ནི། «ད་ནི་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་དགེ་བ་དེ་དག་འགྲོ་བས་ཐོབ་པར་སྨོན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཚུལ་སྤྲིན་གྱི་རྔ་སྒྲ་ ལས། །ཕན་པའི་གདམས་ངག་ཟབ་ཅིང་སྙན་བསྒྲགས་པས། །འགྲོ་་ཀུན་རྣམ་གཡེང་ཉོན་མོངས་རྟག་འཛིན་གྱིས། །དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་དི་རིང་ངལ་སོས་» «ཤིག །ཅེས་པ་སྟེ། ཕན་བྱའི་འོད་དཀར་བཀོད་ལེགས་པའི་ཚོགས་རྣམ་པར་སྤེལ་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་འཐོན་པའི་ཆུ་འཛིན་གྱི་ཁ་གླལ་བ། ལྷའི་རྔ་སྒྲ་ལས་ཆེས་ལྷག་པས་སྦྱར་བའི་ཚུལ་འབབ་བ་གང་གིས། སྲིད་པར་དུབ་པའི་འགྲོ་བ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་མཐའ་དག་རབ་ཏུ་ཞི་ནས། གདོད་མའི་མགོན་པོ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ཁང་བཟངས་སུ་བདེ་དགའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དབུགས་ཕྱིན་ཏེ་ངལ་སོས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སོ།

以下是直譯： "生起殊勝出離心，與一切佛菩薩的意願相應。人與非人無法尋得破綻，喜愛善法的諸天護佑。安樂而眠，安樂而起，安樂而行，安樂而住，安樂而坐，安樂而終。轉生善趣天界，見到如來及其眷屬，聽聞安樂之法，修習安樂之道，在大樂凈土中獲得殊勝大樂果位。 如《律經》所言：'善修梵行者，善習道法者，臨終無憂愁，如出燃燒屋。'如是獲得無量功德。 第五總義，迴向此處善業： 現在宣說以善愿迴向所積善業給眾生的方式： '如是法雨雲鼓聲， 宣說深奧且悅耳之教言， 愿諸眾生散亂煩惱與常執， 疲憊心靈今日得休憩。' 意為：從利他白光莊嚴聚集遍增海中升起的雲朵開口，發出超勝天鼓之聲的雨水降下。以此，愿輪迴中疲憊眾生常執之心的一切污濁完全平息，在本初怙主日光莊嚴宮殿中享受安樂，得以舒緩休憩。"

།རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གཡོ་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །འདུས་ཀྱང་འབྲལ་བའི་ཆོས་ཏེ་སྙིང་པོ་མེད། །ཚོང་ཁང་འགྲོན་འདྲ་ལམ་མཐུན་གྲོགས་པོ་བཞིན། །མི་རྟག་འགྱེས་ཆོས་ཅན་དུ་རྟོགས་པར་» «ཤོག །སྟོན་་ཀའི་སྤྲིན་དང་གློག་དང་སྒྱུ་མ་བཞིན། །རི་གཟར་ཆུ་བཞིན་སྐྱེས་བུའི་ཚེ་་འགྲོ་སྟེ། །མི་རྟག་མི་བརྟན་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དུ། །དེ་རིང་ཉིད་ནས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་ཤོག །གནས་དང་ཡུལ་དང་འབྱོར་པའི་ཚོགས་མང་པོ། །གྲགས་བཅས་ཆེ་བའི་དཔལ་མངའ་གང་ཡིན་པའང༌། །གཡོ་བའི་ཆོས་ཏེ་ནམ་ཡང་ཡིད་བརྟན་མེད། །མཐའ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་རྟོགས་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། ཚེ་མི་རྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་» «པའོ།། །། « གསུམ་པ་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལེའུ་ལ་བཞི་ལས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་སྤྱིར་བཤད་པ། བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པའི་འཐད་པ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་སྔོ་བའོ། །སྤྱི་དོན་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་སྤྱིར་བཤད་པ་ལ་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི།« དེ་ལྟར་ཚེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་ཆོས། །» «རྣམ་པར་འགྱུར་བས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་འགྱུར་དང་འདུ་བྱེད་ཉིད་གསུམ་གྱིས། །གྲོང་ཁྱེར་དྲུག་གི་འགྲོ་ཀུན་ཉམ་རེ་ཐག །ཅེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། སྲིད་པ་འདི་ནི་འགྱུར་བ། སྲིད་པ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ། སྲིད་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གྱིས་འགྲོ་བ་དྲུག་པོ་འདི་དག་རྩེན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： "愿如夢幻般飄忽的眾生， 雖聚終離無實質， 如商店客人、同路伴侶， 了知無常必將分離。 如秋云閃電與幻術， 如懸崖流水人生逝， 無常不穩皆變化， 愿從今日定了知。 住處、地域與眾多財富， 名聲顯赫大威德， 皆為動搖無可恃， 愿知四邊本性空。 此為大圓滿心性休息第二章'壽命無常'之註釋。 第三章'輪迴苦'分四：總說苦的本質，詳細分別闡述，思維輪迴苦的合理性，迴向此處善業。 第一總說苦的本質分八，首先簡要宣說苦： 如是了知壽命無常之後，為顯示輪迴本性即是苦，如前所述： '如是無常三界輪迴法， 變化無常極為苦， 苦苦、壞苦及行苦， 六道眾生皆疲憊。' 如《教誡國王經》所言：'大王，此有為乃變化，此有為乃無常，此有為乃痛苦。'即苦苦、壞苦、行苦這三種苦使六道眾生沉淪痛苦大海。"

། «གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དཔེ་བཤད་པ་ནི། «འདི་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་མེ་ནང་གཅན་གཟན་མི་རྒོད་ཁྲོད། །རྒྱལ་པོའི་བཙོན་རར་ཆུད་པའི་འགྲོ་བ་ལྟར། །སྡུག་བསྔལ་སྔ་ཕྱི་རྒྱུད་མས་མནར་བཞིན་དུ། །ད་དུང་་ཐར་པའི་སྐབས་མེད་སྐྱོ་བ་འཕེལ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་པའི་ཚོགས་དག་སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་མ་སངས་བཞིན་དུ་ཕྱི་མས་ནོན་བར་གྱུར་ཅིང༌། བཟོད་གླགས་མེད་པ་ནི་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་དུ་ནམ་མཁའ་དང༌། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང༌། །ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡས་དེ་བཞིན་དུ། །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ཡས་འདོད། །ཅེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དུས་ཐུང་ཡང༌། །བཟོད་་དཀའ་ཡུན་རིང་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་པ་དང༌། ལས་རྣམ་འབྱེད་ལས། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བསིལ་བའི་སྐབས་མེད་པས་མེའི་འོབས་ལྟ་བུའོ། །འཇིགས་ཤིང་ཉམ་ང་བས་གཅན་གཟན་ཁྲོ་བོ་དང༌། མི་རྒོད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐར་བའི་གོ་སྐབས་དཀའ་བས་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་མོན་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བས་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ལྟ་བུའོ། །བདེ་འགྲོའི་སྲོག་འཇོམས་པས་དུག་ཧ་ལ་ཧ་ལ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： "第二，解釋苦的比喻： 以下解釋使人煩惱的比喻： '如入火中、猛獸群、野人中， 或陷國王牢獄中的眾生， 前後相繼苦所逼， 更無解脫增憂愁。' 如是，眾生群未脫離前苦，又為后苦所壓，無法忍受，其數無量無邊。如《寶鬘論》所言： '如同十方虛空及 地水火風無邊際， 如是眾生諸苦惱， 亦當了知無邊際。' 又云：'短暫痛苦尚難忍，何況長久之痛苦。' 《業分別經》中說：'輪迴之苦無清涼處，如火坑。令人恐懼戰慄，如處於兇猛野獸與野人之中。難得解離線會，如國王牢獄。反覆出現，如海浪。摧毀善趣生命，如哈拉哈拉毒。'"

། «གསུམ་པ་འདོད་པས་བསླུས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི།« འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་པ་ཐམས་ཅད། ། བདེ་ཐོབ་སྡུག་བསྔལ་བྲལ་འདོད་བློ་ཡོད་ཀྱང༌། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་ལ་མངོན་པར་རྒྱུག །མར་མེའི་འོད་ལ་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་དུ། །འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་སྲེད་འཛིན་པས་བསླུས། །དེ་བཞིན་རི་དགས་བུང་བ་ཉ་དང་གླང༌། ། སྒྲ་དང་དྲི་རོ་རེག་གིས་བསླུ་བ་ལྟར། །འདོད་པའི་ཡུལ་ལྔ་་དག་གིས་འགྲོ་བ་» «བསླུས། །ནམ་ཡང་བདེ་མེད་སྡུག་བསྔལ་གྱུར་ལ་ལྟོས། །དེ་ཡང་བླང་དོར་ལ་རྨོངས་པའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བཙན་ཐབས་སུ་འཇུག་པར་འདོད་དེ། རྒྱུ་ལ་བླང་དོར་མ་བྱས་པས་བྲལ་བའམ་ཐོབ་པར་ག་ལ་ནུས། འདི་ལྟར་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འདོད་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་དགེ་བ་ལ་མ་སྤྱད། སྡུག་བསྔལ་འདོར་བར་འདོད་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་ནན་གྱིས་ཞུགས་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དུག་ལྔའམ་གསུམ་ལ་གཙོ་ཆེར་སྤྱད་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྒྱུག་ཅིང་སྤྱོད་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་མྱོང་ཡང་ད་དུང་བྲེད་མི་ཤེས་པར་དང་དུ་ལེན་པ་ཆད་པས་བཅད་པའི་རྐུན་པོ་ལག་པ་བྲེགས་པ་ཞིག་གིས་་ཡང་བརྐུས་ཏེ་མགོ་གཅོད་པའི་ཆད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྡུག་བསྔལ་འདོར་འདོད་སེམས་ཡོད་ཀྱང༌། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་རྒྱུག །བདེ་བ་འདོད་ཀྱང་གཏི་མུག་པས། །རང་གི་བདེ་བ་དགྲ་ལྟར་འཇོམས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第三，展示被慾望欺騙的比喻： '雖有求樂離苦心， 卻向苦因果奔馳， 如飛蛾撲向燈火光， 為貪慾境所欺騙。 如鹿蜂魚象等眾生， 為聲香味觸所迷， 五欲境界欺眾生， 無有安樂觀苦果。' 由於對取捨愚昧，想強行獲得結果，卻未在因上取捨，如何能獲得或遠離？雖欲得樂，卻不行善因；雖欲舍苦，卻執著不善因。主要行持煩惱五毒或三毒等苦因，奔向集諦的特徵，卻體驗各種苦諦的特徵，仍不知厭倦而接受，如同被判刑的盜賊，手已被砍卻再次偷盜，遭受斬首之刑。 如《入行論》所言： '雖欲捨棄諸苦痛， 卻仍奔向諸苦因， 雖欲安樂卻愚癡， 如敵摧毀自樂因。'"

། ཇི་ལྟར་འཇོམས་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མཐུ་རྒྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་འཇུག་པ་ནི། ཕྱེ་མ་ལེབ་མར་མེའི་འོད་ཀྱི་གཟུགས་འདོད་ནས་ཕྱིན་པས་ཚིག་པ་དང༌། རི་དྭགས་གླིང་བུའི་སྒྲ་ལ་ཉན་པས་བསད་པ་དང༌། བུང་བ་སྦྲང་རྩིའི་འབྱུང་གནས་མེ་ཏོག་ལ་འཇིབས་པས་འབྱར་བའམ། ཁ་ཟུམ་ནས་ཤི་བ་དང༌། ཉ་ཉ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྕགས་ཀྱུའི་རྩེའི་ཟས་ཀྱི་རོས་བསླུས་ཏེ་བསད་པ་དང༌། གླང་པོ་ཆེ་བསིལ་བའི་རེག་བྱ་འདོད་ནས་མཚོར་ཞུགས་པས་ཤི་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དོ་ཧ་མཛོད་ཀྱི་གླུ་ལས། སྲིད་པའི་ཕྱག་རྒྱས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་བསླུས། །ཞེས་པ་དང༌། ཀྱེ་ཧོ་རྨོངས་རྣམས་མདའ་སྣུན་གྱིས་སྨྲས་པ། །ཉ་དང་ཕྱེ་ལེབ་གླང་ཆེན་བུང་བ་དང༌། །» «འདིར་ནི་རི་དྭགས་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱོས། །ཞེས་སོ། ཡུལ་ལྔ་པོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་མཐའ་མེད་པར་འཁྱམས་པ་འདི་ནི་དུག་ལས་ཀྱང་འཇིགས་པར་གསུངས་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། ཡུལ་དང་དུག་མཚུངས་དང་པོ་མྱོང་བ་ཙམ་ན་བདེ། །ཡུལ་དང་དུག་མཚུངས་རྣམ་སྨིན་རྩུབ་པས་མི་བཟད་ལྡན། །ཡུལ་དང་དུག་མཚུངས་གཏི་མུག་མུན་པས་ཐིབས་པོར་བྱེད། ། ཡུལ་དང་དུག་མཚུངས་ཤུགས་བཟློག་དཀའ་ཞིང་གཡོ་བ་ཡིན། །ཡུལ་དང་དུག་རྣམས་བློ་ཡིས་ངེས་པར་བརྟགས་བྱས་ན། །ཉེས་ན་དུག་སླ་མི་བཟད་རང་བཞིན་ཡུལ་རྣམས་མིན། །དུག་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ལ་དུག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཟད། ། ཡུལ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུའང་དུག་ཏུ་་འགྱུར་བར་བྱེད། །དུག་ནི་དུག་དང་བསྲེས་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར། །གསང་སྔགས་མཆོག་དང་དུག་སེལ་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་རུང༌། །» «དུག་ནི་ཐབས་ལྡན་སྤྱད་ན་མི་ལ་ཕན་འགྱུར་གྱིས། །དུག་ཆེན་ཡུལ་ནི་ནམ་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如何摧毀？由於貪著五欲境界，煩惱力增，導致痛苦，如： 飛蛾貪戀燈火光而被燒； 鹿聽獵人笛聲而被殺； 蜜蜂貪戀花蜜而被粘住或花瓣閉合而死； 魚被漁夫鉤上食物味道誘騙而死； 大象貪戀涼爽觸感入湖而死。 如《道歌寶藏》所言： '輪迴手印欺眾生。' 又云： '嗚呼！愚者箭所刺， 魚蛾象蜂鹿亦然， 於此應當如是觀。' 五境生煩惱，因此在無邊輪迴中漂泊，據說比毒更可怕。如《致弟子書》所言： '境如毒，初嘗似樂， 境如毒，果報粗猛難忍， 境如毒，愚癡暗蔽， 境如毒，難以抵擋且動搖。 境與毒，智慧詳察， 毒易解，境性難忍。 毒害一生即止， 境害多生不止。 毒與毒混可止， 密咒妙藥可治， 毒善用可益人， 大毒境永不然。'"

། «བཞི་པ་རིགས་དྲུག་ཏུ་བརྒྱུད་མར་མནར་ཚུལ་ནི།« སྲིད་པ་འདི་དག་ཕན་ཚུན་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བ། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དམྱལ་བ་ཡི་དགས་མི། །བྱོལ་སོང་རིགས་དྲུག་ཟོ་ཆུན་རྒྱུད་མོ་བཞིན། །གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་སྡུག་བསྔལ་ཕ་མཐའ་ཡས། ། ཇི་སྐད་དུ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ལམ་གསུམ་ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་ པར། །འཁོར་བའི་་དཀྱིལ་འཁོར་མགལ་མེ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་ཕན་ཚུན་» «དུ། །རྒྱུ་ཅན་་འདི་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ། «ལྔ་པ་དགྲ་ཟུན་མ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི།« དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་དུས་ཀྱི། ཚེ་རབས་བགྲངས་ཚེ་སེམས་ཅན་རེ་རེས་ཀྱང༌། །མཛའ་བཤེས་དགྲ་དང་བར་མའི་ཁུར་ཁྱེར་ནས། །བདེ་སྡུག་ཕན་གནོད་སྦྱིན་པ་གྲངས་མཐའ་ཡས། །ཕ་ཉིད་མར་གྱུར་མ་ཉིད་སྲིང་མོ་ཉིད། །དེ་ཉིད་བུར་གྱུར་ངེས་པ་མ་མཆིས་ཤིང༌། །མཛའ་བོ་དགྲར་གྱུར་པ་ཡང་ཐུག་པ་མེད། །འདི་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཚེ་རབས་སུ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཤིང༌། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེའི་ཕ་དང་མ་དང་མཛའ་བཤེས་བྱས་པའི་གྲངས་གཞལ་བར་མི་ནུས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དེས་པ་འདོད་པས་ཕོངས་དང་འཆི་བ་དང༌། །ན་དང་རྒ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཡི། །འབྱུང་གནས་འཁོར་བ་ལ་ནི་སྐྱོ་མཛོད་ཅིང༌། །དེ་ཡི་ཉེས་པའི་ཤས་ཀྱང་མཁྱེན་པར་མཛོད། །ཕ་ནི་བུ་ཉིད་མ་ནི་ཆུང་མ་ཉིད། །སྐྱེ་བོ་དགྲར་གྱུར་པ་ཡང་བཤེས་ཉིད་དག །བཟློག་པ་ཉིད་དུ་མཆིས་པས་དེ་སླད་དུ། །འཁོར་བ་དག་ན་ངེས་པ་འགའ་མ་མཆིས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第四，六道輪迴受苦的方式： 此世間互相輪轉受苦， 天、非天、地獄、餓鬼、人、 旁生六道如水車繩， 一個接一個苦無窮。 如《寶鬘論》所言： '三道無始終， 輪迴如火輪， 互為因緣故， 此即為輪迴。' 第五，敵友無定的方式： 輪迴時若數前世， 每個眾生都曾擔任， 親友、敵人、中立者， 施予苦樂害益無數。 父變母，母變姐妹， 彼又變子實無定， 親友變敵亦無盡。 如是，在無始輪迴中，任何一個眾生都曾做過所有眾生界的父親等，他們也曾做過其父母親友，其數不可計量。如《致友書》所言： '賢者應厭離輪迴， 欲求匱乏與死亡， 病老等諸多痛苦， 之源並知其過患。 父即子，母即妻， 敵成友，友成敵， 顛倒不定故輪迴， 實無確定之事物。'"

། «དྲུག་པ་སྐྱེ་བ་གྲངས་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚུལ་ནི།« གཞན་ཡང༌། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱིའི་ལས་བསམས་ན། སྐྱོ་བ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བ་འཕེལ། །རང་ཉིད་གྲོག་སྦུར་གྱུར་པའི་ལུས་རྣམས་ཀུན། །གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཏེ་ཕུང་པོར་བྱར་ཡོད་ན། །ལྷུན་པོ་རིན་ཆེན་བཞི་པས་ཆེས་མཐོ་ཞིང༌། །ངུས་པའི་མཆི་མ་རྒྱ་མཚོ་བཞི་བས་ལྷག །» «སེམས་དམྱལ་ཡི་དགས་གྱུར་ཚེ་འཐུངས་གྱུར་པའི། །ཟངས་ཞུན་རྣག་ཁྲག་མི་གཙང་ཁུ་བ་རྣམས། །ཕྱོགས་མཐའ་གཏུགས་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཆར་མི་ཕོད། །དེ་བཞིན་གཞན་རྣམས་དཔག་ཡས་ནམ་མཁའ་འདྲ། །འདོད་ཕྱིར་མགོ་དང་ཡན་ལག་བཅད་པའི་གྲངས། །འཇིག་རྟེན་རྡུལ་ཕྲན་སྙེད་ཀྱིས་ཆར་མི་ཕོད། །ཇི་སྐད་དུ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། དགེ་སློང་དག་སྲིད་པའི་ཁམས་ལ་སྐྱོ་བར་གྱིས་ཤིག །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་གང་གི་ཚེ། གྲོག་སྦུར་དུ་སྐྱེས་ཏེ་དོར་བའི་ལུས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཏེ་ཕུང་པོར་བྱས་ན་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཐོམ་ཞིང༌། ངུས་པའི་མཆི་མའང་རྒྱ་མཚོ་བཞིའི་ཆུ་ལས་ལྷག་གོ །དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ལན་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་འཐུངས་པའི་ཟངས་ཞུན་ཁོལ་མ་དང༌། ཁྲག་དང༌། ཆུ་སེར་དང༌། རྣག་དང༌། ངར་སྣབས་ཀྱང་འདི་ལྟར་གླིང་བཞིའི་ནང་ནས་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞི་བས་མང་ཞིང༌། འདོད་པ་དག་གི་ཕྱིར་མགོ་དང༌། མིག་དང༌། ཡན་ལག་དང༌། ཉིང་ལག་བཅད་པའང་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན། ས་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་གི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་ལས་འདས་པའི་གྲངས་དང་མཉམ་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་དུ། རེ་རེས་རྒྱ་མཚོ་བཞི་བས་ལྷག་པ་ཡི། །འོ་མ་འཐུངས་ཏེ་ད་དུང་སོ་སོ་» «ཡི། །སྐྱེ་བོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་འཁོར་བ་པས། །དེ་བས་ཆེས་མང་སྙེད་ཅིག་བཏུང་འཚལ་ལོ། །རེ་རེའི་བདག་ཉིད་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། །ལྷུན་པོ་མཉམ་པ་སྙེད་ཅིག་འདས་གྱུར་ཏེ། །མ་ཡི་ཐུག་མཐའ་རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ཙམ། །རིལ་བུར་བགྲངས་ཀྱང་ས་ཡིས་ལྡང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第六，無數世受苦的方式： 此外，若思前後世業， 比悲傷更增悲傷。 若將自身為螞蟻時， 所有身體集為一堆， 高過四寶須彌山， 所流眼淚多四海。 地獄餓鬼時所飲， 銅汁膿血不凈液， 遍及四方河難及。 如是他者無量如虛空。 為欲而斷頭肢數， 世間微塵難相比。 如《念處經》所言：'比丘們，應厭離有界。為何？在無始輪迴中，若將轉為螞蟻時捨棄的身體集為一堆，比須彌山王還要高大；所流眼淚也超過四大海水。轉為地獄和餓鬼時，無數次飲用的沸騰銅汁、血、漿液、膿和鼻涕，比四大洲流入大海的四大河還要多。為欲而被砍下的頭、眼、四肢、支節，其數量超過恒河沙數世界中地、水、火、風的極微塵數。' 又如《致友書》所言： '各自所飲母乳量， 超過四海仍不足， 隨順凡夫輪迴者， 將飲更多之乳量。 各自骨堆量集時， 等同須彌山之量， 母系源頭芥子量， 點數亦難盡大地。'"

། «བདུན་པ་ཚངས་སོགས་བདེ་འབྲས་ཐོབ་ཀྱང་མཐར་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚུལ་ནི།« གཞན་ཡང་འཁོར་བ་ན་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ། བྱོལ་སོང་གྲུལ་བུམ་གནོད་སྦྱིན་ལྟོ་འཕྱེ་སོགས། །འགྲོ་བའི་ཁམས་གྱུར་བདེ་སྡུག་གྲངས་མེད་མྱོང༌། །ཚངས་དང་བརྒྱ་བྱིན་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང༌། །ས་གཞི་རིན་ཆེན་བདུན་གྱིས་ལེགས་སྐྱོང་བའི། །མི་དབང་དཔལ་སྡེ་ཕུན་ཚོགས་དེ་ཐོབ་ཀྱང༌། །ངན་འགྲོར་ལྟུང་བས་ཆེས་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡང་འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ན་བརྒྱུད་པ་དེའི་ཚེ་ས་དང༌། ཆུ་ དང༌། རི་དང༌། གླིང་དང༌། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུའང་མ་ཕྱིན་པ་མེད་ཅིང༌། ལྷ་དང་ཀླུ་དང༌། གནོད་སྦྱིན་དང༌། དྲི་ཟ་དང༌། གྲུལ་བུམ་་དང༌། ལུས་སྲུལ་པོ་དང༌། ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཡང་ལན་གྲངས་མེད་པ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་གི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་མྱོང་བ་མེད་ལ། སླར་ཡང་ངན་སོང་དུ་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བ་་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བའི་གནས་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་དུ། འགྲོ་བར་ལན་བརྒྱར་མ་སོང་འགྲོ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད། །སྔོན་ཆད་ལན་མང་མ་མྱོང་བདེ་བ་དེ་གང་ཞིག །རྔ་ཡབ་དཀར་མཛེས་ལྟ་བུའི་དཔལ་གང་མ་ཐོབ་པ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡོད་ན་འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་འཕེལ། །གང་གི་གླིང་བར་མ་གནས་ཆུ་བོ་་དེ་ཡོད་མིན། །ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་གནས་མ་བཅས་པའི་གནས་དེ་མེད། །གང་དུ་མ་སོན་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་དེའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དགང་དཀའ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད། །སྔོན་ཆད་ལན་མང་མ་མྱོང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡོད་མིན། །འགྲོ་བར་གང་གིས་ཚིམ་གྱུར་འདོད་པ་དེ་་དག་མེད། །གང་གི་ལྟོར་མ་ཉལ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་མེད་ན། །འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ཅན་ལ་ཆགས་བྲལ་མེད། །སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འགྲོ་བ་རྒྱ་ཆེན་འདིར། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ལན་མང་འགྲེ་ལྡོག་པས། །འགྲོ་བར་གཉེན་མ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ་གང་མེད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "第七，即便獲得梵天等樂果最終仍受苦的方式： 此外，在輪迴中流轉時： 旁生、魑魅、夜叉、餓鬼等， 轉生諸界無數苦樂嘗。 梵天、帝釋、禪定、無色界， 七寶莊嚴善治大地王， 人主榮華富貴雖得之， 墮入惡趣更受大苦難。 又如是，在輪迴中流轉時，于地、水、山、洲、虛空界的一切處無不曾去；天、龍、夜叉、乾闥婆、魑魅、臭鬼、梵天、帝釋、轉輪聖王等也曾無數次為之，彼等之樂與苦無不曾經歷，而後又復輪迴惡趣受苦，此實為極度悲哀之事。如《教授國王經》所言： '何處百次未曾去？ 何樂多次未曾嘗？ 如白拂塵之榮華， 何者未得仍貪增？ 何河未居其中洲？ 何方未曾作居處？ 何處虛空未曾至？ 然貪難滿仍增長。 何苦多次未曾歷？ 何欲能令眾生足？ 何眾未曾為母胎？ 然何不離輪迴者？ 此廣大輪迴眾生， 樂苦多次起伏中， 何人未曾為親眷？'"

། «བརྒྱད་པ་འགྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཚུལ་ནི། «དེ་ལྟར་འཁོར་བར་ཁ་བརྒྱུད་པ་ན་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་གཞན་ཡང་བསམ་པར་འོས་པ་ནི། ཚེ་འདིར་འབྱོར་པ་མཐའ་ཡས་ཉམས་དགའ་བ། །མཐོན་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཚེ་འཕོས་ནས། །དབུལ་བས་ཉམ་ཐག་ཡང་བྲན་ཉིད་གྱུར་པ། །རྨི་ལམ་འབྱོར་པ་གཉིད་སད་མེད་པ་བཞིན། །བདེ་སྡུག་མི་རྟག་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །ཤིན་ཏུ་བསམས་ན་ཆེས་ཆེར་སྐྱོ་བ་འཕེལ། །དེ་བས་གྲོང་ཁྱེར་གསུམ་གྱི་་སེམས་ཅན་རྣམས། ། འཁོར་བའི་བདེ་ལ་ཆགས་མེད་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབས། །ཞེས་འདོམས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྷའི་དབང་པོ་དང༌། ཚངས་པ་དང༌། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང༌། མི་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ཡང༌། སྔོན་གྱི་ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ཟད་པ་ཚངས་པ་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། ལྷ་དང༌། མི་ཕལ་པ་ནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་བར་བསམ་གཏན་གྱི་ལྷ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ལྷ་ཡང་འཆི་འཕོ་ཞིང་ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་མཐུས་བདེ་སྡུག་དུ་མ་མྱོང་དགོས་ཏེ། མདོ་སྡེ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལས། གང་གི་ཚེ་ན་དགའ་ལྡན་གནས་མཆོག་ནས། །འདྲེན་པ་སེང་གེའི་སྐྱེས་བུ་འཆི་འཕོ་སྟེ། །ལྷ་རྣམས་དག་ལ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི། །བག་མེད་མཐའ་དག་རྣམ་པར་སྤོངས་ཞེས་སྨྲ། །ལྷ་ཡི་དགའ་བ་རྣམ་མང་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་ཀུན་ལས་དགེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱས་པ་གཟོ་བར་གྱིས། །དགེ་བ་བསགས་པ་འདིར་ནི་ཟད་གྱུར་ཏེ། །» «གང་དུ་མི་བདེའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་གྱུར་ནས། །ངན་སོང་དག་ཏུ་ལྟུང་བར་གྱུར་ཏ་རེ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第八，變化法則所致的苦難方式： 如是輪迴中流轉時，另有值得思考的悲哀： 今生無盡富貴極歡喜， 高貴本性者命終之後， 貧窮困苦淪為卑賤仆， 如夢中富貴醒來皆無。 苦樂無常變化之苦難， 深思之時更增大悲哀。 是故三界一切眾生等， 不貪輪迴樂果求菩提。 如是教誡。此即天主、梵天、他化自在天乃至人間所獲之樂，皆因往昔善業果報耗盡，梵天、帝釋、轉輪聖王、天人、凡人乃至色界天、無色界天等亦將死亡轉生，因往昔業力而於惡趣等處感受諸多苦樂。如《大般涅槃經》所言： '當從兜率天妙處， 導師獅子人命終， 對諸天眾如是言： 舍離一切放逸行。 天界種種諸喜樂， 皆從善業因緣生， 是故應當知恩報， 此處善業已耗盡。 恐將感受諸苦難， 墮入惡趣甚可畏。'"

།ཚུལ་འདི་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་་དང་འདུལ་བ་ལུང་ལས་ཀྱང་འབྱུང་» «ངོ༌། །དེའང་རྨི་ལམ་གྱི་ནོར་དང་ཁང་ཁྱིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷ་དང་མིའི་དབང་པོ་བྱེད་པ་ཞིག་རྨིས་པ་གཉིད་ལས་སད་པ་ན་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྨི་ལམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་སྤྱད་པ། །དེ་དེ་དྲན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར། །འདས་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར། ཚེ་རབས་འཕོས་པ་ན་ཡང་འགྱུར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། བརྒྱ་བྱིན་འཇིག་རྟེན་མཆོད་འོས་གྱུར་ནས་ནི། །ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིར་ཡང་ས་སྟེང་ལྟུང༌། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང༌། །འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མཐོ་རིས་བུ་མོའི་ནུ་མ་རྐེད་པ་ལ། །རེག་པའི་བདེ་བ་ཡུན་རིང་ལོན་ནས་སླར། །དམྱལ་བ་འཐག་གཅོད་དབད་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི། །རེག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །རྐང་པའི་རེག་པས་ནེམས་པར་བདེ་བཟོད་པ། །ལྷུན་པོའི་སྤོ་ལ་ཡུན་རིང་གནས་ནས་ནི། །སླར་ཡང་མེ་མུར་རོ་མྱགས་རྒྱུ་བ་་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་བོག་མཉམ་བགྱིད་འཚལ་» «ལོ། །མཐོ་རིས་བུ་མོ་འབྲོངས་ཤིང་དགའ་བ་དང༌། །རྣམ་པར་མཛེས་ཚལ་སོན་པ་བརྩེས་ནས་སླར། །འདབ་མ་རལ་གྲི་འདྲ་ཚལ་ནགས་རྣམས་ཀྱིས། །རྐང་ལག་རྣ་བ་སྣ་གཅོད་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དལ་གྱིས་འབབ་པ་ལྷ་ཡི་བུ་མོ་ནི། །གདོང་མཛེས་གསེར་གྱི་པདྨ་ལྡན་ཞུགས་ནས། །སླར་ཡང་དམྱལ་བའི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་པར། །ཚ་སྒོ་བཟོད་བརླག་ཆུ་ཚན་འཇུག་འཚལ་ལོ། །ལྷ་ཡུལ་་འདོད་བདེ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་དང༌། །ཚངས་ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་སླར། །མནར་མེད་མེ་ཡི་བུད་ཤིང་གྱུར་པ་ཡིས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མི་་འཆད་པར་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །ཉི་མ་ཟླ་བ་ཉིད་ཐོབ་རང་ལུས་ཀྱི། །འོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་སྣང་བྱས་» «ཏེ། །སླར་ཡང་མུན་ནག་སྨག་ཏུ་ཕྱིན་གྱུར་ནས། །རང་གི་ལག་པ་བརྐྱང་པའང་མཐོང་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ནོངས་པར་འགྱུར་འཚལ་བསོད་ནམས་ནི། །རྣམ་གསུམ་མར་མེའི་སྣང་བ་རབ་བཞེས་ཤིག །གཅིག་ཏུ་ཉི་མ་ཟླ་བས་མི་བརྫི་» «བའི། །མུན་ནག་མཐའ་ཡས་ནང་དུ་འཇུག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "此方式在《廣大遊戲經》和《律經》中亦有出現。 又如夢中所見的財富、房屋和豐富受用，或夢見自己成為天人或人中之王，從睡夢中醒來時一切皆無。如《入菩薩行論》所言： '如夢所經歷， 種種諸事物， 醒后成憶境， 一切不復見。' 同樣，當轉生時亦是如此。如《致友書》所言： '帝釋受世間供養后， 復因業力墮落人間。 轉輪聖王位雖已得， 輪迴中復為卑賤仆。 長久享受天女乳房， 腰間觸控之樂后， 復受地獄割裂磨， 碾壓難忍之觸受。 久立須彌山頂上， 足觸柔軟舒適后， 復于熾熱糞尿中， 難忍痛苦需經歷。 與天女歡愛嬉戲， 遊樂美麗花園后， 復入劍葉林之中， 手足耳鼻被割斷。 入天女金蓮池中， 緩緩流水清澈美， 復入地獄無暇河， 滾燙沸水難忍受。 天界極大欲樂及， 梵天離欲樂得已， 復為無間獄柴薪， 無盡痛苦須忍受。 得為日月自身光， 普照世間一切處， 復入漆黑幽暗中， 伸手不見五指影。 如是變幻無常故， 當以三種福德燈， 照亮永不為日月， 所能照及之黑暗。'"

།དེ་བས་ན་འདོད་པ་་དང༌། གཟུགས་དང༌། གཟུགས་མེད་པའོ། ཁམས་གསུམ་ནི། སྣང་བ་དང༌། ཕྱེད་སྣང་བ་དང༌། མི་སྣང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གསུམ་སྟེ། རགས་པ་དང༌། དངས་པ་དང༌། མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ན། འདི་དག་གི་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ལ་མ་ཆགས་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་་འདོམས་ཏེ། དེའང་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་དལ་ཁོམ་མེད་པར་བརྩོན་དགོས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། མགོའམ་གོས་ལ་གློ་བུར་མེ་ཤོར་ན། །དེ་་དག་ཕྱིར་ཟློག་བགྱི་བ་བཏང་ནས་ཀྱང༌། །ཡང་སྲིད་མེད་པར་བགྱི་སླད་འབད་འཚལ་ཏེ། །དེ་བས་ཆེས་མཆོག་དགོས་པ་གཞན་མ་མཆིས། །ཞེས་སོ། །སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། འཁྲུལ་གཞི། འཁྲུལ་ཚུལ། དབྱེ་བ་གསུམ་གྱི། འཁྲུལ་གཞི་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ཁམས་གསུམ་འཁྲུལ་བའི་རྟེན་དུ་བསྟན་པ་ནི། དེའང་སྡུག་བསྔལ་གང་ཅི་ཡོད་པ་དག་གི་རྟེན་གཞི་ནི་ནང་གི་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་འདོད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དེ། །སྣང་དང་ཕྱེད་སྣང་མི་སྣང་གྲོང་ཁྱེར་» «ན། །སྡུག་བསྔལ་འགྱུར་དང་འདུ་བྱེད་གསུམ་གྱིས་གདུངས། །སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་མཆེད་པ་ཡིས། །ཡུལ་རྣམས་བདེ་སྡུག་འཁྲུལ་འཁོར་རྒྱུན་མི་འཆད། །དེ་ལ་ལུས་ནི་རགས་པའི་དངོས་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིར་སྣང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། ངག་ནི་བྲག་ཅ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བས་ཕྱེད་སྣང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། ཡིད་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ། འདོད་པ་དང༌། གཟུགས་དང། གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །» «གང་ལས་ན། དགོངས་འདུས་ལས། ལུས་རགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། ངག་ཕྲ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཡིད་ཆེས་ཕྲ་བ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དེ་གསུམ་ན་ཁྱེའུ་སྣང་བ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་སོ་ཞེས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་སྒོ་གསུམ་པོའི་སྟེང་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་གདུང་བ་ཡང༌། ཀུན་ནས་རྟོག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤར་ཏེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ཞིང་མྱོང་བའོ།

以下是直譯： "因此，欲界、色界、無色界三界即是顯現、半顯現、不顯現的三座城市，因為它們分別是粗顯、清凈和不顯現的緣故。對這些微小的快樂不要貪著，應當修證無上菩提。如是教誡。 又，修善不應懈怠，應當精進。如同經中所說： '若頭或衣忽著火， 應舍滅火諸作為， 為斷輪迴當精進， 無有更勝此事業。' 第二總義，詳細解釋分別：分為迷惑根源、迷惑方式和分類三部分。迷惑根源又分兩部分：首先闡述三界為迷惑之依： 一切苦難的根源即是內在的三界，解釋如下： 身語意三即欲色無色界， 顯現半顯不顯三座城中， 苦苦壞苦行苦三苦逼迫。 心意識等不斷增長擴充套件， 境界苦樂輪轉永無止息。 其中，身為粗顯聚合之物，故為顯現之城；語如回聲，無實似有，故為半顯現之城；意無五根相，極為無實，故為不顯現之城。這三者分別稱為欲界、色界和無色界。 出處為《密意總集》："粗顯之身為欲界，細微之語為色界，極細之意為無色界。在這三座城中，住有名為'顯現聖子'者。"此處解釋為自生智慧。 如是三門上有三苦煎熬，因遍計執緣而生，從一處轉至另一處，迷惑而感受。"

།ཇི་ལྟར་ཤར་ན་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་ལ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་དབང་པོའི་སྒོ་སོ་སོ་ལས་འཐོན་ཏེ། ཡུལ་འཛིན་པས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་ཞེན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སོ་སོར་ཤར་བའི་ཆ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཡུལ་དང་པོར་རགས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་ལམ་སྟེ་རིག་པ་ནི་སེམས་སོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱོད་ཅིང་ཆགས་པ་དང༌། སྡང་བ་དང༌། གཏི་མུག་གསུམ་གང་རུང་དུ་རྒྱུན་མཐུད་པའི་སེམས་བྱུང་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སྐབས་འདི་བརྗོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། དེ་ལ་ཡུལ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དང་པོར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་» «སོ། །ཕྱི་ནས་དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཡིད་དོ། །འདི་གསུམ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་སོ། །དེའང་སེམས་ཡོད་པས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་མཚུངས་ལྡན་ཏེ་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་འགྲོར་ཡོད་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལའང་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང་གྲོགས་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་སེམས་བྱུང་གི་ཀུན་འགྲོར་ཡང་གནས་ཏེ། ཡུལ་རིག་པས་འཇལ་བ་ན་དང་པོར་སྤྱིའམ་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པའི་ཆ་ནས་སེམས་ཞེས་པ་དང༌། དེ་ནས་ཆ་ཤས་བྱེ་བྲག་འཇལ་བས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་་སོ་སོར་བཏགས་ཀྱང༌། དོན་ལ་ཡུལ་རིག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་གཞན་མེད་དེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། གང་གི་སེམས་མཐོང་འགྱུར་ཞེ་ན། །ཐ་སྙད་དུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། །སེམས་བྱུང་མེད་པར་སེམས་མི་འབྱུང༌། །དོན་མེད་ལྷན་ཅིག་མི་འདོད་» «དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་་དང༌། གནས་ལུགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚེ་ཡུལ་རིག་པས་སྣང་ཡུལ་སོ་་སོར་འཇལ་ཡང་སེམས་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མི་སྟེ། གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་ཤེས་པས་གཉིས་སྣང་དུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： "如何生起呢？六識從各自感官門戶出現，緣取六境，產生樂、苦、舍三種任一感受的相續，並執著於此。 其中，色等各別相的顯現部分是識。 最初粗略地了知對境總相的認知是心。 對其特徵進行分別，並持續生起貪、嗔、癡三毒中任一種的心所，在此處稱為意。 如《菩薩地》所言：'其中，對境顯現是識。最初的分別是心。後來對其特徵進行分別是心所，即意。這三者是相應的，以遍行的本性而存在。' 又，因為有心，所以心所也隨之相應，作為伴侶的方式遍行於心。心所中也遍及心的關係已成立，故相應而以伴侶的方式也遍行於心所。 當認知對境時，首先緣總相或本質的方面稱為心，然後衡量細節特徵稱為心所。雖然如此分別安立名稱，實際上除了認知對境並進行分別之外別無他物。 如《寶鬘論》所言：'若問見何為心？乃是言說安立。無心所則心不生，無義不欲同時有。' 在如來地和不分別實相時，雖然認知對境分別顯現境，但不稱為心、意、識。因為沒有能取所取二相的執著。"

།སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་ལས། འགྲོ་བས་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་སུ། །གཟུང་་འཛིན་གོམས་པས་རྣམ་བརྟགས་པ། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་མེད་ཕྱིར། །དོན་མཐོང་བློ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག །ཅེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་བྲལ་ལ་ཏིང་ངེ་་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་པ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་སོ། །དེའང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཕྱི་རོལ་ན་ཅི་ཤར་བ་དེ་དང་འདྲ་རུང་བློས་རིག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་བའི་བློས་བསྐྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་ཤེས་དུས་དང་པོར་་འདིའོ་ཞེས་རིག་པའི་ཆ་ནས་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱོད་པས་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཅེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་སྣང་ལ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གིས་ཝལ་གྱིས་སྒོ་སོ་སོ་ལ་ཐོན་ནས་དཔྱོད་་དུས། བདེ་བར་ཞེན་ན་འདོད་ཆགས་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དུ་ཞེན་ན་ཞེ་སྡང་དང༌། བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འདིའོ་ཞེས་ཞེན་ན་གཏི་མུག་སྟེ། དཔེར་ན་སྔོན་འདྲིས་པའི་བཟང་མོ་མཐོང་བ་དང༌། བདག་ཕམ་པར་བྱས་པའི་དགྲ་བོ་མཐོང་བ་དང༌། རྩིག་པ་དང༌། ཆུ་དང༌། ལམ་པོ་ཆེ་དང༌། ལྗོན་ཤིང་དང་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་རྣམས་དགའ་གདུང་མེད་པར་མཐོང་དུས་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： "《心金剛贊》中說： '眾生以心意識， 執著二取習慣， 無分別智不存， 見義之智最勝。' 《寶積經》中說：'遠離心、意、識，而不捨定境。這是如來不可思議的心密。' 又，外在顯現的色聲等相，與之相似的認知稱為識。或者說，由與境相相似的心所產生，故稱為識。 最初了知對境時，認知'這是'的方面稱為心。 對其特徵進行分別，相續生起，故稱為意。 當對境顯現時，剎那間從各個門戶突然出現的能衡量的心識進行分別時： 如果執著為樂，則為貪慾； 如果執著為苦，則為嗔恨； 如果執著為非樂非苦，認為'這是'，則為愚癡。 例如，見到熟悉的美女、見到擊敗自己的敵人、以及見到墻壁、水、大路、樹木和普通人時，分別產生喜愛、痛苦或無感。"

།ཇི་སྐད་དུ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། སྐྱེ་བོ་མཛའ་བ་མཐོང་ན་ཆགས་པ་དང༌། །གནོད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ལ་སྡང་བའི་བློ། །བར་མ་རྣམས་ལ་གཏི་མུག་རྣམ་འཕེལ་བས། ཁྱོད་ཀྱི་དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་བསྡམ་པར་གྱིས། །ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་» «ནོ། ། «གཉིས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་འཁྲུལ་པའི་གཞི་མར་བསྟན་པ་ནི།« ད་ནི་དེ་དག་གི་འཆར་གཞི་དང་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཡིད་དང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས། །» «རིམ་བཞིན་མཆེད་པ་མཆེད་པའི་རིམ་པ་ཡིན། །དེ་ལས་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་འབྲས་འབྱུང༌། །རྩ་བ་མ་རིག་གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པ་ཅན། །ཡུལ་དང་དོན་དང་སེམས་སུ་བག་ཆགས་པས། །ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པས་འཁོར་བ་གྲུབ། །དེ་ལ་ཆ་ཤས་རྣམ་པར་དབྱེ་ན། ཡུལ་སོ་སོ་ལ་འཆར་བའི་ཤེས་པ་དག་གི་རང་དུས་ན། སལ་གྱིས་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་་དེར་འཛིན་པའི་བློ་ཞིབ་ཚགས་དང་ཆེ་ལོང་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་་དཔྱོད་པ་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་འཛིན་པ་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་མཐོང་བའི་མཐོང་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་དང༌། སྣ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་དང༌། ལྕེ་ལ་བརྟེན་ནས་རོ་དང༌། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱ་རེག་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ལྔའོ། །སྔ་མའི་ཆ་ལས་ཕྱི་མའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པར་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་སོ་སོའི་ཆ་མི་འདོར་བས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལས་ཡུལ་ཅན་གྱི་་བློ་བརྟེན་པ་ལྟར་འཆར་བ་ཉིད་དང༌། སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང༌། ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་གཉིས་འདུས་པའི་ཚེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཚོར་ཞིང་རིག་པའི་ཆ་ནས་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

以下是直譯： "如《律經》所言： '見到親愛者生貪著， 對加害者生嗔恨心， 對中立者增長愚癡， 汝當約束諸根門。' 二、顯示八識為迷亂之基礎： 現在詳細闡述這些的生起基礎和分類，如下： 阿賴耶識、意識和五根識， 依次開展，是開展的次第。 由此產生輪迴苦因果， 根本無明執著能所取， 熏習境、義、心的習氣， 執我我所而成輪迴。 若細分其支分：在各別境顯現的當下，瞬間無分別了知的心識稱為阿賴耶識。 之後，以細緻或粗略等方式分別境相的心識是意識。如《文殊智嚴經》所言：'心是阿賴耶識，執我者是意。' 依眼見色的見分是眼識。同樣，依耳聞聲、依鼻嗅香、依舌嘗味、依身觸物的了知部分是各自的識，共五識。 從前者而生後者的識，故稱為處；由於它們的境、識、緣不可計數，故廣大眾多，且不捨各自部分，故稱為界。 如境上顯現能緣之心，前後相續而生，成為所依能依，故稱為緣起。 當境與有境的心會合時，以感受樂等相而了知的方面，稱為觸緣生受。"

།དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། མདོར་བསྡུ་ན། ཡུལ། དབང་པོ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དུག་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དགེ་བའོ། །བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དུག་གསུམ་དང་བྲལ་བར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཆེན་པོའོ། །ལམ་ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེས་མ་ཟིན་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ལྟ་བུ་ནི་དགེ་བ་དམན་པ་སྟེ། གཏི་མུག་གི་ས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བས་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་གྱིས་ཟིན་ཕན་ཆད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དུག་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་མི་དགེ་བས་ནི་ངན་འགྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བའི་དཔལ་འཛིན་ཅིང༌། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བས་ནི་གནས་སྐབས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང༌། མཐར་ཐུག་ངེས་པར་ལེགས་པ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དག །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་མི་དགེ་བ། །མ་ཆགས་མི་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །དེས་བསྐྱེད་ལས་དེ་དགེ་བ་ཡིན། །» «མི་དགེ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་ལས་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང༌། །སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་བདེ་བ་དག །ཅེས་་སོ།

以下是直譯： "這些等等的差別相無量無數。 簡而言之，由境、根、作意三者和合而生的三毒所引發的一切業是不善的。 由遠離三毒而生的忍辱等是大善。 如十善業等未被智慧和悲心攝持的善是劣善，因為被愚癡所攝，故生輪迴樂果后即耗盡，稱為順福分善。 一旦被道攝持，即成為菩提之因，稱為順解脫分善。 由三毒所引發的不善業是一切惡趣和苦難的因。 順福分善則持有增上天人安樂之榮。 順解脫分善則是暫時增上和究竟善妙兩者的因。 如《寶鬘論》所言： '貪嗔癡所生， 彼業即不善。 無貪無嗔癡， 彼所生善業。 不善業生一切苦， 如是一切惡趣也。 善業生一切善趣， 及一切生中安樂。'"

།དེའང་ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་གཞན་ནོ་ཞེས་གཟུང་བས་ཡུལ་དུ་བག་ཆགས་ཏེ་དག་མ་དག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང་འཁྲུལ་པའི་གནས་སུ་གྱུར། ལུས་འབྱུང་བ་ལས་བསྐྱེད་པ་ཡང་ནང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་དུ་བག་ཆགས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་་དང༌། དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆ་འཛིན་པས་འཁྲུལ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བ་ལ་ངོ་བོ་སྟོང༌། རང་བཞིན་གསལ། གདངས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་སྒོ་མ་འགགས་པ་ལ་གཟུང་་འཛིན་རང་མཚན་དུ་ཞེན་པས་རིག་པ་སེམས་སུ་བག་ཆགས་ཏེ་དུག་ལྔ་དུག་གསུམ་དུ་འཆར་ཞིང༌། འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་འཁོར་བ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་ནམ་རྨི་ལམ་ཁུང་ངམ་སྐྲ་ཤད་འཛག་པ་ལྟར་མེད་ལ་སྣང་བ་བདེན་བདེན་འདྲ་བ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཛིན་བྱེད་ང་དང༌། གཟུང་ཡུལ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་སྟེ་ཁང་ཁྱིམ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། ། «འཁྲུལ་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་རང་ངོ་ཤེས་མ་ཤེས་ཀྱིས་འཁྲུལ་གྲོལ་དུ་བསྟན་པ་ནི། «ད་ནི་འཁྲུལ་གཞི་དང་འཁྲུལ་ཚུལ་རྒྱས་པར་་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར། སེམས་ཉིད་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ཆོས་སྐུ་ཡང༌། །མ་རིག་འཛིན་པས་ཀུན་བརྟགས་གོམས་པ་ཡིས། །མ་དག་གཞན་དབང་ལྟར་སྣང་འཁྲུལ་པ་ཅན། །ཡུལ་དོན་བདག་གཞན་གཉིས་སྣང་གཉིས་སུ་གཟུང༌། །དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དཔག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། ། ནམ་ཞིག་འགྱུར་མེད་སེམས་ཉིད་དོན་རྟོགས་ནས། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཡོངས་གྲུབ་ལམ་བསྒོམས་པས། །དག་པ་གཞན་དབང་ཞིང་དུ་ལེགས་སོན་ཏེ། །སྲིད་པའི་གྲོང་ལས་ངལ་གསོ་བྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཆེན་པོ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་དང༌། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་གཉིས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཆད་པ་དང༌། རྣམ་གྲངས་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཆད་པ་ནི་གང་གི་ངོར་ཡང་མེད་ལ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་དང༌། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

以下是直譯： "此外，對如夢幻般顯現的外境執為他者，熏習為境，顯現為種種清凈不清凈相而成為迷亂之處。 由身體從大種所生，因不知內在真實性之緣故，熏習為義，執取蘊界處等一切煩惱及其所生苦果，成為迷亂之依。 對本自清明的自生智慧，其本性為空，自性明澈，顯現各種相而不受阻礙，執著能取所取為實有，故熏習覺性為心，顯現為五毒三毒，成為迷亂之根本，執我執我所，因此生起輪迴迷亂顯現，如影像、夢境、空花、飛蚊，雖無所有而顯現，似乎真實。 其中，執我為能取，執我所為所取境，如執房屋為我所的心一樣。 迷亂方式有二，首先闡述由了知與否而迷亂或解脫： 現在詳細闡述迷亂基礎和迷亂方式，如下： 心性不變圓成法身， 無明執著遍計習氣， 不凈依他似現迷亂， 境義我他二現二執。 由此無量苦自然成。 若時了知不變心性， 修無顛倒圓成之道， 善達清凈依他剎土， 將從有寂城中得息。 瑜伽行派論典中說有三大勝義：遍計所執、依他起、圓成實。 遍計所執又分兩種：斷絕相和異名相。其中斷絕相是對任何人都不存在而由分別所假立，如兔角、我等。"

།དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ངན་པ་དང༌། གང་དང་གང་གི་མིང་དང་དོན་ཞེས་བློས་བཀོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་སེང་གེ་ཞེས་བཏགས་པའི་མིང་དེ་ཉིད་ལུས་ཀྱི་གནས་ཀུན་དུ་བཙལ་ཡང་མི་རྙེད་པ་དང༌། དོན་གྱི་རྣམ་པ་འདི་ཞེས་བཀོད་ཀྱང་བློས་རློམ་པ་ཙམ་ལས་རང་མཚན་བརྗོད་པ་ངག་དང་དྲན་པ་སེམས་ཀྱི་དངོས་ཡུལ་དུ་མེད་དུ་མེའི་སྒྲ་དོན་བཞིན་» «ནོ། །རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི། རེ་ཞིག་འཁྲུལ་ངོ་ན་སྣོད་བཅུད་བདེ་སྡུག་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་འདི་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་དོན་དུ་མ་གྲུབ་ལ་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བ་རྨི་ལམ་་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཤིས་ལ་མེད་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་ཞིང་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་རྣམས་དེ་ནི། །མེད་བཞིན་འཁྲུལ་པའི་བློས་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལའང་གཉིས་ཏེ། མ་དག་པ་དང༌། དག་པ་གཞན་གྱི་་དབང་ངོ༌། །དེ་ལ་མ་དག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ནི། བག་ཆགས་བརྟས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ས་རྡོ་རི་བྲག་ལ་སོགས་པ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་དག་པ་ལྟར་དབང་པོའི་སྒོ་སོ་སོ་ལ་ཤར་བའི་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་བ་རྣམས་སོ། ། དག་པ་གཞན་དབང་ནི། དག་པའི་ཞིང་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིགས་པ་དག་པའི་་ཡུལ་ལ་སྣང་བའི་ཞིང་ཁམས་དང༌། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང༌། དང་བ་་འོད་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ཤར་བའི་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ཁ་ཅིག་དག་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལས་གཞན་དབང་མི་འཐད་དེ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སྣང་བ་ཁོ་ནར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྩོད་པའང་རིགས་པར་མ་མཐོང་སྟེ་འདི་ལྟར། རང་གི་ཤེས་པ་ལས་བག་ཆགས་པའི་ཆ་ནས་རང་དུ་་འཇོག་པའང་མ་ཡིནཏེ། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་གྱི་རྣམ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆགས་ནའང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

這是完整的直譯： 不僅如此,還有那些不好的宗派見解,以及一切由心識安立的名稱和意義。那麼,這是如何呢?比如,有人給某物貼上"獅子"這個名稱,但在身體的各個部位尋找也找不到;即使在心中設想其形象,也只是心的臆想而已,並非實在的特徵,不是言語和意念所能直接把握的對象,就像"火"這個聲音和意義一樣。 分別遍計所執是:暫時在迷亂的認知中,顯現為器世間和有情世間、苦樂、蘊界處等各種形態的這些。這些雖然實際上並不存在,但在迷亂的心識中顯現,如同夢境,因此稱為分別遍計所執。所有這些在本質上並不存在,只是在迷亂的認知中顯現並被增益,所以稱為遍計所執。如《瑜伽師地論》中說:"遍計所執諸法,雖無實體,由迷亂心而生。" 依他起也有兩種:不清凈依他起和清凈依他起。其中,不清凈依他起是:由堅固的習氣所生的山石、山嶽等器世間和有情世間的不清凈形態,如同在各個感官門中顯現的迷亂顯像。清凈依他起是:在清凈剎土和佛陀清凈境界中顯現的剎土、七寶和透明光明宮殿等顯像。 對此,有些人爭論說,根據瑜伽行派的論典,依他起是不合理的,因為一切都包含在自己的顯現中。但這種觀點似乎並不合理,因為:雖然從習氣熏習自己的意識這一角度來說可以稱為"自",但並非如此,就像鏡中影像雖然依賴條件而生,卻不是面容本身一樣。

ཐམས་ཅད་རང་གི་སྣང་བ་ཁོ་ནར་འདུས་ཞེས་པའང་དཔྱད་དགོས་ཏེ། སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་འདུས་སམ། སྣང་བ་སེམས་ཡིན་པར་འདུས་གྲང༌། དང་པོ་ལྟར་ན་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་དུས་ན་འདུས་པ་དང་མ་འདུས་པའི་དཔྱད་ར་མེད་པས་འདུས་ཞེས་པའང་ཚིག་ཙམ་དུ་བས་ཏེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཕྱིར་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་འདི་ལ་འཐད་པ་ཅི་ཡོད། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བུད་མེད་ལས་བྱུང་བའི་བུ་ཡང་བུད་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ་བུད་མེད་མ་་ཡིན་པ་དང༌། ལུས་ལས་བྱུང་བའི་མི་གཙང་བ་ཡང་ལུས་སུ་ཐལ་བ་ལས་མ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་ན་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སེམས་ལ་སྣང་བས་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའང༌། གཟུགས་ཀྱང་མིག་ཤེས་སུ་ཐལ་ཏེ་མིག་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང༌། སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་ཡང་སེམས་ཅན་དེའི་སེམས་སུ་ཐལ་ལོ། །འདོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་སངས་རྒྱས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དང༌། སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་ཅན་སྣང་བས་ཡང་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རིལ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་འདི་ནི་ནམ་ཡང་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་མེད་ན་མི་་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་སུ་འདོད་དོ་ཞེ་ནའང༌། དངོས་རྒྱུ་དང་དངོས་འབྲས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང༌། དགྲ་དང་བདག་གི་ཁོང་ཁྲོའང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དགྲ་མེད་ན་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཁྲོ་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ། རི་མོའི་རྣམ་པའང་རི་མོ་མཁན་དུ་འགྱུར་ཏེ་རི་མོ་མཁན་གྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་རྡོ་རི་བྲག་སེམས་སུ་འདོད་པར་ག་ལ་འཐད། སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་དུ་ཆུག གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བོ་བརྒྱས་བུམ་པ་གཅིག་ལ་བལྟས་དུས་རིལ་གྱིས་མཐོང་བའི་བུམ་པ་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་འགྲོ་བ་ཀུན་ཤེས་པ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ན་གཅིག་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཀུན་སངས་རྒྱས་པ་དང༌། གཅིག་ངན་སོང་དུ་སོང་དུས་ཀུན་འགྲོ་བར་རིགས་སོ།

這是完整的直譯： 說"一切都包含在自己的顯現中"這一點也需要考察。是指僅僅顯現於心識中,還是指顯現就是心識?如果是第一種情況,在僅僅顯現的時候,是否包含的分別就不存在了,所以說"包含"只是一個詞而已,實際意義並未涵蓋在內。如果是第二種情況,這有什麼合理性呢? 如果說因為是從心識產生的所以就是心識,那麼從女人生的兒子也應該變成女人,但事實並非如此;從身體產生的不凈物也應該成為身體,但顯然不是這樣。 又如果說因為顯現於心識所以就是心識,那麼色法也應該成為眼識,因為顯現於眼識;對顛倒的眾生而言,先前顯現的佛陀也應該成為那個眾生的心識。如果承認這點,就會導致顛倒心識的眾產生佛的過失,以及佛陀見到眾生時,要麼所有眾生界都成佛,要麼完全離垢的佛陀也成為眾生的過失,這些過失是永遠無法避免的。 如果說因為沒有心識就不會產生,所以認為是心識,那麼直接因和直接果也應該成為一體,因為沒有因就不會產生果;敵人和我的憤怒也應該成為一體,因為沒有敵人就不會產生對他的憤怒。 又說因為是心識造作的所以是心識,這也不合理,否則繪畫的形象也應該成為畫家,因為是畫家造作的。 因此,怎麼能認為外在的山石土地是心識呢?即使承認它們是由心識的習氣所產生的迷亂顯現,如果不是這樣,當一百個人看同一個瓶子時,他們共同看到的瓶子就應該成為他們的心識,這樣一來所有眾生就都成為同一個心識了。如果承認這點,那麼當一個人成佛時所有人都應該成佛,當一個人墮入惡趣時所有人都應該墮落,這顯然是不合理的。

།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁྱོད་དམ་ང་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གཅིག་ལས་མེད་པར་ཐལ་ཏེ་རིལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན་རང་གི་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་གཞན་མི་འཐད་དེ། དེས་གཟིགས་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དེའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་» «རོ། །འདོད་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འདུག་པས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གཞུང་འཛིན་པ་ནི་དེང་སང་ཤིན་ཏུ་མང་བར་སྣང་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་རྨོངས་པར་ཟད་དོ། །ལུས་ཆེ་པདྨའི་དྲ་བས་གཡོགས། །མེ་ཏོག་རྣ་རྒྱན་དང་ལྡན་ཞིང༌། །གསེར་གྱི་གདོང་རྒྱན་ལྷག་གེ་བ། །གླང་ཆེན་བསྒྱིངས་པ་ཁོ་ནར་» «ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་དྲི་མེད་པས་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་རིགས་སུ་ཆུག་ཀྱང༌། དེའི་གཞུང་ལས། འདི་ལྟར་རང་རང་ལ་སྣང་བ་དག་རང་རང་གི་སེམས་ཡིན་ཡང༌། སྣང་ཡུལ་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་མང་པོ་པ་ལས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་སེམས་སྙེད་དེ། །སྣང་བའི་ཡུལ་ཉིད་དེ་ལྟ་མིན། །ཐོག་མ་མེད་དུས་བག་ཆགས་ཅན། །འཁྲུལ་པས་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་བཞིན། །ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་སྣང་ཡུལ་མ་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ། དེའང་སྣང་ཡུལ་རི་ལས། རིའོ་སྙམ་དུ་གཞན་ལྟར་བློས་ཝལ་གྱིས་འཛིན་པ་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་རང་གིས་གང་དུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་དུ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཆ་ནི་རང་གི་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་དུས་སྣང་ཡུལ་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ཡང༌། སྔར་མིག་ཤེས་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་འཛིན་བྱེད། དོན་སྤྱི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སལ་གྱིས་སྣང་ངོ༌། ། དེས་ན་ཡིད་ཀྱིས་གཞལ་བའི་སྣང་བ་དང༌། དེ་འཛིན་པ་དང༌། གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང༌། དེ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་ཡང༌། ཡིད་ཀྱིའང་གང་དམིགས་སྐྱེ་ཡུལ་ནི་སྣང་ཡུལ་འཇོག་བྱེད་དེ་དང༌། སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་འབབ་པ་ལྟ་བུའོ།

這是完整的直譯： 按照他們的說法,世間上只會有你或我這樣的一個眾生,因為所有顯現的一切都不外乎自己的心識。或者,只會有像釋迦牟尼這樣的一位佛陀,因為他所見到的一切對象都是他的心識。如果承認這點,我們的存在就很明顯地證明這是不對的。 現在似乎有很多人持這種觀點,但這只不過是對大乘義理的極度無知而已。正如詩句所說:"身體龐大被蓮網覆蓋,耳飾鮮花光彩奪目,金色面飾閃閃發光,不過是一頭威武的大象罷了。" 那麼,這些顯現究竟是什麼呢?即使按照唯識無塵派的主張來理解,他們的教義也說:雖然各自所見的顯現是各自的心識,但顯現的對象並非心識。如《瑜伽師地論》所說:"如同顯現的心識數量,顯現的對象並非如此。由無始以來的習氣,如同錯亂地看到糾纏的髮絲。"這是因為沒有區分顯現和顯現對象。 例如,當看到山時,認為"這是山"的心識顯現是依靠眼根而生的。無論你去到哪裡,你的心識所把握的部分就是你自己的顯現。當你去到別處時,雖然顯現對像不會跟隨,但先前在眼識直接感知中顯現的習氣會被把握,無實在的普遍相作為意識對像會清晰地顯現在意根上。 因此,意識所測量的顯現、對它的把握、他人的顯現以及對它的把握,這些全都是心識。但是,作為意識所緣的生起對像,也就是設立顯現對象的基礎,以及五根的所有對象,都是由無始以來的習氣造成的雖然不存在卻顯現的東西,就像錯亂地看到糾纏下垂的髮絲一樣。

།དེ་ལྟ་ན་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྣང་་ཡུལ་དང་སྣང་བ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱེད་རང་ལའང་གཉིས་སུ་་འགྱུར་ཏེ་སྣང་བའི་སེམས་ཕྱི་ན་ཡོད་པ་དང༌། འཛིན་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ནང་ན་་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་གཉིས་ཀའང་སེམས་སུ་གཅིག་པས་གཉིས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་རིགས་མཐུན་དུ་གཅིག་གོ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྣང་ཡུལ་དང༌། དེ་འཛིན་པའི་ངེས་པའི་སྣང་བ་གཉིས་མེད་བཞིན་སྣང་བ་བག་ཆགས་འཁྲུལ་བ་པའི་རྣམ་པར་ཐ་སྙད་དུ་ཐ་མི་་དད་ལ། དེ་གཉིས་དོན་ལ་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ནི། དཔྱད་ན་སྣང་ཡུལགྱི་དངོས་པོ་སེམས་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད། སྣང་བའང་སེམས་སུ་མི་འདོད་དེ། ནང་གི་་སེམས་ཕྱིར་མེད་ལ་ཕྱིའི་སྣང་བ་དབང་པོ་སོ་སོ་ལ་ཤར་བ་བློས་ནང་དུ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྣང་བ་ཕྱིར་ལུས་ན་སྐྱེས་བུ་རྣམ་ཤེས་གཉིས་པ་དུས་གཅིག་ལ་སྲིད་པའམ། རང་ཉིད་བེམས་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་་དུ་མ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་སྣང་མི་སྣང་དུ་འཛིན་པ་ནི་སེམས་ཡིན་ཡང་སྣང་བ་་སེམས་སུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྔ་སྒྲ་ཡིན་མིན་ཉན་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་ཡང༌། ཉན་ཤེས་རྔ་སྒྲར་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །མདོར་ན་རང་གི་སེམས་ཕྱིར་འཕྲོ་བ་འདྲ་ཡང་ཕྱིར་མ་སོང་བ་དང་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ནང་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཕྱིའི་སྣང་བ་ནང་གི་སེམས་གཏན་ནས་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡིན་ན་མེད་ལ་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་དཀར་དམར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་འདི་དག་བད་ཀན་མིག་ནད་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛག་པར་སྣང་བ་ལྟར། ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་གང་ནའང་མེད་ལ་སྣང་བས་རང་བཞིན་མེད་པའམ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་སུ་གྲུབ་པ་དང་སེམས་ལས་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀ་རང་བདེན་ཞེན་ལས་མ་གྲོལ་བས་ཁྱད་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་པས་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན་མི་མཚུངས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པས་ཡུལ་བེམས་པོ་རང་མཚན་དུ་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་ཀྱི། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་བག་ཆགས་འཁྲུལ་སྣང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་མེད་བཞིན་སེམས་ལ་སྣང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

這是完整的直譯： 如果這樣說,豈不是成為二元了嗎?因為顯現對像和顯現已被證明是不同的。 對此回答:你們自己也會成為二元,因為你們認為顯現的心識在外,而執取的心識在內。 如果說這兩者都是心識,雖然說是二,但本質上是相同型別的一體。 對此回答:在這裡,由於錯亂習氣的緣故,顯現對像和對它的確定顯現這兩者雖然不存在卻顯現,作為錯亂習氣的形態在名言中是不可分的。這兩者實際上並不存在,因此已證成為無二的本性。 我們中觀派認為,經過分析,不僅顯現對象的事物不是心識,顯現本身也不是心識。因為內心不在外,而外在顯現是在各自感官上生起,由心識向內分析的緣故。如果顯現停留在外,就會有一個人同時存在兩個意識,或者自己變成無情物等諸多過失。 因此,雖然對顯現與否的執取是心識,但顯現並不能成立為心識。就像聽覺雖然能分辨是否是鼓聲,但聽覺並不能成立為鼓聲一樣。 簡而言之,雖然看似自己的心識向外投射,但實際上並未外出,而是外在的形象在內顯現。因此,外在的顯現絕不是內在的心識。 那麼它是什麼呢?正因為它是無中顯現的緣故,這些顯現為各種顏色的東西,就像患有白內障的人看到頭髮絲下垂一樣,在內外中三處都不存在卻顯現,因此稱為無自性或本性空。 認為成立為心識和成立為心識之外的兩者,都沒有擺脫執著為真實存在,因此沒有區別。 如果說接受外境事物不是心識,就與聲聞毗婆沙宗相同,這是不對的。因為毗婆沙宗承認對境是成立為自相的無情物,而我們則說它如同夢境一樣,是錯亂習氣的顯現,雖不存在卻顯現於心

།ཚུལ་འདི་དབུ་མ་པ་་དག་གིས་ཀྱང་དགག་ཏུ་མེད་ཅིང་འཐད་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཅི་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་པས་གང་ཁས་བླངས་པ་འགོག་མོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་སྣང་ཙམ་་དགག་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདེན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་འགོག་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། འདི་ལྟར་སྣང་ཉིད་དགག་མིན་གྱི། །བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་ལ། སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་པས་རྣམ་པ་་སེམས་སུ་ཁས་བླངས་པ་དང༌། རྣམ་བདེན་བརྫུན་གཉིས་ཀས་དོན་དམ་པར་རང་རིག་གྲུབ་པར་འདོད་པ་བཀག་གི །བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་མེད་བཞིན་ཤར་བ་དང༌། གྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་དོན་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ག་ལ་འགོག་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་དུས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་གཞན་དབང་དང༌། སེམས་རིག་པ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་བའང་དོན་གཞན་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པས་གཞན་དབང་ཞེས་ནང་ལ་སྦྱོར་བ་་དེའང་དཔྱད་དགོས་ཏེ། སྔ་ཕྱི་ལྟར་སྣང་བས་འདོགས་ན་མིང་དུ་ཟད་དོན་ལ་རང་ཡིན་པས་མཐུན་ལ། གཞན་དུ་ཐ་དད་པར་འདོད་ན་རིག་པ་ཡིན་པས་གཞན་མཚན་ཉིད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁས་བླངས་པ་འགལ་བ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ཇི་སྐད་དུ། སྔ་མ་ལས། འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་འདི། །གཞན་དུ་རྣམ་པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །གཟུང་འཛིན་མ་དག་གཞན་གྱི་དབང༌། །དག་པའང་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་པ། །དབང་དུ་འགྱུར་པ་དག་མིན་ཡང༌། །གཞན་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལའང༌། འགྱུར་བ་མེད་པ་དང༌། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་་ཡོངས་གྲུབ་ནི། འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གང་གི་ཚེའང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་ཆས་སུ་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་སྟེ། སྔོན་དང་ཕྱིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་གནས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སོ། །འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོང་པའང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཞག་གོ །རང་གིས་སྟོང་པ་དང༌། གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་དང༌། གཉིས་ཀས་སྟོང་བའོ།

這是完整的直譯： 這種觀點連中觀派也無法否定,而且是有道理的。 如果問:中觀應成派不是會否定任何主張嗎? 回答:並非如此,他們不否定僅僅的顯現,而是在有執著為真實存在時才會否定。正如龍樹菩薩所說:"並非否定此顯現,而是應遮除執實見。" 他們否定了唯識宗實相派承認相為心識,以及實相派和虛妄派都認為勝義中成立自證的觀點。但是,他們怎麼會否定錯亂習氣的顯現雖不存在卻顯現,以及成立的安立在實際中運作這些呢?因為在安立世俗諦時是一致的。 如此,外在的依他起和內在的心識前後相續顯現,也被稱為依他起,這種內在的應用也需要分析。如果僅僅因為顯現為前後而安立,那只是名稱而已,實際上是自身,這是合理的。但如果認為是真實不同的他者,由於是心識,就不能成立為真正的他者,這樣主張就有矛盾,是不妥當的。 如前所說:"如是種種顯現,似乎不同的緣故,能取所取不凈依他起,清凈也稱依他起。雖非真正所依,但說似他顯現。" 圓成實有不變和無顛倒兩種。其中不變的圓成實是指,無論是否錯亂,都本自具足自性清凈的法性空性,前後無差別地安住,稱為不變的圓成實,是本性的實相。 基於此,空性也安立為三種:自空、他空和俱空。

།རང་གིས་སྟོང་པ་ནི་མེད་བཞིན་སྣང་བ་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྤངས་པ་དང༌། རང་གཞན་དུ་དབྱེ་བའི་ཆ་ཤས་མེད་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་མི་འདོར་བས་བཏགས་པར་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་གཉིས་» «སོ། །གཞན་གྱིས་སྟོང་པའང༌། མི་ལྡན་པ་གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །གཉིས་ཀས་སྟོང་པ་ལའང༌། གཉིས་བཅས་རྣམ་གྲངས་པས་སྟོང་པ་དང་སྒྲ་དོན་རང་མཚན་པས་སྟོང་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་སྙིང་པོའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ནི་སྐྱོན་གྱི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལྡན་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དག་པའི་ཆ་ནས་སྐྱོན་ཡོན་གྲུབ་བསལ་ལས་འདས་པའོ། །འཁྲུལ་སྣང་དྲི་མའི་ཆོས་དཀར་དམར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་དང༌། ཀུན་དུ་རྟོག་པའམ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་གཤིས་ལ་མེད་པས་རང་གི་ངོ་བོས་ཀྱང་སྟོང་ལ། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་པས་ཀྱང་སྟོང་ཞིང་སྐྱོན་གྱི་ཆ་་དང་ལྡན་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དག་པའི་ཆ་ནས་སྐྱོན་ཡོན་གྲུབ་བསལ་ལས་་འདས་པའོ། །ལམ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་གྱི་ཆ་འགའ་ཞིག་ལྡན་པ་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དག་པའི་ཆ་ནས་སྐྱོན་ཡོན་ལས་འདས་པའོ། །དག་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ཚེ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་པ་དང༌། ཁམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་མཐར་ཐུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མི་སྟོང་པ་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་་དག་པའི་ཆ་ནས་སྐྱོན་ཡོན་གྲུབ་བསལ་ལས་འདས་པའོ། །མདོར་བསྡུ་ན། རང་གིས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་བཞིན་བདེན་པ་མེད་» «པའོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། མཚན་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ནི་གང་་དུའང་མཚན་ཉིད་ཆད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་དང༌། འཁྲུལ་ངོར་སྣང་ལ་གཤིས་སམ་དོན་ལ་མེད་པ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པའོ།

這是完整的直譯： 自空有兩種:一是如水中月影,雖然顯現但不存在,捨棄了自相;二是雖無法分為自他部分,但不捨棄任運成就的法,因此名言上以自性為空。 他空也有兩種:不具有的他空和異名的他空。 俱空也有兩種:具有二者的異名空和聲義自相空。 其中,心的法性光明、如來藏的自性,是空去一切過失事物,具足功德相,從本性清凈的角度超越過失和功德的建立與遮遣。 錯亂顯現的染污法顯現為各種顏色,以及遍計或八識聚,這些在實相中不存在,因此自性也空,如柱子和瓶子一樣異名也空,並具有過失的部分。從本性清凈的角度超越過失和功德的建立與遮遣。 諸道也是自性空,具有某些功德和過失的部分,從本性清凈的角度超越過失和功德。 當究竟清凈時,空去一切過失及其習氣,不空具有的界的一切功德究竟顯現,從本性清凈的角度超越過失和功德的建立與遮遣。 簡而言之,自空是指任何法都無真實的自性。分為兩種:一是自相以自性空,指完全無相如兔角;二是在迷亂前顯現但實際不存在,如水中月影的空。

།བརྟགས་པས་རང་གི་ངོ་བོས་་སྟོང་པ་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་བཏགས་པ་རྣམས་ཏེ་བློས་བཀོད་པ་ཙམ་ལས་ཡུལ་དེའི་རང་མཚན་པ་མེད་པ་བུ་ཆུང་ལ་སེང་གེར་བཏགས་པའི་མིང་གི་སྒྲ་སེང་གེ །དོན་གཡུ་རལ་དང་བཅས་པ་སྟེ་མིང་གི་སྒྲ་དོན་བུ་ཆུང་གི་ལུས་གང་ནའང་མེད་མོད། གོ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ལས་གོ་བྱའི་དོན་མཚོན་ནུས་པས་སྟོང་ཡང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་དེ་ལ་ཆོས་གཞན་མེད་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་པའོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། མི་ལྡན་པ་གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི། ཉི་མ་ལ་མུན་པ་མི་ལྡན་པའམ། ཀ་བ་དང༌། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉི་མ་ལ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་རང་མཚན་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་ཉི་མ་དང༌། འོད་བྱེད་པ་དང༌། རྟ་བདུན་ཞེས་པ་རྣམ་གྲངས་སྤྱིར་བཏགས། ཁམས་དང་དཔེ་བསྡུའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉི་མའི་དོན་རང་མཚན་ལ་མ་རེག་པས་ན་སྟོང་པའོ། །གཉིས་ཀས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་གང་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། རྣམ་གྲངས་བཏགས་པ་བ་་དང༌། དོན་རང་མཚན་པའོ། །བཏགས་པ་པ་ནི་འཁོར་བར་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་རང་མཚན་པས་སྟོང་སྟེ་མིང་དུ་ཐ་སྙད་པའི་བློས་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་མཚན་པས་སྟོང་པའང༌། རང་མཚན་མེད་པས་གཉིས་བཅས་མེད་པ་མོ་གཤམ་བུའམ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལྟ་བུ་དང༌། རང་བཞིན་བདེན་པར་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་མ་འགགས་པར་གསལ་བ་དག་པ་གཞན་དབང་ལྟ་བུའི་སྟོང་པའོ། །དེ་ལྟར་ངོ་བོ་གསུམ་དབྱེ་ན་དྲུག་གིས་སྟོང་པ་དེ་དག་ཀྱང་བརྗོད་བྱས་སྟོང་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། རྗོད་བྱེད་རྣམ་གྲངས་པས་སྟོང་པ་བློ་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་གཉིས་སུ་འདུ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱའོ།

這是完整的直譯： 以分別為自性空是指那些被命名為名詞、詞語、字母的東西,僅僅是心識安立,而無該對象的自相,如將小孩命名為"獅子"的聲音,意義是有鬃毛等,但名稱的聲音和意義在小孩身上都不存在。儘管能指的名稱能夠表示所指的意義,雖然是空,但可以安立為有作用的一切。 他空是從該法中不存在其他法的角度安立的。分為兩種: 不具有的他空,如太陽中不具有黑暗,或柱子、毛毯等在太陽中不存在的其他一切法的自相義。 異名的他空,如太陽、發光者、七馬等普遍安立的異名,以及根據界和譬喻等特殊說法,都未觸及太陽的自相義,因此是空。 俱空是指任何法中無二。分為兩種: 異名假立和義自相。假立是指被稱為輪迴迷亂的蘊界處等一切,都空去三界的自相,因為是名言分別心安立的。 自相空又有兩種:一是因無自相而無二,如石女兒或海市蜃樓之水;二是雖無真實自性但顯現不滅,如清凈依他起。 如此,三自性分為六種空性,這些又可歸納為所詮空性本性清凈和能詮異名空性超越心識兩種。因此,應當了知一切法空性也是如此。

།སྟོང་ཆད་མེད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་སྟོང་པའི་ཚུལ་མི་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་པའི་རྒྱང་འཕེན་པ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་ལ། འདི་ནི་སྟོང་འདི་ནི་མི་སྟོང་ཞེས་པའི་སྟོང་པ་ནི་ཉེ་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་སྟེ་རྟག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་དང༌། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པས་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བ་ཡིན་པས་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ནི་ཐར་པ་དམ་པའི་ལམ་སྟེ་གནས་ལུག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་སྣང་བའི་ཆ་མ་དོར་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་ཅིང༌། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལ་བསམ་ཏེ་་དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་དོ། ། ཡང་སྔ་མ་ལས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅེས་བཤད་པ། །ལམ་གྱི་བདེན་པས་ཡང་དག་བསྡུས། །ཞེས་སོ། མདོར་བསྡུ་ན། སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་སྟོང་པར་རྟོགས་ནས། ལམ་བསྒོམས་ན་མ་དག་པའི་འཁྲུལ་སྣང་ཀུན་བརྟགས་པའི་བློ་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའམ་དག་ནས། གདོད་མའི་ངང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོའི་ཞིང་ཁམས་དག་པ་ལ་མངའ་དབང་རྫོགས་པར་འགྱུར་པ་ནི་བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བ་ཡིན་ནོ།

這是完整的直譯： 那些主張空而無斷的人不瞭解空性的道理,與外道順世派相似。而說"這是空,這不空"的空性是片面的空性,與常見者、聲聞和獨覺相似,因此落入常斷邊見,絕對不應依止。 無顛倒的圓成實是殊勝解脫之道,如實了知實相后不捨顯現的部分,在世俗中積累福德資糧,思維空性自性,在勝義中精進于如虛空般離一多的法性智慧資糧。又如前所說:"無顛倒即是由道諦所攝。" 簡而言之,通達光明心性不變的真如,了知一切法僅是遍計所執而空,修道后,不清凈的錯亂顯現和遍計執心轉依或清凈,迴歸本初狀態,獲得身語意無盡莊嚴輪剎土的圓滿自在,這就是聖教正法的總集。

། « གཉིས་པ་ངར་འཛིན་གྱིས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚུལ་ནི།« ད་ནི་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་འཁོར་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་འདིར་འཁྱམས་དུས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཆུ་བོར་བྱིང་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་བཤད་པ་ནི། ཨེ་མ་བརྟག་དཀའ་འཁོར་བའི་ཕ་མཐའ་ལས། །སྲིད་ལམ་དུབ་པ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་བདེ་བ་འགའ་མེད་དེ། །མི་དགེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མི་བཟད་པ། །རང་སྣང་ལོག་པས་རྨི་ལམ་ནང་བཞིན་དུ། །འགྲོ་དྲུག་སོ་སོར་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ནི། །མེད་སྣང་འཁྲུལ་པས་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད། །རེ་ཞིག་མདོར་བསྡུས་ལུང་བཞིན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །ཞེས་པ་སྟེ། ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། མི་གཙང་འདམ་ན་དྲི་ཞིམ་མེད། །དེ་བཞིན་འགྲོ་དྲུག་བདེ་བ་མེད། །འབར་བའི་འོབས་ན་བསིལ་བ་» «མེད། །སྲིད་པ་དག་ནའང་དགའ་བ་མེད། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས། འདོད་པ་ནས་གཟུགས་སུ་འཕོ་བའི་སྲིད་པ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནས་འདོད་པར་འཕོ་བའི་སྲིད་པ། གཟུགས་མེད་ནས་གཟུགས་སུ་འཕོ་བའི་སྲིད་པ་དེ་གསུམ་» «དང༌། འགྲོ་བ་གང་དུ་སྲིད་པ་དེ་དག་ནས་སྐྱེས་པའི་རིགས་དྲུག་པོ་ན་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལས་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས། རེ་ཞིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་བཤད་པར་བྱ་བས་རྟོགས་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་བོར་ལ་ཐར་པའི་ཆོས་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་འབད་ན་སྤྱིར་ཡང་འཁོར་བར་འཁྱམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། གང་ཞིག་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་རྟག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡི། །ནང་དུ་ཞུགས་ནས་བསྟི་བ་ཙམ་ལ་བདེར་སེམས་པ། །དེ་ནི་ངེས་པར་དབང་མེད་རིམ་གྱིས་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ། །འགྲོ་བ་མཉམ་དང་མི་མཉམ་ཀུན་དུ་འཁྱམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第二、我執導致輪迴流轉和痛苦的方式： 現在解釋如此由所取能取而在如夢的輪迴中流轉時,沉溺於痛苦之河的各種情形: "嗚呼!難測輪迴之邊際, 疲於生存道路之苦, 無論生於何處皆無樂, 不善所生果報難忍。 自顯顛倒如在夢中, 六道各自體驗本性, 無而顯現迷亂無量苦, 暫且依經略說請聽。" 如《毗奈耶分別》所說:"不凈泥中無香氣,六道亦然無安樂。燃燒坑中無清涼,有中亦無有歡喜。"以此方式,從欲界轉生色界的有,從色界和無色界轉生欲界的有,從無色界轉生色界的有,這三種有,以及從這些有中出生的六道眾生,唯有痛苦而無安樂之處。如此,暫且依《念處經》等所說而解釋,勸誡具智者們捨棄對有的貪戀心,修行解脫法。若不如此精進,則將普遍流轉輪迴。如《致弟子書》所言:"誰入恒轉輪迴輪,僅以棲身便思樂,必定無力漸百次,平等不等諸趣游。"

། «དབྱེ་བ་དངོས་ལ། དམྱལ་བ། ཡི་དགས། དུད་འགྲོ། མི། ལྷ་མིན། ལྷའི་སྡུག་བསྔལ། དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་གདམས་པ་དང་བདུན་ལས། དམྱལ་བ་ལ་ཚ་དམྱལ་དང་གྲང་དམྱལ་གཉིས་ཏེ། ཚ་དམྱལ་ལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ཡང་སོས་ནི།« ད་ནི་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་ལས། རེ་ཞིག་ཡང་སོས་པ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ། ཡང་སོས་ལྕགས་ཀྱི་མདག་མེ་འབར་བའི་སྟེང༌། །ཕན་ཚུན་འདུས་ནས་མཚོན་གྱིས་སྲོག་དང་འབྲལ། །ཡང་སོས་སྒྲ་ཡིས་སྔར་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བ། །ལས་ཟད་བར་དུ་དེ་ལྟར་མྱོང་འཚལ་ལོ༌། །དེའང་ལྕགས་ཀྱི་མདག་མེ་འབར་བའི་སྟེང་དུ་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལས་ཀྱིས་འདུས་ཏེ། དབྱུག་པ་དང༌། དགྲ་སྟ་དང༌། མདའ་བོ་ཆེ་དང༌། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་འདེབས་རེས་བྱེད་པ་ནི། དགྲ་བོ་མི་ཤ་བོ་མཐོང་བ་ལ་རྒོལ་བ་ལྟ་བུས་ཐམས་ཅད་ཤི་བ་དང༌། ནམ་མཁའ་ལས་ཡང་སོས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱུང་མ་ཐག་སྔར་བཞིན་སོས་ནས་མཚོན་གྱིས་གསོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་ལན་གྲངས་མེད་པ་མྱོང་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། འདི་ན་ཉིན་གཅིག་མདུང་ཐུང་སུམ་བརྒྱ་ཡིས། །རབ་ཏུ་དྲག་བཏབ་སྡུག་བསྔལ་གང་ལགས་པ། །དེས་ནི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལའང༌། །འོལ་ཡང་མི་བཟོད་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། ཞེས་སོ། « དེའི་ཚེ་ཚད་ནི།« ཚེའི་ཚད་ནི་ལས་མ་ཟད་ཀྱི་བར་ཏེ། རེ་ཞིག་ཐུན་མོང་གི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན། ཚེ་ཚད་མི་ཡི་ལོ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ལ། །རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞིའི་ལྷ་ཡི་ཉིན་ཞག་གཅིག །དེ་གཉིས་སུམ་ཅུ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལོ། །ལྔ་བརྒྱས་ཡང་སོས་ཞག་གཅིག་གོང་འཕེལ་བས། །རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་སྡུག་བསྔལ་བརྣག་དགོས་སོ།

這是完整的直譯： 具體分類有七:地獄、餓鬼、畜生、人、非天、天的痛苦,以及勸誡遠離這些。 地獄分為熱地獄和寒地獄兩種。熱地獄有十二種,其中第一種等活地獄的痛苦如下: "等活鐵地燃燒上, 相互聚集刀兵奪命。 等活聲中如前受苦, 直至業盡如是感受。" 在燃燒的鐵地上,地獄眾生因業力聚集,互相用棍棒、斧頭、大箭、輪等武器攻擊,如同看到仇敵般廝殺,全都死亡后,空中傳來"愿他們復活"的聲音,立即如前復活,再次遭受武器殺害的痛苦,日夜無數次反覆經歷。如《致友書》所言:"此處一日三百矛,猛力刺入所生苦,于彼地獄小苦中,少許亦不能忍受。" 壽量為業未盡之間。暫且如共同經典所說: "人間五十年為量, 四大天王一日夜。 三十日為一月十二月年, 五百年為等活一日夜, 自壽五百年須忍受痛苦。"

།དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་གྲངས་བཤད་པ། །མི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་དྲུག་ཁྲི་དང༌། །སྟོང་ཕྲག་གཉིས་སུ་ངེས་པར་མདོ་ལས་གསུངས། །དེའང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་བའི་མདོ་དང་རྒྱུད་དང་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་རང་རང་གི་ལས་སྲབ་མཐུག་གིས་ཚེ་འཕོ་བ་ཙམ་ལས། གནས་རིས་དེར་ལྟུང་བ་རྣམས་ཚེ་ཚད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མ་གསུངས་ཏེ། གཉེན་པོ་དྲག་པོ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་གློ་བུར་་དུའང་འཕོ་བ་དང༌། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བརྙས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་ཆེན་དུ་མར་གནས་དགོས་པར་བཤད་པས། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ལོ། །བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་ནི། །ཇི་སྲིད་མི་དགེ་དེ་ཟད་མ་གྱུར་པ། །དེ་སྲིད་སྲོག་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །སྐབས་་འདིར་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་དུ་གྲགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། མཛོད་ལས། ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །ཞེས་པ་དང༌། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང༌། ལས་རྣམ་འབྱེད་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་བགྲངས་ན། མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞིའི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ །དེ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་གོ །དེ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ནི། ཡང་སོས་པའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། མི་རྣམས་ཀྱི་ལོར་བརྩིས་ན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡང་སོས་པ་དག་གིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་དང༌། ཡང་དྲུག་ཁྲི་དང༌། སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཐུབ་སྟེ། ཞེས་སོ། ། «གཉིས་པ་ཐིག་ནག་ནི།« དེའི་འོག་ན་གནས་པའི་དམྱལ་བ། ཐིག་ནག་འབར་བའི་སོག་ལེས་གཤགས་བཞིན་འབྱར། །འབྱར་བཞིན་གཤོག་པས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ། །མི་ཡི་ལོ་བརྒྱར་རྩ་གསུམ་ཞག་གཅིག་སྟེ། །དེ་ཡི་ལོ་སྟོང་ཐིག་ནག་ཞག་གཅིག་ལ། །རང་ལོ་སྟོང་ཐུབ་མི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག །ས་ཡ་ཉིས་འབུམ་དགུ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་རྩ། །བཅུ་གཉིས་བར་དུ་ཐུབ་པར་སྟོན་པས་གསུངས། །ཇི་སྐད་དུ་བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཁ་གཅིག་སོག་ལེས་འདྲ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཞན། །སྟ་རེ་མི་བཟད་སོ་རྣོན་རྣམས་ཀྱིས་གཤགས། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 詳細分析其數量: "人間年數六千萬, 十萬零二千確定, 經中如是明確說。" 在大乘共同的經、續、論中,只說因各自業力厚薄而轉生,並未確定那些墮入該處的眾生壽量一致。有說因強烈對治力在心中生起等而突然轉生,也有說因輕蔑金剛上師等而需住多大劫。這是由業障所分別。如《致友書》所言:"如是極難忍受苦,億年之中雖感受,乃至惡業未盡時,於此期間不離命。" 此處依據共同乘的說法,如《俱舍論》所言:"等活等六依次同,欲天壽量與日夜。"若按《念處經》和《業分別》所說計算:人間五十年為四大天王天一日夜,三十日為一月,十二月為一年,其五百年為等活地獄一日夜,自壽五百年受苦。若按人間年計算,《念處經》說:"等活地獄眾生能活人間一億六萬二千年。" 第二黑繩地獄: "黑繩燃燒鋸割粘連, 粘連割裂極痛苦。 人間百年三十三天一日夜, 彼一千年黑繩一日夜。 自壽千年人間年數, 二百九十六萬一萬二千年, 佛說能活如此長。" 如《致友書》所言:"有些如鋸割,同樣其他以,難忍利斧等,鋒利諸刃割。"

ཚེ་ནི་མིའི་ལོ་བརྒྱ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་ལོ་སྟོང་ཐིག་ནག་གི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་སྟོང་ཐུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་མིའི་ལོར་བརྩིས་ན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། ཐིག་ནག་པ་དག་གིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་ཉིས་འབུམ་དང༌། ཡང་དགུ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་རྩ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཐུབ་སྟེ་ཞེས་སོ། ། «གསུམ་པ་བསྡུས་འཇོམས་ནི། «དེའི་འོག་ན།» «བསྡུས་འཇོམས་བྲག་རི་རྟ་དང་རྔ་མོ་དང༌།།» « སྟག་དང་སེང་གེ་ལ་སོགས་འདྲ་བའི་བར། །རྡུལ་ཕྲན་བཞིན་འཇོམས་གྱེས་པས་སྔར་བཞིན་འཚོ། །ལྕགས་ཀྱི་ལྗོངས་སུ་ཐོ་བས་རྡུལ་བཞིན་འཐག ། རབ་ཏུ་བཙིར་བས་ཁྲག་གི་རྒྱུན་འབབ་པ། །མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་འཐབ་བྲལ་ཞག་གཅིག་» «སྟེ། །མཚེ་མའི་ཉིས་སྟོང་བསྡུས་འཇོམས་ཉིན་ཞག་གཅིག །རང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ཡང་མི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་སུམ་འབུམ། ། དྲུག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་རྩ་གཅིག་ཐུབ་པར་གསུངས། །ཇི་སྐད་དུ། སློབ་སྤྲིང་ལས། རི་དང་མཉམ་ལུག་རུ་རིང་འཇིགས་སུ་རུང་པ་གཉིས། །འདུས་པའི་ཕྲག་ཏུ་ལུས་ཀུན་ཕྱེ་མར་རློག་ཅིང་འཇོམས། །ཅུང་ཟད་བསིལ་བའི་རླུང་ཞིག་ལངས་པས་རྟས་ནས་» «དེ། །དེ་བཞིན་ཕྱིར་ཡང་ལན་བརྒྱར་ཀུན་ནས་ཕྱེ་མར་རློག ། ཅེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་དུ། ཁ་ཅིག་ཏིལ་བཞིན་འཚིར་ཏེ་དེ་བཞིན་གཞན། །ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་བཞིན་དུ་འཐག་པར་བགྱིད། །ཅེས་སོ། །དེའང་འཐབ་རྩོད་དང་བྲལ་བས་འཐབ་བྲལ་དང༌། བུ་དང་བུ་མོ་གཉིས་པང་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བས་མཚེ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་ཡོད་དེ། མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལ་དེའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རང་ལོ་ཉིས་སྟོང་བསྡུས་འཇོམས་ཀྱི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཐུབ་་སྟེ། མི་ལོས་དབྱེ་ན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། བསྡུས་འཇོམས་པ་་དག་གིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་སུམ་འབུམ་དང༌། ཡང་དྲུག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཐུབ་སྟེ་ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 壽量為:人間百年為三十三天一日夜,其一千年為黑繩地獄一日夜,自壽一千年。若換算為人間年,《念處經》說:"黑繩地獄眾生能活人間二百九十六萬一萬二千年。" 第三眾合地獄: "眾合山巖似馬驢, 虎獅等獸形狀間, 如塵碎裂復如前活。 鐵地錘擊如塵碎, 極度擠壓血流注。 人間二百年為離諍天一日夜, 雙生天二千年為眾合一日夜。 自壽二千年受苦。 人間年數三百六萬, 八千零一年能活。" 如《教授國王經》所言:"如山長角可怖羊,二者夾擊身碎粉,稍起涼風復甦醒,如是再次百回碎。"《致友書》說:"有些如芝麻榨,同樣其他如,細粉般碾磨。" 離諍天因無爭鬥而得名,雙生天因子女二人同時從懷中生而得名。人間二百年為離諍天一日夜,其二千年為眾合地獄一日夜,自壽二千年。若換算為人間年,《念處經》說:"眾合地獄眾生能活人間三百六萬八千零一年。"

། «བཞི་པ་ངུ་འབོད་ནི།« དེའི་འོག་ན་་ཡང༌། ངུ་འབོད་འབར་བའི་མེས་འཚིག་འོ་དོད་འབོད། །ལྕགས་ཞུན་བསྐོལ་བར་འཚེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བ། །མི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་དགའ་ལྡན་ཉིན་ཞག་གཅིག །དེ་ཡི་བཞི་སྟོང་ངུ་འབོད་ཞག་གཅིག་སྟེ། ། རང་ལོ་བཞི་སྟོང་བར་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ། །མི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་གཉིས་དང༌། །བྱེ་བ་ཕྲག་དགུ་འབུམ་བཞི་ཁྲི་སྟོང་དང༌། །བྱེ་བ་བདུན་ཕྲག་བར་དུ་ཐུབ་པ་འོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཁ་ཅིག་མདག་མེ་འབར་བའི་ཚོགས་སུ་ནི། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་བསྲེག་ཁ་ཡང་བགྲད། ཁ་ཅིག་ལྕགས་ཞུན་བསྐོལ་བའི་ཟངས་ཆེན་དུ། །སྤྱིའུ་ཚུགས་འབྲས་ཀྱི་ཅུང་པེ་བཞིན་དུ་འཚེད། །ཅེས་པ་དང༌། སློབ་སྤྲིང་དུ། ཁ་ཅིག་འབྲུ་མར་བསྐོལ་བའི་ཟངས་ཆེན་ནང་དུ་ལྷུང༌། །གཞན་དག་བྱེ་མ་བསྲེགས་པ་མེ་སྟག་འཕྲོ་བ་ཡི། །ས་གཞི་རྐང་པ་བཞག་པའི་གནས་མ་ཐོད་པར་ལྟུང༌། །ཞེས་སོ། །དེའང་མི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ལ་དགའ་ལྡན་པའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་བཞི་སྟོང་ལ་ངུ་འབོད་ཀྱི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་རང་ལོ་བཞི་སྟོང་ཐུབ་སྟེ་མིའི་ལོས་བགྲངས་ན། དྲན་ཉེར་ལས། ངུ་འབོད་པ་དག་གིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་གཉིས་དང༌། བྱེ་བ་ཕྲག་དགུ་འབུམ་བཞི་ཁྲི་དང༌། ཡང་སྟོང་དང་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་དུ་ཐུབ་སྟེ་ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第四號叫地獄: "號叫烈火焚燒大聲呼喊, 沸騰鐵汁煮煎極痛苦。 人間四百年為喜足天一日夜, 其四千年為號叫一日夜。 自壽四千年受苦, 人間年數二億九千, 四百四十一萬零七百萬年能活。" 如《致友書》所言:"有些熾燃火堆中,不斷燒灼口大張,有些沸騰鐵汁大鍋中,倒立如煮小豆般。"《教授國王經》說:"有些落入沸油大鍋中,其他燒熱沙礫火星飛濺,地面腳踏之處立即沉陷。" 人間四百年為喜足天一日夜,其四千年為號叫地獄一日夜,自壽四千年。若換算為人間年,《念處經》說:"號叫地獄眾生能活人間二億九千四百四十一萬零七百萬年

། «ལྔ་པ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ནི།« ཡང་་དེའི་འོག་ན། འབོད་སྒྲོགས་ཆེན་པོ་ལྕགས་ཁྱིམ་འབར་བ་རུ། །འབར་བའི་མེས་བསྲེག་གཤིན་རྗེས་འཚོག་པར་བགྱིད། །མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་འཕྲུལ་དགའི་ཞག་གཅིག་སྟེ། །དེ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ངུ་འབོད་ཆེ་ཞག་གཅིག །རང་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ང༌། །མི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་གསུམ་དང༌། །བྱེ་བ་ཕྲག་ལྔ་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང༌། །དྲུག་ཅུ་རྩ་དྲུག་བར་དུ་ཐུབ་པ་ཡིན། །ཇི་སྐད་དུ། སློབ་སྤྲིང་ལས། དམྱལ་མེ་དུ་བ་ཚེ་དཀུ་འཐུལ་བ་མནམ་པས་གནམ་མདོག་འགྱུར། །མེ་ལྕེའི་ལམ་མང་རྣམ་པར་འཕྲོས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁེབས། །རུས་གོང་དཀར་དུམ་ཕྲེང་བའི་རྒྱན་གྱིས་སྡུད་པས་སྐྱི་གཡའ་བ། །གླང་ཆེན་པགས་གྱོན་སྡིགས་ཐབས་ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ་བཞིན། །» «ལ་ལར་མེ་སྟག་ཆེར་འཕྲོ་འཁྲུག་པའི་འུར་སྒྲ་ཏོག་ཡར་ལ། །ཞག་གིས་བབ་ན་སྐད་འགའ་བདོ་བའི་རྩེ་ཞིལ་ཆིལ་ཆིལ་འབར། །བྲང་གི་རུས་པའི་ཁོང་དུ་ཐལ་ནས་ལྷག་ལྷག་སྒྲ་གྲགས་པ། །བསྐལ་པའི་དུས་ཀྱི་མེ་ཡིས་བསྐྱད་དུ་མེད་པའི་ནང་དུ་ལྷུང༌། །ཞེས་སོ། །མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་འཕྲུལ་དགའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་བརྒྱད་སྟོང་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པའི་རང་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་སྟེ་མིའི་ལོར་བརྩིས་ན། དྲན་ཉེར་ལས། འབོད་སྒྲོགས་ཆེན་པོས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་གསུམ་དང༌། ཡང་བྱེ་བ་ཕྲག་ལྔ་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་བར་དུ་ཐུབ་སྟེ་ཞེས་སོ། ། «དྲུག་པ་ཚ་བ་ནི།« དེའི་འོག་ན། ཚ་བ་ལྕགས་ཁང་ནང་ཞུགས་མདུང་ཐུང་གིས། ། ཀླད་པ་འགེམས་ཤིང་ཐོ་བས་རབ་ཏུ་བརྡུང༌། །འབར་བའི་མེ་ལྕེས་ཕྱི་ནང་ཀུན་དུ་བསྲེག །མིའི་ལོ་སྟོང་དུ་དྲུག་བརྒྱ་གཞན་འཕྲུལ་ཞག །དེ་ཡི་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཚ་བའི་ཞག །རང་ལོ་ཁྲི་དང་དྲུག་སྟོང་བར་ཐུབ་པ། །མི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་བརྒྱད་དང༌། །བཞི་འབུམ་དང་ནི་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག །དྲུག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སྙེད་མཆིས་སོ།

這是完整的直譯： 第五大號叫地獄: "大號叫鐵屋燃燒中, 烈火焚燒閻羅割切。 人間八百年為化樂天一日夜, 其八千年為大號叫一日夜。 自壽八千年受苦, 人間年數三億五千, 五百二十萬零六十六年能活。" 如《教授國王經》所言:"地獄之火煙熏臭氣沖天色變,火舌四射遍佈十方,白骨串鏈裝飾令人毛骨悚然,如象皮衣威嚇呼喊'哎呀'。有些火星大放亂舞轟鳴聲沖天,油滴落下發出嘶嘶聲響,胸骨內部發出咔嚓聲響,墮入劫火不可熄滅之中。" 人間八百年為化樂天一日夜,其八千年為大號叫地獄一日夜,自壽八千年。若換算為人間年,《念處經》說:"大號叫地獄眾生能活人間三億五千五百二十萬零六十六年。" 第六炎熱地獄: "炎熱鐵屋內入短矛, 擊碎頭顱鐵錘猛擊。 烈焰內外全身焚燒。 人間一千六百年為他化自在天一日夜, 其一萬六千年為炎熱一日夜。 自壽一萬六千年, 人間年數八億四千, 零六百五十三萬年。"

།ཡང༌། སློབ་སྤྲིང་ལས། གཤིན་རྗེའི་ལག་ན་ཐོག་པ་དུས་ཀྱི་ཞགས་པ་ལྟའི། །སྦྲུལ་གདུག་མགོ་འཕང་བསྟོད་པས་དམ་གཞག་གཞུངས་ནས་ནི། །» «གསོན་པོར་ཁྭ་དང་བྱ་དཀར་ཀཱངྐ་བྱ་རྒོད་ཀྱིས། །དེར་གནས་མིག་དང་ཀླད་པ་ཚམ་ཚོམ་པར་འབྲུ། །ཞེས་སོ། །མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་བརྒྱ་ལ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཚ་བའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་རང་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་སྟེ་མིའི་ལོར་བརྩིས་ན། དྲན་ཉེར་ལས། ཚ་བས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ས་ཡ་བརྒྱད་དང༌། ཡང་བཞི་འབུམ་དང༌། བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་དྲུག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུའི་བར་ཐུབ་སྟེ་ཞེས་སོ། ། «བདུན་པ་རབ་ཏུ་ཚབ་ནི།« དེའི་འོག་ན་ཡང༌། །རབ་ཏུ་ཚ་བ་ལྕགས་ཁྱིམ་ཉིས་རིམ་» «ནང༌། །འབར་བའི་མེ་དང་མདུང་རྩེ་གསུམ་པས་བསྣུན། །སྤྱི་བོ་ཕྲག་པ་གཉིས་ཕྱུང་ལེབ་མས་དཀྲིས། །ཟངས་ཆེན་ཁོལ་མར་འཚེད་པས་སྡུག་བསྔལ། །ཚེ་ཚད་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཕྱེད་ཐུབ་སྟེ། །མི་ལོའི་གྲངས་ཀྱིས་གཞལ་བའི་ཡུལ་ལས་འདས། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་གནས་འཇིག་སྟོངས་བསྐལ་ཆུང་བཞི། །བར་བསྐལ་གཅིག་སྟེ་བརྒྱད་ཅུ་བསྐལ་ཆེན་ནོ། །དེ་ཡང༌། མདོ་ལས། གནོད་པའི་ཚོགས་རབ་འབར་བས་རབ་ཚ་བ། །མདུང་རྩེ་གསུམ་དང་རྡོ་རྗེས་ལུས་བསྣུན་ཞིང༌། །» «ཟངས་ཆེན་འབར་བར་འཚེད་ཅིང་ལེབ་མས་དཀྲིས། །ཕྱི་ནང་འབར་བའི་མེས་འཚིག་བསྟི་བ་ཙམ། །ཞེས་སོ། །ཚེ་ཚད་ནི་ལོས་གཞལ་བར་མི་ནུས་པས། དེའང་བསྐལ་པ་ཆགས་འཇིག་སྟོངས་གནས་བཞིའི་རིམ་པ་ལ་བར་བསྐལ་དུ་བརྩིས་པའི་ཕྱེད་ཐུབ་པ་ནི། དྲ་ཉེར་ལས། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དག་གིས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཕྱེད་ཀྱི་ཚད་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་པ་་དེས་བརྣག་དགོས་ཏེ་ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 又《教授國王經》說："閻羅手持如時間套索的雷電,毒蛇昂首緊緊纏繞,烏鴉、白鳥、（kāṅka，काङ्क，烏鴉，康卡）、禿鷲等,啄食其眼睛和腦髓。" 人間一千六百年為他化自在天一日夜,其一萬六千年為炎熱地獄一日夜,自壽一萬六千年。若換算為人間年,《念處經》說:"炎熱地獄眾生能活人間八億四千零六百五十三萬年。" 第七極熱地獄: "極熱鐵屋雙層內, 烈火焚燒三叉矛刺。 頭頂兩肩穿出鐵板包裹, 沸騰銅鍋煮煎極痛苦。 壽量能活半中劫, 人間年數難以計算。 世界成住壞空四小劫, 為一中劫,八十大劫。" 經中說:"極熱眾苦猛烈燃燒,三叉矛和金剛杵刺身,沸騰銅鍋煮煎鐵板包裹,內外烈火焚燒片刻不停。" 壽量無法以年計算,能活半個中劫。《念處經》說:"極熱地獄眾生必須忍受半個中劫的痛苦感受。"

། «བརྒྱད་པ་མནར་མེད་ནི།« དེའི་འོག་ན། །མནར་མེད་ལྕགས་ཁང་མེ་ལྕེ་འབར་བའི་ནང༌། །སེམས་དམྱལ་ཀུ་ཅོ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལས། །མེ་དང་སེམས་ཅན་སོ་སོར་མཐོང་བ་མེད། །མར་མེ་འབར་བ་སྙིང་པོ་ལ་ཞེན་བཞིན། །སྲོག་གི་ཟུངས་ཙམ་མེ་ནང་དབུས་གནས་པ། །བར་བསྐལ་གནས་པའི་ཡུན་གཅིག་བརྣག་དགོས་ཏེ། །དེ་ལས་ཆེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་མེད་པས། །མནར་མེད་བསྟིར་མེད་ཅེས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཇི་སྐད་དུ། སློབ་སྤྲིང་ལས། གློ་ནས་རྩ་སྐམ་སྙིང་ལ་སྦར་བ་ལྟ་བུར་མེ་ཚོགས་འབར། །མགྲིན་དང་ཁ་ནས་མེ་ལྕེ་འབར་བ་་དུད་བཅས་བསྟུད་མར་འབྱུང༌། ཁོང་ལྟོ་གས་པ་ནས་ལུག་ནང་ཁྲོལ་ནར་བས་ཀུན་བྲེད་ཅིང༌། །བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་སྐད་ཆེན་འདོན་པ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་པར་ཟད། །སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ལས་ཐར་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཡང་ནས་ཡང༌། །སྒོ་བྱེའི་གསེབ་གཞན་མཐོང་ནས་ཐག་རིང་ཅི་ཞིག་བལྟ་སྟེ་འབྱེར། །གང་ཚེ་ལས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་དམ་པོས་དེ་ཡང་བཅད་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ཡི་མུག་བཟོད་གླགས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མདའ་ཆེན་རྣོ་ཚོགས་འབར་བ་ཆར་བཞིན་འབབ་པའི་རྗེས་ལ་ཡང༌། །» «དམྱལ་བའི་སྲུང་མས་དབྱུག་པས་བཏབ་ཅིང་མཆི་མ་འཛག་བཞིན་དུ། །ལྕགས་ཞུན་ཁུ་བ་མེ་སྟག་འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པ་ལྡུད། ཁ་སྣ་རྣ་བའི་བུ་ག་དག་ནས་དུད་འཐུལ་གྱེན་དུ་འཕྱུར། །མིག་དང་ཀླད་སྤྲིས་རྡོལ་གྱི་བར་དུ་ཀུན་བྲེད་ཅིང༌། །ཀླད་པའི་རྒྱ་ལ་འབར་བའི་མེ་ལྕེ་སྨུག་ནག་ཚོགས། །མེ་དེ་ཁྲོས་པ་ལྟ་བུ་དེ་་ཡི་ལུས་ཕུང་ལ། །བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་བཅེར་ལ་སྤར་བ་བཞིན་དུ་མཆེད། །ཅེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་དུ། དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་ནི། །མནར་མེད་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་མི་བཟད། །ཅེས་སོ། །ལས་རྣམ་དབྱེ་ལས། མནར་མེད་པའི་སྒོ་ན་ལྕགས་ཀྱི་རི་དཔག་ཚད་སྟོང་དྲུག་ཁྲི་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དག་གིས་དོར་བས་ཟད་པ་ན་དེ་དག་གི་ཚེ་འཕོ་བར་ཡིན་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ལས་ཤིན་ཏུ་མཐུག་པོ་ཆོས་སྤངས་པ་དང༌། དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

這是完整的直譯： 第八無間地獄: "無間鐵屋烈焰燃燒中, 有情地獄號哭哀嘆, 火與眾生無法分辨。 如燈火燃燒心之精華, 生命精華僅存火中央。 必須忍受一個中劫, 無有比此更大痛苦, 故稱無間無歇地獄。" 如《教授國王經》所言:"肺部乾枯的脈絡如燃燒在心上,喉嚨和口中冒出煙火交織的火舌。腹部裂開,腸子拖出遍佈全身,只能發出無法理解的巨大叫聲。痛苦至極想要逃脫的人們,一次又一次看到門縫中的外界,想要逃離卻無法做到。當業力的門被緊緊關閉時,絕望無法忍受,其他痛苦又接踵而至。大量鋒利的箭如雨般落下之後,地獄守衛又用棍棒毆打,淚水直流。灌注熔化的鐵水,火星四濺形成串鏈。從口鼻耳孔冒出濃煙上升,直到眼睛和腦膜破裂,頭骨上燃燒著黑紫色的火焰。這火焰似乎憤怒般在他的身體上蔓延,如同乾柴被點燃一般。" 《親友書》中說:"同樣,在一切痛苦之中,無間地獄的痛苦最為難忍。" 《業分別經》說:"無間地獄門前有一座一萬六千由旬高的鐵山,地獄眾生搬運此山耗盡時即是壽命終結之時,其壽量不可計算。"這似乎是指那些極重業,如謗法、破誓等。

།དྲན་ཉེར་ལས། མནར་མེད་པ་དེ་དག་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དེ་འདས་ནས་ཚེ་འཕོ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱ་ལ་མི་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཀྱང་་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། «དགུ་པ་དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་ནི།« ད་ནི་དོན་བསྡུ་བ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་དམྱལ་བ་དེ་དག་ཀྱང༌། །རིམ་བཞིན་མེ་ལྕེ་བདུན་འགྱུར་གྱིས་ཚ་ལ། །འོག་མར་སྔ་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལྷག་དང་བཅས། །ཇི་སྲིད་ལས་མ་ཟད་པར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང༌། ། དེའང་བཤད་མ་ཐག་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་མེ་ལྕེ་བདུན་འགྱུར་གྱིས་ཚར་འགྲོ་བ་་སྟེ། རྣམ་འབྱེད་ལས། ཐ་མལ་ཙན་དན་དུས་མཐའ་དང༌། །དམྱལ་མེ་རྣམས་ཀྱང་གོ་རིམ་བཞིན། །བདུན་འགྱུར་གྱིས་ནི་རབ་ཏུ་ཚ། །དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བདུན་ཕྲག་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་གནས་ལ། གོང་མ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་རྣམས་མཛེ་ཐོག་ཏུ་ཕོལ་བྱུང་བ་ལྟར་བརྩེགས་མར་ལྡན་ཞིང༌། ཚོར་བ་བདུན་འགྱུར་གྱིས་རགས་པ་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདུན་འགྱུར་གྱིས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་ལས་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་མྱོང་་དགོས་སོ།

這是完整的直譯： 《念處經》中說："那些無間地獄眾生度過一個中劫後轉生,即使轉生為人,也會感官不全"等等。 第九總結: "現在總結, 上述地獄, 火焰熱度依次增七倍, 下層具前層苦並更甚, 直至業盡方能脫離苦。" 剛剛所述的地獄,火焰熱度依次增加七倍。《分別論》中說:"普通檀香、劫末火,以及地獄火,依次,熱度增七倍,痛苦亦增七倍。"就是這個意思。下層地獄不僅具有上層的所有痛苦,還會增加新的痛苦,就像麻風病人又長了瘡一樣。感受強度每下一層增加七倍,痛苦程度也相應增加七倍,直到業力耗盡才能脫離。

། «བཅུ་པ་ཉི་ཚེ་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི། ཉི་ཚེ་བ་དངོས་བཤད་པ་ནི།« དེ་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་དམྱལ་བ། ཉི་ཚེ་རི་དང་ལྗོན་ཤིང་ནམ་མཁའ་དང༌། །བྲག་བར་མེ་ཆུ་ངེས་མེད་གནས་རྣམས་སུ། །ཉུང་ངུར་གནས་དང་འདུས་དང་གཅིག་པུར་གནས། །དེར་ནི་སྡུག་བསྔལ་གང་རུང་རེ་རེས་གདུང༌། །དེ་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། །འདི་ལྟར་རི་» «དང༌། བྲག་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་གཏུན་ལྟ་བུ་དང༌། ཐག་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱགས་མ་ལྟ་བུ་དང༌། མགལ་དུམ་ལྟ་བུ་དང༌། སྡོང་དུམ་ལྟ་བུ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དུ་མ་འདུས་སམ། གཅིག་པུར་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཚ་བ་» «དང༌། གྲང་བ་དང༌། བཀྲེས་པ་དང༌། སྐོམ་པ་དང༌། གཤགས་པ་དང༌། གཏུབ་པ་དང༌། འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་རུང་རེ་རེ་ནི་བཟོད་གླགས་མེད་པས་ཉིན་མཚན་ཕྱེད་མའམ། ཡུད་ཙམ་མམ། རྟག་པར་ལས་ཀྱི་ལེན་པོ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་གདུང་བས་ན་ཉི་ཚེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དེ་ནས་མཽངྒལ་གྱི་བུས་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལས། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་གཏུན་ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱགས་མ་ལྟ་བུ་དང༌། ལྗོན་ཤིང་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་མང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པ་མཐོང་སྟེ་སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ན་ནི་བདེ་བ་མེད། །ཉི་ཚེ་བ་བཞིན་འགྲོ་བ་ཀུན། །སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་གདུང༌། །འབར་བའི་ཁྲོད་ན་གནས་པ་འདྲ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། ། «གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་དགག་པ་ལ༌། ཚུལ་གཞན་གྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་ནི།« གཞན་དག་ཚེ་དང་ཁ་ཅིག་འདུས་པ་ཉུང༌། །དེ་ཡིས་ཉི་ཚེར་འདོད་པ་འཁྲུལ་པ་སྟེ། །བྲག་བར་སྡིགས་གཟུགས་ཚེ་ཡང་རིང་ཡོད་ལ། །ཉི་ཚེར་གདུགས་ཚོད་འདུས་པའི་ཉན་ཐོས་གཟུགས། །ལྔ་བརྒྱ་ཕན་ཚུན་མཚོན་གྱིས་འདེབས་པར་གསུངས། ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་ཉི་མ་རེ་ལས་མེད་པས་ཉི་ཚེ་བའོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། ལྕགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ན་སྐྱེས་པའི་རབ་ལས། ད་དུང་ལོ་ནི་མང་པོ་ཞིག །ཕྱིར་་ཡང་དམྱལ་བ་འདིར་གནས་སོ།

這是完整的直譯： 第十近邊地獄分兩部分,其中近邊地獄本身的解釋: "包含在這些地獄中的近邊地獄: 山、樹、空中、 巖縫、火水不定處, 少數居或聚或獨處, 於此遭受某種痛苦, 因此稱為近邊地獄。" 如此,在山、巖石、水、火、空中等不確定的地方,近邊地獄眾生或如臼、繩、掃帚、火把、樹樁,或如不同眾生的形態,或聚集或獨處,遭受熱、冷、饑、渴、割裂、切割、煮煎等任何一種難以忍受的痛苦。由於業力不同,或半日半夜,或須臾,或常時遭受折磨,故稱近邊地獄。 如《律經》中說:"目犍連到達海邊,看到許多近邊地獄眾生,如臼、如掃帚、如樹木,遭受痛苦折磨,於是說道:'三界中無有安樂,如近邊地獄般,一切眾生各受其苦,猶如處於烈火之中。'" 駁斥他人錯誤觀點: "有人認為壽命短或聚集少, 故稱近邊地獄,這是錯誤的。 巖縫中恐怖形態壽命也很長, 近邊地獄中有五百聲聞形相, 相互用兵器攻擊,經中所說。" 有些人說因為壽命只有一天所以叫近邊地獄,這也不對。《鐵室所生》中說:"還將在此地獄中,再住許多年。"

།ཞེས་པས་གནོད་ལ། ཁ་ཅིག་གཅིག་པུར་གྲོགས་མེད་པར་གེར་བའི་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བའོ་ཞེས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་རྣ་བ་བྱེ་བ་རིས་ཕྱིན་པ་ན། གཙུག་ལག་ཁང་དྲ་བ་ཅན་ཅིག་ན་གཎྜཱི་བརྡུངས་པ་ལས། ཉན་ཐོས་གྱི་གཟུགས་ལྔ་བརྒྱ་འདུག་མ་ཐག་ཏུ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བརྩད་ནས་མཚོན་ཆ་དག་གིས་ཁ་དག་པར་བྱས་སོ། །དེ་ནས་གདུགས་ཚོད་ཐོབ་པའི་ཡུན་ཙམ་ན་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་མཐོང་བར་ལུངས་ལས་གསུངས་པས་གནོད་དོ།། «བཅུ་གཅིག་པ་ཉེ་འཁོར་བ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་མདོར་བསྟན་པ་ནི།« ད་ནི་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བའི་འཁོར་ལྷག་པོ་བཅུ་དྲུག་གི་འགྲོ་བ་བཤད་པ། ཉེ་འཁོར་མནར་མེད་ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་བཞིར། །མེ་མར་མུར་དང་རོལ་མྱགས་མཚོན་ཆའི་ཐང༌། །ཆུ་བོ་རབ་མེད་བཞི་བཞི་བཅུ་དྲུག་གོ ། « གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་དྲུག་གི དང་པོ་ནི།« དེ་ཡང་ཕྱོགས་གང་དུ་ཕྱིན་ཡང་འཁོར་བ་ལས། རེ་ཞིག་མེ་མར་མུ་གྱི་འོབས་ནི། མནར་མེད་སྒོ་བྱེ་སྙམ་ལས་ཕྱིར་འཐོན་པས། །འོབས་བཟང་གྲིབ་མ་མཐོང་ནས་ཕྱིན་མ་ཐག །མདག་མེ་འབར་བ་པུས་མོ་ནུབ་བརྒལ་བས། །ཤ་ཀུན་ཚིག་ནས་རུས་པ་ཀུནྡའི་མདོག །ཡང་སོས་སྔར་བཞིན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྔར་མནར་མེད་ཀྱི་ལྕགས་ཁང་དུ་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེན་ཆེས་པས། ལས་ཕལ་བསྲབས་པ་དང༌། སྒོ་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད་ནས་བྲོས་པས་ཕྱིར་འཐོན་པ་ན་འོབས་བཟང་པོ་གྲིབ་མ་ཅན་འདྲ་བར་མཐོང་ཞིང་ལྕགས་ཀྱི་ཁྱི་དག་གིས་་དེད་པ་ལས། སྡུག་བསྔལ་བར། སློབ་སྤྲིང་དུ། རལ་པའི་ཚོམས་མང་སྤུངས་པས་བསྒྱིངས་པའི་ཁྱི་དག་གིས། །མཆེ་བ་གཟེང་རིང་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོས་ལུས་འབྲད་ཅིང༌། །ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཐལ་སྐྱོ་མེ་ལྕེས་གང་བའི་ངོགས། །རྡོ་བ་ཟུར་རྡོམ་རྩེ་རྣོན་མི་བཟད་ཅན་དུ་བདའ། །ཞེས་སོ། །དེར་བྱིང་བས་ཤ་རུས་ཚིག་ཅིང་ཡང་སོས་པར་གྱུར་ཏོ།

這是完整的直譯： 這句話駁斥了那種說法。有些人說因為獨自無伴孤獨,所以叫近邊地獄,這也不對。如《律經》中說:耳朵被割的善生到達某處,看到一座有網的寺院,敲響了犍椎,立即聚集了五百位聲聞形相,他們互相爭鬥,用武器互相攻擊。過了一頓飯的時間,又看到他們重新聚集。這段經文駁斥了那種說法。 第十一,解釋近圍地獄分兩部分。首先簡要說明: "現在解釋無間地獄周圍十六種眾生: 近圍無間地獄外四方, 有熾燃鐵炭、尸糞泥、利刃原、 無ford河各四,共十六。" 其次詳細解釋分六部分,第一: "無論往哪個方向都是輪迴, 暫且說熾燃鐵炭坑: 以為無間地獄門開而出, 見到美好陰涼坑即往, 剛到燃燒鐵炭沒膝深, 全身燒焦骨如白茉莉, 又復如初極為痛苦。" 先前在無間地獄鐵室中,因熱苦太過劇烈,業力稍減時,以為門開了就逃出來。出來后看到一個似乎有陰涼的美好深坑,被鐵狗追趕而痛苦。如《教授國王書》中說:"許多蓬亂毛髮高聳的狗,用長長的金剛尖牙撕咬身體,驅趕他們到無ford河岸,河中滿是灰汁和火焰,岸上佈滿難以忍受的尖銳石塊。"落入其中,肉骨燒焦后又復原如初。

། «གཉིས་པ་ནི།« དེ་ལས་ཐར་བ་སྙམ་བྱས་ནས་ཕྱིན་པ་ན། ཡང་ནི་བསོལ་བའི་འདམ་མཐོང་ཞུགས་མ་ཐག །རོ་མྱགས་རུལ་དྲི་ང་བའི་འདམ་བྱིང་ནས། ། ལྕགས་ཟངས་གསེར་གྱི་མཆུ་ཅན་སྲིན་བུས་འབིགས། །སློབ་སྤྲིང་ལས། ཁ་ཅིག་འབུ་སྦྲང་ཕྲ་མོ་ལྕིག་ལྕིག་འདུག་པ་ཡི། །ཚོགས་ཀྱིས་ལུས་རྨུགས་བམ་ཞིང་རྣམ་པར་འདྲུལ། །ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྙི་ལ་འཚོ་བ་ཐོགས་པ་རྣམས། །བསྐྱོད་པ་ཙམ་ཡང་བྱ་བར་མི་ནུས་བཞིན་དུ་གསོན། །ཞེས་སོ། ། «གསུམ་པ་ནི།« དེ་ནས་སླར་ཡང་་ཐང་ཉམས་དགའ་མཐོང་ཕྱིན་མ་ཐག །སྤུ་གྲི་འབར་བས་དུམ་བུར་གཏུབས་ཤིང་འཚོ། ཡང༌། དེ་ཉིན་ལས། སྤུ་གྲི་རྣོ་གཏམས་ལྕུག་ཚལ་ལོ་མ་རལ་གྲི་ཡི། །ནང་དུ་ཐང་ཆད་བརྒྱུགས་ན་ལུས་རྨས་སྐྱབས་མེད་པ། །རྩེ་གསུམ་མདུང་ཐུང་མདའ་དང་རལ་གྲི་རྣོས་གང་པའི། ཁྲོན་པ་གཤིན་རྗེའི་ཁ་བས་ཐུ་བའི་ནང་དུ་ལྟུང༌། །ཞེས་སོ། ། «བཞི་པ་ནི། «དེ་ནས་སླར་ཡང༌། ནགས་འདབ་ཡིད་འོང་གང་དུ་ཕྱིན་པ་ལས། ། རལ་གྲིའི་ནགས་ཚལ་ལས་རླུང་འཁྲུག་པས་བཅོམ། །ཇི་ལྟར་ན། དེ་ཉིད་ལས། ཉི་ཚན་གྱིས་གདུངས་བཟོད་དཀའ་བརླག་པས་སྐྱོ་བའི་ལུས། །ལྗོན་ཤིང་ལོ་མ་སྔོ་སྟུག་མཐོང་ནས་སོང་བ་དང༌། །དེ་ཡི་ལོ་མ་མཚོན་བརྒྱ་ལྷུང་བས་ལུས་དབང་» «ཅིང༌། །དེ་ན་ཡུན་རིང་ངུད་མོ་ལས་བཤེས་བརླག་པར་གནས། ། ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第二: "以為從那裡逃脫而前行, 又見沸騰泥漿剛入即, 沉入臭腐尸糞泥漿中, 被鐵銅金嘴蟲子啄食。" 《教授國王書》中說:"有些人被細小蠕動的蟲群包圍身體,啃噬腐蝕。業力本性使他們虛弱無力,連稍微動彈都做不到卻仍活著。" 第三: "之後又見美好平原剛到, 即被燃燒剃刀切成碎片又復活。" 同書中又說:"滿是鋒利剃刀的竹林,樹葉是利劍,疲憊奔跑其中身體受傷無處躲藏。落入滿是三叉短矛、箭和鋒利劍的井中,比閻魔的口還可怕。" 第四: "之後又往令人愉悅的林邊, 劍葉林被業風攪動摧毀。" 如何摧毀?同書中說:"被炎熱折磨難以忍受疲憊不堪的身體,看到樹木濃密綠葉就走過去,那裡的樹葉變成百種武器落下傷害身體,在那裡長期處於悲慘失去親友的狀態。"

། «ལྔ་པ་ནི།« ཡང༌། དེ་འདས་རི་བོར་རབ་ཏུ་ཉམས་དགའི་རྩེར། །སྔོན་གྱི་ཡུལ་འབོད་མཐོང་སྟེ་ཕྱིན་པ་ལས། །ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་རྣོན་པོས་ཤ་ཁྲག་ གཟགས། །སྟེང་དུ་སོན་ཚེ་བྱ་རྒོད་ཀླད་པ་འགེམས། །སླར་ཡང་རི་ཡི་དྲུང་ནས་འབོད་པ་སྙམ། །འཐུར་དུ་བབས་པས་ཐུར་མས་གྱེན་དུ་གཟགས། །ཐང་མཚམས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་མཆེ་རྣོན་ཅན། །འབར་བས་འཁྱུད་དེ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང༌། །ཁྱི་དང་ཅེ་སྦྱང་མང་པོས་ཟ་བར་བགྱིད། །དེའང་རི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྙམ་པའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་པ་ན་སྔོན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རང་རང་གིས་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བསྟེན་པའི་ཡུལ་དེ་དང༌། ཉེ་དུ་དང་འབྲེལ་བ་མཐོང་ནས་འབོད་པ་སྙམ་པ་ལས་འཛེགས་པ་ན། ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མས་འཐུར་དུ་ཤ་ཁྲག་གཟགས་ཤིང༌། དེ་བཞིན་དུ་འཐུར་ལ་བབས་པས་གྱེན་དུ་གཟགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཤལ་མ་ལི་མཐོ་མི་བཟད་དེ་ལ་མྱུར་འཛེགས་ན། །ཚེར་མའི་ཚོགས་ཁ་འཐུར་དུ་བལྟས་པ་་ཐལ་འབྱིན་ཞིང༌། །ཟུག་རྔུ་ཚབས་པོ་ཆེ་དག་ཁོང་རླག་ནུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། ཡང༌། འཐུར་དུ་བབས་ན་ལྕགས་ཚེར་གྱེན་དུ་ཁ་བལྟས་པ། །རྩུབ་ལ་རྣོ་བ་མང་པོས་ལུས་ཕུག་དྲན་པ་ཉམས། །དེ་ན་ཁ་ཅིག་མདུང་རྩེ་གསུམ་པ་འབར་བ་དང༌། །ཟུག་རྔུ་རྣོན་པོས་ལུས་དབང་འཐུར་དུ་འབེབས་མི་ནུས། །དེ་ཚེ་མཚོན་ཆ་བརྡར་བའི་མཆུ་ཅན་ཁྭ་རྣམས་ཀྱིས། །ཀུན་དུ་དྲངས་པས་རྒྱུ་ལྟོ་བྲང་བྲེང་ནར་ཞིང་འཐོར། ཁ་ཅིག་རི་བོའི་གཡང་ས་ཡ་ངར་གཡང་དུ་ལྟུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། བུད་མེད་ཀུན་ནས་མེ་ལྕེ་བརྒྱ་ཕྲག་་འཐོན་པའི་མེ། །མེ་སྟག་འཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པའི་རྒྱན་གྱིས་བཞུགས་གྱུར་ཅིང༌། །སོག་ལེ་ལྟ་བུ་རྩུབ་པའི་ལུས་ཀྱིས་ཐོན་མེད་པར། ། ཤིན་ཏུ་སྡུག་པའི་ཚུལ་དུ་བཅུམ་ནས་འཁྱུད་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། ། «དྲུག་པ་ནི། «དེ་ནས། ཡང་ནི་བསིལ་བའི་ཆུ་ཀླུང་འབབ་མཐོང་ནས། །དགའ་བས་སོང་སྟེ་རབ་ཏུ་་འབོག་མ་ཐག །ཐལ་ཚན་རྐེད་ནུབ་ཤ་རུས་ཚིག་གྱུར་ ཅིང༌། །འགྲམ་གཉིས་གཤིན་རྗེའི་སྐྱེས་བུས་བསྲུང་བར་མཐོང༌། །དེར་ནི་ལོ་སྟོང་མང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

這是完整的直譯： 第五: "再者,越過那裡到極其美好的山頂, 見到呼喚故鄉,前往時, 鋒利鐵刺刺穿血肉, 上到頂時禿鷲啄食腦髓。 又以為山腳下有人呼喚, 下山時鐵刺向上刺穿。 平地上生有尖牙男女, 燃燒擁抱極為痛苦, 許多狗狼啃食。" 當他們來到看似極其喜悅的山腳下時,看到過去男女各自交媾的地方,以及親屬關係,以為有人呼喚。當他們攀登時,鐵刺向下刺穿血肉,同樣下山時向上刺穿,痛苦不堪。如同書中所說:"迅速攀登難以忍受的高大刺樹,向下的刺群刺穿(身體),巨大痛苦深入內臟。"又說:"下山時向上的鐵刺,粗糙鋒利眾多刺穿身體失去知覺。有些人被燃燒的三叉矛和鋒利刺痛穿身,無法下山。這時,嘴如磨利武器的烏鴉四處拉扯,腸胃拖出散落。有些人跌落可怕山崖深淵。"又說:"全身噴出百道火焰的女人,以火星串成的裝飾為飾,用如鋸子般粗糙的身體緊緊地以極其愛戀的方式擁抱。" 第六: "之後,又見清涼河流流淌, 喜悅前往剛一浸入, 灰汁沒至腰部肉骨燒焦, 兩岸見閻羅使者守護。 在那裡受苦數千年。"

།ཇི་སྐད་དུ། དྲན་ཉེར་ལས། དེ་དེ་ལྟར་སོང་བ་ལས། ཆུ་ཀླུང་གི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ཏེ། རྒལ་མ་ཐག་ཏུ་རྐེད་པ་ལ་ཐུག་གུ་ཤ་རྣམས་ཀྱང་ཚིག །རུས་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེ་ཞིང་བྲལ་བ་ལས་སླར་སོས་ཤིང་འགྲམ་་དག་ན་སྔོན་རྣམ་པར་རྩེན་པའི་གཤིན་རྗེའི་སྐྱེས་བུས་བསྲུང་བར་སྣང་ངོ་ཞེས་་སོ། ། «བཅུ་གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་བཟློག་པར་གདམས་པ་ནི།« ཇི་སྐད་བསྟན་པ། ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་གདུང་བ། དེ་ལྟའི་དམྱལ་ལ་སུ་ཞིག་འཇིགས་མི་བྱེད། །སྲིད་ན་དེ་འདྲའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད། །རང་བཞིན་ཤེས་ནས་འདའ་བའི་ཐབས་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གདམས་སོ།

這是完整的直譯： 如《念住經》中所說："他這樣前行時,生起河流的想法,剛一渡過,水沒至腰部,肉都燒焦了,骨頭也分離破碎,然後又復原,兩岸似乎有以前見過的閻羅使者守護。" 第十二、勸誡遠離這些痛苦： 如所說："被大熱苦煎熬, 誰不畏懼這樣的地獄? 世間如此痛苦無量, 知其本性當尋出離之法。" 如此勸誡。

། «གྲང་བའི་དམྱལ་བ་ལ་གསུམ་གྱིས། དང་པོ་གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་བཤད་པ་ནི། «ད་ནི་གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ། གྲང་བས་ཉམ་ཐག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད། །གངས་སོགས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་གནས་དག་ཏུ། །མུན་ནག་བུ་ཡུག་འཚུབས་པས་སྦྲེབས་པའི་ལུས། །ཆུ་བུར་ཅན་དང་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན། །གྲང་བས་སོ་འཐམས་སྨྲེ་སྔགས་ཨ་ཆུ་» «ཟེར། །ཀྱི་ཧུད་ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པདྨ་དང༌། །པདྨ་ཆེ་ལྟར་གས་པའི་རྨ་ནང་» «དུ། །སྲོག་ཆགས་མཆུ་རྣོན་འབར་བས་ཟ་བ་ནི། །ཇི་སྲིད་ལས་མཐའ་གཏུགས་ཚེ་གཡོ་བར་འགྱུར། །གངས་དང་ཁ་བའི་སྦུབས་གྲང་ཞིང་མུན་ནག་དང་རླུང་ནག་གྲང་མོ་འཚུབས་པས་ཉེན་ནས། ལུས་ཆུ་བུར་དུ་རུམ་པ་དང༌། ཆུ་བུར་རྡོལ་ནས་རྨར་སོང་བ་དང༌། ཨ་ཆུ་ཙམ་ལས་སྨྲ་མི་ཕོད་པ་དང༌། ཀྱི་ཧུད་ཅེས་སྨྲ་བ་དང༌། སོ་འཐམས་ཏེ་སྐད་མི་ཐོན་པ་དང༌། རྨ་དེ་དག་ཨུཏྤལ་ལྟར་རྩ་བ་ཕྲ་ལ་འདབ་མ་ཆེ་བར་་ཡོད་པ་ཕྱི་ནང་ལོག་པ་དང༌། པདྨ་ལྟར་བཞི་ཚལ་དུ་གས་པ་དང༌། པདྨ་ཆེན་པོ་ལྟར་བརྒྱད་ཚལ་དུ་གས་ཤིང༌། ཆུ་རྒྱུས་ཕྲ་མོས་འབྲེལ་བའི་རྨ་ནང་་དུ་སྲོག་ཆགས་ཞུགས་ནས་ཟ་བ་སྟེ། གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི། སློབ་སྤྲིང་ལས། ལྷགས་པ་དཔེ་མེད་རུས་པ་ལ་ཡང་ཐིང་བ་ཡིས། །ལུས་སྦྲེབས་འདར་ཤིང་བསྐུར་ནས་ཀུམ་ཀུམ་པོར་འདུག་པ། །ཆུ་བུར་བརྒྱ་བྱུང་རྡོལ་བ་ལས་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱིས། །རལ་གྲིས་དབད་ནས་ཞག་དང་ཆུ་སེར་རྐང་བཅས་འཛག །དཀོས་ཐག་སོ་འཐམས་སྐྲ་དང་སྤུ་རྣམས་གཡེངས་གྱུར་པ། །མིག་དང་རྣ་བ་ལྐོག་མ་གནོད་པས་ཀུན་གཟིར་ཅིང༌། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བར་དག་བློང་བློང་པོར་གྱུར་ནས། །གྲང་བའི་དམྱལ་བར་གནས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་འོ་དོད་འབོད། །ཅེས་སོ།

這是完整的直譯： 寒冷地獄分三部分。首先解釋八寒地獄： 現在解釋寒冷的痛苦。被寒冷折磨的也有八種: 在雪等極寒之處, 黑暗旋風吹襲身體, 起皰和皰裂, 寒冷咬緊牙關呻吟說"啊嚏", 哀號"唉呀",如青蓮花般裂開,如蓮花, 如大蓮花般裂開的傷口中, 被利嘴燃燒的蟲子啃食, 直到業盡才能動彈。 在雪和冰的洞穴中寒冷黑暗,被寒冷黑風吹襲,身體起皰,皰裂成傷,只能說出"啊嚏"而無法說話,說"唉呀",牙關緊咬發不出聲音,那些傷口如青蓮花般根細葉大內外翻轉,如蓮花般四裂,如大蓮花般八裂,細小筋脈相連的傷口中有蟲子進入啃食。寒冷的痛苦不可估量,如《致弟子書》中所說: "無比寒風透入骨髓, 身體凍僵顫抖蜷縮, 百瘡叢生破裂生蟲, 如刀割裂脂肪膿水流淌。 牙關緊咬髮絲毛髮飄散, 眼耳喉嚨受盡折磨, 身心之間劇烈震顫, 在寒地獄中極度哀號。"

། «གཉིས་པ་ཚེ་ཚད་བཤད་པ་ནི།« དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་བརྒྱད་པོའི། ཚེ་ཡི་ཚད་ནི་ཀོ་ས་ལ་ཡི་ཁལ། །བཅུ་ཚན་ཉི་ཤུ་ཤོང་བའི་ཏིལ་རྫོང་ནས། །ལོ་བརྒྱར་ཏིལ་གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་ཚེ་ལྷག་མ་ཉི་ཤུར་འགྱུར། །དེ འང༌། དྲན་ཉེར་ལས། འདི་ལྟ་སྟེ་གྲོང་ཁྱེར་ཀོ་ས་ལའི་བྲེས་གྲངས་སུ་བཅལ་བའི་ཏིལ་གྱི་ཚོགས་བཅུ་ཚད་ཉི་ཤུ་ཤོང་བའི་རྫོང་པ་ཞིག་ཏིལ་གྱིས་བར་མཚམས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གང་སྟེ། ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་དམྱལ་བ་ལས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཏིལ་ཉག་མ་རེ་རེ་ཕྱིར་ཕྱུང་བས་ཟད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དེ་དག་ཚེ་འཕོ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དག་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པ་ཉི་ཤུས་བསྒྲེས་པར་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་བརྣག་དགོས་་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་དང་མཐུན་པར། མཛོད་ལས་ཀྱང༌། ཏིལ་རྫོང་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཞིང༌། །ཏིལ་གཅིག་ཕྱུག་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད་དོ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཉི་ཤུར་འགྱུར། །» «ཞེས་སོ། ། «གསུམ་པ་དེ་ལས་་ཐར་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ནི།« དེ་ལྟར་ཚ་བ་དང་གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་པ་ལ་བསམས་ཏེ། སེམས་ལྡན་དག་གིས་སེམས་དམྱལ་འཇིག་རྟེན་ལས། །རབ་ཏུ་རྒྱལ་ཕྱིར་བརྩོན་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང༌། །ཅེས་འདོམས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། སྡིག་ཅན་དབུགས་དབྱུང་འགག་པ་ཙམ་ཞིག་གི །དུས་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་རྣམས་དམྱལ་བ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་གཞལ་་ཡས་ཐོས་ནས་རྣམ་སྟོང་» «དུ། །མི་འཇིགས་གང་ལགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དམྱལ་བ་བྲིས་པ་མཐོང་དང་ཐོས་པ་དང། །དྲན་དང་བཀླགས་དང་གཟུགས་སུ་བགྱིས་རྣམས་ཀྱང༌། །» «འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་མི་བཟད་པའི། །རྣམ་སྨིན་ཉམས་སུ་མྱོང་རྣམས་སྨོས་ཅི་འཚལ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

這是完整的直譯： 第二、解釋壽量： 如是八種痛苦的 壽量是以拘薩羅的斗, 裝滿二十斗的芝麻倉, 每百年取一粒芝麻耗盡, 起皰地獄壽量,其餘二十倍。 《念住經》中說："譬如以拘薩羅城的斗量度,裝滿二十斗容量的倉庫,密密麻麻裝滿芝麻,從起皰地獄每百年取出一粒芝麻,直到取盡為止,此時起皰地獄眾生的壽命才盡。其他地獄則更是此壽量的二十倍,需忍受巨大痛苦。" 與此相符,《俱舍論》中也說： "從芝麻倉中每百年, 取出一粒直至盡, 為起皰地獄壽量, 其他地獄二十倍。" 第三、勸誡努力尋求解脫之法： 如是思維熱與冷的無量痛苦, "有情為超越地獄世間, 當生起精進之力。" 如此勸誡。《致友書》中說： "惡人僅在呼吸間斷的 短暫時間裡所造作的, 聽聞地獄無量痛苦后, 若不千次恐懼即為金剛性。 見到地獄畫像、聽聞、 憶念、閱讀、塑造形象, 尚且生起恐懼,何況 親身經歷難忍果報?" 以此方式勸誡。

། «ཡི་དགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་ལ་གསུམ་གྱི། དང་པོ་དབྱིངས་ན་གནས་པ་ནི།« ད་ནི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྟན་པ། ཡི་དགས་དབྱིངས་མཁར་རྒྱུ་བས་དབྱིངས་གནས་པ། ལུས་ཆེ་རྐང་ལག་ཕྲ་ཞིང་ལྟོ་བ་ཡང༌། །མགྲིན་པ་ཕྲ་ཞིང་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་ཁ། །ཟས་སྐོམ་མི་རྙེད་བཀྲེས་སྐོམ་འབར་བས་གདུངས། །སྨན་ཤིང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་མཐོང་བས་བསྐམས། །ཕྱི་རོལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་ངན་སྐྱུགས་ཟ། །ཟས་སྐོམ་མཐོང་ཡང་བསྲུང་བར་སྣང་བ་་དང༌། །ནང་གི་སྒྲིབ་པས་ལྟོ་བར་མེ་འབར་ཞིང༌། ཁ་ནས་མེ་ལྕེ་དུད་པར་བཅས་པ་འཐུལ། །སྤྱི་མཐུན་སྒྲིབ་པས་དབུལ་ཕོངས་འཇིགས་སྔངས་འཚེ། །ཉམ་ངའི་གནས་སུ་མགོན་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཉེན། །དེའང་དབྱིངས་ན་གནས་པ་ལས། ཕྱིའི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བས་གང་འདོད་པ་མི་ཐོབ་ཅིང༌། ལུས་ངན་ལ་ངན་སྐྱུགས་ཟ་ཞིང་ཟས་སྐོམ་མཐོང་ནའང་བསྲུང་བར་སྣང་བའམ། དྲུང་དུ་ཕྱིན་མ་ཐག་བསྐམས་པ་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ནི་དེའི་སྟེང་དུའང་ལྟོ་ནས་མེ་འབར་ཞིང་དུ་བ་འཐུལ་བ་དང༌། སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ནི་དེ་དག་གི་སྟེང་དུའང་སྤྱིར་ཁྱབ་པར་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དབུལ་བ་དང༌། ཕོངས་པ་དང༌། བཀྲེས་པ་དང༌། སྐོམ་པ་དང༌། གཟུགས་མི་སྡུག་པ་དང༌། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང༌། རྟག་ཏུ་གཞན་གྱིས་འཚེ་བས་འཇིགས་པ་དང༌། སྐྱབས་་དང་མགོན་མེད་པའོ། །དེ་སྐད་དུ། སློབ་སྤྲེང་ལས། མི་བཟད་སྐོམ་པས་རྒྱང་ནས་ཆུ་ཀླུང་དྲི་མེད་པ། །མཐོང་ནས་བཏུང་བར་འདོད་དེ་སོང་ན་་དེ་ཉིད་ཀྱང༌། །སྐྲ་ཤད་ཉ་ལྕིབས་ཚོགས་དང་རྣག་སུངས་འདྲེས་པ་» «དང༌། །འདམ་རྫབ་ཁྲག་དང་ཕྱི་སས་གང་བའི་ཆུར་འགྱུར་རོ།

這是完整的直譯： 解釋餓鬼的痛苦分三部分。首先是住于虛空中的： 現在講述餓鬼的痛苦。餓鬼遊蕩虛空中稱為虛空住。 身體巨大四肢細小腹部卻 喉嚨細小嘴如針眼大小。 找不到飲食飢渴燃燒折磨。 見到藥樹花朵等即枯萎。 外界不悅之物食用嘔吐物。 見到飲食卻顯現有人守護， 內障使腹中火燃燒， 口中噴出帶煙火舌。 共業遮障貧困恐懼危害， 無助處境痛苦逼迫。 其中，虛空中居住的餓鬼中，有外障者因外界不悅意而得不到所欲，身體醜陋食用嘔吐物，即使見到飲食也顯現有人守護，或剛靠近就枯萎等而受苦。有內障者除此之外還腹中燃火冒煙。有共業障者則在這些之上還有普遍存在的痛苦：貧窮、匱乏、飢渴、形貌醜陋、感官不全、常被他人危害而恐懼、無依無靠。 如《致弟子書》中所言： "難忍口渴遠見清凈河流， 欲飲前往時卻變成 頭髮、魚鱗、膿血混合物， 泥漿、血液和糞便充滿之水。"

།དུས་རླབས་རླུང་ལངས་ཆུ་མཐོར་རི་རྩ་བསིལ་གྱུར་ཅིང༌། །ཙནྡན་ལྗོན་པ་སྔོ་འཁྲུངས་མ་ལ་་ཡར་སོང་ན། །དེ་ཡང་འདི་ལ་ནགས་སྲེག་མེ་ལྕེ་རྣོས་འཁྲིགས་ཤིང༌། །མགལ་དུམ་འགྱེལ་བ་མང་པོས་རད་རོད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཆུ་གཏེར་རླབས་་འཇིགས་འཕང་མཐོ་གྱེས་པ་ལས་བྱུང་བའི། །དབུ་བ་བཙེར་བ་ལྷག་གེར་་འདུག་པར་སོང་ན་» «ཡང༌། །དེ་ཡང་འདི་ལ་བྱེ་ཚན་ཁུག་རྣ་དམར་རྩུབ་པའི། །རླུང་དམར་འཇེབས་པར་འཚུབ་པའི་མྱ་ངམ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འདི་ནི་དེར་གནས་ཆར་སྤྲིན་ལྡང་བར་འདོད་ན་ཡང༌། །སྤྲིན་ལས་ལྕགས་མདའི་ཆར་པ་་དུད་འཐུལ་མདག་མེར་» «བཅས། །ཚ་ཚ་རྡོ་རྗེའི་ཕ་བོང་རྣམ་འཕྲོ་གསེར་མདོག་ལྟའི། །གློག་འཕྲེང་དམར་སེར་འགྱུ་བ་ལུས་ལ་ཆར་དུ་འབབ། །ཅེས་སོ། ། «གཉིས་པ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་ནི། ཕྲན་ཚེགས་པ་ནི།« མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་་ཡི་དགས་འདྲེ་རྣམས་» «དང༌། །གནོད་སྤྱིན་སྲིན་པོ་བཙན་དང་རྒྱལ་པོ་སོགས། །ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོགས་མེད་ཀུན་དུ་རྒྱུ། །གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། །ནད་གཏོང་མདངས་འཕྲོ་ཚེ་ལ་བར་དུ་གཅོད། །ཚེ་ཚད་མི་ཡི་ཟླ་བར་ཉིན་ཞག་» «གཅིག །རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་མི་ལོ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང༌། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

這是完整的直譯： 波浪風起水漲山腳變涼， 檀香樹綠茂前往馬拉雅山時， 對他們而言變成森林大火猛烈燃燒， 許多火炭掉落成為荒蕪之地。 海洋波濤洶涌高漲分開而生， 泡沫堆積高聳前往時， 對他們而言變成紅色粗糙的 熱沙旋風吹襲的荒漠。 此處居住者希望烏雲升起時， 雲中降下鐵箭雨伴隨煙霧火星， 熱辣辣的金剛石塊閃耀如金色， 紅黃閃電交織如雨降落身上。 第二、空中游蕩的： 零星的餓鬼、鬼魂等， 以及夜叉、羅剎、山神、國王等， 以業力神通無礙遊蕩各處， 造作各種危害： 降下疾病、奪取光彩、截斷壽命。 壽量以人間一月為一日， 自壽五百歲，相當人間一萬五千年， 在閻羅世界中受苦。

།འདི་དག་ཀྱང་ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་བསྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། ཡུལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང༌། འཚེ་བ་དང༌། ཉམ་ང་བ་དང༌། བཀྲེས་སྐོམ་དང༌། གང་དུ་སྙིང་ཉེ་ནས་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཏུའང་སྔོན་འཆི་ཀའི་གནད་གཅོད་ཀྱི་ནད་་དེ་ཕ་རོལ་ལ་འགོ་བ་དང༌། རང་ཡང་གཏན་དུ་དེས་གདུང་བས་ནད་པ་དེ་ལ་སྲོག་དང༌། ཚེ་དང་མདངས་འཕྲོག་པས་ཕ་རོལ་འབའ་ཞིག་ལ་གནོད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཅིང༌། འཕྲལ་དུ་མི་བདེ་བ་བསྐྱེ་བ་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོང་ཡང་ལམ་འཕྲང་དུ་བསྲུང་བར་སྣང་བ་དང༌། རང་མཚན་གྱི་ལུས་སྒོ་ལྟ་བུ་དང༌། སག་ལྟ་བུ་དང༌། མགལ་དུམ་ལྟ་བུ་དང༌། ཁྱི་དང་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་སྔོན་གྱི་དགེ་བ་ཕྲ་མོས་ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཀྱང༌། སྡུག་བསྔལ་གཞན་མང་པོས་གདུང་ཞིང་ཕལ་ཆེར་ནི་དུས་ཚིགས་ལོག་པ་དང༌། གཞན་ལ་བདེ་བའང་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཚ་བས་ཉེན་ལ་བུ་ཡུག་ཀྱང་ནི་ཚར་འགྱུར་ལ། །ལྷག་པས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་མེ་ཡང་གྲང་ཕྱེད་དེ། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ལས་ཡོངས་སྨིན་པས་རྣམ་རྨོངས་པ། །» «འདི་ལ་སྣ་ཚོགས་་འདི་ཀུན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང༌། ཁབ་མིག་ཙམ་གྱི་ཁ་ལ་དཔག་ཚད་མང་འཇིགས་པའི། །ལྟོ་ཆེན་ཉམ་ཐག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་འཐུངས་» «ཀྱང༌། །མགུལ་ཕུགས་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བར། ཁ་ཡི་དུགས་ཀྱིས་ཆུ་ཡི་ཐིགས་པའང་བསྐམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཡི་དགས་ན་ཡང་འདོད་པས་ཕོངས་པ་ཡིས། །བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆགས་མི་བཟོད་པ། །བཀྲེས་སྐོམ་གྲང་དྲོ་ངལ་དང་འཇིགས་པ་ཡིས། །བསྐྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བསྟེན་འཚལ་ལོ། ཁ་ཅིག་ཁ་ནི་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་ལ། །ལྟོ་བ་རི་ཡི་གཏོས་ཙམ་བཀྲེས་པས་ཉེན། །མི་གཙང་གྱི་ནར་བོར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང༌། ། འཚལ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་མ་ལགས་སོ།

這是完整的直譯： 這些也被餓鬼道所攝，因此有無量苦：環境不悅意、受到危害、恐懼、飢渴，即使親近所愛之處也會傳播臨終時的致命疾病給他人，自己也永遠被此折磨，從病人那裡奪取生命、壽命和光彩，只對他人造成危害，立即引起不適。即使以神通前往，路上也顯現有人守護。自身形象有如門、豹子、火炭，或狗、鳥等各種形態。有些因過去微小善業而有受用，但仍被其他眾多痛苦折磨。大多數遇到季節顛倒，他人的快樂對他們而言是痛苦等無量苦。 如同經中所說： "受熱折磨時寒風也成熾熱， 極度疲憊時火也變成寒冷， 因極難忍的業力成熟而迷惑， 對他們而言一切顯現顛倒。 針眼大小的嘴，巨大可怕的 肚子，雖喝下大海之水， 也無法到達寬闊的喉嚨， 口中熱氣使水滴也乾涸。" 《致友書》中說： "餓鬼界中因匱乏慾望， 所生痛苦連續難以忍受， 飢渴、寒熱、疲勞和恐懼， 所生極難忍受的苦難。 有些口如針眼大小， 腹如山丘大小被飢餓折磨， 即使是少量被丟棄的不凈物， 也沒有能力獲得。"

ཁ་ཅིག་པགས་རུས་ལུས་ཤིང་གཅེར་བུ་སྟེ། །ཏ་ལ་ཡ་ཏོག་བསྐམས་པ་ལྟ་བུ་ལགས། ཁ་ཅིག་མཚན་ཞིང་ཁ་ནས་འབར་བ་སྟེ། །ཟས་སུ་འབར་བའི་ཁར་བབས་བྱེ་མ་འཚལ། །དམངས་རིས་འགས་ནི་རྣག་དང་ཕྱི་ས་དང༌། ཁྲག་སོགས་མི་གཙང་བ་ཡང་མི་རྙེད་དེ། །ཕན་ཚུན་གདོང་དུ་འཚོག་ཅིང་མགྲིན་པ་ནས། །ལྦ་བ་བྱུང་བ་སྨིན་པའི་རྣག་འཚལ་» «ལོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ལ་སོ་གའི་དུས་སུ་ནི། །ཟླ་བའང་ཚ་ལ་དགུན་ནི་ཉི་མའང་གྲང༌། །ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་མེད་འགྱུར་དེ་དག་གིས། །བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀླུང་ཡང་བསྐམས་པར་འགྱུར། །བར་ཆད་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་བསྟེན་གྱུར་པ། །» «ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་ཞགས་པ་ནི། །སྲ་བས་བཅིངས་པའི་ལུས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལོ། །ལྔ་སྟོང་དག་དང་ཁྲིར་ཡང་འཆི་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཡི་དགས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ནི་མི་ལོ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་དུ་གསུངས་སོ། ། «གསུམ་པ་སྲིད་པར་མ་ཆགས་པར་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བ་ནི།« སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟའི་རང་བཞིན་སྐྱོ་བའི་ཚུལ་མཐོང་ནས། །དོན་མཐུན་སྐྱེ་བོས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །སྲིད་པར་དགའ་བའི་བློ་གྲོས་རྒྱང་བསྲིངས་ཏེ། །ངེས་པར་ཞི་བ་དམ་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་བོ། །ཞེས་ལེགས་པར་གདམས་པ་ཡིན་ནོ།

這是完整的直譯： 有些皮包骨頭裸體， 如同乾枯的多羅樹葉。 有些夜晚口中燃燒， 以燃燒的熱沙為食。 低賤種姓的連膿、糞便、 血等不凈物也無法獲得， 互相抓撓臉龐，從喉嚨 長出膿包，吃成熟的膿。 對餓鬼們而言，夏季 月亮也炎熱，冬季太陽也寒冷， 樹木變得沒有果實，他們 僅僅看一眼河流就會乾涸。 無間斷地遭受痛苦， 被惡業的堅固繩索 緊緊束縛的一些眾生， 五千年乃至萬年也不會死亡。 據說，以人間一個月算作餓鬼一天，餓鬼自身的五百年相當於人間一萬五千年。 第三、勸誡不執著輪迴而修法： 見到如此無量苦難的本質后， 有智慧的人爲了解脫， 應遠離貪戀輪迴的想法， 決定修習殊勝寂靜之法。 這是很好的教誨。

། « དུད་འགྲོ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚུལ་ནི། «ད་ནི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལའང་བདེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ། དུད་འགྲོ་དབྱིངས་གནས་ཆུ་གཏེར་བཞི་་ཡི་ཁྱོན། ། གཅིག་གིས་གཅིག་ཟ་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད། །གླིང་བར་མུན་ནག་རྒྱ་མཚོར་གནས་པ་ཡང༌། །ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་གཅིག་ཟའི་འཚེ་བས་འཇིགས། ཁ་འཐོར་མི་ཡུལ་བྱ་དང་རི་དགས་སོགས། །རྔོན་པས་གཙེ་ཞིང་རང་རང་གནོད་པས་ཉེན། །རྟ་གླང་རྔ་མོ་ར་དང་བོང་བུ་སོགས། །བཀོལ་སྤྱད་རྡེག་འཚོག་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ཡས་ཤིང༌། །ཤ་དང་པགས་པ་རུས་པའི་ཕྱིར་འཆི་བས། །རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ཕ་མཐའ་མི་མངོན་ཞིང༌། །ཀླུ་རྣམས་ཉིན་མཚན་ཕྱེད་མའི་བདེ་སྡུག་དང༌། །སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་འགྱུར་བའི་བདེ་སྡུག་དང༌། ཁ་ཅིག་གནས་སུ་བྱེ་ཚན་ཆར་འབབ་ལ། །ལ་ལ་གཅིག་པུར་གྲོགས་བྲལ་ཕོངས་པས་ཉེན། །ཕལ་ཆེར་རྨོངས་དང་མཁའ་ལྡིང་འཇིགས་ལ་སོགས། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ལྡན། །ཚེ་ཡང་མ་ངེས་ཁ་ཅིག་ཉིན་རེ་ལ། །འཇོག་པོ་ལ་སོགས་བསྐལ་བར་གནས་པའང་གསུངས། །དེ་ལ་དབྱིངས་ན་གནས་པའི་དུད་འགྲོ་ནི་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གླིང་བཞིའི་བར་གྱི་ཐང་ན་གནས་པའི་ནང་ན་ཉ་དང་དུང་དང་ཆུ་སྲིན་ལ་སོགས་པ་གོ་མཚམས་མེད་པར་གང་བ་ཆང་དར་མའི་སྦང་མ་ཙམ་ཞིག་ལྕིག་ལྕིག་ཡོད་དོ། །ཆེ་བས་ཆུང་བ་ཟ་ཞིང༌། ཆུང་བས་ཀྱང་ཆེ་བ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། གླིང་འདིའི་ལྕགས་རི་ཕར་འདས་གཞན་གྱི་ཚུར་འདས་པ་ཞིབ་མ་བསྒྲིགས་པའི་ཕྱི་མཐའ་ལྟ་བུའི་བར་ནི་གླིང་བར་གྱི་མུན་པ་སྟེ། ཉི་ཟླའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཆུ་ནང་ནའང་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟ་བ་དང༌། བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ།

這是完整的直譯： 關於畜生的解釋分兩部分。第一、苦難的情況： 現在說明畜生也沒有快樂： 畜生遍佈四大海洋領域， 互相吞食，苦難無量。 生活在大陸間黑暗海洋中的， 也懼怕寒熱飢渴和互相吞食的傷害。 散居人間的鳥獸等， 被獵人傷害，各自遭受危險。 馬、牛、駱駝、山羊、驢等， 被役使、毆打，苦難無盡， 爲了肉、皮、骨而被殺， 本性苦難看不到盡頭。 龍族晝夜交替的苦樂， 早晚變化的苦樂， 有些住處降下熱沙雨， 有些孤獨無伴陷入貧困。 大多愚昧，恐懼金翅鳥等， 具有各種各樣的苦難。 壽命也不定，有些一天一生， 也說有如持國天王等住世一劫。 其中，生活在領域中的畜生是指外部大海中，四大洲之間的平地上居住的魚、貝、鱷魚等，密密麻麻地擠滿，如同發酵的酸奶中的小蟲一樣多。大的吃小的，小的也吃大的等。從這個大陸的鐵圍山越過去，到另一個大陸的鐵圍山這邊，如同沒有排列好的細粉末的外緣那樣的中間地帶是大陸間的黑暗處，因為沒有日月光明。在那裡的水中也是互相吞食，有無量的飢渴等苦難。

ཁ་འཐོར་བ་ནི་མིའི་ཡུལ་ན་ཡོད་པའི་རི་དང༌། ཐང་དང༌། ཆུ་དང༌། བྲག་དང༌། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་འབུ་སྦྲང་དང༌། བྱ་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་དག་རང་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནད་དང་འཚེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང༌། ཁྱད་པར་དུ་རྔོན་པ་དང༌། ཉ་བ་དང༌། བྱ་གཤོར་བ་དག་གིས་འཚེ་བ་དང༌། ཁ་ཅིག་ཤ་དང༌། པགས་པ་དང༌། རུས་པའི་ཕྱིར་་འཆི་བ་དང༌། བཀོལ་བ་དང༌། སྤྱད་པའི་མཐར་གསོད་པ་དང༌། བརྡེག་པ་དང༌། ཁྲག་གཟགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀླུའི་ཡུལ་ནའང༌། ཉིན་མཚན་ནམ་སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་གང་རུང་བ་དེ་ཡང༌། གང་རུང་དུ་ཚ་གྲང་དང་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་རྩེན་པ་དང༌། ཁ་ཅིག་གི་གནས་སུ་བྱེ་ཚན་གྱི་ཆར་འབབ་པ་དང༌། ཁ་ཅིག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤངས་ཏེ་ཁྱུར་མི་ཚུད་པས་གཅིག་པུ་གྲོགས་མེད་པ་་དང༌། སྤྱི་མཐུན་དུ་རྨོངས་པ་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་འཇིགས་པ་དང༌། རིག་སྔགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང༌། འཚེ་བའི་རྣམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཚེ་ཡང་མ་ངེས་ཏེ་ཁ་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དང༌། ཉིན་གཅིག་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་འཇོག་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཐུབ་པའང་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། འཇོག་པོ་བསྐལ་པའོ་ཞེས་དང༌། རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཁོ་བོ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་གནས་འདིར་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གནས་པ་ལགས་ན་ཞེས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ན་ཡང་གསོད་པ་དང༌། །བཅིང་དང་བརྡེག་སོགས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པ། །ཞི་འགྱུར་དགེ་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ནི། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ། ཁ་ཅིག་མུ་ཏིག་བལ་དང་རུས་པ་ཁྲག །ཤ་དང་པགས་པའི་ཆེད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །དབང་མེད་གཞན་དག་རྡོག་པ་ལག་པ་དང༌། །ལྕག་དང་ལྕགས་ཀྱུ་ལ་སོགས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 散居的是指生活在人間的山、平原、水、巖石、空中等處的生物，如蟲蚊、鳥獸等。這些各自有寒熱飢渴的苦難，互相吞食等，疾病和傷害無量。特別是被獵人、漁夫、捕鳥者傷害，有些爲了肉、皮、骨而被殺，被役使后殺死，被毆打、放血等無盡的苦難。 在龍族的領域中，無論是白天黑夜還是早晚，都遭受各自的寒熱、飢渴等諸多痛苦的折磨。有些住處降下熱沙雨，有些被所有人拋棄而孤立無援。普遍都愚昧，恐懼金翅鳥，恐懼咒術，有無量種傷害。 壽命也不定，有些只有片刻或一天等，而龍王如持國天王等能活一中劫。如《俱舍論》說："持國天王一劫"，《海龍王所問經》中說："我在此海中住一中劫"。 如《致友書》中說： "在畜生道中也有殺戮、 捆綁、毆打等各種苦難。 遠離善行寂靜的眾生， 互相吞食極其難忍。 有些為珍珠、羊毛、骨、血、 肉和皮而喪生。 其他無力者被腳踢、手打、 鞭抽、鐵鉤等役使。"

།ཞེས་སོ།» «། «གཉིས་པ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ནི།« ཚུལ་འདི་དག་བསམས་ནས་བྱོས་སོང་འཇིག་རྟེན་ལས། །ཐར་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ལམ་བཟང་སྲོལ་བཏོད་ལ། །ཉིན་མཚན་བརྩོན་པས་དགེ་ལ་གཞོལ་བར་མཛོད། །ཅེས་འདོམས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པའི་ཆོས་ལས་བྱོལ་ནས་སོང་བ་དུད་འགྲོའི་ནང་ནས་་ཐར་བར་འདོད་པ་དག་གིས་གནས་སྐབས་ལྷ་དང་མིའི་ལམ་པོ་ཆེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ལ་བརྩོན་ཞིང༌། མཐར་ཐུག་ཐར་པ་དམ་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ས་དང་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། ། «མིའི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་ལ་བཅུ་ལས། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་ཀྱིས་གདུང་ཚུལ་ནི།« ད་ནི་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི། མི་རྣམས་ལ་ཡང་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་དེ། །མྱ་ངན་ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུག་ལ་སོགས། །གཅིག་མ་སངས་པར་གཅིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །» «ཟས་སོགས་དུག་འདྲེས་ཟོས་པས་འགྱུར་བ་དང༌། །ཟས་གོས་སྤྱོད་ལམ་ཉེས་པས་ནད་སོགས་སུ། །ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་འདུ་བྱེད་མཚོན་པ་སྟེ། ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དག་དང་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་མི་སྡུག་འཕྲད་པ་དང༌། །སྡུག་བྲལ་འདོད་པས་ཕོངས་དང་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་དེ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། རྩ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཉིད་གསུམ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། དགྲ་མི་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་པ་དང༌། གཉེན་ཡིད་དུ་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། འདོད་པ་ཐོག་ཏུ་མ་འབབས་པས་ཕོངས་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་གཏན་དུ་འཛིན་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བརྩེགས་མར་བྱུང་བ་སྟེ་ཕ་ཤི་བའི་ཐོག་ཏུ་མ་ཡང་ཤི་བ་ལྟ་» «བུའོ།

這是完整的直譯： 如是說。第二，勸勉精進於法： 思考這些道理后，應從世間逃離。爲了成就利樂，希求解脫者們，應開創通往高處和決定善的善道，晝夜精進地沉浸於善法中。 如此勸誡。因為從善法等良善之法逃離而去的人,從畜生道中欲求解脫者,應當精進于暫時的天人大道,即與福德相應的十善業道、四禪八定等;究竟解脫的殊勝大道,即福德智慧二資糧、空性與大悲為心要的六波羅蜜多等修習地道。這是勸誡精進的意思。 人的痛苦分十種說明。首先,八種痛苦的折磨方式是: 即便獲得了善趣的人們,也沒有安樂的機會。憂愁、不悅、煩惱等,一種未消除另一種又生起痛苦。 食物等摻雜毒藥而食用所致的變化,以及因飲食衣著行為不當而生病等,預示未來的痛苦,即行苦。苦苦、壞苦、行苦三種,以及生、老、病、死、怨憎會、愛別離、求不得、近取五蘊,以這八種無量痛苦。 如何理解呢?苦苦、壞苦、行苦,這是三種根本大苦。生、老、病、死、怨憎會、愛別離、求不得、近取五蘊,這八種是環繞的方式而苦。其中,第一種苦苦是疊加而生的,比如父親死後母親又死這樣的情況。

།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ད་ལྟ་བདེ་བ་ལྟར་ཡོད་འཕྲོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། བག་མ་བླངས་པའི་སར་ཁང་པ་རྡིབ་པ་དང༌། དུག་དང་འདྲེས་པའི་ཟས་ཟོས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དུག་ཟོས་པ་དང༌། ཟས་གོས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཉེས་པས་ཕྱིས་ནད་འདུ་བྱེད་པའམ། དབང་པོ་ཆེ་ལ་གནོད་པ་བསྐྱལ་བས་ཕྱིས་གནོད་ལན་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ཕུང་པོ། ། སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་འདུ་བྱེད་དང༌། །འགྱུར་བ་ཉིད་གསུམ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས། །མི་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་སོ། ། «གཉིས་པ་སྐྱེ་བའི་དུཿཁ་ནི།« སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། སྔོན་རོལ་བའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བར་དོ་ན་འཁྱམ་པའི་དྲི་ཟ་ཉེ་བར་འཇུག་པ་མའི་མངལ་གནས་འཛིན་པ་ན། མ་རིག་རྣམ་ཤེས་རླུང་སེམས་ཐིག་ལེར་འདུས། །མེར་ནུར་ལྟར་མཁྲང་གོར་ཉ་རུས་སྦལ་འདྲ། །རིམ་བཞིན་བདུན་ཕྲག་བདུན་དུ་ཆགས་པའི་ལུས། །མ་ཡིས་ངལ་དུབ་བཀྲེས་སྐོམ་ཚ་གྲང་སོགས། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ལའང་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད། །མུན་ནག་དོག་ཅིང་ཉམ་ང་དྲི་མི་ཞིམ། །འཁུམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་བརྣག་དགོས་སོ། །བདུན་ཕྲག་བདུན་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་བར། །» «དབང་པོ་ཡན་ལག་པ་སྤུ་ལ་སོགས་འགྲུབ། །བདུན་ཕྲག་་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་བར་སྙེད་དུ། །ལུས་ཟུངས་བརྟས་དང་ཆེར་བསྐྱེད་གཡོ་བར་བྱེད། །དེ་ནས་རུས་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་བཅིང་བའི་བར། །ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་མགོ་མཇུག་ལྡོག་པར་» «བཙའ། །» «འཆི་བས་ཉེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསྡུས་འཇོམས་འདྲ། །བཙས་ནས་རེག་པས་པགས་པ་བཤུས་པ་བཞིན། ཁྲུས་བྱས་ཤ་བུར་སྤུ་གྲིས་རེག་དང་མཚུངས། །ཕ་དང་མའི་འདུ་འཕྲོད་ལས་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་འདྲེས་པའི་སྦུབས་སུ་རྣམ་ཤེས་ཞུགས་ཏེ། ཞག་བདུན་ཕྲག་དང་པོར་མེར་མེར་གྱུ་གྱུ་པ་དངུལ་ཆུའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པར་ནུར་ནུར་པོ་ངར་སྣབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པར་ལྟར་ལྟར་པོ་མཐེབ་མཛུབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པར་མཁྲང་གྱུར་སྒོ་ངའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པར་གོར་གོར་པོ་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟ་བུའོ། །དྲུག་པར་ཁྱབ་་འཇུག་ཉའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ།

這是完整的直譯： 壞苦是目前似乎存在快樂時突然遭受痛苦，比如在迎娶新娘時房屋倒塌，或吃了摻毒的食物。行苦是吃了毒藥，或因飲食衣著行為不當而後來引發疾病，或對大人物造成傷害而後來遭受報復等。如《律經》所說："輪迴苦蘊，以苦苦、行苦、壞苦三種，以及八種苦，人們極其痛苦。" 第二，生苦： 生苦主要在前期，如此：中陰遊蕩的食香鬼入胎時，無明、識、風心、精滴聚合。如水泡、稠厚、肉團、魚、龜形，依次七週形成身體。母親稍有勞累、飢渴、冷熱等，便會感受無量痛苦。黑暗、狹窄、恐怖、臭穢，蜷縮的痛苦難以忍受。 從第七週到第二十六週，形成諸根、肢體、毛髮等。到第三十六週左右，身體組織增強、長大、開始活動。然後直到骨骼結構形成之前，業風使頭尾顛倒而出生。 如同被死亡威脅的痛苦集中壓迫。出生后觸碰如同剝皮，洗澡如同用刀割肉。 父母交合時，白紅明點混合的空間中識入住。第一個七天是mer mer po，如水銀狀。第二週是nur nur po，如鼻涕狀。第三週是ltar ltar po，如拇指狀。第四周是mkhrang gyur，如雞蛋狀。第五週是gor gor po，如蓮花瓣狀。第六週是遍入魚的形狀。

།བདུན་པར་རུས་སྦལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་མགོ་དང་རྐང་ལག་ཅུང་ཟད་དོད་པས་སྦལ་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་གི་བར་དུ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང༌། སོར་མོ་དང༌། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང༌། བ་སྤུ་དང༌། སྐྲ་དང༌། ནང་གི་དོན་སྙིང་དང༌། རྩ་དང༌། རླུང་དང༌། ཁམས་དངས་མ་དང༌། ཁྲག་དང༌། ཆུ་སེར་དང༌། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་གསལ་བར་འགྲུབ་ཅིང༌། དེ་ནས་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་བར་དུ་ལུས་ཟུངས་བརྟས་པར་བྱེད་དེ། མས་ཟས་ཟོས་པའི་དངས་མ་དང༌། སྐོམ་གྱི་དངས་མས་བུའི་བཟའ་བཏུང་གི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། སྐབས་སུ་གཡོ་བ་དང་འཕར་བས་མ་ཡང་ལུས་མི་བདེ་འོ། །དེའི་བར་རྣམས་སུ་ནི་བུ་ལ་མུན་ནག་གི་ནང་ན་གནས་པ་དང༌། དོག་ཅིང་སྐྱུག་བྲོ་བའི་སྣང་བ་དང༌། འཁུམས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། མ་འགྲང་པ་དང་ངོམས་དྲགས་ན་རི་དང་རྒྱ་མཚོས་མནན་པ་སྙམ་པ་དང༌། ངལ་དུབ་དང་བསྒུལ་བསྐྱོད་དྲག་ཏུ་བྱས་ན་གཡང་ལ་བསྐྱུར་བ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ༌། །དེའང་ཁྱེའུ་རྣམས་ནི་མའི་གློ་གཡས་ནས་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་ལག་པའི་ཐལ་མོ་གཉིས་ཀྱིས་གདོང་བཀབ་ནས་གནས་ལ། བུ་མོ་ནི་གཡོན་ནས་ཕྱིར་བལྟ་བས་གནས་སོ། །དེ་ནས་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་མགོ་མཇུག་ལྡོག་སྟེ་རུས་པའི་་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་བར་དུ་བཙིར་ནས་བཙའ་བ་ནི་བསྡུས་འཇོམས་ཀྱི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཙམ་མོ། །དེ་ནས་རེག་མ་ཐག་པགས་པ་བཤུས་པ་ལྟ་བུ་་དང༌། ཁྲུས་བྱས་དུས་ཤ་བུར་སྤུ་གྲིས་གཅོད་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། རྒྱས་པར་ནི་དགའ་བོ་མངལ་འཇུག་གི་མདོར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་དག་སློབ་སྤྲིང་དུ་ལས། ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་དྲི་ང་མི་གཙང་བརྩེར་བས་འགགས། །རབ་ཏུ་དོག་པའི་མུན་ནག་ཐིབས་པོར་འདུག་པ་ཡི། །» «མངལ་གནས་དམྱལ་བ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་དེ་ཞུགས་ནས། །ལུས་ཡོངས་བསྐུམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་རྣག་དགོས་སོ།

這是完整的直譯： 第七週如龜形，例如頭和四肢略微形成，呈現出青蛙的形狀。然後到第二十六週期間，身體的肢體、手指、眼等感官及其所依、汗毛、頭髮、內臟心臟、脈、風、精華、血、淋巴、男女生殖器等處所都清晰形成。之後到第三十六週期間，身體組織增強。母親所食用的精華和所飲用的精華成為胎兒的飲食。有時胎兒移動和跳動，母親也會感到身體不適。 在這期間，胎兒處於黑暗中，感受狹窄噁心的景象，蜷縮痛苦。飢餓時或過飽時，感覺如被山和海壓迫。疲勞和劇烈移動時，感覺如被拋入懸崖般痛苦。男孩在母親右側，面朝內，雙手掌遮面而住。女孩在左側，面朝外而住。 然後業風使頭尾顛倒，擠壓到骨骼結構間出生，這種痛苦堪比集中地獄之苦。出生后一觸碰就如同剝皮，洗澡時如同用刀割肉，痛苦難以估量。詳細內容可參見《入胎經》。 這些情況在《致弟子書》中說： 極難忍受的臭穢不凈堆積阻塞， 極其狹窄的濃重黑暗中停留， 進入如同地獄般的子宮中， 全身蜷縮必須忍受巨大痛苦。

།དེ་ནི་རིམ་གྱིས་ཏིལ་མར་བཙིར་སྤྱད་སྲ་བ་ཡིས། །བཙིར་བ་ལྟར་བྱས་དེ་ནས་ཇི་ཞིག་ལྟ་སྟེ་བཙས། །འོན་ཀྱང་མོད་ལ་དེ་སྲོག་མི་འདོར་གང་ཡིན་པ། །སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་མཐོ་བཙམས་མོད། །མི་གཙང་དེ་ནང་གནས་བཅས་འགྲོ་བའི་ལུས་དེ་ནི། །མངལ་གནས་རློན་པས་དཀྲིས་ཤིང་དྲི་ང་མི་བཟད་ལྡན། །གཟིར་བས་གནོད་པ་བདོ་སྟེ་རྨ་སྨིན་ཞིག་པ་ལྟར། །སྐྱུག་ལ་ཐུག་པ་བཞིན་་དུ་སྔོན་གྱི་དྲན་པས་སྤོང༌། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 它被逐漸壓榨，如同用堅硬的榨油機榨芝麻油， 然後以某種方式出生。 然而，瞬間不捨生命的原因， 是因為已經習慣了痛苦的體驗。 那個身體在不凈處安住而行， 被濕潤的胎膜包裹，具有難忍的臭味。 被擠壓而受損，如同成熟的膿瘡破裂， 如同要嘔吐一般，因前世的記憶而厭離。

། «གསུམ་པ་རྒས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« དེ་ནས་རིམ་གྱིས། རྒལ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་དཀའ་བ། །ལང་ཚོ་ཉམས་པས་ཀུན་གྱི་ཡིད་མི་འོང༌། །སྟོད་སྨད་མི་ཐེག་མཁར་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང༌། །ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཉམས་ཟས་ཀྱང་འཇུ་བར་དཀའ། །མཐུ་སྟོབས་ཉམས་པས་འགྲོ་འདུག་བསྒུལ་བསྐྱོད་དཀའ། །འདོད་སར་མི་ཕྱིན་ལྷུ་ཚིགས་རྣམ་པར་འགྱུར། །དབང་པོ་ཉམས་པས་མིག་འགྲིབས་གཟུགས་མི་» «མཐོང༌། །སྒྲ་སྐད་མི་ཐོས་དྲི་རོ་རེག་མི་ཚོར། །དྲན་པ་མི་གསལ་གཏི་མུག་གཉིད་དུ་བྱྀང༌། །ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པས་ཡོན་ཏན་ཆུང༌། །ཟས་སོགས་ཞིམ་པོའང་དེ་ལས་ལོག་པར་སྣང༌། །ཚེ་ཉམས་འཆི་བས་འཇིགས་དང་འདུ་ཤེས་འཁྲུག །བྱིས་བཞིན་བཟོད་སྟོབས་ཆུང་ལ་བསྲན་མི་བཟོད། ། སྣུམ་ཟ་དམར་མེ་ཇི་བཞིན་མྱུར་དུ་འགྲོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ལང་ཚོའང་ཡོལ་བས་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཉམས་ཏེ་ལྷུ་ཚིགས་འགྱུར་ཞིང༌། ཟས་མི་་འཇུ་བ་དང༌། དབང་པོ་འགྲིབས་པས་མིག་མི་གསལ། རྣ་བ་འོན། ལྕེ་ལྡིབ། དྲན་པ་མི་གསལ། སྔར་དགའ་བའི་ཡུལ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པའང་སྔར་ལྟར་ཡིད་དུ་མི་འོང༌། ལྕེའི་དབང་པོ་འགྲིབས་པས་གཞོན་དུས་ལྟ་བུའི་བཟའ་བཏུང་གི་རོ་མི་འབྱིན། ཤི་དོགས་ནས་འཚེར་ཞིང༌། བྱིས་པ་ལྟར་བཟོད་སྲན་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། དེ་ནས་དེ་ནི་འཆི་བདག་རྒ་བའི་ལག །གཞིལ་བའི་བཅོས་ཐབས་མེད་པས་བཟུང་ནས་ནི། །སྐྲ་དཀར་བདོ་བ་སོ་ཡི་ཚོགས་དག་གིས། །དགོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ནས་འཛིན་པར་བྱེད། །དེ་ནས་དེ་ཡི་ལྷུ་ཚིགས་རྣམ་འབྱེ་ཞིང༌། །བློ་ཡང་བསླད་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར། །ལུས་ཀྱང་དེངས་ལ་ཤིག་ཤིག་པོར་འགྱུར་ལ། །ངེས་པར་སྡིག་པ་འཕེལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཞུམ་ནས་ནི། །ཡུལ་ལ་ཆགས་ཀྱང་ནུས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར། །གནས་སྐབས་གང་དུ་འདི་འགྲོ་འགྱུར་བ་དེ། །གལ་ཏེ་དམྱལ་ན་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་» «འཇིགས། །» «ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第三，衰老的痛苦： 然後逐漸地： 衰老的痛苦極難忍受， 青春消逝使人人不喜， 上下身無力需拄枴杖， 體溫下降食物難消化。 力量衰退行走移動難， 不能如願到達，關節變形。 感官衰退眼昏不見色， 聽不清聲音嗅味觸不覺。 記憶不清愚癡昏沉睡， 對境受用減少功德小。 美味食物也變得不可口， 壽命衰減怕死認知亂。 如同嬰兒耐力小難忍， 如同油燈紅焰迅速逝。 青春已逝，身體力量衰退，關節變形，食物難以消化，感官衰退導致視力不清，耳聾，舌頭僵硬，記憶力衰退。以前喜歡的事物和食物等也不再令人愉悅。舌頭感官衰退，無法像年輕時那樣品嚐食物的味道。因為害怕死亡而恐懼，像嬰兒一樣缺乏耐心等，痛苦無量。 《致弟子書》中說： 然後它被死主衰老之手， 無法治癒地抓住， 白髮突出，牙齒 像在嘲笑般從頭頂抓住。 然後它的關節分離， 心智也被污染，行為衰退， 身體也變得顫抖不安， 必定只會增長罪業。 感官也逐漸衰退， 雖對境界貪著但能力衰退。 此時無論它將去往何處， 若是地獄則更加恐懼。

» «། «བཞི་པ་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« གཞན་ཡང༌། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་་དཀའ་བ། །ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྱུར་དང་ཡིད་མི་བདེ། །ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང༌། །སྲོག་དང་བྲལ་བར་དོགས་པས་མྱ་ངན་སྐྱེ། །སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་སྨྲེ་སྔགས་འབྱིན་པར་བྱེད། །ནད་ཀྱི་ཚོར་བས་ཉེན་པ་དེ་ཡི་ཚེ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་འཁྲུགས་པས་གང་ལའང་དགའ་བ་མི་སྐྱེ། འདུ་ཤེས་འཁྲུག་ཅིང་ཚིག་པ་ཟ། ཤི་བར་དོགས་པ་དང༌། རེས་འགའ་ཤི་ནའང་རུང་སྙམ་སྟེ་ལྕེབ་སྙིང་འདོད་པའམ། ལྕེབ་པ་ལ་ཐུག་པས་ཉེན་པའི་ཚོར་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་འགྲན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལས་བརྒྱ་པའི་སྟོད་འགྲེལ་དུ། ན་བས་གདུངས་པའི་ལུས་ཅན་ནི། །དམྱལ་བའི་ཚོར་བ་དེ་འདྲ་སྟེ། །དེ་སྙེད་ཕྱི་ཕྱིར་ལྡང་གྱུར་པ། །སྲེད་ཅན་སྲིད་པའི་ཟུག་རྔུ་» «འདྲ། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第四，疾病的痛苦： 此外， 疾病的痛苦極難忍受， 身體本性改變且心不悅， 對境受用不再令人愉悅， 擔心失去生命而生憂愁。 痛苦難忍發出哀嘆聲， 當被疾病的感受威脅時， 其心煩亂對任何事都不生歡喜。認知混亂且易怒，擔心死亡，有時甚至想"死了也好"而想自殺，或瀕臨自殺的感受如同與地獄相比。 《百業經》上注中說： 被疾病折磨的身體， 如同地獄的感受， 一次又一次地升起， 如同有愛者輪迴的刺。

། «ལྔ་པ་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« ཚེ་ཟད་པའམ། མ་ཟད་ཀྱང་རུང་སྟེ་བར་མ་དོར། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡང༌། །ཟས་གོས་གཏམ་དང་མལ་གྱི་ཐ་མར་ཉལ། །སྲོག་ལུས་འཁོར་གཡོག་གཉེན་འདུན་ལོངས་སྤྱོད་འདོར། ། གཅིག་པུ་ས་ཚུགས་མེད་པར་འགྲོ་བས་་འཇིགས། །དེའང་ཐ་མའི་མལ་དུ་ཉལ། གནས་དང༌། གཏམ་དང༌། ཟས་དང༌། གོས་དང༌། ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་ཐུག །འཁོར་འདབ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འདོར། ཇི་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་འཁྱེར་དབང་མེད་པར་གཅིག་པུར་རྒྱུས་མེད་པར་འགྲོ་ཞིང་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་ནས་སྙིང་མི་དགའ་བཞིན་དུ་གནད་གཅོད་ཀྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོས་སྲོག་བཅད་དེ། རང་སྣང་བར་དོར་འཁྱམ་ཞིང༌། མགོན་སྐྱབས་མེད་ལ། ཕུང་པོ་ཁྱོགས་ལ་བཏེག་སྟེ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་ཏེ་ཅེ་སྤྱང་ལ་སོགས་པས་ཟ་ཞིང༌། ཉེ་དུའི་ཚོགས་རྣམས་མྱ་ངན་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། བདག་གིས་ཅི་སྟེ་འདི་ལྟར་འཆི་བདག་འདི། །མགོ་བོར་རྡོག་པས་གནོན་པ་འཕྲིགས་མ་གྱུར། །མྱ་ངན་རྡོ་རྗེ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར། །སེམས་ལ་གནོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཙེས་ནས། །ཉེ་དུའི་སྐྱེ་བོ་ངུད་མོའི་མཆི་རྒྱུན་ཅན། །སྡུག་བསྔལ་སྙིང་དང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་བལྟས། །གནད་ཀྱི་གཤིས་སུ་འཇེབས་པར་གཟིར་ནས་ནི། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་མུན་རུམ་འཇུག་པ་ལྟར། །འབད་པ་ལྷུར་བླངས་བསྲུང་བ་བྱ་བའི་ལུས། །ཡིད་འོང་འདྲིས་པ་རྣམ་པར་་འདོར་པར་འགྱུར། །གཤིན་རྗེའི་ཞགས་པས་དམ་དུ་བཅིངས་པ་དེ། །ཅོ་ཏོ་འབལ་ཞིང་ཆོ་ངེས་འདེབས་བྱེད་ཀྱང༌། །དེ་ཡིས་གློངས་པ་ཉེ་དུའི་སྐྱེ་བོ་་ཡིས། རང་གི་ངུ་སྒྲས་ལྡིར་བ་བཞིན་མི་ཐོས། །བགྲོད་དཀའི་ཆུ་དང་ཕ་བང་ཐག་ཐུག་འདོམ་པའི་བར། །ཚེར་མ་རྣོན་པོས་འཛིངས་པས་ཉམ་ངའི་ལམ་དག་ཏུ། །དུས་ཀྱི་ཞགས་པས་རྐེ་ནས་བཏགས་ཏེ་གཤིན་རྗེའི་མི། །གཏུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དབྱུག་པས་བདའ་ཞིང་འཁྲིད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第五，死亡的痛苦： 無論壽命已盡，或未盡而中途夭折， 死亡的痛苦極其巨大， 食衣言語臥于最後之床， 捨棄生命身體眷屬親友受用， 獨自無依而去令人恐懼。 這也是躺在最後的床上，住處、言語、食物、衣服和此生的一切景象都到了盡頭。捨棄眷屬和受用，無論擁有多少都無法帶走，獨自前往未知之處，想著該怎麼辦而心生不悅，被劇烈的臨終痛苦奪去生命。在自己的中陰景象中游蕩，無有依怙，屍體被抬上擔架送往墓地被野狗等吞食，親屬們悲傷哀悼，痛苦無量。 《致弟子書》中說： 我為何沒有察覺到這死主， 像用棍棒擊打頭頂般逼近。 悲傷的金剛如此這般， 以種種傷害折磨其心。 親屬們淚流不止， 痛苦如心臟和金剛般堅硬。 被刺入要害之處， 如陷入極度難忍的黑暗。 精心呵護的身體， 可愛熟悉的一切都將捨棄。 被閻羅的繩索緊緊束縛， 雖然哭喊呻吟， 親屬們的哭聲震天， 卻如同聽不見自己的哭聲。 難渡的河流和懸崖峭壁之間， 鋒利荊棘叢生的可怕道路上， 被時間的繩索套住脖子， 閻羅兇暴的使者用棍棒驅趕帶走。

། «དྲུག་པ་དགྲ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« འདི་ལྟར། མི་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང༌། །ཡིད་དུ་མི་འོང་གནོད་འཚེའི་འཇིགས་པས་ཉེན། །འདི་ལྟར་དགྲ་སྡང་བ་དང་འཕྲད་པ་ན་དེས་ལུས་དང་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། «བདུན་པ་གཉེན་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« བྱམས་ཤིང་སྡུག་པའི་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ ཡང༌། །མྱ་ངན་སྨྲེ་སྔགས་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གཞི། །ཡོན་ཏན་རྗེས་དྲན་འདོད་པས་གདུང་བར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཉེན་དང་མཛའ་བཤེས་བྱམས་པ་དང་བྲལ་བ་ན་དེའི་ཡོན་ཏན་དྲན་ལ། སེམས་གདུང་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཞིང༌། «བརྒྱད་པ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་» «ནི། །དོན་མ་གྲུབ་པས་་སེམས་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་ལྡང༌། །དབུལ་བས་ཉམ་ཐག་བཀྲེས་སྐོམ་ཡི་དགས་འདྲ། །ཇི་ལྟར་སྨོན་པའི་དོན་མ་འགྲུབ་ན་ཡང༌། །སེམས་མི་བདེ་བ་ཉིད་དང༌། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་སམ། འདོད་པ་གང་གིས་ཕོངས་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བས་ཟུག་རྔུ་ལྡང་ལ། «དགུ་པ་ཟག་བཅས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། «གཟུགས་ཚོར་འདུ་ཤེས་་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཏེ། ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཡང༌། །ཟག་བཅས་ཉིད་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་གྱི་གནས། །རྟེན་དང་སྣོད་དང་འབྱུང་ཁུངས་ལགས་པར་གསུངས། །ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནོ། །» «སྡུག་བསྔལ་་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སོ་ཞེས་་སོ། །དེའང་གཟུགས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ། །ཚོར་བ་ནི་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པས་སྣོད་དོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་རྟོག་པ་གཡོ་བར་བྱེད་པས་དང་པོའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་རིག་པར་བྱེད་པས་ན་འབྱུང་ཁུངས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་དུ་དེ་སྐད་བཤད་པའོ།

這是完整的直譯： 第六，遇到敵人的痛苦： 如是，遇到不喜歡的人的痛苦， 被不悅意的傷害恐懼所威脅。 這樣，當遇到怨敵時，他會摧毀身體、生命和財產。 第七，與親人分離的痛苦： 與所愛所喜之境分離， 是悲傷、嘆息、不悅的根源。 回憶其功德而備受煎熬。 怎麼說呢？與親人、朋友、所愛之人分離時，回憶起他們的功德，心中煎熬而痛苦。 第八，貧窮的痛苦： 匱乏所欲之物的痛苦， 因未達目的而心生刺痛。 貧窮困苦如飢渴餓鬼。 如所願望之事未成就， 心不愉悅，或缺乏資具， 或匱乏任何所欲之物，都會因心不悅而生刺痛。 第九，有漏的痛苦： 色、受、想、行、識， 這五取蘊， 因為有漏，是一切苦的所依， 被說為依處、容器和源泉。 《中般若經》中說："須菩提，五取蘊因為有漏，是一切苦的所依。是一切苦的依處。是一切苦的容器。是一切苦的源泉。" 其中，色是明顯造作苦害，故為所依。受是領納，故為容器。想是使分別動搖，成為最初之門，故為依處。行和識是作者和了知者，故為源泉。這些在《八千頌大疏》中如是解釋。

། «བཅུ་པ་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་གདམས་པ་ནི།« ད་ནི་སྐྱོ་བས་བཟློག་པར་གདམས་པ། དེ་ལྟར་མི་ཡི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ནའང༌། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་ཕྱིར་བདེ་བ་མེད། །དེ་ལས་ཐར་ཕྱིན་ལེགས་པའི་ཆོས་བསམས་ཏེ། །འཁོར་བའི་གནས་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་འཚལ་ལོ། །དེའང་ལ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པས་ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ། ལ་ལ་ནི་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པས་ད་ལྟ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཐར་དགོས་སོ། །» «ལྷ་མིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ནི།« གཞན་ཡང་འདི་ལྟར། ལྷ་མིན་རྣམས་ལའང་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་་དེ། །དོན་མེད་འཐབ་རྩོད་འཁྲུག་ཅིང་ཞེ་སྡང་ལ། །ལྷ་ཡི་དཔལ་ལ་མི་བཟོད་ཕྲག་དོག་ལྡན། །གཡུལ་ངོར་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཕྲག་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །རང་གི་སྡེའང་འཐབ་ཅིང་རྩོད་ལ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་སྐྱེད་པ་་དང་འབྱོར་པ་མཐོང་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཕྲག་དོག་གི་མེས་གདུངས་ལ། རེས་འགའ་ལྷ་རྣམས་དང་འཐབ་པའི་གཡུལ་ངོར་མགོ་དང་ཡན་ལག་བཅད་ཅིང༌། རྡོ་རྗེ་དང༌། མདའ་དང༌། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་སྣད་དེ་ཁ་ཅིག་འཆི་བའམ། འཆི་བ་ལ་ཐུགས་པའི་སྔངས་སྐྲག་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་་དེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ལྷ་མིན་དག་ནའང་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷ་ཡི། །དཔལ་ལ་སྡང་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ། །དེ་དག་བློ་དང་ལྡན་ཡང་འགྲོ་བ་ཡི། །སྒྲིབ་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་སོ། །བདེན་པ་མི་མཐོང་བར་བཤད་པ་དེ་ནི་ཉན་རང་གི་མཐོང་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པ་ན། ལྷ་དང༌། ཀླུ་དང༌། ལྷ་མ་ཡིན་་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང༌། མིའམ་ཅི་དང༌། ལྟོ་འཕྱེ་» «ཆེན་པོ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པོ་ཞེས་སོ། །» «དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པའི་ཚུལ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། «གཉིས་པ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ནི།« ལྷ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ། །དེ་བས་དགེ་ལེགས་ཞི་བའི་འགྲོ་བ་དག །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཐར་པའི་ཆོས་མཛོད་» «ཅིག །ཅེས་གདམས་སོ།

這是完整的直譯： 第十，勸勉努力尋求解脫之法： 現在以厭離勸誡遮止： 如是，整個人間世界， 因苦因果之故無有安樂。 思維從中解脫的善法， 尋求從輪迴中解脫之法。 其中，有些人因行不善業而造苦因，後來遭受痛苦；有些人因受用前世果報，現在遭受痛苦，故應從中解脫。 解釋非天的痛苦分兩部分。首先，說明無有安樂的情況： 此外如是，非天也無安樂之機， 無義爭鬥紛爭而嗔恨， 對天界榮華不能忍受而嫉妒， 戰場上遭受百般痛苦。 自己的部族也爭鬥不休，見到三十三天的受用和富饒后，被嗔恨和嫉妒之火煎熬。有時與諸天交戰時，頭顱和肢體被砍斷，被金剛杵、箭、輪等摧殘，有些死亡或瀕臨死亡，有恐懼和痛苦。 《致友書》中說： "非天中也因天然憎恨天界榮華， 故有巨大的心理痛苦。 雖具智慧，但因趣障， 不能見到真諦。" 所說不見真諦是指如聲聞緣覺的見道，而非大乘的。《寶積經》中說："當說此法門時，天、龍、非天、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽等不可計數者，對諸法獲得無塵無垢的法眼。"因此應了知乘的方式。 第二，勸勉精進修法： 非天也是痛苦的， 因此，善妙寂靜的眾生， 應當迅速修習解脫之法。 如是勸誡。

། «ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་ལ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་འཆི་འཕོ་ལྟུང་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« འདི་ལྟར་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཡུལ། །འདོད་ལྷའི་གནས་ནའང་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་དེ། །བག་མེད་འདོད་པས་མྱོས་དང་འཆི་འཕོ་ལྟུང༌། །མེ་ཏོག་རྙིངས་དང་སྟན་ལ་ཉམས་མི་དགའ། །གྲོགས་ཀྱིས་སྤོང་དང་ཕྱི་མའི་གནས་ལ་འཇིགས། །ཚོར་བ་མི་བཟད་ལྷ་ཡི་ཞག་བདུན་འབྱུང༌། །འདི་ལྟ་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་དང༌། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། མཚེ་མ་དང༌། དགའ་ལྡན་དང༌། འཕྲུལ་དགའ་དང༌། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་གྱི་ལྷ་དེ་དག་བདེ་བ་བལྟར་སྣང་ཡང༌། བདེ་བ་དེ་ཉིད་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས་ལ། འཆི་བའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་མདོག་མི་སྡུག་པ་དང༌། སྟན་ལ་ཉམས་མི་དགའ་བ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་ཐོད་རྙིངས་པ་དང༌། གོས་ལ་དྲི་མ་ཆགས་པ་དང༌། སྔོན་མེད་པའི་རྡུལ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ལྷ་ཟླ་བོས་སྤོང་ཞིང་གཅིག་པུར་འདུ་ཤེས་འཁྲུག ། གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་ལྷའི་མིག་གིས་མཐོང་བས་སྔངས་ཏེ་བརྒྱལ་བ་ན། རྒྱང་རིང་མོ་ནས་ལྷ་དེའི་ཕ་མའམ་མཛའ་བཤེས་དག་གིས་མིང་ནས་བོས་ཏེ། ཛམྦུའི་གླིང་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག་ཅིག །དེར་ཡང་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱད་ནས་ཕྱིར་ཡང་ལྷའི་གནས་་འདིར་སྐྱེ་བར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་ཟེར་ཞིང་མེ་ཏོག་འཐོར་ནས་ཕྱིར་འབྲོས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལྷ་དེ་དག་གི་ཉིན་ཞག་བདུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། མཐོ་རིས་ན་ཡང་བདེ་ཆེན་དེ་དག་གི །འཆི་འཕོའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་དེ་བས་ཆེ། །དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཡ་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཟད་འགྱུར་མཐོ་རིས་སླད་དུ་སྲེད་མི་བགྱི། །ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་མི་སྡུག་འགྱུར་བ་དང༌། །སྟན་ལ་མི་དགའ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྙིངས་དང༌། །གོས་ལ་དྲི་མ་ཆགས་དང་ལུས་ལ་ནི། །སྔོན་ཆད་མེད་པའི་རྔུལ་འབྱུང་ཞེས་བགྱི་བ། །» «མཐོ་རིས་འཆི་ཕོ་སྦྲོན་བྱེད་སྔ་ལྟས་ལྔ། །ལྷ་ཡུལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འབྱུང་ སྟེ། །ས་་སྟེང་མི་རྣམས་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དག །སྤྲོན་པར་བྱེད་པའི་འཆི་ལྟས་རྣམས་དང་འདྲ། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 解釋天界的痛苦分為四部分。首先，死亡墮落的痛苦： 如是，在高處的境界， 欲界天中也有無量痛苦， 放逸沉醉於慾望和死亡墮落， 花朵枯萎，座位不悅， 被同伴拋棄，恐懼來世處所， 感受難忍，天界七日生起。 如是，四大天王、三十三天、夜摩天、兜率天、化樂天、他化自在天等諸天雖似安樂，但那安樂本身不離變化苦和行苦。臨終時，身色變醜，座位不悅，花冠枯萎，衣服玷汙，出現前所未有的塵垢。此時，天伴拋棄，獨自意識混亂。以天眼見到將生之處而驚恐昏厥。遠處的天人父母或親友呼喚其名說："愿你轉生到瞻部洲人間！在那裡行十善，之後再生到此天界！"說著撒花后逃走。這種情況在那些天人中持續七天。 《致友書》中說： "即使在天界，那些大樂的 死亡痛苦比此更大。 如是思維后，賢者 不貪求會耗盡的天界。 身色變得不悅， 不喜歡座位，花環枯萎， 衣服玷汙，身上 出現前所未有的汗水。 這五種預兆預示天界死亡， 出現在居住天界的諸天身上， 如同預示地上人類 將要死亡的徵兆一樣。"

། «གཉིས་པ་སྲིད་པ་ཕྱི་མར་འདུ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།« གཞན་ཡང༌། ཚངས་རིས་ལ་སོགས་གཟུགས་ཁམས་བསམ་གཏན་ལྷ། །སྔ་མའི་ལས་ཟད་སྲིད་པ་འོག་མར་ལྟུང༌། །» «འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ། །གཟུགས་མེད་ཞི་གནས་ལས་ཟད་ཚུལ་མཐོང་ནས། །སྲིད་པ་ཕྱི་མར་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ལྡན། །མཐོ་རིས་ཐོབ་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བས། །སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཞེས་འདོམས་ཏེ། ཚངས་རིས་ནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་བར་བསམ་གཏན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་འཆི་བའི་ཚེ་རང་གི་བདེ་བ་དེ་ཉིད་འགྱུར་བས་སྲིད་པ་ཕྱི་མར་འཇུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། ཚངས་རིས་ལ་་སོགས་བསམ་གཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཀུན། །འོད་དང་ཁ་དོག་གཟི་བརྗིད་མཐའ་ཡས་» «ཀྱང༌། །བདག་རྟོག་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་གཟིགས་ནས། །ཤི་ནས་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ཆ་མེད་དམ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱང་ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་གིས་གནས་ཏེ། འཆི་འཕོ་བ་ན་ཡང་སྲིད་པ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་་འདུ་བྱེད་པས་སྐྱོ་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་སྐད་དུ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། འཁོར་བ་དེ་འདྲ་ལགས་པས་ལྷ་མིན་» «དང༌། །དམྱལ་བ་དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་རྣམས་དག་ཏུ། །སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་མ་ལགས་སྐྱེ་བ་ནི། །གནོད་པ་དུ་མའི་སྣོད་གྱུར་ལགས་མཁྱེན་མཛོད། །ཅེས་སོ། ། «གསུམ་པ་ཟག་བཅས་གྱི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྟན་པ་ནི།« འདི་ལྟར། འཁོར་བའི་བདེ་ལ་ཆགས་པའི་འགྲོ་བ་ཀུན། །མེ་ཡི་འོབས་སུ་སྲེད་པས་གདུངས་བར་ཟད། ། གཞན་ཡང་སྲིད་པ་ཕྱི་མའི་ངན་འགྲོ་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་འདེབས་ཤིང༌། ཆུ་བོ་བཞིས་རྩེན་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། སྡུག་བསྔལ་མེ་ཚོགས་སྤུངས་པས་འཇིགས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདིར། །སྐྱེ་བོ་བདེ་སྙམ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང༌། །དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁ་ཡངས་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་ལྗོན་ཤིང་ས་བོན་ཡིན། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第二，未來世造作的痛苦： 此外，色界梵天等禪定諸天， 前世業盡墮入地獄， 見到變化苦而痛苦。 無色界寂止業盡見其理， 未來世造作具有痛苦。 雖得天界也不可信賴， 有福者應當修習解脫。 如是教誡。從梵眾天到廣果天的禪定諸天，臨終時自身安樂變化，有入未來世的痛苦。龍樹說： "梵眾等禪定圓滿諸天， 雖光色威嚴無邊， 未見我執隨眠， 死後或無差別生地獄。" 無色界也以專注寂止而住，臨終時也應厭離未來世造作的痛苦。《致友書》中說： "輪迴如是，非天、 地獄、畜生、餓鬼等， 生處不善，當知 是諸多損害之器。" 第三，顯示有漏樂為苦： 如是，一切貪著輪迴樂的眾生， 不過是被渴愛煎熬於火坑。 此外，播下未來世惡趣的種子，僅被四瀑流衝擊而已。《教授書》中說： "此世間為苦火聚所驚嚇， 眾生認為是樂而生傲慢， 此乃開啟閻魔廣口， 此乃未來世樹木之種子。"

། « བཞི་པ་ཐར་པ་བསྒྲུབ་དགོས་པར་་དོན་བསྡུ་བ་ལ་ཡང་བཞི་སྟེ། དང་པོ་མ་བསྒྲུབས་ན་ཐར་པ་མི་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ནི།« ངན་འགྲོའི་གནས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱོབ་མོད་སྙམ་ན། འདིར་བདག་གིས་སྡིག་པ་བྱས་ན་ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་རང་ལ་སྨིན་པས་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས་པའི་གོ་སྐབས་དཀའ་བར་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལྟར་ཐར་པ་རང་ལ་རག་ལས་ཤིང༌། ། ཐར་པའི་ཐབས་ནི་ལྷ་མིའི་སྟོན་པས་གསུངས། །གཞན་གྱིས་གློ་བུར་འབྱིན་པའི་སྐབས་མེད་དེ། །གཉིད་མྱོས་རྨི་ལམ་སུས་ཀྱང་དགག་མེད་བཞིན། །གལ་ཏེ་ནུས་ན་བདེ་གཤེགས་སྲས་བཅས་ཀྱི། །ཐུགས་རྗེའི་ཟེར་གྱིས་འཁོར་བ་སྟོངས་ཟིན་དེས། །དེ་བས་རང་ཉིད་བརྩོན་པའི་གོ་བགོས་ཏེ། །ཐར་ལམ་འཛེག་ལ་བརྩོན་པའི་དུས་ལ་བབ། །ངན་སོང་དང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བ་ནི་རང་གི་བརྩོན་པ་ཉིད་ལ་རག་གི །གཞན་ལ་ཐབས་ཙམ་ལས་བརྩོན་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། ངས་ནི་ཁྱེད་ལ་ཐར་བའི་ཐབས་བསྟན་གྱིས། །ཐར་པ་རང་ལ་རག་ལས་བརྩོན་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་ལྟར་རིགས་སོ། ། དེའང་རང་གིས་བསགས་པའི་རང་སྣང་གི་ལས་རང་གིས་བཟློག་གིས། རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པ་རང་གིས་ལོག་ནས། རྨི་ལམ་གཞན་གྱིས་དགག་པ་ལྟ་བུ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རུང་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་ཐུགས་རྗེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་སྲིད་པ་འདི་དག་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་སྟོངས་པར་བྱས་ཟིན་ངེས་སོ། ། «གཉིས་པ་སྔར་འདས་ཀྱིས་མ་ཐུལ་བས་མ་འབད་ན་དེ་ལས་མི་ཐར་པའི་ཚུལ་ནི།« དེ་བས་ན་རང་གི་ཉེས་པས། གྲངས་མེད་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས། །གསོ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་གྱུར་བདག་ལྟ་བུ། །སྡིག་པའི་རང་བཞིན་སྲིད་ལམ་དགོན་པར་འཁྱམས། ། སྔར་བཞིན་བརྩོན་པ་མེད་ན་ཡང་དང་ཡང༌། །འགྲོ་དྲུག་གནས་སུ་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་འདི་སོམས། །ཇི་སྐད་དུ། ཞི་བ་ལྷས། སེམས་ཅན་ཕན་པར་མཛད་པ་ཡི། །» «སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་འདས་གྱུར་ཀྱང༌། །བདག་ནི་རང་གི་ཉེས་པས་དེའི། །» «གསོ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་གྱུར་ཏོ། །ད་དུང་དེ་བཞིན་བདག་བྱེད་ན། །ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་བསམ་པར་འོས་སོ།

這是完整的直譯： 第四，總結應當修行解脫，分為四部分。首先，若不修行則不得解脫的方式： 若想：佛陀會救護那些惡趣處。此處表明，如果自己造惡，惡趣果報將自己成熟，慈悲觀照的機會很難： 如是解脫依賴於自己， 解脫方法由人天導師宣說。 他人無法突然解救， 如同睡夢中無人能阻。 若能，善逝及諸子， 慈悲光芒早已空輪迴。 因此自己披上精進鎧甲， 努力攀登解脫道之時已至。 從惡趣和輪迴中解脫只依靠自己的精進，其他人只能提供方法而不能代為精進。如《律經》所說： "我為你們示解脫方法， 解脫依靠自己，應當精進。" 應當如此理解。也就是說，自己積累的自現業應由自己扭轉，如同夢隨睡眠而來去，自己醒來后夢境消失，他人無法阻止夢境。如果可以這樣，一尊佛陀的慈悲光芒早在無量劫前就已經使這些有情界空無一物了。 第二，過去未能調伏，若不努力則無法從中解脫的方式： 因此，由於自己的過失： 無數過去佛陀， 未成為救護我等的對象。 如我者本性為罪，漂泊于輪迴曠野。 若如從前不精進，再三 思維將在六道中受苦。 如寂天所說： "雖無數利益眾生 之佛陀已經逝去， 我因自身過失而 未成為其救護對象。 若今後仍如此行， 將再三如是。" 應當如此思維。

། «གསུམ་པ་ལས་ངན་པ་ལ་ཐུགས་རྗེ་མི་འཇུག་པར་གདམས་པ་ནི།« གཞན་ཡང༌། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་ཤིང༌། །མེ་ལྟར་མི་བཟད་ཡུལ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་» «ལ། །བཟོད་པའི་སེམས་ཁྱོད་གནས་མིན་སྨད་པའི་གནས། །ངོ་ཚ་མི་ཤེས་ཁྲེལ་བག་བྲལ་བ་ལ། །ཐུགས་རྗེའི་གོ་སྐབས་འཇུག་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། ཐབས་མཁས་མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་དེ་ཡང་ནི། །གདུལ་བྱའི་ལས་རྐྱེན་དག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས། །དེ་བས་རང་གི་ཉེས་ཀུན་ཤེས་བྱས་ཏེ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྙིང་ནས་དྲན་བྱས་ལ། །བདག་དང་འགྲོ་ཀུན་སྲིད་ལས་ཐར་བྱའི་ཕྱིར། །» «ཞི་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་འཛེག་པར་གྱིས། །འདི་ལྟར་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་མཐའ་ཡས་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་ལ། བཟོད་པར་དཀའ་བས་མེའི་ཁྲོད་དང༌། རིགས་མི་འདྲ་བས་ཕྱི་རོལ་དཀར་དམར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་འདྲ་བ་བཟོད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གནས་མིན་བཟོད་པ་སྨད་པའི་གནས། །ཞེས་པ་སྟེ། བཟོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཇི་ལྟར་གཟིགས་ཏེ། སའི་་འོག་གི་མུན་པ་ལ་ཉི་མས་སྣང་བ་འཇུག་པའི་སྐབས་མི་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་ས་འོག་གི་མུན་པའང་དེ་ཉིད་ཀྱི་འདུག་ཚུལ་མ་དག་པས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པ་བཞིན་དུ། རང་གི་རྒྱུད་མུན་པའི་སྨག་རུམ་ལའང་ཐུགས་རྗེའི་གོ་སྐབས་དཀའོ། །རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེ་ཡང་གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་དང་སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྣང་གི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་་འདི་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར་གྱུར་ཀྱང༌། །སྣོད་དུ་མ་གྱུར་མི་སྣང་ལྟར། །སངས་རྒྱས་ཐུགས་རྗེའི་ཟླ་བ་ཡང༌། །སྐལ་བ་མེད་གྱུར་མི་སྣང་ངོ༌། །ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་པས་ན། ད་རེས་ངེས་པར་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་རིགས་སོ།

這是完整的直譯： 第三，教誡惡業不得慈悲： 此外，輪迴苦如虛空無邊際， 如火難忍如境多樣， 忍受之心非處應受呵責。 無慚無愧者， 慈悲何有機會入？ 善巧方便事業， 亦說從所化因緣而生。 因此應知自己一切過失， 由衷憶念輪迴苦， 為解脫自己與一切眾生， 應當正確攀登寂靜道。 如是，輪迴苦不可思議且無邊，如同虛空；難以忍受，如處火中；種類不同，如外境多彩。忍受這些是不合理的。如《入行論》所說："非處忍耐應受呵責。"對於這種忍受，既無真正的慚愧，佛陀慈悲的陽光如何照見？就像陽光無法照進地下黑暗一樣。 就像地下黑暗因其本身不清凈而無法聚集光明的因緣，同樣，自己心相續的黑暗也難有慈悲的機會。佛陀的慈悲也是根據所化眾生的福德和緣分而顯現，不是其他情況。如《大方廣佛華嚴經》所說： "雖月輪升起， 非器不顯現， 佛慈悲月亮， 無緣者不見。" 因此，這次應當努力于解脫之方法。

། «བཞི་པ་སྡུག་བསྔལ་བཤད་ཀྱང་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་དབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི།« དེའི་འཐད་པ་ཡང་འདི་ལྟར། ད་ལྟའི་སྡུག་བསྔལ་ཅུང་ཟད་མི་བཟོད་ན། །སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་ཇི་ལྟར་བཟོད། །དེ་ལྟར་བཤད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་མི་སྐྱོ་བ། །བདག་སྙིང་ལྕགས་ཀྱི་གར་བུ་ཆེན་པོ་འམ། །རྡོ་ཡི་ཁམས་བཞིན་སེམས་པ་མེད་པར་མངོན། །ཞེས་པ་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། ད་ལྟའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ཙམ་ཡང༌། །བདག་གིས་བཟོད་པར་མི་ནུས་» «ན། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག །ཇི་ལྟར་བདག་གིས་བཟོད་པར་ནུས། ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསམ་དགོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱོ་ན། ཟ་མ་ཏོག་ལྟ་བུའི་གཏམ་ལས། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐོས་ཀྱང་མི་སྐྱོ་བ། །གང་ལགས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བླུན་པས་ཏེ། །རྡོ་ཡི་ཁམས་སམ་ལྕགས་ཀྱི་གར་བུ་» «བཞིན། །བདག་ལ་སེམས་པ་མེད་ཅེས་གསལ་བར་མངོན། །ཞེས་སོ། ། «སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསམས་པའི་འཐད་པ་ནི།« རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན། འཁོར་བ་མི་བཟོད་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ཕུང་པོ། །ཉོན་མོངས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀུན་ཉོན་མོངས། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ། །སེམས་ཤེས་སུ་ཞིག་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་བས་མྱུར་དུ་སྲིད་ལས་རྒྱལ་བར་མཛོད། །འདི་ལྟར་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང༌། དེའི་རྒྱུ་དྲུག །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ། ནད་དང་གནོད་པ་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་འདི་ལ་སྐྱོ་བར་རིགས་སོ།

這是完整的直譯： 第四，解釋雖說苦卻不厭離令人失望的方式： 其理由如下： 現在稍微的苦都不能忍受， 輪迴難忍之苦如何能忍？ 如此解說卻絲毫不厭離， 我心如大鐵塊， 或如石頭無有知覺。 如寂天所說： "現在這些苦， 我尚且不能忍， 地獄諸苦痛， 我怎能忍受？" 應當如此思維。然而，如果絲毫不厭離，《寶篋經》說： "聞輪迴苦卻不厭離， 此乃極為愚蠢之人， 如石頭或鐵塊， 明顯無有知覺。" 第三，總義，思維輪迴苦的理由： 因此理由： 輪迴不可忍受苦蘊， 煩惱、隨煩惱皆煩惱， 種種多樣之源頭， 誰知而增長貪愛？ 故應速勝輪迴。 如是，輪迴本性為苦，苦蘊為果，其因有六，根本煩惱二十，隨煩惱，皆為煩惱諦所攝，是諸多病痛禍害的大源頭，對此應當厭離。

། «སྤྱི་དོན་བཞི་པ་སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་ནི།« ད་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དབྱངས་སུ་བསྙད་པའི་བསོད་ནམས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ། དེ་ལྟར་བདེ་འབྱུང་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་གྱིས། །གྲོང་ཁྱེར་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་ཇི་སྙེད་ཀུན། །བདེ་དགའི་ཤས་འཚོ་སྣ་ཚོགས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་་དེ་རིང་ངལ་སོས་ཤིག །ཅེས་སྨོན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚིག་དང་དོན་གྱི་འཕྲེང་བ་དམ་པ་ལེགས་པར་བརྒྱུས་པའི་དགེ་བས། ཁམས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་འདིར་དགེ་བའི་ཚོགས་ཆོས་ཀྱིས་བཀྲེན་ཞིང་དུབ་པར་གྱུར་པ་དག །» «འཕགས་པའི་འབྱོར་པ་དམ་པས་འབྱོར་ཞིང་ངལ་སོས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སོ། །» «དམྱལ་སོགས་འཇིག་རྟེན་མེ་ཚོགས་ཀྱིས་གདུངས་པ། །ལྷ་ཡི་མཚོ་ཆུ་དལ་གྱིས་འབབ་བསིལ་ཏེ། །ནོར་བུའི་འཕྲང་གདུབ་འོད་ཀྱིས་གདོང་བརྒྱན་པའི། །ལྷ་ཡུལ་སོང་ནས་བྱང་ཆུབ་རེག་པར་ཤོག །དེ་བཞིན་ཡིད་དགས་དུད་འགྲོ་ལྷ་མིན་དང༌། །མི་དང་ལྷ་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ་ཡིས། །མཐོ་རིས་གྲོང་གི་དགའ་བ་དེ་ཐོབ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཞི་བ་རྡུལ་བྲལ་རྙེད་པར་ཤོག །བསམ་གཏན་ལྷ་དག་་དགེ་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ཅིང༌། །གཟུགས་མེད་བཞི་ཡང་ཞི་གནས་རབ་སད་དེ། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རབ་རྫོགས་ཕུལ་ཕྱིན་གྱིས། །མགོན་པོ་འོད་དཔག་མེད་འདྲ་ཐོབ་པར་ཤོག བདག་གི་དགེ་སེམས་དམ་པ་འདི་ཡིས་ནི། །སྲིད་པའི་ཚོགས་རབ་ཞི་བར་འདྲེན་པ་ལ། །ཉིན་མཚན་བརྩོན་པས་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། །མགོན་པོ་མཚན་དཔེ་མཐའ་ཡས་ཐོབ་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། «བཞི་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་གྱི་ལེའུ་ལ་བཞི་སྟེ། ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པ། རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། མཇུག་བསྡུ་བ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བའི་བསྔོ་བའོ།

這是完整的直譯： 第四，總義，迴向此處的善業： 現在將解說這些本性的功德迴向為利益眾生之因： 如是以安樂源法之喜宴， 三界所有眾生， 以種種安樂喜悅滋養， 今日疲憊之心得以休息。 如是祈願。以善妙詞義串聯的善業，愿三界一切眾生在無始輪迴中因缺乏善法而疲憊者，以聖者殊勝受用而富足並得以休息。 地獄等世間為火聚所燒， 天界湖水緩緩流淌清涼， 以寶石瓔珞光芒裝飾面容， 愿往生天界后證得菩提。 同樣餓鬼、畜生、阿修羅， 人與天神同等福分， 獲得天界之喜樂后， 愿證無塵寂靜菩提。 禪定天眾行善法， 四無色界善修止， 圓滿福慧至極致， 愿得如無量光佛。 以我此殊勝善心， 引導息滅輪迴眾， 晝夜精進圓二利， 愿得無邊相好主。 大圓滿心性休息論中，輪迴痛苦品第三之註釋。 第四，業因果品分四：略說本質，廣說自性，結語，此處善業迴向。

།སྤྱི་དོན་དང་པོ་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པ་ནི།« དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་པའི་སྲིད་པ་ན་་འཁྱམས་པའི་ཚེ་རང་རང་གི་བདེ་སྡུག་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་དག་ཅི་ལས་གྱུར་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལས་ལས་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ། དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་བདེ་སྡུག་མཐོ་དམན་རྣམས། །སྔོན་བསགས་ལས་ལས་འབྱུང་བར་ཐུབ་པས་གསུངས། །» «ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་སོ་སོའི་རྐྱེན་ཐ་དད་པ་ལས་སྦྱར་བའི་ལས་ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་གནས་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་་དང༌། བདེ་སྡུག་དུ་མར་སྨིན་ཏེ། ལས་བརྒྱ་པ་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་འཇིག་རྟེན་ལས་ལས་སྐྱེས། ། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱིས་བྲིས། །རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་ལས་འབྱུང་ཞིང༌། །ལས་ཀྱིས་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌། ལས་རྣམས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །ཆུད་མི་ཟ་བའང་ཚོགས་དང་དུས། །རྙེད་ནས་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། པདྨ་དཀར་པོ་ལས། ལས་ནི་ཀུན་བྱེད་རི་མོ་མཁན་འདྲ་ཞིང༌། །ལས་ནི་འདུ་བྱེད་གར་མཁན་ཉིད་དང་འདྲ། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་བསྡུ་བ་ལས། རྣམ་གསུམ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དེ་མེད་པ། །» «བསོད་ནམས་ཐར་པའི་ལས་ཡིན་བསྟུན་ཏེ་བསྒྲུབ། །ཡིད་ཕྱིར་ལས་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྒྱུ་མཐུན་ཕྱིར། །ལས་ཀྱི་རྩོམ་པའང་ཆེན་པོ་ས་བོན་བཞིན། །ཞེས་སོ། ། «སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ལས། སྲིད་པ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ཞི་བར་སྦྱོར་བའོ། །སྲིད་པ་བསྒྲུབ་པའང་གསུམ། མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཚུལ་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དང་པོ་ནི།« དེའང་གང་ཞེ་ན་སྲིད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ཞི་བར་སྦྱོར་བའི་ལས་གཉིས་ལས། ཕྱོགས་དང་པོ། འཁོར་བར་འདུ་བྱེད་ལས་དེ་དཀར་ནག་གཉིས། །དགེ་་དང་མི་དགེ་བཅུ་བཅུའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་བཅུས་སྲིད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ།

這是完整的直譯： 第一總義，略說本質： 如是在痛苦的輪迴中漂泊時，各自所顯現的苦樂差別是從何而來？爲了說明這點，解釋說是從業而來： 如是輪迴苦樂高低諸差別， 佛說皆從往昔所積業而生。 這是說，各種眾生因緣不同，造作不同的業，其果報成熟為多種處所、受用、苦樂等。如《百業經》中說： "奇哉世間從業生， 苦樂皆由業所畫， 諸緣聚時業即生， 業造苦樂諸果報。" 又說： "諸業縱經百劫中， 亦不會失，遇緣時， 終將於諸有情身， 成熟為其果報。" 《白蓮花經》中說： "業如畫師能畫一切， 業如舞者能作諸行。" 《菩提資糧論》中說： "三種煩惱及無煩惱， 福德解脫業隨順修， 意業行業眾生相續， 業之造作如大種子。" 第二總義，廣說自性分二：成就輪迴和趣入寂靜。成就輪迴又分三：略說，廣說，反其道而行之。 首先略說： 那麼是什麼呢？從成就輪迴和趣入寂靜兩種業中，第一方面： 輪迴造作業有黑白二種， 善不善十十之自性。 這是說，以十不善業和十種屬於福德分的善業成就輪迴。

།དེའང་གང་ཞེ་ན། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སྲོག་མི་གཅོད་དང་རྐུ་སྤོང་དང༌། །གཞན་གྱི་ཆུང་མ་སྤོང་བ་དང༌། །ལོག་དང་ཕྲ་མ་རྩུབ་ཉིད་དང༌། །མ་འབྲེལ་སྨྲ་བ་ཡང་དག་སྡོམ། །ཆགས་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་ལ། །ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོངས་སྤོང་བ། །འདི་དག་ལས་ལམ་དཀར་བཅུ་སྟེ། །བཟློག་པ་དག་ནི་ནག་པོ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། །དེའང་མི་དགེ་བས་ངན་སོང་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་ལ། དགེ་བས་མཐོ་རིས་དང་བདེ་འགྲོ་འཐོབ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། མི་དགེས་ངན་སོང་དག་དང་སྡུག་བསྔལ་འཐོབ། །དགེ་བ་ཡིས་ནི་བདེ་དང་མཐོ་རིས་འགྲོ ། ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས། ཁྱིམ་བདག་ཏོའུ་ཏའི་བུ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ནེ་ཙོས་གསོལ་བ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། རྒྱུ་རྐྱེན་གང་གིས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་ཐུང་བ་དང༌། ཚེ་རིང་བ་དང༌། ནད་མང་བ་དང༌། ནད་ཉུང་བ་དང༌། མདོག་སྡུག་པ་དང༌། མི་སྡུག་པ་དང༌། དབང་ཆེ་བ་དང༌། ཆུང་བ་དང༌། རིགས་བཙུན་པ་དང༌། དམན་པ་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང༌། ཆུང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང༌། ཆུང་བར་འགྱུར་པ་ཇི་ལྟར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལས་ལས་གྱུར་པ། ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ། ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ཅན། ལས་ལ་རྟེན་པ་སྟེ། དམན་པ་དང༌། མཆོག་དང༌། འབྲིང་པོ་དང༌། མཐོན་པོ་དང༌། དམའ་བ་དང༌། ངན་པ་དང༌། བཟང་པོ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་སྣ་ཚོགས་་དང༌། ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་དང༌། སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི། ལས་ནག་པོས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང༌། ཡི་དྭགས་དང༌། དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ སྐྱེའོ། ། ལས་དཀར་པོས་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་» «སོ། ། «རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལའང་གསུམ་སྟེ། རྟེན་དང༌། བརྟེན་པ། འབྲས་བུའོ།

這是完整的直譯： 那麼是什麼呢？《寶鬘論》中說： 不殺生與不偷盜， 不邪淫及不妄語， 不離間語與粗語， 不綺語皆當斷除。 無貪無害之心意， 自身邪見悉遠離， 此十善業白業道， 與此相反為黑業。 其中，不善業導致惡趣和痛苦，善業獲得善趣和快樂。《念處經》中說： 不善得惡趣及痛苦， 善業獲快樂與善趣。 此外，《業分別經》中說： 居士豆打之子婆羅門童子鸚鵡問道："喬達摩啊！以何因緣，眾生有壽命短、壽命長、多病、少病、容貌美、容貌醜、權勢大、權勢小、種姓尊貴、種姓低賤、受用多、受用少、智慧大、智慧小等差別？" 佛陀回答道："婆羅門童子，眾生皆由業所生，享受業的果報，以業為生處，依靠業而存在。業使眾生分為低劣、殊勝、中等、高貴、卑賤、惡劣、善良等種種差別。眾生的種種業、種種見解、種種行為中，以黑業投生於地獄、餓鬼、畜生之中，以白業投生於天界和人間。" 廣說又分三：所依、能依、果報。

།དང་པོ་རྟེན་ལའང་བཅུ་ལས། ཀུན་གཞི་དང་རྣམ་ཤེས་བཤད་པ་ནི།« ད་ནི་ལས་དེ་དག་གང་ལ་བརྟེན་ཅིང་གང་གི་སྟེང་དུ་སོག་ཅེ་ན། དེའི་རྟེན་བཤད་པ། དེ་ཡི་རྟེན་གཞི་ཀུན་གཞི་ལུང་མ་བསྟན། །མེ་ལོང་དང་འདྲ་རྟོག་མེད་ངོ་བོའི་སྟེང༌། །ཤེས་པ་གསལ་ལ་ཡུལ་དུ་མི་རྟོག་ཅིང༌། །འཆར་གཞི་བྱེད་པས་མེ་ལོང་དངས་དང་འདྲ། །དེ་ལས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་འཛིན་དབང་ཤེས་ལྔ། །རང་ངོ་མི་རྟོག་མེ་ལོང་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །དེ་རྗེས་གཟུང་འཛིན་ཡུལ་་འབྱེད་ཤེས་པ་རྣམས། །སྐད་ཅིག་རྗེས་མཐུད་དེ་ལ་འཛིན་མི་འཛིན། །རྟོག་དང་མི་རྟོག་ཉོན་ཡིད་ཡིད་ཤེས་ཏེ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །འཁོར་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་བརྟེན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞི་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། །» «འཁོར་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་དང༌། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །» «དེའང་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་གཞི་ཞེས་དབྱེ་གཞིར་བྱས་པ་ནི་གང་དུའང་མ་ཕྱེ་བའི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ལ། དེའི་སྟེང་ངམ་ངང་ན་རིགས་པ་ཡེ་ནས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་མ་རིག་པས་གཞི་བྱས་ཏེ་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་དགེ་མི་དགེའི་རང་བཞིན་འདུས་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཐམས་ཅད་བརྟེན་ལ། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྟེན་ཅིང༌། དེས་དྲི་མའི་བྲལ་འབྲས་རིགས་ལ་བརྟེན་ཏོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་འང་ཀུན་གཞི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སྟེང་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་མི་དགེ་བ་དང༌། དགེ་བ་དམན་པ་རྣམས་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བྲལ་བྱའི་རྒྱུ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལས་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།

這是完整的直譯： 首先，關於所依，有十種。解釋阿賴耶識和識： 現在，這些業依靠什麼，儲存在哪裡呢？解釋其所依： 其所依是無記阿賴耶， 如鏡無分別本性上， 明瞭識不分別對境， 如清凈鏡為顯現基。 由此生五根識取境， 自性無分別如映象。 隨後分別所取能取， 剎那相續于彼取捨。 有分別無分別末那意識。 一切輪迴和出世間的業，都以種子的形式依靠阿賴耶識。如《文殊智無垢經》所說： "阿賴耶為一切基， 輪迴涅槃及清凈， 皆以此為所依基。" 其中，以法界真如為阿賴耶識的分類基礎，是不分別的無記。在其上或其中，本來無為的自性任運所依的方面，稱為結合義理的阿賴耶識。以無明為基礎，輪迴法八識聚及習氣所依的方面，稱為種種習氣的阿賴耶識。一切善不善的有為法都依靠此識，因此顯現種種苦樂。其中，一切福德分的因果都依靠它，一切解脫分的善業也依靠它，由此依靠離垢果的種性。 詳細解釋這些內容：在無記阿賴耶識之上，依靠輪迴因果的不善業和低劣善業，以及涅槃所斷因的解脫分，和清凈道的一切證悟。

།དེ་ཡང་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ལམ་བདེན་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བྲལ་རྒྱུའི་ཚུལ་དུ་བརྟེན་ནས། དེའི་བྲལ་འབྲས་རིགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བརྟེན་ཏེ་སྤྲིན་ཉི་མས་བསྒྲིབས་པའི་དག་བྱ་སངས་པའི་ཆ་ཉི་མ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར། རྒྱུད་བླ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌། །» «ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟེང་ན། དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་་དང་ཡོན་ཏན་ཡེ་ལྡན་དུ་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་་དགེ་བ་བྲལ་བའི་གཞིར་གནས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་ནོ། །སྐབས་འདིར་བྲལ་གཞི། བྲལ་རྒྱུ། བྲལ་འབྲས། བྲལ་བྱ་དང་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྲལ་གཞི་ནི་ཁམས་སམ་སྙིང་པོའོ། །བྲལ་རྒྱུ་ནི་་དེའི་སྟེང་གི་དྲི་མ་སྦྱོང་བྱེད་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དགེ་བ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པའོ། ། བྲལ་འབྲས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་ནས་་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །བྲལ་བྱ་ནི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །འདི་དག་གསང་སྔགས་ལྟར་ན། སྦྱང་གཞི། སྦྱོང་བྱེད། སྦྱངས་འབྲས། སྦྱང་བྱ་དང་བཞིར་གྲགས་པས་མིང་ལ་ཐ་དད་ཀྱང་དོན་ལ་གཅིག་གོ །དེ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་བརྟེན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ། མ་དག་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང༌། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་པའི་སར་སྦྱོར་བའི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་པ་རྣམས་ནི་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་བསྟན་ཏོ།

這是完整的直譯： 其中，解脫分善業包含在道諦中，是有為的暫時性，以離系因的方式依靠種種習氣的阿賴耶識。其離系果依靠種性，如同云遮蔽的太陽，清凈所依仍是太陽本身。如《寶性論》中說： "地依水，水依風， 風依空而安住， 空不依風水地。 如是蘊界諸根， 依于業及煩惱， 業煩惱常安住， 非理作意之中。 非理作意則依， 心之清凈安住， 心性諸法實相， 不依一切而住。" 以此方式，自性清凈如虛空的心性之上，清凈佛土和功德本具，以二種性的方式無始法界善離系基礎中存在，這是涅槃的所依。 在此處應當瞭解四種：離系基礎、離系因、離系果、所離。其中，離系基礎是界或如來藏。離系因是其上凈除垢染的解脫分善業道諦諸相。離系果是如來藏完全離垢而功德顯現。所離是依靠種種習氣阿賴耶識的八識聚及習氣。 在密咒中，這些被稱為凈化基礎、凈化方法、凈化果和所凈化，雖名稱不同，意義相同。 以此方式，無所依的狀態中，無明自性種種習氣的阿賴耶識上，不清凈輪迴因的諸識聚，以及解脫分地前善業有為法，長久以來皆已依止。

།དེའང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟེན་པའི་ཆ་ནས་སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་སྟོང་པ། རང་བཞིན་གསལ་བ། ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་འཆར་བ། ཡོན་ཏན་ནོར་བུ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། དྲི་མ་མེད་པ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་མེད་པ། ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དགོངས་པ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་ནས། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་བཏགས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྟོང་ཆད་མ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་དགོངས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་སྟོང་པ་སྟེ། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་དག་པ། །རྟག་ཏུ་དྲི་མེད་ཡོངས་གང་ཡང༌། །ཚེས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་ན། །ཟླ་བ་སྐྱེ་འབྲིར་རྣམ་པར་རྟོག །དེ་བཞིན་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཡང༌། །རྟག་ཏུ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཅན། །སྙིང་པོ་དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་སྒྲས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པར་མཛད། །དེ་ཉིད་མི་ཤེས་བྱིས་པ་རྣམས། །བག་ཆགས་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་ཡང༌། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང༌། །ལས་ཤེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མཐོང༌། །རང་བཞིན་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད། །ཡོན་ཏན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་འདྲ། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད། དེ་ལྟར་ཡོངས་ཤེས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་དང༌། བྱམས་པས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །འདི་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང༌། སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི། ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ། ཁམས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། གནས་ལུགས་་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། རྟེན་གཞི་དང༌། འབྱུང་ཁུངས་དང༌། བྲལ་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།

這是完整的直譯： 此外，從依止涅槃功德的角度稱為結合義理的阿賴耶識。其本性空，自性明，大悲遍及一切而顯現，功德如如意寶自然成就，無垢，無需離垢，本來光明，身智不可分離的境界，稱為實相之義。 雖然從自性清凈的角度，以虛空、無相、空性、無為等名稱來命名，但並非什麼都沒有的空無。它是身智光明境界的任運成就。 完全解脫並超越一切輪迴法。如《華嚴經》所說： "圓滿清凈月輪相， 恒常無垢遍充滿， 世間因月相盈虧， 妄念月有生滅相。 如是義理阿賴耶， 恒具如來藏自性， 如來以'阿賴耶'名， 宣說此等藏自性。 不知此理諸凡夫， 因習氣力見阿賴耶， 種種苦樂及業識， 一切煩惱皆顯現。 自性清凈無垢染， 功德猶如如意寶， 無有遷移亦不變， 如是通達得解脫。" 彌勒也說： "此中無所去， 亦無少可增， 如實見如實， 如實見解脫。" 這裡的異名還有：結合義理的阿賴耶、無始法界善、如來藏、界、心性光明、法界、實相真如之義、自性清凈真如、般若波羅蜜多等。從所依基、源泉、離系因等方面安立的名稱不可思議。

།ཡང་སེམས་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་ན་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་དང༌། ཐར་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལས་རང་བཞིན་གདོད་མ་ནས་མེད་ལ། གློ་བུར་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོགས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་» «རོ། །དེའང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་ཆར་བསྟེན་ལ། ངོ་བོ་གཏི་མུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། ཁ་ཅིག་འདི་གཏི་མུག་མ་ཡིན་ཏེ། དུག་ལྔ་ཆར་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་དང༌། རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའང་མ་གོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དུ་ཟད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུག་ལྔར་ཕྱེ་བའི་གཏི་མུག་མ་ཡིན་གྱི། དང་པོ་འཁོར་བར་འཁྲུལ་དུས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་ལ་གཏི་མུག་ཏུ་བཏགས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་བྱེད་པའང་དཔྱད་དགོས་ཏེ། ཡེ་ནས་དག་པ་དང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་གིས་དག་པ་ཉིས་ལྡན་་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྙིང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་མི་བྱེད་དེ། ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་པ་དང༌། འབྱུང་བཞི་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལས། ཀུན་གཞི་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཞེས་སོ། ཁམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་དེ་ཉིད་ཁོ་ལས་བྲལ་བའི་རྒྱུའམ་རྟེན་བརྟེན་པར་ཚུར་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལམ་བསྒོམས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་ཙམ་ལས་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ཉིད་ལམ་བདེན་གྱིས་བསྡུས་པས་སླུ་བ་དང་མི་རྟག་པར་བཞག་པ་ཡང་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གྱིས་ལན་པའོ།

這是完整的直譯： 又從心性上依止輪迴習氣的角度，稱為種種習氣的阿賴耶識。為什麼呢？因為善、不善、解脫和清凈業的自性本來不存在，而是突然產生的諸法的所依。 它同時依止善與不善兩者，本性是愚癡，因此是無記。有些人說這不是愚癡，因為它是五毒的所依，也是清凈的所依。這只是不瞭解的表現而已。為什麼呢？它不是五毒中分出的愚癡，而是最初輪迴迷惑時俱生的無明，被稱為愚癡。 它作為清凈的所依也需要考察。它不是本來清凈和暫時垢染全凈二者具足的佛智和如來藏的所依，因為阿賴耶識需要轉依。如《金光明經》所說："阿賴耶識轉依即是自性法身。"《四大種盡續》中說："清凈阿賴耶即法界。" 它不是界的所依，因為垢染本身從它分離的因或所依能依關係是相反的。因此，它只是有為的福慧資糧修行所生清凈的所依而已。 這個被道諦所攝，被安立為虛妄和無常，也是因為依止種種習氣的阿賴耶識的緣故。

།འདིའི་ཚུལ་ལ་ཁོ་ལ་བརྟེན་ན་ཁོ་ལ་གནོད་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཞེས་པའང་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། སྡོང་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་མར་མེས་རང་བསྲེག་པ་དང༌། བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་པའི་མེས་རང་བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་རང་སྦྱོང་ཞིང༌། རིགས་སམ་ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་ཏེ་དང་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་རྐྱེན་་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱྀ་ནས་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་པར་བྱེད་དེ། བློས་བཏགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་ལས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་སྐབས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མཐའ་དག་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དང༌། འཇུག་པར། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་པས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་པའི་དོར་བ་མེད་པ་་དང་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད་ཀྱི། ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་དང༌། བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་དང༌། ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང༌། མུན་པ་ཆེན་པོ་་དང༌། ཡེ་ནས་གནས་པའི་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་བཤད་དོ། །དེའང་་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡོད་པ་ལས། ཐར་པ་བསྟེན་པས་སྦྱོར་བ་དོན་དང༌། འཁོར་བ་བསྟེན་པས་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐ་དད་པའི་བདེ་སྡུག་དང༌། སྐྱོན་ཡོན་འབྱུང་བར་བཤད་དོ། རྒྱུད་བླའི་འགྲེལ་པར། ཐོག་མཐའ་མེད་པ་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །འདི་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང༌། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །ཞེས་དྲངས་པ་་ཡིན་ནོ།

這是完整的直譯： 關於"依止它而損害它如何合理"的道理是這樣的：就像依靠木棒的燈火燒燬自身，依靠柴薪的火焰燒盡自身一樣，依止阿賴耶識，通過二資糧道凈化輪迴習氣，消除種性或界的垢染，如實現前最初的本來狀態，實現覺悟，這稱為緣清凈。最後，對治的方法本身也會被燒盡，因為善的遍計所執是意識分別的緣故。 如《寶性論釋》中說："從現證菩提的階段開始，道諦全部被遮遣。"《入中論》中說："燒盡一切所知乾薪，寂靜即是諸佛法身。"等等如是宣說。 那麼，無所捨棄的空性和三十七道品如何並存？佛子所攝的無所捨棄和三十七道品是存在的，但道所攝的不存在，因為這是道的究竟階段。 這裡的異名有：俱生無明、種種習氣的阿賴耶、無始無終的障蔽、大黑暗、本來存在的無知等。 此外，從如虛空的心性無始法界存在中，依止解脫稱為結合義理，依止輪迴稱為種種習氣。解釋說輪迴和涅槃的顯現差異產生苦樂和過患功德。 《寶性論釋》中引用："無始無終時間界，是諸法之所依處，因其存在故眾生，以及涅槃皆可得。"

།ད་ནི་ཀུན་གཞི་དང་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། དེའང་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལུང་མ་བསྟན་ནི་མེ་ལོང་དང་འདྲ་ཞིང༌། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེ་ལོང་གི་དངས་གསལ་དང་འདྲ་ཞིང༌། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་སྔ་མ་ལམ་གྱིས་དཔྱོད་པའམ། སྒོ་ལྔའི་སྣང་ཡུལ་ལ་འདིའོ་ཞེས་དང་པོར་ཤར་བ་ནི་་ཡིད་ཤེས་ཡིན་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་སྡང་བ་བར་མ་གསུམ་་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་ཤར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱའོ། །དེའང་ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་མ་དཔྱད་ན་ཚོགས་དྲུག་གི་ཤེས་པས་ལས་མི་སོག་སྟེ། དུག་གསུམ་གང་རུང་དུ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་དག་གསུང་པའང་དཔྱད་དགོས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་ལྟ་བ་དང་སྒོམ་པ་དང་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་པའི་འགྲོ་བ་ལ་གཏི་མུག་ཏུ་ཡོད་པས་ལས་མི་དགེ་བ་སོག་པ་་ཡིན་ནོ། །དེའང་ལས་སོག་པའི་སྒོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། སྒོ་ལྔའི་་དབང་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པའོ། །སོག་བྱེད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང༌། དགེ་བར་སེམས་པའི་ཡིད་དང༌། ཡིད་ཤེས་བར་མའོ། གང་ལ་སོག་ན། ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་སོག་གོ །དེ་དག་གི་འཕེལ་བ་དང་སོག་པ་དང༌། འབྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་འབྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ། སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མཛད་པའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཡིད་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པས་འཇུག་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །དགེ་བ་དང༌། མེ་དགེ་བ་དང༌། བར་མར་སེམས་པའི་ཡིད་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ནི་བྱ་བའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གོ་འབྱེད་པའོ། །ཀུན་གཞི་ནི་རྟེན་དང་གནས་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །དེའང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གསལ་དངས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གང་ཡང་མི་འཛིན་པའི་ཆ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་མཆེད་པ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་རིག །» «རྟོག་པར་མ་སྐྱེས། རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཆ་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ། སྣས་དྲི། ལྕེས་རོ།

這是完整的直譯： 現在解釋阿賴耶識和八識的區別：種種習氣的無記阿賴耶識如同鏡子，阿賴耶識如同鏡子的清凈光明，五門識如同顯現的影像。對此，先前通過道路觀察或首先對五門顯境產生"這是"的認知是意識。之後與貪、嗔、舍三者相應而生起的是染污意。 有些前輩上師說，如果染污意不觀察，六識不會造業，因為未歸入三毒之一。這需要考察。在了知一切法的自性后，在見、修、行的階段是如此。對於心未趨向如此的眾生，由於有愚癡而造作不善業。 造業之門是意根和具足所依的五根。造作者是染污意、善思維意和中性意識。造作於何處？造作于阿賴耶識之上。開啟這些增長、造作、減少等的是阿賴耶識。 如智堅阿阇黎所造《經莊嚴大疏》中說："意根和眼等五根是業門，是趣入的所依。善、不善、中性思維的意是作者。色等六境是所作。阿賴耶識是開啟者。阿賴耶是如所依、處所和房屋。" 阿賴耶識是清明澄凈的識，不執取任何境和有境。從它衍生的五門識中，眼識了別色而不生分別，具有了別的特性。同樣，耳識了別聲，鼻識了別香，舌識了別味。

ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རྣམས་ཡུལ་དུ་རིག །རྟོག་པར་མ་སྐྱེས། རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཆ་ཅན་ནོ། །སྒོ་ལྔའི་སྣང་ཡུལ་ལས་སྐྱེས་སམ། དེའི་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཇི་ཞིག་ལྟར་ལམ་གྱིས་ཤར་བ་ནི་ཆོས་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཡིན་ནོ། །» «དེའང་ཡུལ་གྱི་ཆ་ནས་ཆོས་ཡིན་ལ། དེ་རིག་ལ་རྣམ་པར་ཤར་བའི་ཆ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་སྔ་མའི་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་ཇི་ཞིག་ལྟར་སྐྱེ་བའམ། མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་» «སོ། །དེའང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་སྟེ། དོན་སྔ་མའི་ཡུལ་ལམ། དེ་དག་ལས་རང་རང་གི་ཤེས་པའི་ཆ་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡིད་དུ་བརྗོད་དེ། མཛོད་ལས། དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡིན། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཟུགས་ལྟ་བུའི་ཚེ། དངས་གསལ་ཡུལ་ལ་འཛིན་མེད་དུ་གནས་པ་ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་དང༌། གཟུགས་མཐོང་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་ཤར་བ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གཉིས་པོ་བཞག་པ་ལ་འགགས་ཞེས་བཏགས་ནས། གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་ཤར་བའི་ཆ་ལ་ཡིད་དམ་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་འཇུག་པ་མྱུར་བས་ཞིབ་མོར་མི་རྟོག་པས་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བཏགས་ལ། ཡུལ་དང་པོར་རིག་པས་གཟུང་བའི་རྟོག་པའི་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་སོ། ། དེའི་རྗེས་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་དཔྱོད་པ་ཞིབ་མོ་ཐམས་ཅད་ནི་འཛིན་པའི་རྟོག་པར་བཤད་དོ། །དེའང་ཡིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་་དང་པོར་རིག་ཀྱང་དཔྱོད་པས་རྗེས་མ་མཐུད་ན་ལས་མི་སོག་པར་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། རྟོག་རྩེ་བའི་དོ་ཧ་ལས། ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །འཛིན་པས་མ་བསླད་དེ་ཁོ་ན། །ལས་མེད་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་མེད། །» «མཁའ་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པར་མཐོང༌། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯：

身體感知觸覺對象，未生分別，具有了別的部分。由五根顯現境生或與其相似的影像突然顯現的是法，也是意識。從對境的角度是法，從了知並顯現影像的角度稱為識。

又說："其中意識是隨前境生起，或是了知不明顯對境的意識。既是對境也是識。"

這包括五根識和阿賴耶識。前境或各自識的六個部分剛剛滅去的稱為意。如《俱舍論》所說："六識剛滅即是意。"

例如見色時，清明明瞭無執著安住于境的是阿賴耶識，色相顯現於識中的是眼識。這兩者被認為"滅去"，而剎那生起"這是色"的認知部分稱為意或心。

由於這一剎那轉變迅速，不作細緻分別，故稱為無分別。因為最初了知對境，也稱為所取分別。

之後生起的一切細緻觀察都稱為能取分別。

雖然意在第一剎那了知，但如果觀察不持續，則不會造業。所有瑜伽行者都如此認為。如《頂尖竅訣》所說：

"六識了知境相， 未被執著污染， 無業亦無異熟， 如虛空無垢見。"

རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལས་སོག་ཚུལ་ནི། ད་ནི་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་གིས་ལས་ཇི་ལྟར་སོགས་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་ཡང་ཆགས་རྟོག་རགས་པའི་དགེ་སྡིག་གིས། འདོད་པར་འདུ་བྱེད་བག་ཆགས་ཀུན་གཞིར་བརྟེན། །མི་རྟོག་གསལ་སྣང་གཟུགས་སུ་འདུ་བྱེད་ལ། །མི་རྟོག་རྩེ་གཅིག་གཟུགས་མེད་བག་ཆགས་བརྟེན། །འཁོར་བའི་རང་བཞིན་གློ་བུར་སྒྲིབ་པ་གཉིས། །དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་གཟུང་འཛིན་རགས་པས་ཀུན་རྟོག་ཅིང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་འདོད་པར་ལྟུང་ལ། གནས་ལུགས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྣང་ཡུལ་སྣང་ལ་རྟོག་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ངང་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་སོག་ཅིང༌། །སྣང་ཡུལ་བཀག་ནས་གང་དུའང་མི་རྟོག་པ་བསྒོམས་པས་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་འཇོག་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དམ་པའི་ལེའུ་ལས། གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དབྱེ་ན་སྤྱོས་ཏེ་དགེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་དང༌། བར་མའི་འདུ་བྱེད་པས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ལྟུང་ངོ༌། །གང་ལ་སེམས་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ་ཡུལ་མི་འདོར་བས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་་དུ་བྱེད་ཅིང༌། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བས་ནི་གཟུགས་སུ་འདུ་བྱེད་དོ། གང་ལ་གཟུགས་སུའང་མ་ཡིན་འདོད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ལ་མང་དུ་བལྟ་བས་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་གནས་སུ་འཁོར་བ་སྟེ། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ནམ་ཡང་ཐར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་ཐོས་པས་ཐོས་ལ། བསྒོམ་པས་གོམས་པར་བྱ་བ་ནན་ཏན་དུ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སོ།

以下是完整的直譯：

現在說明這些識如何造業的方式：

"粗重貪著分別的善惡， 造作欲界習氣依阿賴耶。 無分別明顯相造色界， 無分別專注造無色界習氣。 輪迴本性二種暫時障， 一切時中都近依於此。"

其中，心被粗重的能取所取所分別，以善不善業墮入欲界。未被實相所攝持的禪定，在顯現境界中未生分別的狀態下修習，則在阿賴耶識上積累生於色界的業。遮止顯現境界，修習無有任何分別，則在阿賴耶識上安立生於無色界的種子。

《寶積經·勝定品》中說："若以分別區分，則造作善、不善、無記諸行，墮入欲界。若心無分別而不捨境界，專一修習瑜伽，但離法性，則造作色界。若心既非色界亦非欲界，不隨境界而多觀察熟習，則輪迴于無色界處。永不能從這三有中解脫。因此，應當以正聞而聽聞，以修習而熟習，要精進努力。"

། «ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་པ་ནི།« ཤེས་པ་དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་བསྟན་པ། ཤེས་པ་གང་་དུའང་མི་རྟོག་ཡེངས་ཐབས་ཚེ། །སྣང་ཡུལ་མི་འཛིན་རྩེ་གཅིག་ཀུན་གཞིའི་་དུས། །གསལ་སྣང་གང་ལའང་དེར་འཛིན་མི་འཇུག་པ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དངས་གསལ་གཡོ་བ་མེད། །སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་དང་དགག་སྒྲུབ་གཟུང་འཛིན་གྱིས། །» «ཚོགས་བདུན་ཡུལ་ལ་རག་པར་རྟོག་པ་ན། རྣམ་ཤེས་བདུན་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཡུལ་གང་ལའང་མི་རྟོག་པར་ཡེངས་ནས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་སྐབས་སོ། །སྣང་ཡུལ་ས་ལེར་མཐོང་དུས་ལྷན་ནེར་གང་དུའང་མི་རྟོག་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཡུལ་སོ་སོར་གསལ་ལ་རྣམ་པར་ཤར་བ་རིག་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དང༌། ཡུལ་གང་རུང་ལ་དང་པོར་སྐད་ཅིག་གིས་གཟུང་བར་ཤར་བ་དང༌། གཉིས་པར་དཔྱོད་བྱེད་ཉོན་མོངས་སུ་འདྲེས་ཏེ་་འཛིན་པར་ཤར་བ་ནི་ཉོན་ཡིད་དང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ཏེ་ཚོགས་བདུན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་མ་འབྲེལ་བར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཡུལ་དང་འབྲེལ་བར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཡུལ་སོ་སོར་རིག་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཡུལ་ལ་དང་པོ་རྟོག་པ་དང༌། རྗེས་སུ་དཔྱོད་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྐྱེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ་ཞེས་སོ། ། « གནས་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི།« གནས་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པ། འདི་དག་གོམས་པས་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པ་རུ། །སྒོ་གསུམ་འཁྲུལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་་འདུ་བྱེད་ཡིན། །དེའང་ཐར་བའི་ལམ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་པའི་ཤེས་པ་ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟན་པོ་དང༌། གསལ་ལ་མི་རྟོག་པའི་བསམ་གཏན་ལྷག་མཐོང་གི་ཆ་ཤས་བརྟན་པོ་དང༌། ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་དབང་པོ་དྲུག་གི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རགས་པ་བསགས་པའི་དགེ་སྡིག་གིས་གཟུགས་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་དང༌། འདོད་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་» «ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། ཐར་པས་མ་ཟིན་པ་དང༌། གཟུང་འཛིན་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的直譯： 展示意識的狀態： 展示那些意識的狀態。 當意識不分別任何事物而處於散漫狀態時， 不執著于顯現對象，專注一境，是阿賴耶的時候。 對任何清晰顯現都不生起執著， 阿賴耶識清明透徹，無有動搖。 通過五根的對象和肯定否定的能取所取， 七識聚集常常分別對像時， 被稱為七種識。 這是說，當不分別任何對像而散漫專注一境時，是阿賴耶的狀態。當清晰看見顯現對像時，突然不作任何分別，是阿賴耶識的狀態。此時對各別對像清晰而顯現的了知，是五根識。對任何對像最初剎那顯現為所取，其次與煩惱雜染顯現為能取，是末那識和意識的狀態，這就是七識聚。 《菩薩地》中說：不與對像相關而無分別，是阿賴耶的狀態。與對像相關而無分別，是阿賴耶識的狀態。了別各別對象的行相，是五根識的狀態。對對像最初分別，隨後通過推度而生起能取所取，是意識和染污意的狀態。 狀態的意識： 狀態的意識。 由於熟習這些，在三界輪迴中， 三門迷亂，是苦的有為法。 其中，未與解脫道相應的阿賴耶狀態的意識，是穩固的止觀專注三摩地； 清明無分別的禪定勝觀的穩固部分； 隨對像而生的六根增上緣所生的粗大意識，由所積累的善惡而迷亂于無色界、色界和欲界。 原因是：未被解脫攝受，未超越能取所取。

།དེའང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་རྟོག་པའི་ངང་དེ་གཟུང་བ་ལ། དེ་ལས་མ་ཡེངས་པར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་བསམ་གཏན་ནི། ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་ཡང༌། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་མེད་ལ། འདིའི་ངང་ལ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པའི་བསྒོམ་པ་མེད་པས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཞིང༌། དེ་ལས་ཐོབ་པའི་དགའ་བདེ་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་དང༌། མངོན་ཤེས་ཐོབ་ཀྱང་དགའ་བྲོད་གྱི་རློམ་སེམས་དང༌། མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། དེང་སང་གི་བསམ་གཏན་པ་ཕལ་གྱི་བསྒོམ་པ་གོལ་བར་མངོན་ཞིང༌། དེ་རང་གིའང་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ངོ༌། ། «ཁམས་གསུམ་དུ་གཙོ་གང་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་དེ་དག་རང་ས་དང་གཞན་སའི་གཙོ་བོ་དང་འཁོར་གྱི་ཚུལ་བསམ་པ་ནི།« དེ་ཡང་འདོད་པར་ཚོགས་བདུན་གཙོ་བོ་ལ། །གཟུགས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་གཟུགས་མེད་དུ། །མི་རྟོག་ཀུན་གཞི་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོར་ལྡན། ། གཞན་གཉིས་་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་བག་ལ་ཉལ། །རང་རང་ས་དེར་ལྡན་པར་ཤེས་པར་» «བྱ། །ཇི་སྐད་དུ། ཀུན་གཞི་དང་ཡེ་ཤེས་བརྟག་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་གསང་བས་མཛད་པ་ལས། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་བདུན་གཙོ་བོར་ལྡན་པ་དང་གཞན་དག་འཁོར་དུ་གནས་» «སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་ལྡན་པ་དང་གཞན་དག་འཁོར་དུ་ལྡན་པའོ། །» «གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་ཀུན་གཞི་ཉིད་གཙོ་བོར་ལྡན་ལ། གཞན་དག་བག་ལ་ཉལ་དུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 而且，將那無分別三摩地的狀態執為所取，不散亂地專注一境，就是能取。真正的禪定是：雖然以方便大悲和不住二邊的智慧方式修習，但沒有對境和有境的戲論相。由於不是執著于"安住於此狀態"的一味斷滅式修行，所以與不可思議的實相相應，雖然從中獲得喜樂、神通和神通，但沒有歡喜自滿的傲慢心和執著相。其他情況與此相反，因此未超出輪迴。 當今大多數禪修者的修行似乎已經偏離，我也沒有看到他們自身有什麼功德。 展示三界中哪個為主： 思考那些識在自地和他地的主要和輔助方式： 在欲界，七識是主要的。 在色界，阿賴耶識是主要的。在無色界， 唯有無分別的阿賴耶是主要具有的。 其他兩者以隨眠的方式作為輔助。 應知各自在其地具有。 如《阿賴耶識與智慧辨析釋》中阿阇黎佛密所作： "其中，在欲界，眼等七種識是主要具有的，其他作為輔助存在。 在色界，阿賴耶識和轉識是主要具有的，其他作為輔助具有。 在無色界，應知唯有阿賴耶是主要具有的，其他以隨眠方式存在。"

། «ཐིམ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ནི།« ཆ་ཤས་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདོད་ན་མཚན་མོ་ཉལ་བའི་ཚེ། །ཡུལ་ལྔའི་ཤེས་པ་རིམ་གྱིས་ཡིད་དུ་ཐིམ། དེ་ཡང་ཀུན་གཞིར་ཐིམ་པས་མི་རྟོག་པ། །རྩེ་གཅིག་སྣང་ཡུལ་མེད་པའི་ངང་དེ་ཉིད། །ཆོས་དབྱྀངས་ཐིམ་པས་རང་བཞིན་སྤྲོས་དང་བྲལ། །སླར་ཡང་མཆེད་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས། །ཡིད་ཉིད་གཅིག་པུ་ལངས་པས་རྨི་ལམ་སེམས། །སྣ་ཚོགས་དགག་སྒྲུབ་མེད་བཞིན་སྣང་བར་བྱེད། །དེ་ལས་མཆེད་པས་གཉིད་སད་ཚོགས་དྲུག་» «གི །རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པས་ལས་འདུ་བྱེད། །ཉིན་མཚན་ཁོར་ཡུག་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན། །དེའང་འདོད་པའི་ས་པ་རྣམས་གཉིད་དུ་འགྲོ་བ་ན་སྒོ་ལྔ་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཡིད་ཤེས་སུ་ཐིམ། ཡིད་ཤེས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སུ་ཐིམ་པས་གསལ་ལ་མི་རྟོག་པ་་དར་ཅིག་འཆར་རོ། །འདི་ཉིད་རང་ངོ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་སྟེང་དུ་བཞག་པས་རྨི་ལམ་མེད་པར་འོད་གསལ་ཆོས་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅེས་གསར་མའི་སློབ་དཔོན་འགས་བཞེད་ཀྱང༌། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཆོས་གང་ལའང་མི་རྟོག་པའི་ཀུན་གཞིར་ཐིམ། ཀུན་གཞི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པས། ཕྲ་རགས་ཀྱི་འཛིན་པ་ནུབ་ལ། སྟོང་གསལ་སྤྲོས་བ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་་འཆར་བས་འདི་ཉིད་ངོ་ཤེས་པ་བྱས་ན་འཁྲུལ་པ་བཟློག་སྟེ། གསང་བ་ཡེ་ཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཀུན་འདུས་ལས། ཚོགས་བདུན་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་» «སུ། །ཐིམ་ནས་ཀུན་གཞི་དབྱིངས་སུ་དག ། དེ་ཚེ་གདོད་མའི་ལྷན་གཅིག་» «སྐྱེས། །སྟོང་གསལ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་བྱ། །» «ཞེས་སོ། །དེ་ལས་སླར་མཆེད་དེ། ཆོས་དབྱིངས་ལས་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། དེ་ལས་ཡིད་ཤེས་གཅིག་པུ་ལངས་པས་རྨི་ལམ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་ཏེ་བག་ཆགས་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ལ་བདག་གིར་འཛིན་པའི་དུས་སོ། །དེའང་རྟོག་པ་གཡོ་བའི་རླུང་རྣམས་དང༌། ཚོགས་བདུན་བརྟེན་པའི་རྩའི་རླུང་རོ་རྐྱང་དུ་ཆུད་ནས་དབུ་མའི་ནང་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ། ཀུན་གཞི་སུམ་མཉམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་སུམ་མདོ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的直譯： 融入的方式： 詳細分析各部分如下： 在欲界，夜晚睡眠時， 五境識次第融入意識。 然後融入阿賴耶，成為無分別， 專注一境，無有顯現對境的那個狀態。 融入法界，自性離戲論。 再次擴充套件，從阿賴耶識中， 唯有意識單獨生起，成為夢境心。 雖無肯定否定，卻顯現種種。 從此擴充套件，醒來六識聚， 識入境中造作業。 日夜循環如是顯現。 其中，欲界有情入睡時，五根識連同染污意識融入意識。意識融入阿賴耶識，短暫顯現清明無分別。一些新派上師認為，如果了知此本性並安住其中，就能無夢而行於光明法性。然而，阿賴耶識融入不分別任何法的阿賴耶，阿賴耶融入法界，粗細執著消失，顯現空明離戲的法性。如果認識此點，就能扭轉迷亂。 如《密意智慧寶藏總集續》所說： "七識融入阿賴耶識， 阿賴耶清凈於法界。 彼時本初俱生， 空明自生智慧。 瑜伽士應了知此。" 從此再次擴充套件，從法界生阿賴耶，從中生阿賴耶識，再從中唯意識單獨生起，顯現種種夢境，是執著習氣意識對境為我所的時候。 這時，動搖分別的風和七識所依的脈風入於左右脈，進入中脈時，稱為阿賴耶三等識，因為風在三岔路口平等。

དེ་ནས་དབུ་མར་ཆུད་དེ་རོ་གཅིག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་དུས་ཏེ། གཉིད་མཐུག་པོར་སོང་བས་རྨི་ལམ་མེད་པའོ། ཁ་ཅིག་ལ་རྨི་ལམ་མེད་པར་མཚན་ཐོག་ཐག་གནས་པའང་་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་ཀུན་གཞི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་ནི་དབུ་མའི་དབུས་ན་འོད་གསལ་མཆོག་མི་འགྱུར་གྱི་རྩ་རགས་པའི་ཁམས་དང་རླུང་མི་རྒྱུ་བ་དངས་པ་འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། ཀུན་གསལ་ལས། དབུ་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་རྩ། །འོད་གསལ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ། །དངས་ལ་དངོས་མེད་གསལ་བའི་དབྱིངས། །ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀུན་གྱི་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་དེར། དབུ་མའི་རླུང་དངས་མ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་ཟེར་བས། དེ་ཆུད་པའི་ཚེ་འོད་གསལ་འཆར་རོ། །འདིའི་ཚེ་སྣང་བའི་འོད་གསལ་ཐིག་ལེ་དང༌། འོད་དང༌། འཇའ་ཚོན་ལ་སོགས་པ་འཆར་རོ། །སྟོང་པའི་་འོད་གསལ་སེམས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འཆར་རོ། །ཟུང་འཇུག་གི་འོད་གསལ་རིག་གསལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་འཆར་རོ། །དེ་ནས་སླར་ཀུན་གཞི་དང༌། དེའི་ཤེས་པ་དང༌། ཡིད་ཤེས་མཆེད་པའི་ཚེ། སྲོག་པ་རྩའི་ཡིད་དྲན་པ་རྣམ་རྟེན་གྱི་ནང་དུ་རླུང་མཆེད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ནས་དབང་པོ་སོ་སོ་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་རླུང་ཞུགས་པས་གཉིད་སད་དེ་ཉིན་སྣང་གི་ཡུལ་ལ་གཟུང་འཛིན་རང་དགར་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་གཟུགས་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གཅིག་རྟོག་པ་ན་ཆ་སོ་སོར་དབྱེ་བའང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ནས། གཟུགས་སུ་རང་སའི་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་» «བཞི། །ཀུན་གཞིའི་ཤེས་ཉིད་ངང་དུ་གནས་པ་ལས། ། ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས། །སྐབས་འགར་ཉེ་བར་འབྱུང་གི་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཏིང་འཛིན་གོམས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན། །དེའང་བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་རང་རང་གི་མི་རྟོག་པ་གཙོ་བོར་ལྡན་ལ། ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་བག་ལ་ཞའི་ཚུལ་དུ་འཁོར་ན་ཡོད་ཅིང༌། བསམ་གཏན་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ་གསུམ་ན། རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང༌། དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཚོར་བ་སྐྱོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ལྡན་པའོ། །བཞི་པ་ལ་བར་འགའ་ན་སྲིད་དེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་པ་གསུམ་འཆི་འཕོ་བ་དང༌། ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་བཞིན་ནོ།

以下是完整的直譯： 然後進入中脈成為一味，是阿賴耶的時候，進入深度睡眠，沒有夢境。有些人整夜無夢。之後，阿賴耶融入法界，是在中脈中央有最高不變的光明脈，粗大元素和風不行，清凈光明自性存在。如《普明》所說： "中脈中央所住脈， 最高不變光明， 清凈無實光明界， 任運智慧一切處。" 這裡指的是中脈清凈風即為識，當它進入時，光明顯現。此時顯現光明的明點、光和彩虹等。空性光明顯現離戲論的心性。雙運光明顯現覺受大智慧。 之後，當再次從阿賴耶、阿賴耶識和意識擴充套件時，是生命脈中的意念依靠記憶，風在內在擴充套件的時候。然後，依靠各個根的脈風進入，醒來，白天的對境上任意顯現能取所取。 例如，當觀察一個色法對境時，也會解釋其各個部分的分析。各部分的分析如下： 然後，"色界自地識四禪， 安住于阿賴耶識自性中， 執取諸境微細諸識， 有時生起，但大多時， 由修定力而近住。" 其中，在正行禪定時，各自的無分別為主，對境的分別以隨眠方式作為輔助存在。在初禪、二禪、三禪中，有尋、伺、喜的感受作為過患。在第四禪中有時可能存在，如同凡夫三地的死亡轉生和聽法等情況。

། «གཟུགས་མེད་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོར་སེམས་བརྟེན་ཚུལ་ནི།« དེ་ནས། གཟུགས་མེད་རང་སའི་ཤེས་པ་ཀུན་གཞིའི་ངང༌། །མཁའ་སོགས་རྣམ་བཞི་ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ། ། ཉེ་བར་གནས་པས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡི། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས། །མིང་བཞིའི་ཕུང་པོར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བརྟེན་ནས། །ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་བསྐལ་པར་མི་་སད་དེ། །རྣམ་དཔྱོད་དགེ་བའི་ས་བོན་འདེབས་པའང་མེད། ། དེའང་སྔོན་གང་དུ་ཤི་བའི་ས་དེར། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀུན་གཞི་ལ་ཐིམ་པའི་ཆ་བཞི་ལ་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བརྟེན་པས་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་སོང་བས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་ངང་དུ་གནས་ཏེ། བསྐལ་བར་འབྱམས་ནས་གཉིད་མཐུག་པོ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུ་ལས་དགེ་བ་བྱེད་པ་མེད་» «དོ། །མི་དགེ་བ་དངོས་སུ་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་རང་སའི་སྲིད་པ་གཏི་མུག་གི་ས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ངང་གིས་གཏི་མུག་འཕེལ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། «བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ངོས་གཟུང་བ་ནི།« ཚུལ་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་སེམས་དེ་ཡང༌། །སྔ་མའི་འབྲས་ཡིན་ཟད་ནས་ཚེ་འཕོ་ལ། །ངོ་བོ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་གཏི་མུག་ཕྱིར། །འཁོར་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྒྱུ་འབྲས། ། ཡང་ཡང་བསྐྱེད་ཕྱིར་དེ་ལས་ཐར་དགོས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། །མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་མདོར། སྔོན་བསགས་དགེ་བའི་མཐུས་བསྐྱེད་མཐོ་རིས་ཀྱི། །ལྷ་ཡི་ཁང་བཟངས་ཕྱིན་པའང་ལྡོག་འགྱུར་ལ། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་ལས་ཟད་ནས། །ཕྱིར་ཡང་ས་སྟེང་ས་འོག་རྣམས་སུ་འགྲོ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 無色界四名蘊中心依止方式： 然後，"無色自地識阿賴耶性， 空等四種止觀專注， 近住故極其微細， 受想行識， 四名蘊中心相續依止， 止觀專一劫不醒， 也無播下善巧種子。" 其中，在先前死亡之地，受、想、行、識四界融入阿賴耶的四個部分稱為四名蘊。因心相續依止意身，故入一境止觀定，安住于空無邊處等四種狀態中。流轉一劫如同深度睡眠，無有行善。雖然沒有直接造作不善，但因為由自地有的愚癡地所生，故說自然增長愚癡。 辨識禪定無色界心： "如是禪定無色界心， 乃前果報盡而轉生， 本性無記因愚癡， 輪迴處中顛倒因果， 再再生故應解脫。" 如《無憂經》所說： "往昔積善力所生， 上界天宮亦退轉， 禪定無色業盡已， 復往地上地下處。"

། «ཁྱད་པར་་འདོད་ཁམས་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་ལའང་གསུམ་གྱི། འདོད་སེམས་གོམས་པས་་ཐར་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ཚུལ་ནི།« ད་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་པའི་སའི་མི་དག་གི་རྟེན་གྱི་ཤེས་པ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ། འདོད་པའི་སེམས་དེ་གོམས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་» «ཉིད། །ཡིན་ཕྱིར་མཐོ་དམན་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད། །དེའང་རགས་པ་ཡིན་པ་» «དང༌། མཐོ་རིས་ནའང་ལས་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་སྤྱོད་པའི་སྣོད་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། འདོད་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་འདེབས་པ་ལ་་སེམས་རགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ལེགས་པའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་དགོས་་སོ་ཞེས་སོ། ། «ཉིན་དུས་ཀྱི་ཤེས་པ་གཙོ་གང་ཆེ་བསྟན་པ་ནི།« དེའང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉིན་དུས་ཕལ་ཆེར་ཚོགས་བདུན་ཤེས་པ་གཙོ། །གཞན་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་འཁོར་དུ་ཡོད། ། དེ་ཡང་གཟུགས་འཛིན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །དེར་གསལ་རྟོག་བྲལ་ཆ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཤེས། །དེ་ཡི་མི་རྟོག་ཆ་ཉིད་ཀུན་གཞི་འོ། །ལྷག་མ་དྲུག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཆ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གསལ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གསལ་བའི་ཆ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །མི་རྟོག་པའི་ཆ་ནི་ཀུན་གཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཐོས། དྲི་ཚོར། རོ་» «མྱོང༌། རེག་བྱ་རེག །དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་རིག་པའི་དུས་ན། རང་རང་གི་ཡུལ་རིག་པའི་ཆ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་གསལ་བའི་ཆ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །མི་རྟོག་པའི་ཆ་ནི་ཀུན་གཞིའོ། །དངས་གསལ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དུས་ནའང་སོ་སོའི་ཡུལ་མ་བཀག་པའི་ཆ་ནས་དེ་དག་གི་ཤེས་པའོ། །གསལ་བ་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །མི་རྟོག་པ་ནས་ཀུན་གཞིའོ། །ཡང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཐིམ་པ་ནའང་དངོས་སུ་ཀུན་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཐིམ་པའི་ཆ་རྣམས་བག་ལ་ཉལ་དུ་ཡོད་དེ་ཉི་མ་ཤར་བ་ན་སྐར་མ་རྣམས་བག་ལ་ཞར་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ།

以下是完整的直譯： 特別是欲界心一與異的方式分三，欲界心熟習成為解脫因的方式： 現在解釋特別是欲界地人們所依的心一與異的方式： "欲界心隨熟習方式， 故能作高低解脫因。" 這是因為它粗大，即使在天界也是業的地，是修法的殊勝器皿。如《念處經》所說："欲界是播下善不善種子的粗大心，故你們應當精進于善法。" 顯示白天時哪種心識為主： "那麼如何呢？白天大多七識為主， 其他二者本性相同作為眷屬。 如是執色眼識， 其中明瞭無分別分是阿賴耶識， 其無分別分即是阿賴耶。 其餘六者也應如是了知。" 如此，眼見色的部分是眼識。明瞭而無分別的明瞭部分是阿賴耶識。無分別的部分是阿賴耶。同樣，在聽聲、嗅香、嘗味、觸物、意識憶念對境時，各自了知對境的部分是其識。明瞭的部分是阿賴耶識。無分別的部分是阿賴耶。 在清凈明瞭無動的阿賴耶識時，從未遮止各自對境的角度也是那些識。從明瞭的角度是阿賴耶識。從無分別的角度是阿賴耶。 又，當入一境性融入時，雖然實際上融入阿賴耶，但那些部分以隨眠方式存在，如同太陽升起時星星以隱蔽方式存在一樣。

།ཇི་སྐད་དུ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་བརྟག་པའི་འགྲེལ་པར་སངས་རྒྱས་གོ་ཆས་བཤད་པ། དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་དུའང་མི་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཆས་བཞག་ལ། དེ་ལ་གསལ་བ་ཙམ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཡུལ་སོ་སོར་རིག་པ་ནི་ཚོགས་དྲུག་གི་ཤེས་པ་ཉིད་དེ། འཇུག་པ་ཐིམ་པ་དང༌། མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་སོ་ཞེས་སོ། ། «དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་ནི།« དེ་དག་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་བཤད་པ། ། གཉིད་དུ་རྩེ་གཅིག་རྨི་ལམ་་སད་དུས་ན། །ཀུན་གཞི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཡིད་དང་ནི། །ཚོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན་གཅིག་དང་གཉིས་གཅིག་དང༌། ། ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་དུས་ཞེས་བྱ། །དེ་ལ་གཉིད་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚེ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞིར་གཅིག་པའི་དུས་ཡིན་ལ། ཕྱིར་ལྟས་སུ་འཕྲོ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་དེའི་ངང་ལས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཡིད་ཤེས་གཅིག་པུ་ལངས་པས། ཀུན་གཞིའི་ངང་ལས་ཅུང་ཟད་ཕྱིར་འཕྲོས་པའི་དུས་དེ་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལས་ཤར་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ཡོད་དོ། །གཉིད་སད་པ་ན་ཀུན་གཞིའི་ངང་ལས་རབ་ཏུ་ཕྱིར་་འཕྲོས་པས་ཀུན་གཞི་དང་ཚོགས་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དོ། །འདི་དག་ནི་གསང་འགྲེལ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པས་དོན་བསྡུ་ན། སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནམ་འབྱུང་ཁུངས་ཏེ། འདིའི་ངང་ནས་གཞལ་ན། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་དུའང་དབྱེ་བསལ་མེད་པར་ཐ་མི་དད་པ་དང༌། འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འཁོར་འདས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཞེས་བཤད་དེ། དོ་ཧ་ལས། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །» «གང་ལ་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་བ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

以下是完整的直譯： 如《心與智慧觀察釋》中佛陀鎧所說："其中，任何不分別的心識，以阿賴耶的部分安立。其中僅有明瞭是其識，別別了知對境是六識。入定融入與無分別即是阿賴耶的狀態。" 這些一與異的方式： 解釋這些一與異： "睡眠一境夢中醒時， 阿賴耶、阿賴耶識、意及 六識依次為一、二一及 一切本性為一之時。" 其中，在睡眠一境時，一切心識融為阿賴耶的一體時，毫無向外散亂。在夢境時，從其中僅有意識從阿賴耶識上生起，從阿賴耶中稍微向外散亂的那個時候，阿賴耶與從其生起的識和意識二者本性為一。醒來時，從阿賴耶中極度向外散亂，故阿賴耶與八識皆本性為一。這些是按《密釋》所說而安立的。 現在極為明瞭地顯示總結要義：心性光明是一切所依或源泉。從這個角度衡量，輪迴與涅槃無有區別，不可分割，無有變遷，故說義理實相如來藏是輪涅之源。如《道歌》所言： "唯一心性是一切種， 輪迴涅槃從其生起， 能賜所欲果實之 如意寶心我頂禮。"

།ཞེས་པ་དང༌། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་བརྗོད་པ། །ཅི་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མེད་པར་འགྱུར། །བྱ་བ་མེད་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །རྣམ་པར་བྱང་དང་ཐ་མི་དད། །ཀུན་གཞི་ཐ་་དད་འགྱུར་བ་མིན། །ངེས་ཏེ་རྣམ་བྱང་ཐ་དད་ན། །ཀུན་གཞི་རྟག་པ་མ་་ཡིན་འགྱུར། །མངོན་མེད་འཇིག་མེད་རྟགས་པ་སྟེ། །མཐའ་བཞི་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དག །སྤྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སྒྲར་ཡང་གྲག །ཕན་ཚུན་སྙིང་པོ་ཐ་མི་» «དད། །དེ་ནི་སོར་གདུབ་བཞིན་དུ་གནས། །ས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་གཞི་» «སྟེ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའང་དེ། །སྙིང་པོ་དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་སྒྲས། བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན་པར་མཛད། །སྙིང་པོ་ཀུན་གཞིར་བསྒྲགས་པར་ མཛད། །བློ་ཞན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཤིས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དག་པའི་རྒྱུར་འདུག་པས་ཟག་པ་མེད་པ་དོན་གྱི་་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་ལ། འཁོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བཏགས་ཏེ། རྟེན་གཞིའི་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་རྟེན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་དུ་བཞག་པ་ཉིད། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དུ། བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང་ཚུལ་མཐུན་ནོ། །» «དེའང་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དག་བྱ་དྲི་མ་རེ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིགས་སམ་སྙིང་པོའང་མིང་ཐ་དད་དུ་བཞག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གནས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། སྔ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་སྐྱེ་འབྲི་བར། །མི་ཤེས་འགྲོ་བ་རྣམ་རྟོག་ཀྱང༌། །ཟླ་བ་སྐྱེ་འབྲིར་ཡོད་པ་མིན། །གླིང་དང་གླིང་ལའང་རབ་ཏུ་སྣང༌། དེ་བཞིན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ། །བྱིས་པ་མི་ཤེས་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས། །རྟག་ཏུ་སྐྱེ་འབྲིར་རྣམ་རྟོག་སྟེ། །དེ་ནི་ཟག་མེད་སངས་རྒྱས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱི་གཞི། །བག་ཆགས་བསྙེམས་ལ་སོགས་པ་དང༌། །རྟོག་པས་རྙོག་མ་ཅན་དུ་བྱས། །གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཟག་པ་མེད། །ཟག་མེད་རང་ལུགས་རབ་ཐོབ་ན། །» «དེ་དག་རྟག་ཅིང་བརྟན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 如是說。又《華嚴經》云： "說殊勝因， 隨其所生， 非無因生， 非無作生。 與清凈無別， 阿賴耶不異。 若清凈有別， 阿賴耶非常。 無顯無滅常， 遠離四邊際。 如來藏即是， 化身智慧聲。 互為心要不相異， 如同手環而安住。 諸地種種即阿賴耶， 善逝心要亦即是。 彼心要以阿賴耶聲， 善逝如是而宣說。 心要宣說為阿賴耶， 智慧淺薄者不知。" 又，因為作為法身和智慧等清凈之因而存在，故稱為無漏的勝義阿賴耶。因為作為輪迴之所依，故假立為有漏的種種習氣阿賴耶。所依之本性雖一，但依所依法的差別而安立為異，正如《現觀莊嚴論》所言："依所依法的差別，宣說彼之差別。" 又，在有垢時，隨著所凈垢一一清凈，種性或心要也以不同名稱安立，如實安住。如前所說： "如月亮生滅， 愚者雖妄想， 月無生滅實， 洲與洲中顯。 如是阿賴耶， 愚者不了知， 常作生滅想， 實乃無漏佛。 諸法皆所依， 習氣慢等俱， 分別成濁染， 若轉則無漏。 若得無漏性， 彼等常堅固。"

།དེའང་ཟླ་བའི་ངོ་བོ་ལ་སྐྱེ་འབྲི་མེད་ཀྱང༌། ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་འབྲིར་གླིང་བཞི་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་ལྟར། སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་གཤིས་ལ་སངས་རྒྱས་ཏེ་བདེ་སྡུག་རང་མཚན་པ་མེད་ཀྱང༌། འཁོར་བ་པས་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དུ་མཐོང་ངོ༌། གཤིས་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱངས་ན་ཀུན་གཞི་དོན་གྱི་སྟེང་དུ་ཕེབས་ཞེས་པ་ཡིན་» «ནོ། །དེ་ལས་ཤར་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང༌། ཚོགས་བདུན་བཤད་ཟིན་» «ཏོ། །དེའང་ཡིད་ཤེས་མ་རིག་པ་འཁྲུལ་པས་ལས་གསོག་པ་ཉིད། མདོ་ལས། ཡིད་གཙོ་ཡིད་ནི་རབ་ཏུ་མགྱོགས་པ་སྟེ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་སྣ་ལ་ཡིད་» «འགྲོའོ། །ཞེས་པ་ལྟར། གཤིས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་མ་ཤེས་པས་ཀུན་བརྟགས་ཏེ་མ་དག་པའི་འཁྲུལ་སྣང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གཞན་གྱི་དབང་ཤེས་དེར་བསྐྱེད་པ་འདི་བྱུང་སྟེ། འཁོར་བ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་འཁྲུལ་པ་འདི་ལས་བཟློག་པ་ཡང༌། སེམས་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཤེས་ཏེ། ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཐབས་ཤེས་བསྐྱེད་རྫོགས་བསྒོམས་པས་གདོད་མའི་གཞི་ལ་སྙིང་པོ་ཅི་འདྲ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན་ཚུལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་ལས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། «གཉིས་པ་བརྟེན་པའི་ལས་བཤད་པ་ལའང༌། རྩ་བ་མ་རིག་པ་བཤད་པ། བྱེད་པ་མི་དགེ་བ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། རྩ་བ་མ་རིག་པ་བཤད་པ་ནི།« ད་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ཉིད་བཤད་པ། རྟེན་ཆོས་ལས་ཀྱི་རྩ་བ་མ་རིག་པ། །ངོ་བོ་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཏི་མུག་གསུམ། །དེས་བསྐྱེད་སྲིད་པར་་འདུ་བྱེད་དཀར་ནག་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དང་པོར་འོད་གསལ་བའི་་སེམས་ཉིད་རང་ངོ་མ་རིག་པས་གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པའི་གཞི་བཏིང་བས་འཁོར་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། སེམས་ཅན་ཐ་མ་འབྲིང་དང་མཆོག་གྱུར་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་ཀུན་མ་རིག་ལས་བྱུང་བདེ་བར་གཤེགས་པས་» «བསྟན། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས། ཐ་མ་ངན་སོང༌། འབྲིང་མི། མཆོག་ལྷ་རྣམས་རང་རང་གི་ལས་ཀྱིས་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང༌། རྩ་བ་མ་རིག་པ། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དུག་གསུམ། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང༌། དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་སྲིད་པའི་བདེ་འབྲས་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།

以下是完整的直譯： 又，雖然月亮本性無生滅，但依法力而在四大洲顯現為生滅不同。同樣，雖然心性光明的本質無有佛與苦樂自相，但輪迴者見到天界、惡趣等差別。若修習本質義，即是抵達勝義阿賴耶之義。從其顯現的阿賴耶識和七識已經解釋完畢。 又，意識因無明迷亂而積集業。如經中說："意為主，意極迅速，一切法中意先行。"不知不變的本性圓成實，遍計所執而生起種種不清凈的迷亂顯現，這是依他起識。輪迴如夢幻般迷亂，要從中解脫，需了知心性圓成實。修習無倒道路的方便智慧生圓二次第，以此顯現本初基礎的如何心要，應當如是了知。 以上已經解釋了業的所依基礎。 第二、解釋所依之業又分兩部分：解釋根本無明和解釋作為不善業。 首先解釋根本無明： "現在解釋依此的業： 所依法業之根本無明， 本性貪嗔癡三毒， 由此生起有為黑白二業。" 首先，因為不識光明心性自面目而成為能取所取迷亂的基礎，一切眾生因此而迷惑于輪迴中。如《般若攝頌》所說："下中上等一切眾生，彼等皆從無明而生，善逝如是宣說。"以此方式，下等惡趣、中等人類、上等天人各自以業而經歷種種苦樂。這一切皆源於根本無明、與之相應的三毒、與之相應的不善業，以及善業福德分順世間安樂果的一切。

། «བྱེད་པ་མི་དགེ་བ་བཤད་པ་ལའང་་དབྱེ་གཞི་དང་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དབྱེ་གཞི་བཤད་པ་ནི།« དེ་ཡང་དགེ་བས་ནི་བདེ་བ་་དང་མཐོ་རིས་བསྒྲུབ་ལ། མི་དགེ་བས་སྡུག་བསྔལ་དང་ངན་འགྲོ་བསྐྱེད་པའི། མི་དགེ་བ་བཤད་པ། འཁོར་བར་མཐོ་དམན་ལྟུང་ཕྱིར་མི་དགེ་བ། དབྱེ་ན་བཅུ་ཉིད་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡིན། །མི་དགེའི་ལས་བཅུ་ལུས་གསུམ་ངག་གི་བཞི། །ཡིད་གསུམ་རིམ་བཞིན་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ནི། །གང་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་ནས་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་བསྐྱེད་པའི་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ། སྲོག་གཅོད་པ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གསུམ་ནི་ལུས་མི་དགེ་བའོ། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང༌། ཕྲ་མ་བྱེད་པ་དང༌། ངག་འཁྱལ་པ་དང༌། ཚིག་རྩུབ་མོ་བཞི་ནི་ངག་མི་དགེ་བའོ། །བརྣབ་སེམས། གནོད་སེམས། ལོག་པར་ལྟ་བ་གསུམ་ནི་ཡིད་མི་དགེ་བའོ། ། «དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་ལས། ལུས་ཀྱི་ལས་ནི།« དང་པོ་ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་བཤད་པ། སྲོག་གཅོད་བསམས་བཞིན་མ་ནོར་གཞན་བསད་ལ། །ཕྱོགས་མཐུན་རྡེག་འཚོག་ལ་སོགས་སྲོག་ལ་འཚེ། །མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་ནོར་བརྐུ་བ་སྟེ། །ཕྱོགས་མཐུན་གཡོ་སྒྱུས་ཕ་རོལ་ནོར་ལ་ལེན། །འདོད་ལོག་གཞན་གྱིས་བདག་བཟུང་ཉིད་ལ་སྤྱོད། །ཕྱོགས་མཐུན་བགྲོད་མིན་རྩོལ་སོགས་འཁྲིག་པའི་ཆོས། ། དེའང་ཐ་ན་འབུ་སྦྲང་དུ་གྱུར་པ་ཡན་ཆད་ལ། དེར་ཤེས་པས་སྲོག་གཅོད་པ་དང༌། བརྡེག་པ་དང༌། འཚོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་སུ་མཐུན་པའོ། ། གཞན་གྱི་ནོར་བརྐུ་བ་དང༌། ཕྱོགས་མཐུན་དལ་བུས་སྟེར་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི། ཁྱིམ་ཐབ་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ། ཉེ་དུ་ཡིན་པ། དབང་པོའི་སྒོ་གཞན་ཡིན་པ། གནས་དང་དུས་སུ་མི་རུང་བར་རྩོལ་བའོ། །» «ཕྱོགས་མཐུན་ལག་པ་ལ་སོགས་གཞན་གྱིས་བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པའི་གནས་དེར་ཆགས་པས་རྩོལ་བའོ། །དེ་སྐད་དུ། མཛོད་ལས། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ། །མ་ནོར་བར་ནི་གཞན་བསད་པའོ། །མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་» «ནོར། །མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །བགྲོད་མིན་བགྲོད་པར་འདོད་པ་ཡིས། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 解釋作為不善業分為總說和分說兩部分。 首先解釋總說： 善業成就安樂和善趣，不善業產生痛苦和惡趣。解釋不善業： "輪迴中上下墮落故不善， 分別則有十種各自顯。 十不善業身三語四， 意三依次分別如下。" 何謂從善趣墮入惡趣並唯生痛苦的十種不善業？殺生、不與取、邪淫三種是身不善業。妄語、離間語、綺語、粗語四種是語不善業。貪慾、嗔恚、邪見三種是意不善業。 分說分三，首先解釋身業： "殺生故意無錯殺他命， 相似行為打擊等害命。 不與取即偷盜他人財， 相似行為欺詐取他財。 邪淫即淫他人所屬者， 相似行為非道等淫行。" 即使對於蚊蟲等微小生命，明知而殺生、毆打、刺傷等都是相似的殺生行為。偷盜他人財物，相似行為如騙人慢慢交出財物等。邪淫是指與他人妻子、親屬、非正常器官、不適當的地點和時間交媾。相似行為如對手等他人不應接觸的部位心生貪戀而觸控。 如《俱舍論》所說： "殺生即故意， 無錯殺他命。 不與取他財， 以力竊為己。 非道行淫慾， 邪淫有四種。"

འགྲོ་བ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པར། དངོས་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས། དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ། རྗེས་སུ་འདྲ་བར་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དབྱུག་པས་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མཐུན་པར་རིམ་གྲོ་བསྟེན་པས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཡན་ལག་གི་དབང་པོ་རང་གིས་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་སོ། ། «ངག་གི་ལས་ནི།« ངག་གི་བཞི་ནི། བརྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་ཚིག་དོན་» «གོ །ཕྱོགས་མཐུན་དྲང་སོགས་གཞན་སེམས་སླུ་བ་ཉིད། །ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་བྱེད་ཚིག་སྨྲ་བ་སྟེ། །ཕྱོགས་མཐུན་གཟན་ཚིག་གཞན་ཟློས་མི་མཐུན་བྱེད། །ངག་འཁྱལ་བསྟན་བཅོས་ངན་དང་བྲེ་མོའི་གཏམ། །ཕྱོགས་མཐུན་འབྲེལ་མེད་བརྗོད་སོགས་ཆོས་མིན་གཏམ། །ཚིག་རྩུབ་ཕ་རོལ་ཞེར་འདེབས་རྩུབ་མོའི་ཚིག །ཕྱོགས་མཐུན་འཇོམ་སོགས་གཞན་ཡིད་མི་བདེའི་གཏམ། ། འདི་དག་ནི་ངག་གི་འཇུག་པའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་ལས་ཞེས་བཤད་དེ། གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་བའི་ཚིག་མི་བདེན་པ་སྨྲ་བ་ནི་བརྫུན་ནོ། །དྲང་པོར་བརྗོད་པས་ཕ་རོལ་སླུ་བར་མཐོང་ནས་བརྗོད་ན་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། ། གཞན་ཉིད་འབྱེད་པའི་ཚིག་ཟློས་པ་ནི་ཕྲ་མའོ། །ཇི་སྐད་ཟེར་བ་གཅིག་གི་དྲུང་དུ་གཅིག་གི་ཚིག་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །མཆོད་སྦྱིན་དང་སྙན་དངགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲེ་མོའི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཆོས་དང་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ནི་ངག་་འཁྱལ་བའོ། །དུས་དང་མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པ་འགའ་ཞིག་སྨྲ་བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་ནོ། །གཞན་གྱི་རྣ་བར་མི་སྙན་ཅིང་ཞེར་འདེབས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་རྩུབ་མོའོ། །སྙན་པར་སྨྲས་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསྐྱེད་ན་དེ་ཡང་དེའི་ཕྱཽགས་དང་མཐུན་པའོ། །མཛོད་ལས། བརྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི། །ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བ་འོ། །ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིག །ཚིག་རྩུབ་མོ་ནི་མི་སྙན་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། འགྲེལ་པར། དྲང་པོས་ཀྱང་སླུ་བ་ཉིད་དང༌། ཚིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཟློས་པ་དང༌། དུས་དང་་འབྲེལ་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང༌། སྙན་པར་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯：

《眾生分別論釋》中說："與實際相似的，與其相順的，相似而生的即是與之相似。如用棍棒毆打等，以恭敬方式索取等，自己用肢體器官努力等。"

語業四種：

"妄語即改變他人認知的言語意義， 相似行為如直言等欺騙他人心意。 離間語即說使他人分裂的話語， 相似行為如重複他人話語造成不和。 綺語即說不良論典和閑談， 相似行為如說無關等非法之語。 粗語即對他人惡言相向的粗暴語言， 相似行為如威脅等使他人不悅之語。"

這些被稱為語業是因為它們是語言行為的門徑。說不真實的話改變他人認知是妄語。明知直言會欺騙對方而說，則是與妄語相似的行為。

說使他人分裂的話是離間語。在一人面前重複另一人所說的話是與離間語相似的行為。

說與祭祀、詩歌等有關的各種閑談，違背佛法的話是綺語。說一些與時機不相關的話是與綺語相似的行為。

說令他人聽了不悅且帶有諷刺的話是粗語。即使說得好聽，但引起對方不悅也是與粗語相似的行為。

《俱舍論》說： "妄語改他想， 言義能了知。 離間為分他， 煩惱心所語。 粗語即不悅， 綺語諸煩惱。"

其註釋說："即使直言也有欺騙性，如實重複他人的話，說與時機無關的話，即使說得好聽也使人不悅，這些都是與之相似的行為。"

«ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ནི།« བརྣབ་སེམས་གཞན་འབྱོར་མི་བཟོད་བདག་གིར་བྱེད། །ཕྱོགས་མཐུན་ཐོས་སོགས་ཕ་རོལ་དཔལ་ལ་བརྐམ། །གནོད་སེམས་གཅན་ལ་གནོད་འཚེས་ཞེ་སྡང་ཞིང༌། །ཕྱོགས་མཐུན་ཕན་པར་མི་འདོད་ཁྲོ་བའི་སེམས། །ལོག་ལྟ་རྟག་ཆད་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་བལྟ། །ཕྱོགས་མཐུན་སྒྲོ་སྐུར་འདེབས་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག །གཞན་གྱི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་སོ། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕ་རོལ་ལ་ཁྲོ་བཞིན་དུ་བདག་གིར་གྱུར་ན་སྙམ་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། ། གཞན་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པ་ནི་གནོད་སེམས་སོ། །ཕན་པར་མི་དགའ་ཞིང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བ་ནི་ལོག་ལྟའོ། །ཡང་དག་པའི་ཆོས་དང་དེ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ལ་སྒྲོ་སྐུར་འདེབས་པ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་སྐད་དུའང༌། མཛོད་ལས། བརྣབ་སེམས་ལོགས་པས་གཞན་ནོར་ཆགས། །གནོད་སེམས་་སེམས་ཅན་ལ་སྡང་བ། །དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་བལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་འདི་ལ། །ཞེས་སོ། །འགྲོ་བ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ཐོས་པ་སོགས་ལ་ཁྲོ་བས་བརྣབ་སེམས་དང༌། ཕན་པར་མི་དགའ་བས་ཁྲོ་བ་དང༌། ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། ཆོས་དང༌། གཞན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་སོ། །སྐབས་འདིར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཕྱོགས་མཐུན་ལས་མ་སྨོས་ཀྱང༌། བརྒྱད་སྟོང་པར། རབ་འབྱོར། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པ་དེ་ནི་ངན་འགྲོ་ངན་སོང་ལོག་པར་ལྟུང་བ་རྣམས་་སུ་སྐྱེ་ཞིང༌། མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "意業有三種: 貪心是對他人的財富不滿足而想據爲己有。與之相似的是聽聞等他人的榮耀而貪求。 惡意是對眾生懷有傷害之心而生嗔恨。與之相似的是不願他人獲益而心生憤怒。 邪見是認為常斷、無因果。與之相似的是誹謗等顛倒見解。 對他人的財物等想'要是屬於我該多好'的想法就是貪心。對聽聞等他人的成就心生嫉妒而想據爲己有的想法是與之相似的。 想要傷害他人的想法是惡意。不喜歡他人獲益而心生憤怒是與之相似的。 否定業因果,墮入常斷邊見是邪見。對正法和宣說正法的善知識等如法之人進行誹謗是與之相似的。 正如《俱舍論》中說:'貪心是對他人財物的貪著,惡意是對眾生的嗔恨,認為無善惡的見解是邪見。' 《分別趣論釋》中說:'對聽聞等心生嫉妒是貪心,不喜他人獲益而生嗔恨,對正法、善知識和他人進行誹謗是與之相似的。' 雖然此處沒有提到誹謗法和人是相似的,但《八千頌》中說:'須菩提,造作使人匱乏正法的業,將會轉生於惡趣、惡道、邪道中,在無間大地獄中遭受痛苦。'"

།དེར་ཡང་མེ་ཡིས་སྡུད་པའི་བསྐལ་པ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་གྱི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་ཞིང༌། དེར་ཡང་མེ་ཡིས་སྡུད་པའི་བསྐལ་པ་བྱུང་བ་ན་ཡང༌། གཞན་གྱི་ཞེས་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུངས་ཤིང༌། རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་མདོ་ལས། བསྐལ་པ་དག་ནི་དུ་མར་ཡང༌། །ལུས་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱར་འགྱུར། །དེ་ལ་མགོ་ཡང་ལྔ་བརྒྱ་སྟེ། །མགོ་རྣམས་རེ་རེ་དག་ལ་ཡང༌། །ལྔ་བརྒྱའི་ལྕེ་ལས་ཉུང་མི་འགྱུར། །ལྕེ་གཅིག་ལ་ཡང་ཐོང་གཤོལ་ནི། །ལྔ་བརྒྱར་ཚད་དེ་མི་ཉུང་བར། །རབ་ཏུ་འབར་བས་རྨོ་བྱེད་དེ། །སྐུར་འདེབས་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་སོ། །ཞེས་སོ། དེའང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས། ངའམ་ང་དང་འདྲ་བས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ཚོད་གཟུང་བར་བྱ་ཡི། གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚོད་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། «གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ལའང༌། རང་བཞིན་མདོར་བསྟན་པ། ངོ་བོ་སོ་སོར་དབྱེ་བ། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་ལས། མདོར་བསྟན་པ་ནི།« ད་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་བཤད་པ། ཡུལ་་དང་ཀུན་སློང་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་ཡིས། །མི་དགེའི་ལས་བཅུ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་མཐུན་དབང་དང་བྱེད་པ་བཞི། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེའང་མི་དགེ་བ་དེ་དག་ཡུལ་མི་དགེ་བ་དང༌། ཀུན་སློང་མི་དགེ་བ་་དང༌། བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་མི་དགེ་བས་བསྐྱེད་པས་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང༌། བདག་པོའམ་དབང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་གཞུང་ཆེན་པོ་དག་ལ་གྲགས་པའི་སྟེང་དུ། མན་ངག་གིས་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་བསྣན་ཏེ་བཞིར་བཤད་པ་ལས། «སོ་སོར་དབྱེ་བ་ལ་བཞི་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ནི།« དང་པོ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། ལས་བཅུ་ཆུང་ངུས་དུད་འགྲོ་འབྲིང་ཡི་དགས། །ཆེན་པོས་དམྱལ་བར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་སྨིན་འབྲས། །ཇི་སྐད་དུ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདི་དག་གི་ཆུང་ངུས་ནི་དུད་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། ། འབྲིང་གིས་ནི་ཡི་དགས་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །ཆེན་པོས་ནི་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "當那裡也出現火劫時,會轉生到其他世界的大地獄中。當那裡也出現火劫時,又會轉生到其他[世界]等等,如是無量次。《寂靜決定神變經》中說:'經過多劫,身體變成五百由旬,頭也有五百個,每個頭上都不少於五百條舌頭。每條舌頭上都有不少於五百個燒紅的鐵犁,不斷耕耘,這是由誹謗的罪業所致。' 《寶積經》中說:'迦葉,應由我或與我相等者來衡量法和人,而不應由凡夫來衡量法和人,因為這會導致墮落。' 第三,關於果報,也分為三部分:簡要說明本質,詳細分析各種型別,總結其含義。 簡要說明如下:現在解釋這些[惡行]的果報。由於對像、動機、意圖和行為都是惡劣的,十不善業的果報有四種:異熟果、等流果、增上果和士用果。 這是因為這些不善行是由不善對像、不善動機、不善意圖和不善行為產生的,所以有異熟果、等流果和增上果,這是大論中常見的說法,此外還加上了口訣中的士用果,共說四種。 詳細分析各種型別分為四部分。首先解釋異熟果: 十種不善業,程度輕微的導致轉生為畜生,中等的導致轉生為餓鬼,嚴重的導致轉生為地獄眾生,遭受痛苦,這就是異熟果。正如《念處經》中所說:'這些[惡業]的異熟,輕微的導致轉生為畜生,中等的導致轉生為餓鬼,嚴重的導致轉生為地獄眾生。'"

། «རྒྱུ་མཐུན་ལའང་གཉིས་ཀྱི། བྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་འབྲས་བུ་ནི།« རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་གཉིས་ལས་གང་བྱེད་དེར་སྐྱེ་བ། །བྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་འབྲས་བུ་ལགས་པར་ གསུངས། །ཇི་སྐད་དུ། ལས་བརྒྱ་བ་ལས། དེ་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པར་བྱས་པས། ཕྱིར་ཡང་མི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན། མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད། མི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་སོ། །མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་འབྲས་བུ་ནི། མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི། མཐོ་རིས་ཐོབ་ནའང་ཚེ་ཐུང་ནད་མང་ཞིང༌། །ཡོ་བྱད་མི་འབྱོར་དགྲ་དང་ཐུན་མོང་འགྱུར། ཁྱིམ་ཐབ་མི་མཛེས་དགྲ་ཟླར་འགྱུར་བ་དང༌། །སྐུར་པ་མང་ལ་གཞན་གྱིས་སླུ་བ་དང༌། །གཡོག་འཁོར་མི་འདུམ་འཁོར་གཡོག་ངན་པ་དང༌། །མི་སྙན་ཐོས་དང་འཐབ་མོའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར། །ཚིག་གཟུང་མི་འོས་མ་ངེས་སྤོབ་པ་དང༌། །ཆོག་མི་ཤེས་དང་འདོད་པ་ཆེ་བར་འགྱུར། །ཕན་པ་མི་ཚོལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པའི་གནས། །ལྟ་བ་ངན་དང་གཡོ་སྒྱུ་ཆེ་བ་སྟེ། །མི་་དགེ་བཅུ་ལ་རིམ་བཞིན་གཉིས་གཉིས་ལྡན། །མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་འབྲས་བུ་ལེགས་པར་གསུངས། །དེ་ཡང་ལས་བརྒྱ་པ་ལས། དེ་རྒྱ་ལ་ཞིག་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕྱིན་ཡང༌། སྲོག་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་ཐུང་ཞིང་ནད་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་བྲེལ་ཞིང་ཕོངས་ལ་དགྲ་དང་ཐུན་མོང་དུ་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱིམ་ཐབ་ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུར་པ་མང་ལ་གཞན་གྱིས་སླུ་བར་་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོག་འཁོར་ངན་ཞིང་མི་འདུམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྙན་པ་དང་འཐབ་མོའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཀྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་གཟུང་བར་མི་འོས་ཤིང་སྤོབས་པ་མ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པ་ཆེ་ཞིང་ཆོག་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་» «རོ། །གནོད་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་པར་མི་ཚོལ་ཞིང་གནོད་པ་བསྒྲུབ་པའི་གཞིར་འགྱུར་རོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "等流果分為兩種。行為等流果是: 等流果中,轉生為與所造業相似的[眾生],這被稱為行為等流果。正如《百業經》中所說:'他習慣並熟悉行不善業,因此再次依靠不善業,行不善業,隨順不善業而轉生。' 感受等流果是: 即使獲得善趣,也會短命多病,資具匱乏與敵共用。 配偶醜陋成為仇敵,常遭誹謗被他人欺騙。 僕從不和睦,隨從惡劣,常聞惡名及爭吵言語。 言語不可信,缺乏自信,貪慾無厭。 不求利益他人,易遭他人傷害,邪見多詭詐。 十不善業各有兩種[果報],這些被稱為感受等流果。 《百業經》中說:即使轉生為天人或人類,由於殺生而短命多病。由於偷盜而資具匱乏、貧窮,與敵人共用。由於邪淫而配偶不悅人、與他人共用。由於妄語而多遭誹謗、被他人欺騙。由於離間語而隨從惡劣不和睦。由於粗語而常聞惡名及爭吵言語。由於綺語而言語不可信、缺乏自信。由於貪心而貪慾無厭。由於惡意而不求利益他人,成為遭受傷害的對象。"

།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་གཡོ་སྒྱུ་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་་ཐུང་འགྱུར། །མ་བྱིན་ལེན་པས་ནོར་དང་འབྲལ། །བྱི་ཕོ་བྱེད་པས་དགྲ་་དང་བཅས། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་སྐུར་པ་མང༌། །ཕྲ་མ་ཡིས་ནི་བཤེས་དང་འབྲལ། ། ཚིག་རྩུབ་པོས་ནི་མི་སྙན་ཐོས། །ཀྱལ་པ་ཡིས་ནི་ངག་མི་བཙུན། །བརྣམ་སེམས་ཡིད་ལ་རེ་བ་འཇོམས། །གནོད་སེམས་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ། ལོག་པར་ལྟ་བས་ལྟ་ངན་ཉིད། །ཅེས་སོ། « དབང་གི་་འབྲས་བུ་བཤད་པ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི།« དབང་གི་འབྲས་བུ་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ལ་» «སྨིན། །དེ་ཡང་མ་དག་གཞན་དབང་གནས་སྐབས་འདིར། །སྲོག་བཅད་པས་ནི་ས་ཕྱོགས་གཟི་བརྗིད་ཆུང༌། །སྨན་ཤིང་ལོ་འབྲས་མེ་ཏོག་བཟའ་བཏུང་» «སོགས། །མཐུ་ཆུང་འཇུ་དཀའ་ཚེ་ལ་བར་དུ་གཅོད། །མ་བྱིན་ལེན་པས་ལོ་ཐོག་འབྲས་མི་སྨིན། །སད་སེར་མུ་གེས་འཇིགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ། །ལོག་པར་གཡེམ་པས་བཤང་གཅི་འདམ་རྫབ་ཁྲོད། །ལྗན་ལྗིན་མི་གཙང་དྲི་ང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ། །དོག་ཅིང་ཉམ་ང་ཉམས་མི་དགའ་བར་སྐྱེ། །བརྫུན་གྱིས་ཡུལ་རྣམས་མི་མཐུན་འཇིགས་དང་བཅས། །འབྱོར་པ་གཡོ་ཞིང་གཞན་གྱིས་སླུ་བར་སྐྱེ། ། ཕྲ་མས་ས་ཕྱོགས་བགྲོད་དཀའ་མཐོ་དམན་ཅན། །ངམ་གྲོགས་གཡང་ས་གཅོང་རོང་ལ་སོགས་པ། །རེག་ན་མི་བདེ་སྣ་ཚོགས་ཡུལ་དུ་སྐྱེ། །རྩུབ་མོས་སྡོང་དུམ་རྡོ་གསེག་ཚེར་མ་་དང༌། །རྡུལ་དང་ཉལ་ཉིལ་འབྲས་ངན་རྩུབ་པ་དང༌། །ཚ་སྒོ་ལ་སོགས་མི་དགེའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ། །ཀྱལ་པས་ལོ་འབྲས་མི་སྨིན་དུས་ཚིགས་ལོག །རིང་དུ་མི་བརྟན་མི་གནས་ཡུལ་དུ་སྐྱེ། །བརྣབ་སེམས་འབྲས་སོགས་ཉུང་ཞིང་སྦུན་པ་» «མང༌། །བཟང་པོའི་དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་མཐོང་བར་སྐྱེ། །གནོད་སེམས་ལོ་ཐོག་འབྲས་བུ་ཚ་ཞིང་ཁ། །རྒྱལ་པོ་ཆོམ་རྐུན་མི་རྒོད་སྦྲུལ་ལ་སོགས། །རང་བཞིན་གནོད་པ་མང་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ། །ལོག་ལྟས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ཁུངས་མི་ལྡན་» «ཞིང༌། །སྨན་ཤིང་མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་ཉུང་བ་དང༌། །སྐྱབས་དང་སྐྱོབ་པ་དཔུང་གཉེན་མེད་པར་སྐྱེ། །འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཀོད་དོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "由於邪見而邪見增長、詭詐增多。 《寶鬘論》中說: 殺生導致短命,偷盜導致失財, 邪淫導致有敵,妄語導致多誹謗, 離間語導致失友,粗語導致聞惡名, 綺語導致言不威信,貪心導致希望破滅, 惡意導致引起恐懼,邪見導致邪見增長。 解釋增上果: 增上果成熟于外在環境。在這個不清凈、依他起的階段: 殺生使得地方缺乏威嚴,藥草、果實、花朵、飲食等力量微弱難以消化,夭折。 偷盜使得莊稼果實不成熟,生於遭受霜雹、饑荒恐懼的地方。 邪淫使得生於糞尿、泥濘、不潔、臭氣的地方,狹窄、可怕、令人不悅。 妄語使得生於不和諧、恐懼的地方,財富不穩定,易受欺騙。 離間語使得生於難以行走、高低不平、懸崖峭壁等各種觸感不適的地方。 粗語使得生於樹樁、碎石、荊棘、塵土、碎屑、劣質穀物、粗糙物、辣椒等不善之地。 綺語使得果實不成熟,季節顛倒,生於長期不穩定、不持久的地方。 貪心使得穀物等產量少而糠秕多,生於美好季節變化的地方。 惡意使得莊稼果實又苦又澀,生於國王、盜賊、野人、毒蛇等天性多害的地方。 邪見使得生於缺乏珍寶來源,藥草、花果稀少,無有庇護、保護和援助的地方。 這些是按照《決定論》所說而列出的。"

།དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི། སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་ནང་ལ་ཡང་སྨིན་པར་བཤད་དོ། ། «བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ནི།« «བཞི་པ།« སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མི་དགེ་བ། །གང་བྱས་དེ་ཉིད་འཕེལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད། །ཇི་སྐད་དུ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཆུང་ངུ་ལས། སྐྱེས་བུ་གཏི་མུག་ཅན་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི། ཡང་ཕྱིར་ཞིང་སྡིག་པ་འཕེལ་བས་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། འཇུག་བསྡུ་བ། མདོར་ན་རང་བཞིན་མི་དགེ་བཅུ་པོ་རྣམས། །དུག་དང་འདྲ་སྟེ་གང་གིས་ལོངས་སྤྱད་པ། །ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུས་སྡུག་བསྔལ་ཆེར་བསྐྱེད་པས། །དགྲ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྤང་ལ་འབད་འཚལ་ལོ། །འདི་ལྟར། འཕགས་པ་གྱད་བུ་ནོར་ལ་གདམས་པའི་འདུལ་བ་ལུང་གི་སྐབས་ལས། མི་དགེ་བ་ནི་་དུག་དང་འདྲ་སྟེ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྒོད་དང་འདྲ་སྟེ་དགེ་བའི་ཚོགས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པས་སྤང་ཞིང་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཉིད། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཡིད་དང་ལུས་དང་ངག་གི་ནི། །མི་དགེ་ཀུན་ལས་བཟློག་བྱ་ཞིང༌། །དགེ་ལ་རྟག་འཇུག་བྱ་བ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་གཉིས་སུ་བཤད། །ཅེས་སོ། ། «གསུམ་པ་ཚུལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལའང་གསུམ་ལས། མཐོ་རིས་ཀྱི་འཕེན་བྱེད་ནི། «ད་ནི་ཚུལ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ། མཐོ་རིས་འཕེན་པ་དགེ་བའི་ལས་བཅུ་ཡང༌། །མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་སེམས་པ་དགེ་བ་སྟེ། །སྲོག་མི་གཅོད་དང་མ་བྱིན་ལེན་པ་སྤངས། །ལོག་པར་མི་གཡེམ་བརྫུན་དང་ཕྲ་མ་སྤོང༌། །ངག་འཁྱལ་ཚིག་རྩུབ་མི་སྨྲ་བརྣབ་སེམས་» «མེད། །གནོད་སེམས་ལོག་ལྟ་རིང་དུ་སྤངས་པ་སྟེ། །ཞེས་པས། མི་དགེ་བ་བཅུ་ལས་ལོག་ཙམ་གྱིས་དགེ་བ་བཅུར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུད་བསྔམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོང་བའི་སེམས་དགེ་བ་བཅུ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། བདག་ཉིད་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གསུངས་སོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "《中邊分別論釋》中說:'由於成為器的緣故,善業增長。'這表明也成熟于內在。 解釋士用果: 第四,士用果是不善業所造作的, 所作之業增長而產生痛苦。 如《小念處經》所說:'愚癡之人造作罪業,其罪業不斷增長,因此遭受極大痛苦。' 總結這些含義: 簡而言之,十種本性不善業, 如同毒藥,無論誰受用, 大中小量都會產生巨大痛苦, 因此應當如同敵人一般努力斷除。 如《聖財子所問律經》中說:'不善業如毒,即使少量也能產生巨大痛苦。如同野人,能摧毀善業資糧。'因此應當斷除不善業而精進行善。 《寶鬘論》中說: '應當遠離一切 身語意的不善, 常行善業, 這就是二種法。' 第三,與此相反的方式也有三種,其中投生善趣的因是: 現在講與前述相反的方式, 投生善趣的十種善業, 即斷除十不善業的善思: 不殺生、不偷盜、 不邪淫、不妄語、不離間語、 不綺語、不粗語、不貪、 不嗔恨、遠離邪見。 僅僅遠離十不善業並不能成為十善業,因為沒有調伏心相續。因此,斷除十不善業的善心即是十善業。如《中般若經》中說:'我自己也斷除殺生'等十種。"

།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ནི། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང༌། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། ཆུང་ངུས་མི་དང་འབྲིང་གིས་འདོད་པའི་ལྷ། །ཆེན་པོས་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཏིང་འཛིན་འབྲེལ། །གོང་མའི་ཁམས་གཉིས་བདེ་བ་འཛིན་པར་བྱེད། །འབྲས་བུ་བཞི་སྟེ་སྔར་གྱི་བཟློག་པའི་དཔེས། །དགེ་བཅུའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ཤེས་པར་བྱ། །དེའང་ཆུང་འབྲིང་དུ་སྤྱད་པས་འདོད་པའི་མི་དང་ལྷར་སྐྱེ་ལ། ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་་སྟེ། མཐོ་རིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དང༌། ངན་སོང་གི་སྒོ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཆོས་འདིས་དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དང༌། །དུད་འགྲོ་དག་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཞིང༌། །ལྷ་དང་མི་ཡི་ནང་་དག་ཏུ། །བདེ་དཔལ་རྒྱལ་སྲིད་རྒྱས་པ་འཐོབ། །བསམ་གཏན་ཚད་མེད་གཟུགས་མེད་ནི། །ཚངས་སོགས་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད། །ཅེས་སོ། ། «བླང་དོར་གྱི་ཚུལ་ལ་འདོམས་པ་ནི། «ཚུལ་དེ་ལྟར་དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ བཅུས། །བདེ་འགྲོར་འཕེན་ཞིང་རང་བཞིན་མི་དགེ་བཅུས། །ངན་འགྲོར་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་དཀར་ནག་ལ། །བླང་དོར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་དགེ་བའི་ལམ། །ལྷ་མིའི་ཐེག་པ་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །འདིས་ནི་ཕྱི་མར་བདེ་འགྲོ་བསྒྲུབ་པས་ན། །ཐར་པའི་རྟེན་དུ་ཡང་དག་བཞག་པར་མཛད། །ལེགས་ལྡན་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་པར་མཛོད། །ཇི་སྐད་དུ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར། དེ་ལ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེའོ། །མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ། །དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས། ལྷ་དང་མིའི་ཐེག་པ་དགེ་བ་བཅུ་དང་ཞེས་པ་ལ། སྙིང་པོ་མཆོག་ལས། ལྷའི་ཐེག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང༌། མིའི་ཐེག་པ་དགེ་བ་བཅུ་སྟེ། འདི་ནི་ལེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "解釋這些的果報: 其果報是: 異熟果:小量得人身,中量得欲界天, 大量與禪定、無色定相應, 獲得上二界的安樂。 四種果報與前述相反, 應知十善業的果報是善趣。 其中,小中量行善得生為欲界人天,大量與禪定相應則生於上二界。即成就善趣,關閉惡趣之門。 《寶鬘論》中說: '此法能解脫地獄、餓鬼 和畜生,在天人中 獲得安樂、榮華和廣大王位。 禪定、無量、無色定 能感受梵天等的安樂。' 教導取捨之道: 如是以十種順福分善業 投生善趣,以十種本性不善業 墮入惡趣,對於黑白因果 取捨即是世間善道。 佛說這是人天乘。 由此能成就來世善趣, 故立為解脫之基礎。 具德者們當依止此道。 如《中般若經》中說:'須菩提,由此圓滿十善業道而生於善趣世間。由行十不善業道而生於惡趣。' 《妙法白蓮經》中說:'人天乘即十善。'《最勝心要》中說:'天乘即四禪八定,人乘即十善。這是一切善法的基礎。'"

།དེའང་ཡཱ་ནའི་སྒྲ་ལས་ཐེག་པའམ་བཞོན་པ་ཏེ་དེ་ལ་ཞོན་ནས་རང་རང་གི་འབྲས་བུའི་སར་སྐྱེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། དེ་གང་ཞོན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ཟློ། །ཐེག་པ་འདི་ནི་མཁའ་འདྲ་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་ཏེ། །དགའ་སྐྱིད་བདེ་བ་མངོན་པར་ཐོབ་བྱེད་ཐེག་པའི་མཆོག ། ཅེས་སོ། །དེའང་ཐེག་པ་ནི་བློའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་དད་པར་གསུངས་ཏེ། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་བློ་ཅན་རྣམས་ལ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི། པདྨ་དཀར་པོ་ལས། ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་མེད། །དེ་དག་དྲང་བའི་ཐབས་སུ་བསྟན་པ་་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡང༌། ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མོས་པ་བཞིན། །ང་ཡིས་ཐེག་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་ཆེ་ཆུང་བཤད་དོ། །གསུམ་དུ་ཡང་བཤད་དེ། པདྨ་དཀར་པོ་ལས། ཉོན་མོངས་འདུས་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ནི། །བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དག་ཏུ་གསུངས་པ་ཡང༌། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་དགོངས་པ་དམ་པ་ནི། །དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ཡིན། ང་ཡིས་བསྟན་པའི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཡང༌། །སེམས་ཅན་དག་གི་མཐུ་དང་མོས་པས་བཤད། །ཅེས་སོ། །མདོར་ན་བློའི་རི་མོས་བཀོད་པས་ན་ཚད་མེད་ལ། ངེས་པའི་་དོན་དུ་ན་གང་དུའང་དམིགས་སུ་མེད་དེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་སྲིད་སེམས་ནི་འཇུག་པའི་བར། །ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད། །སེམས་ནི་ནམ་ཞིག་གྱུར་པ་ན། །ཐེག་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བའང་» «མེད། །ཅེས་སོ། །སྐབས་འདི་ལྷ་དང་མིའི་ཐེག་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ལྷ་ཡི་ཐེག་དང་ཚངས་པའི་ཐེག །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང༌། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། ཐེག་པ་མཐའ་དག་ངས་བཤད་དོ། ། ལྷ་་དང་མི་ཡི་ཐེག་པ་ལ། །བརྟེན་ནས་མྱ་ངན་བཟླ་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིས་ནི་གང་་ཡང་མི་དམིགས་» «སོ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: "'yāna'一詞意為乘或車,因為乘坐它能將人送到各自的果位。《般若攝頌》中說:'乘此乘,一切眾生超越憂苦。此乘如虛空,如廣大宮殿,是獲得喜樂的最勝乘。' 乘依據智慧層次而有差別。對於極為寂靜者,唯一地宣說,如《白蓮經》中說:'乘唯一,無三乘,那是爲了引導而說的方便。' 也有說二乘的,如《虛空無垢經》中說:'我隨眾生意樂,宣說二種乘。'即大小乘。 也有說三乘的,如《白蓮經》中說:'為對治煩惱而說八萬四千法門,然一切佛陀的究竟密意,其本質是不可分的一體。我所說的三乘,也是隨眾生能力和意樂而說。' 簡而言之,依智慧層次安立則無量無邊,就究竟義而言則無可執著。《楞伽經》中說:'只要心還在運作,乘就無有窮盡。當心不再運作時,既無乘也無去處。' 此處所說是人天乘。同經中說:'天乘、梵乘,以及聲聞乘、緣覺乘,我說一切乘。依人天乘能超越憂苦,之後則無所

---

這段文字的直譯如下：

梵語中"yāna"的含義是乘或車，乘坐它可以將各自送到自己的果位，因此《般若攝頌經》中說："乘坐此乘,眾生皆能度脫憂苦。此乘如虛空,似廣大宮殿。能獲得喜樂安樂的最勝乘。"

乘依據智慧層次的不同而有差別。對於具有極為寂靜智慧的人,統一教導為一乘,如《白蓮花經》所說:"乘唯一個,沒有三乘。那些是爲了引導而宣說的方便。"

也有教導為二乘的,如《虛空無垢經》所說:"我隨眾生意樂,宣說二乘。"這裡講的是大小乘。

還有解釋為三乘的,如《白蓮花經》所說:"為對治煩惱而宣說八萬四千法門,但一切佛陀的殊勝密意,其本質是不可分割的一體。我所教導的三乘,也是根據眾生的能力和意樂而宣說的。"

總之,由於智慧的層次不同而安立無量乘,但從究竟義來說,不執著于任何乘。如《楞伽經》所說:"只要心還在運作,乘就沒有盡頭。當心不再運作時,既無乘也無所趣。"

這裡講的是人天乘,同經中說:"天乘、梵乘,以及聲聞乘、緣覺乘,我宣說了一切乘。依靠人天乘可以度脫憂苦,但最終不執著任何乘。"

«སོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 句號。這樣說。 註：這段文字非常簡短，只包含了藏文中的標點符號和常見結尾詞。沒有出現需要特殊處理的種子字或咒語。

། «རྒྱས་བཤད་གཉིས་པ་ཞི་བར་སྦྱོར་བ་ལ་དྲུག་ལས། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་སྤྱིར་བཤད་པ་ནི།« ད་ནི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་རིམ་པ་བཤད་པ། ཐར་པའི་དགེ་མཆོག་འཁོར་བ་རིང་དུ་བྱེད། །དེ་ཡང་སྲིད་པར་འདུ་བྱེད་མཐོ་དམན་ལས། །དཀར་ནག་གཉིས་ཀ་ལས་འདས་ཞི་ལ་གཞོལ། །ཐར་པའི་ཆ་མཐུན་ལ་སོགས་ཟག་མེད་རྒྱུ། །དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང༌། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སོགས་ལམ་ལྔས་བསྡུས། །དེ་ཡང་གང་ཟག་ཆོས་བདག་མེད་རྟོགས་ནས། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་འབྲེལ་དགེ་བ་ཡིས། །སྲིད་ཞིར་མི་གནས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་ཅིང༌། །རྒྱལ་བའི་གོ་་འཕང་མཐའ་ཡས་བསྒྲུབ་པས་ན། །རྣམ་འབྱོར་དགེ་བ་ཇི་རྟེན་ཀུན་ལས་་འདས། །འདི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་དང༌། སྡིག་པ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ། སྲིད་པ་དང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ལས་རྣ་པར་གྲོལ་བའི་དགེ་བ་ནི་ཐར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ཡང་སྣང་བཅས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དགེ་བ་བཅུ་་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་དང༌། སྣང་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཤེས་རབ་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་དོན་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ལམ་ལྔའི་རིམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཞོལ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ལས་འདས་པ་ཡིན་» «ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལས། འདིར་དགེ་བ་སྤྱོད་དུས་ཉིད་ནས་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་མེད་པ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་བློ་ལས་གྲོལ་བ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། རིམ་པ་ལྟར། སྡུད་པ་ལས། ཤིང་མཁན་བཟོ་བོ་མཁས་པས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དང༌། །འདྲ་བའི་བཟོ་བྱས་དེས་ཀྱང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་སྤྱོད་མཁས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང༌། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། ཤེས་པས་ཡོད་དང་མེད་ཞིའི་ཕྱིར། །སྡིག་དང་བསོད་ནམས་ལས་འདས་པ། །དེ་ཡིས་ངན་འགྲོ་བདེ་འགྲོ་ལས། །དེ་ནི་ཐར་པ་དམ་པར་བཤད། །ཅེས་པ་དང༌། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །

這是直譯： 詳細解釋第二，關於寂靜的修習有六點。首先，總體解釋與解脫相應的善行： 現在，與解脫相應的善行是爲了成就確定的善果。對此的次第解釋如下： 解脫的最勝善行使輪迴遠離。 這也超越了高低的有為法。 超越黑白二者，趨向寂靜。 與解脫相應等無漏因， 十善、禪定、無色定， 六波羅蜜多等五道所攝。 此外，通達人法二無我后， 以方便智慧雙運的善行， 不住輪迴涅槃而利益眾生， 成就佛陀無量果位， 因此瑜伽善行超越一切所依。 如此，前面所說的與福德相應的善行和罪業二者都超越，完全解脫于有漏的輪迴生死之因，這善行唯一成為解脫之因。這也包括有相的福德資糧如十善、五波羅蜜多等世俗諦，以及無相的智慧資糧，即不住二邊的智慧。這兩者相結合，由五道次第所攝，趨向佛地，因此超越世間善行。 對此，世間人執著實有和相，而這裡行善時就無實有和相，超越福德和非福德的分別，了知空性和悲心為核心。如次第所說，《般若攝頌》中說： "如同精巧木匠製造男女相似的木偶， 那木偶也能做一切事。 同樣，善巧行智慧的菩薩， 以無分別智慧做一切事。" 《寶鬘論》中說： "由智慧息滅有無， 超越罪業與福德， 由此解脫惡趣善趣， 說為最勝解脫。" 以及"以空性悲心為核心"。

སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་ཁ་ཅིག་ལའོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས། དགེ་བར་སྣང་ལ། བདེན་པའི་བློ་དང༌། ཞེན་པའི་འཁྲིས་མེད་པར་སྤྲུལ་པ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་དམ་པའོ། །དེའང་ཤེས་རབ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུས་ཟིན་པའི་དགེ་བ་ཉིད་ཐར་པའི་ལམ་ཡིན་གྱི་མ་ཟིན་ན་མི་་འགྱུར་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་དམིགས་བུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་རྣམས། །ལམ་ཡང་མི་ཤེས་གྲོང་ཁྱེར་འཇུག་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་འདི་དག་ཀྱང༌། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་མིག་སྙེད་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་ཡང་ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཟིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པས་དགེ་བ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་ལས་དང་པོ་པ་དང་བློ་དམན་པ་རྣམས་སྤངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང༌། །ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པར་སྣང་བ་དང༌། ། བྱིས་པ་ཐོས་དང་མི་ལྡན་པ། །སྐྲག་པར་བྱེད་པར་རྒྱལ་བས་གསུངས། །» «ཞེས་སོ། གང་ལས་ན། ཤེས་རབ་ཁྲི་པ་ལས། རབ་འབྱོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དཔྱད་པར་བྱ་བ་ དང༌། དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀའང་མ་འཚལ་མ་དམིགས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་འདི་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་གི་མདུན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྲག་ཅིང་དངངས་ལ་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ཕྱིར་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ།

這是直譯： "以空性悲心為核心， 有些人修行菩提。" 以這種方式，雖顯為善行，但無真實執著和貪著，如幻化般為利他而行，這是殊勝的菩提資糧。此外，唯有被如虛空般的智慧所攝持的善行才是解脫之道，若無攝持則不能成為。如《般若攝頌》中說： "譬如無導盲人千萬億， 不知道路怎能入城邑。 如是佛陀五波羅蜜多， 無般若眼亦不得證果。" 《八千頌般若經》中說："五波羅蜜多何時被般若波羅蜜多攝持，那時就能進入一切種智的大城。" 如是，由於一切法無自性，善行也無自性的這一理趣，會使初學者和劣慧者生起捨棄。如《寶鬘論》中說： "決定善妙之法， 顯現微細深奧， 愚者無聞慧者， 佛說會生恐懼。" 出處何在？《般若一萬頌》中說："須菩提，一切法無自性，六波羅蜜多也無自性。應知所觀察和能觀察二者皆不可得、不可見、不可真實隨見。這法不應在剛入大乘者、聲聞種性者、緣覺種性者面前宣說。為什麼呢？因為他們會恐懼、戰慄、毛骨悚然，從而捨棄這般若波羅蜜多。"

། « དེ་ཉིད་ངོས་གཟུང་བ་ནི།« ཐར་པའི་དགེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་དམིགས་བཅས་བསོད་ནམས་ཚོགས་ཡིན་ལ། །དམིགས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ཏེ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས། །» «སྒྲིབ་གཉིས་་སྦྱངས་ནས་སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱེད། །དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཟག་བཅས་ཏེ། །འཕགས་པའི་ཟག་མེད་མཉམ་རྗེས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རིམ་བཞིན་་སྤྱད་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་བསོད་ནམས་་དང༌། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་སྐུ་གཉིས་མངོན་་དུ་བྱེད་དེ། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་ནི། །བསོད་ནམས་ཚོགས་ལམ་བྱུང་བ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། །རྒྱལ་པོ་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ལས་འཁྲུངས། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་དེ་གཉིས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ། །དེ་ལྟར་འདོད་ན་བསོད་ནམས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་རྟག་སྟེན་མཛོད། །» «ཅེས་སོ། །དེའང་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུའི་མཚན་དཔེ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ལས། ཉན་རང་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཇི་སྙེད་པ་བཅུ་་འགྱུར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འགྲུབ་ལ། བ་སྤུ་ཇི་སྙེད་པ་བརྒྱ་འགྱུར་གྱིས་དཔེ་བྱད་གཅིག་འགྲུབ་བོ། །དཔེ་བྱེད་བརྒྱད་ཅུ་རེ་རེ་ཞིང་བརྒྱར་བསྒྱུར་བས་མཚན་གཅིག་གོ །མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རེ་རེ་ཞིང་སྟོང་དུ་བསྒྲེས་པས་མཛོད་སྤུའོ། །མཛོད་སྤུའི་བསོད་ནམས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་བསྒྲེས་པས་སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མངོན་པའོ།

這是直譯： 對此的具體解釋： 什麼是解脫的善行？那也是有所緣的福德資糧， 無所緣的智慧資糧，二者雙運， 凈除二障后現前二身。 凡夫的是有漏的， 聖者的是無漏的，有等持和后得行境。 依次修習而獲得解脫。 佈施等五度是福德資糧，般若是智慧資糧，二者結合而現前二身。如《寶鬘論》中說： "諸佛的色身， 從福德資糧道中生， 法身簡而言之， 從智慧資糧中生。 因此這兩種資糧， 是獲得佛果的因， 若如是希求， 當常修福慧。" 此外，關於由二資糧所生的佛陀色身相好逐漸成就的次第：聲聞、緣覺、凡夫和菩薩的所有福德的十倍成就佛陀一毛孔，所有毛孔福德的百倍成就一隨好。每一隨好福德的百倍成就一相好。每一三十二相福德的千倍成就白毫相。白毫相福德的十萬倍成就無見頂相。

།གཙུག་ཏོར་བསྐྱེད་པ་བརྒྱ་འགྱུར་གྱིས་གསུང་ཆོས་ཀྱི་དུང་འགྲུབ་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བསོད་ནམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ ལས། །ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་མཚན་འབྱུང་བ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུང་ཆེན་» «ལས། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གསོན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀུན་ལས་བྱུང་» «དང༌། །སློབ་དང་མི་སློབ་ལས་བྱུང་དང༌། །འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་ཀུན་བསོད་» «ནམས། །འཇིག་རྟེན་བཞིན་་དུ་དཔག་མེད་གང༌། །དེ་བཅུར་བསྒྲེས་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །བ་སྤུའི་བུ་ག་གཅིག་འགྲུབ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་བ་སྤུའི་བུ་ག་ནི། ། ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང༌། །བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནི། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བསོད་ནམས་གང༌། །དེ་དག་བརྒྱར་ནི་བསྒྱུར་བ་ཡིས། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་ཏུ་བཞེད། །བསོད་ནམས་དེ་སྙེད་དེ་སྙེད་ཀྱིས། །རྒྱལ་པོ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ནི། །རེ་རེ་མཐར་ཕྱིན་དེ་ལྟ་བུར། །བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །» «དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དག །འགྲུབ་པའི་བསོད་ནམས་ཚོགས་གང་ཡིན། །» «དེ་དག་བརྒྱར་ནི་བསྒྱུར་བ་ཡིས། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་གཅིག་གོ །མཚན་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་འགྲུབ་རྒྱུ། །བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་སྟོང་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡིས། །ཟླ་བ་ཉ་འདྲའི་མཛོད་སྤུ་འོ། ། མཛོད་སྤུ་ཡི་ནི་བསོད་ནམས་དག །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་ནི་བསྡོམས་པ་ཡིས། །སྤྱི་གཙུག་བལྟར་ནི་མི་སྣང་བ། །» «སྐྱོབ་པའི་གཙུག་ཏོར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གཙུག་ཏོར་བསྐྱེད་པའི་བསོད་ནམས་» «དག །བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ནི་བྱས་པ་ལས། །སྟོབས་བཅུར་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དུང༌། །» «ཞེས་སོ། །དེའང་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ། དེ་ཡན་ཆད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ས་མཚམས་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དོ། །མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ། རྗེས་ཐོབ་ཟག་བཅས་སུ་བཤད་པ་ནི་ལམ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ། ཤེས་རབ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དོ།

這是直譯： 無見頂相福德的百倍成就法螺音聲。如同一論中說： "從不可思議福德， 如何生起佛陀相好， 大乘大教典中， 大王請如是聽聞。 一切緣覺所生， 有學無學所生， 及盡世間福德， 如世間無量數。 將此增至十倍， 成就一毛孔， 佛陀所有毛孔， 皆如是而生。 所有毛孔福德， 增至百倍時， 成就一隨好， 如是而宣說。 如是數量福德， 大王隨好相， 一一圓滿如是， 乃至八十相。 八十種隨好相， 成就福德聚， 增至百倍時， 成就一大人相。 三十二相因， 廣大福德聚， 增至千倍時， 成滿月白毫。 白毫相福德， 增至十萬倍， 成就無見頂， 護佑眾生相。 無見頂福德， 再增至百倍， 具十力法螺， 如是而宣說。" 其中，世第一法以下是世間的，即有漏的；此上是出世間的，即無漏的，這是有漏無漏的界限。等持智慧是無漏的，后得智慧被說為有漏，這是道的有漏無漏。佈施等五度是有漏的，般若是無漏的，這是善行的有漏無漏。

། «ཐར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ཚུལ་ནི།« ད་ནི་དགེ་བ་དག་གང་ལ་བརྟེན་ཅིང་བྱེད་ལས་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་དངོས་ལམ་བདེན་བྲལ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ཡང༌། བྲལ་རྒྱུ་དེས་ཐོབ་པའི་ཆའི་བྲལ་འབྲས་ནི་རིག་་སམ་སྙིང་པོའི་སྟེང་ན་བརྟེན་པས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཐར་པ་དམ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ཡང་དེའི་གནད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བཤད་པ། ཐར་པ་དགེ་བའི་རྟེན་ནི་རིགས་ཡིན་ལ། །དེ་ཡང་སེམས་སྐྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། །དྲི་མེད་ཁམས་ཏེ་རང་བཞིན་གནས་པའི་རིགས། །དེ་ཡི་སྣང་ཆ་སྐུ་གཉིས་དཔེ་རྣམ་» «དགུ། །སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་གནས་པ་ནི། །རྒྱས་འགྱུར་རིགས་ཞེས་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས། །རྩ་བ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་ལ། །ངོ་བོ་དུག་གསུམ་མེད་པས་དགེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་བཀའ་ཐ་མ་ངེས་པ་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་དུ་སྟོན་པ་ནི། འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་དང༌། དཔལ་འཕྲེང་སེང་གེའི་ང་རོ་སྒྲས་ཞུས་པའི་མདོ་དང༌། བུ་མོ་རིན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་དང༌། ལྷ་མོ་དྲི་མ་མེད་པས་ཞུས་པའི་མདོ་དང༌། མིའུ་ཐུང་སོར་འཕྲེང་ཅན་གྱི་མདོ་དང༌། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། བྱམས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལ་་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ཁམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྟེ། ཡེ་ནས་གནས་པ། འགྱུར་བ་མེད་པ། དེའི་སྣང་ཆ་ལས་གཟུགས་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང༌། སྟོང་ཆ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་པ་ཉིད། ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ནོར་བུ་དང༌། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ནམ་མཁའ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརླན་ཞིང་ཁྱབ་པས་ཆུ་དག་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རིན་ཆེན་ནམ་མཁའ་ཆུ་དག་བཞིན། ། རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་མེད། །ཅེས་སོ།

這是直譯： 關於如何成為解脫的因： 現在，如果問依靠什麼善行以及其作用是什麼，那麼解脫分善行本身是由道諦和離系因所攝，雖然依靠各種習氣的阿賴耶識，但由離系因所獲得的部分離系果是依靠覺性精華，因此成為不變的殊勝解脫之因，這是由於其要點所致。如此解釋說： 解脫善行的所依是種性， 那也是心的自性光明， 無垢界，自性住種性。 其顯現方面是二身九喻。 大悲自性本來安住， 如來稱之為增長種性。 根本覺性智慧光明， 本性無三毒故為善。 對此，此處最後了義教法如實顯示一切佛陀大秘密的經典是：《聖陀羅尼自在王所問經》、《吉祥鬘獅子吼所問經》、《寶女所問經》、《天女無垢所問經》、《小指環經》、《聖大般涅槃經》、《彌勒所問經》、《如來藏經》等。這些經典中說，一切眾生本來安住的法界，自性清凈心的自性或界，即是如來藏。本來安住，不變，其顯現方面是色身相好的源泉，空性方面是法身離一切戲論邊際本來任運安住。功德任運成就故以寶珠為喻，不變故以虛空為喻，遍及一切眾生故以凈水為喻。如《寶性論》中說： "如寶珠虛空及凈水， 恒時自性無煩惱。"

།དེའང་དྲི་མས་བསྒྲིབས་དུས་ཉིད་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བ་ཉིད། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། སེམས་ལ་སེམས་མ་མཆིས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་» «སོ། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ་རིགས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པར། རྒྱུད་བླ་ལས། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང༌། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་སོ། དེ་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞི་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་པར། མཚན་བརྗོད་ལས། སངས་རྒྱས་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད། །དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རིས་མེད་པ། །ཞེས་དང༌། བརྟག་གཉིས་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། །དེ་བསལ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནོ། ། དེའང་སེམས་ཅན་པའི་་དུས་ན་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྣང་ཆ་ནས་གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དང་སྟོང་ཆ་ནས་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པར་ལྡན་ཡང་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་སམ་རིགས་ཞེས་བཏགས་ཤིང༌། སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང༌། ངོ་བོ་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་རྫོགས་པར་སྣང་མི་སྣང་ཙམ་ལས་དང་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཕྱིས་གསར་དུ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་ནི་མ་་ཡིན་ཏེ། འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ། སྙིང་པོ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པ་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །འདི་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང༌། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་སྔོན་དེ་ཕྱིས་དེ་» «བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པ་མེད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་མེད་དེ། ། ཡང་དག་མིན་རྟོག་ལས་བྱུང་འདོད་ཆགས་སྩོགས། །གློ་བུར་དྲི་མས་དེ་ཉོན་མོངས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

這是直譯： 即使被污垢覆蓋時，自性本無污垢，安住于如是性中，這就是心的自性本來光明。《八千頌》中說："心中無心，心的自性是光明的。" 這就是佛界或種性，存在於一切眾生中。《寶性論》中說： "圓滿佛身能普照， 如是性無有差別， 眾生皆有種性故， 恒時具有如來藏。" 這就是所謂的無始法界善。本基本來成佛，如《佛陀名號》中說： "佛陀無始亦無終， 最初佛陀無形相。" 《喜金剛續》中說： "眾生本是佛， 然為客塵覆， 除此即是佛。" 這就是其含義。 雖然在眾生階段，心性的顯現方面具足色身功德，空性方面具足法身功德，但因被污垢覆蓋而不能顯現，故稱為界或種性。成佛時，因遠離一切污垢而稱為菩提，但本質上只是心性功德的完全顯現與否的差別，並非認為在最初眾生階段沒有的功德後來新生，因為是不變的。 如《顯示心要經》中說： "無始時分界， 是諸法所依， 由此有眾生， 及證得涅槃。 如前後亦然， 無變之真如。" 對此，心性光明的自性不被煩惱所染。《寶性論》中說： "心之自性光明性， 猶如虛空不變異。 從非如理分別生， 貪等客塵不能染。"

།དེའང་དབྱེ་ན། ཡེ་ནས་གནས་ལའང་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་དང༌། གནས་སྐབས་དྲི་མ་སེལ་བ་ལ་ལྟོས་པ་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་སོ། །རང་བཞིན་ལའང་སེམས་ཉིད་སྟོང་པ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་་དུ་གནས་པའི་རིགས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་བྲལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང༌། ཆོས་ཅན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་གཟུགས་སྐུ་དམ་པའི་བྲལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཆོས་ཅན་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་་དག་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དུ་འབར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བགོས་པ་དང་ཐ་དད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ་ཞེས་སོ། ། བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་དེའི་སྟེང་་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་སློབ་ལམ་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་སྤྱོད་པས་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྷུར་ལེན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མཐོང་ནས་བསོད་ནམས་དང་་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་དག་གོ་ཞེས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུད་བླ་ལས། གཏེར་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་བཞིན་དུ། །རིགས་དེ་རྣམས་གཉིས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །» «ཐོག་མེད་རང་བཞིན་གནས་པ་དང༌། །ཡང་དག་བླངས་པ་མཆོག་ཉིད་དོ། །» «རིགས་འདི་གཉིས་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །» «དང་པོས་སྐུ་ནི་དང་པོ་སྟེ། ། གཉིས་པ་་ཡིས་ནི་ཕྱི་མ་གཉིས། །ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་མཛེས་པ་ནི། །རིན་ཆེན་སྐུ་འདྲར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་བྱས་མིན་» «དང༌། །ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་གཏེར་ཡིན་ཕྱིར། །ཆོས་ཅན་རྒྱལ་སྲིད་ཆེ་ལྡན་» «ཕྱིར། །རྫོགས་ལོངས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བཞིན་ནོ།

以下是直譯：

再者，分類如下：本來就存在的自性住種姓，以及暫時需要清除垢染而依修行所生的種姓。

自性住種姓又分為： 1. 心性空性離戲論邊際，法性自然安住的種姓，為法身的離因； 2. 有法自然安住的種姓，為色身聖者的離因。

從無始以來，有法與法性共同安住，如《涅槃經》所說： "善男子，心的法性自性光明，自性無實體，即是自性清凈心。如所顯現的相好莊嚴功德，與之非一非異。然而，以顯現與空性的自性而分別。"

修行所生種姓是在此基礎上，通過發菩提心等暫時修學道路的方便智慧，以及福德智慧二資糧的行為來凈化。如《華嚴經》所說： "諸佛子，所謂菩提種姓，是專注法界，如虛空廣大，見到自性光明后，隨學廣大福德智慧資糧者。"

如《寶性論》中所說： "如寶藏及果樹， 應知種姓有二： 本有自性安住， 及以正修殊勝。

由此二種種姓， 欲得佛陀三身。 初者得初法身， 後者得后二身。

自性身之莊嚴， 應知如寶石身， 自性非所造作， 功德寶藏故也。

具大法性王位， 圓滿報身如轉輪王。"

།གཟུགས་བརྙན་གྱི་ནི་རང་བཞིན་ཕྱིར། །སྤྲུལ་པ་གསེར་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུ། །ཞེས་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངང་ལས། ཆོས་ཅན་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལོངས་སྐུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་གདུལ་བྱ་ལ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་འཆར་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་འདི་དག་སེམས་ཅན་པའི་དུས་ན་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པས་མི་སྣང་བ་ཉིད། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་གཟུགས་སྐུ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སེལ་ཞིང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་རྟེན་ཆུ་དངས་པ་ལྟ་བུ་ལ། བསྒྲུབས་པའི་རིགས་གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ལྟར་ཡེ་ནས་གནས་པའི་རྟེན་དང་རྟེན་པར་འབྲེལ་ཞིང༌། གཞི་ལ་དེ་ལྟར་གནས་པའི་རིགས་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ལྟ་བུ་ལ། གནས་སྐབས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཤེས་བྱེད་བློའི་རྣམ་པ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འབྲེལ་ཞིང༌། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་བྲལ་རྒྱུའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ལ། བྲལ་འབྲས་ལྟར་མེད་པ་དང༌། བསྒྲུབས་པའི་རིགས་དྲི་མ་དག་བྱེད་གཉེན་པོའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ལ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ལྟར་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་རྒྱུར་མེད་པ་དང༌། རིགས་དེས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྐྲུན་བྱེད་སློབ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྒྲོལ་བའམ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རང་བཞིན་དང་ནི་རྒྱས་པ་དང༌། །དེ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་» «དང༌། །ཡོད་མེད་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ནི། །སྒྲོལ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯：

"因為影像之自性， 化身如同金色像。"

這表明，法身是心性自然安住的種姓，如同珍寶自然成就。從這狀態中，有法自性種姓的報身如轉輪王，化身則如其影像，作為對所化眾生顯現殊勝化身的依處。這些在眾生階段被垢染遮蔽而不顯現。通過發菩提心等福德資糧來清除遮蔽色身的垢染，通過修習空性等智慧資糧來清除遮蔽法性法身的垢染。

此外，自性種姓如清澈的水，修行所生種姓如其中顯現的各種影像，本來就存在著所依能依的關係。基礎上如是安住的種姓如所知境，暫時修行所生種姓如能知心的行相，二者有所依能依的關係。自性種姓的法性和有法以離因的方式存在，而非離果。修行所生種姓以凈除垢染對治的方式存在，而非如能生所生的因果關係直接作為二身的實際因。這種姓能夠創造圓滿功德，使修道的證悟解脫或成熟于佛地。

如《大乘莊嚴經論》所說： "自性及增長， 彼為依所依， 有無及功德， 應知為度義。"

དེའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད། དཔེ་དགུས་ཉོན་མོངས་པའི་སྦུབས་ན་གནས་པར་བསྟན་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སངས་རྒྱས་པད་ངན་སྦྲང་རྩི་སྦྲང་མ་ལ། །སྦུན་ལ་སྙིང་པོ་མི་གཙང་ནང་ན་གསེར། །ས་ལ་གཏེར་དང་མྱུག་སོགས་འབྲས་ཆུད་དང༌། །གོས་ཧྲུལ་ནང་ན་རྒྱལ་བའི་སྐུ་དང་ནི། །བུད་མེད་ངན་མའི་ལྟོ་ན་མི་བདག་དང༌། །ས་ནང་རིན་ཆེན་གཟུགས་ཡོད་ཇི་ལྟ་བར། །གློ་བུར་ཉོན་མོངས་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ཁམས་འདི་གནས། ། ཞེས་སོ། །དེའང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང༌། ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མའི་ཁམས་ལ་ལྟོས་ནས་དཔེ་དགུར་བརྗོད་པ་ལས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང༌། ཞུགས་པ་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དྲི་མ་བཞིས་བསྒྲིབས་པའི་ཁོང་ན་གནས་པའི་སྙིང་པོའི་་དཔེ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦུབས་ན་གནས་པའི་སྙིང་པོའི་དཔེ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་མདོག་ངན་པདྨའི་ཁོང་གནས་པ། །མཚན་སྟོང་གིས་འབར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི། །དྲི་མེད་ལྷ་ཡི་མིག་ལྡན་མིས་མཐོང་» «ནས། །ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མའི་སྦུབས་ནས་འབྱིན་བྱེད་པ། །དེ་བཞིན་བདེ་གཤེགས་མནར་མེད་གནས་རྣམས་ལའང༌། །སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱིས་རང་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་ཏེ། །སྒྲིབ་མེད་ཕྱི་མཐའ་མུར་གནས་སྙིང་རྗེ་ཡི། །བདག་ཅན་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་གྲོལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦུབས་ན་གནས་པའི་ཁམས་ཀྱི་དཔེ་ནི། ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་ཚོགས་བསྐོར་སྦྲང་རྩི་ནི། །སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་དེ་དོན་གཉེར་བ་ཡིས། །མཐོང་ནས་དེ་དག་ཐབས་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་ཚོགས། །ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་བྲལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་ཀུན་མཁྱེན་སྤྱན་གྱིས་ནི། །རིགས་ཁམས་སྦྲང་རྩི་དང་འདྲ་འདི་གཟིགས་ནས། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་སྦྲང་མ་དང་འདྲ་བ། །གཏན་ནས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་མཛད་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 而且，如來藏遍及一切眾生。以九種比喻說明它存在於煩惱的殼中，如《寶性論》中所說： "佛陀如蓮花中的蜂蜜和蜜蜂， 如糠中的精華，如不凈中的黃金， 如地下的寶藏，如種子等果實， 如破爛衣服中的佛身， 如賤女腹中的轉輪王， 如地中的寶像， 同樣地，這種性存在於 被暫時煩惱垢染所遮蔽的眾生中。" 而且，相對於凡夫、聲聞阿羅漢、處於見道和修道的菩薩們的垢染界，用九種比喻來說明。其中，對於未入道和已入道的凡夫，被資糧道和加行道的四種垢染所遮蔽的內在如來藏的比喻有四種： 第一，存在於貪慾隨眠性質殼中的如來藏的比喻，同論中說： "如同在色澤不佳的蓮花中， 存在著以千相莊嚴的如來， 具有無垢天眼的人看見后， 便從蓮花瓣的殼中取出。 同樣地，即使在無間地獄眾生中， 佛眼也見到他們的本性， 具有無障礙究竟悲心的佛， 使他們從遮蔽中解脫。" 第二，存在於嗔恨隨眠性質殼中的界的比喻： "如同被蟲群包圍的蜂蜜， 智者爲了得到它， 看到後用方便使 蟲群完全分離。 大仙人以遍知眼 見到如蜂蜜般的種性界后， 將如蜜蜂般的遮蔽 徹底永遠地除去。"

།གསུམ་པ་གཏི་མུག་བག་ལ་ཉལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦུབས་ན་གནས་པའི་སྙིང་པོའི་དཔེ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦུན་ལྡན་འབྲུ་ཡི་སྙིང་པོ་ནི། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་པ། །ཟས་སོགས་དོན་དུ་གཉེར་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་་དག་གིས་ནི་སྦུན་ནས་དེ་འབྱིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི། །དྲི་མ་དང་འདྲེས་རྒྱལ་བ་ཇི་སྲིད་དུ། །ཉོན་མོངས་དྲི་མ་འདྲེས་ལས་མ་གྲོལ་བ། །དེ་སྲིད་རྒྱལ་མཛད་སྲིད་གསུམ་དུ་མི་བྱེད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དྲག་པོ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་གྱུར་གྱི་སྦུབས་ན་སྙིང་པོ་གནས་པའི་དཔེ་ནི། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྒྱུ་ཚེ་མི་ཡིས་གསེར། །ལྗན་ལྗིན་རུལ་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་གྱུར་ལ། །མི་འཇིག་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་དེར་དེ་བཞིན། །ལོ་བརྒྱ་མང་པོ་དག་ཏུ་གནས་པ་དེ། །ལྷ་མིག་རྣམ་དག་དང་ལྡན་ལྷ་ཡིས་དེར། །མཐོང་ནས་མི་ལ་འདི་ན་ཡོད་པའི་གསེར། །» «རིན་ཆེན་མཆོག་འདི་སྦྱངས་ཏེ་རིན་ཆེན་གྱི། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྱིས་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐུབ་པས་མི་གཙང་དང་འདྲ་བའི། །ཉོན་མོངས་སུ་བྱིང་སེམས་ཅན་ཡོན་ཏན་ནི། །གཟིགས་ནས་ཉོན་མོངས་འདམ་དེ་དག་བྱའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་དམ་ཆོས་ཆར་པ་འབེབས། །ཞེས་སོ། །ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྦུབས་ན་གནས་པའི་ཁམས་ཀྱི་དཔེ་གཅིག་ནི། ཇི་ལྟར་དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་ནང་ས་འོག་ན། །མི་ཟད་པ་ཡི་གཏེར་ནི་ཡོད་གྱུར་ཏེ། །མི་དེས་དེ་མ་ཤེས་ཤིང་གཏེར་དེ་ཡང༌། །དེ་ལ་ང་འདིར་ཡོད་ཅེས་མི་སྨྲ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ནང་ཆུད་རིན་ཆེན་གཏེར། །དྲི་མེད་གཞག་དང་བསལ་མེད་ཆོས་ཉིད་ཀྱང༌། །མ་རྟོགས་པས་ན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །རྣམ་མང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་དགུ་འདིས་མྱོང་ངོ༌། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第三，存在於愚癡隨眠性質殼中的如來藏的比喻： "如同帶有糠殼的穀物精華， 人們無法直接食用， 爲了獲得食物等目的， 他們將其從糠殼中取出。 同樣，眾生的煩惱 與佛性混雜在一起， 只要未從煩惱垢染中解脫， 佛就不會在三界中顯現。" 第四，存在於貪、嗔、癡猛烈生起性質的現行煩惱殼中的如來藏的比喻： "如同人行走時，黃金 掉落在糞穢腐爛之處， 那不壞的物質就這樣 在那裡存留多百年。 具清凈天眼的天神在那裡 看見后對人說：'這裡有 最上等的珍寶黃金， 應當提煉製成珍寶。' 同樣，佛陀見到 沉溺於如不凈般煩惱中眾生的功德， 為清凈煩惱污泥， 向眾生降下正法雨。" 對於聲聞緣覺阿羅漢，存在於無明習氣殼中的界的一個比喻： "如同在貧人家地下 有取之不盡的寶藏， 此人不知，而寶藏 也不會對他說'我在這裡'。 同樣，心中的珍寶藏 無垢、不增不減的法性， 因未證悟，眾生 恒常感受眾多貧窮之苦。"

།མཐོང་སྤང་གི་སྦུབས་ན་སྙིང་པོ་གནས་པའི་དཔེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ཨ་འབྲས་ལ་སོགས་ཤིང་འབྲས་ལ། །ཡོད་པའི་ས་བོན་མྱུ་གུ་འཇིག་མེད་ཆོས། །ས་རྨོས་ཆུ་སོགས་ལྡན་ལས་ལྗོན་ཤིང་གིས། ། རྒྱལ་པོའི་དངོས་པོར་རིམ་གྱིས་འགྲུབ་པ་ལྟར། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མ་རིག་འབྲས་སོགས་ཀྱི། །པགས་སྦུབས་ནང་ཆུད་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཡང༌། ། དེ་བཞིན་དགེ་བ་དེ་ལ་་དེ་བརྟེན་ནས། །རིམ་གྱིས་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་པོའི་དངོས་པོར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དཔེ་གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་ལས་བྱས་རྒྱལ་བའི་གཟུགས། །གོས་ཧྲུལ་དྲི་ངན་གྱིས་ནི་གཏུམ་གྱུར་པ། །ལམ་གནས་ལྷ་ཡིས་མཐོང་ནས་གྲོལ་བྱའི་ཕྱིར། །ལམ་གནས་དོན་དེ་དེ་ལ་སྨྲ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐོག་མེད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི། །ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གཏུམ་བདེ་གཤེགས་དངོས་པོ་ཉིད། དུད་འགྲོ་ལ་ཡང་གཟིགས་ནས་དེ་བཞིན་དེ། །ཐར་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་སྟོན་མཛད། །ཅེས་སོ། །སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དྲི་མའི་སྦུབས་ན་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་གནས་པའི་དཔལའང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་གཟུགས་ངན་མགོན་མེད་འགའ། །མགོན་མེད་འདུག་གནས་སུ་ནི་འདུག་གྱུར་ལ། །མངལ་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་དཔལ་ནི་འཛིན་བྱེད་པས། །རང་ལྟོ་ན་ཡོད་མི་བདག་མི་ཤེས་ལྟར། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མགོན་མེད་ཁྱིམ་བཞིན་ཏེ། །མ་དག་སེམས་ཅན་མངལ་ལྡན་བུད་མེད་བཞིན། །དེ་ལ་གང་ཞིག་ཡོད་པས་མགོན་བཅས་པ། །དྲི་མེད་ཁམས་ནི་དེ་ཡི་མངལ་གནས་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དཔེ་གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ནང་གི་གསེར་ཞུན་གཟུགས་རྒྱས་པ། །ཞི་བ་ཕྱི་རོལ་པ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན།། མཐོང་ནས་དེ་ཤེས་པ་དག་ནང་གི་གསེར། །སྦྱང་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་སྒྲིབ་པ་སེལ་བྱེད་ལྟར། །རང་བཞིན་འོད་གསལ་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་ནི། །གློ་བུར་བར་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས་གྱུར་ནས། །རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །སྒྲིབ་པ་དག་ལས་སྦྱོང་མཛད་བྱང་ཆུབ་མཆོག །ཅེས་སོ།

這是完整的直譯： 在見所斷的殼中存在如來藏的比喻有兩個，第一個是： "如同阿樹等果實中 存在的種子芽不壞之法， 由耕地、澆水等條件 逐漸成長為王者之樹。 同樣，眾生無明果等的 皮殼中包含的善法界， 依靠那樣的善法， 逐漸成為佛王之體。" 第二個比喻是： "如同用珍寶製成的佛像 被破爛臭衣所包裹， 路上的天神看見后為解脫它 而向路人說明此事。 同樣，佛陀見到 被無始以來各種煩惱包裹的如來體性 即使在畜生中也存在， 為使其解脫而示現方便。" 在修所斷的垢染殼中存在善法界的比喻也有兩個，第一個是： "如同某個醜陋無依的女子 住在無依者的住處， 她懷有轉輪王的胎兒， 卻不知自己腹中有人王。 輪迴如無依者之家， 未凈化的眾生如懷孕的女子， 由於其中存在而有依怙， 無垢界如其腹中的胎兒。" 第二個比喻是： "如同內在熔化的金像 外表平靜如泥土， 見此的知者為提煉內金 而除去外在遮蔽。 見到自性光明及 客塵垢染后， 對如寶藏般的眾生 從遮蔽中清凈，成就無上菩提。"

།གཞི་དེ་དག་གི་དྲི་མ་དགུ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཆགས་སྡང་རྨོངས་དང་་ཀུན་ནས་ལྡང་དྲག་བག་ཆགས་དང༌། ། མཐོང་སྒོམ་ལམ་སྤངས་མ་དག་དག་པའི་སར་བརྟེན་པའི། །» «དྲི་མ་རྣམ་དགུ་པད་མའི་སྦུབས་སོགས་དཔེས་བསྟན་ཏེ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་སྦུབས་དབྱེ་བྱེ་བ་མཐའ་ལས་འདས། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་གི་ས་པ་ཡང༌། དྲི་འདི་དག་གིས་བྱིས་རྣམས་དང༌། །དགྲ་བཅོམ་སློབ་དང་བློ་ལྡན་རྣམས། །རིམ་བཞིན་བཞི་དང་གཅིག་དང་ནི། །གཉིས་དང་གཉིས་ཀྱིས་མ་དག་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དྲི་མ་དག་དང་ས་དེ་་དག་གི་དཔེ་དོན་ཤན་སྦྱར་བ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་པདྨ་འདམ་སྐྱེས་ཏེ། ། མདུན་དུ་གྱུར་ན་ཡིད་དགའ་དང༌། །ཕྱི་ནས་དགའ་བ་མེད་འགྱུར་བ། །འདོད་ཆགས་དགའ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་སྦྲང་མ་ནི། །ཤིན་ཏུ་འཁྲུགས་ཏེ་མདུང་བརྡེག་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་ན། །སྙིང་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་འབྲས་སོགས་སྙིང་པོ་ནི། །ཕྱི་རོལ་སྦུན་པས་བསྒྲིབས་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་སྙིང་པོ་དོན་མཐོང་བ། །མ་རིག་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཀྱིས་བསྒྲིབས། །ཇི་ལྟར་མི་གཙང་མི་མཐུན་པ། །དེ་བཞིན་ཆགས་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱིས། །འདོད་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མི་གཙང་འདྲ། །ཇི་ལྟར་ནོར་ནི་བསྒྲིབས་པས་ན། །མི་ཤེས་གཏེར་མི་ཐོབ་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་ལ་རང་བྱུང་ཉིད། །མ་རིག་བག་ཆགས་ས་ཡིས་བསྒྲིབས། །ཇི་ལྟར་མྱུག་སོགས་རིམ་སྐྱེས་པས། །ས་བོན་ཤུན་པ་གཅོད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིས། །མཐོང་སྤང་རྣམས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །འཕགས་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་པ་ལས། ། འཇིག་ཚོགས་སྙིང་པོ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱི། །སྒོམ་སྤང་ཡེ་ཤེས་སྤང་བྱ་རྣམས། །གོས་ཧྲུལ་དག་དང་མཚུངས་པར་བསྟན། །ས་བདུན་ལ་བརྟེན་དྲི་མ་ནི། །མངལ་སྦུབས་དྲི་མ་དག་དང་མཚུངས། །མངལ་སྦུབས་བྲལ་འདྲའི་མི་རྟོག་པའི། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཞིན། །ས་གསུམ་རྗེས་འབྲེལ་དྲི་མ་རྣམས། །ས་འདམ་གོས་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྟའི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཞོམ་བྱ་ཡིན།། དེ་ལྟར་ཆགས་སོགས་དྲི་མ་དགུ། །པདྨ་ལ་སོགས་དག་དང་མཚུངས། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 關於這些基礎的九種垢染，同一論中說： "貪、嗔、癡和猛烈生起、習氣， 見道所斷、修道所斷、不凈地和凈地所依的 九種垢染以蓮花殼等比喻來說明， 近煩惱的分類超過億種。" 關於這些的分佈： "凡夫、阿羅漢、有學和菩薩 分別被這些垢染所染： 四種、一種、 兩種和兩種。" 關於這些垢染和地的比喻與意義的對應，同一論中說： "如同蓮花生於泥中， 初見令人歡喜， 後來不再歡喜， 貪慾的歡喜亦是如此。 如同被激怒的蜜蜂 用刺猛烈刺人， 同樣，當嗔恨生起時， 在心中產生痛苦。 如同稻穀等精華 被外部糠殼遮蔽， 同樣，見到本質的智慧 被無明蛋殼所遮蔽。 如同不凈物令人不悅， 同樣，對於有貪著者， 因為是慾望的根源， 猛烈生起如不凈物。 如同財寶被遮蔽， 不知而無法獲得寶藏， 同樣，對眾生而言自性 被無明習氣之地所遮蔽。 如同芽等次第生長 切斷種子的外殼， 同樣，通過見到實相 能夠遣除見所斷。 通過與聖道相應， 對於已斷我見者， 修所斷的所斷智慧 如同破爛衣服。 依七地的垢染 如同胎盤的垢染， 離開胎盤般的無分別 智慧如同成熟。 與三地相隨的垢染 應知如泥土沾染， 應當用大我金剛般的 三摩地來摧毀。 如是貪等九種垢染 如同蓮花等比喻。"

། གཞན་ཡང༌། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲས་ལས་ཀྱང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོད་སྲུངས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། རྒྱལ་པོ་ལ་གྱད་ཅིག་ཡོད་པའི་དཔྲལ་བ་ན་རྡོ་རྗེའི་ནོར་བུ་ཞིག་ཡོད་པ། གྱད་གཞན་དང་སྟོབས་བཀྱེ་བ་ལས། གྱད་ཕ་རོལ་པོའི་མགོས་རེག་སྟེ། དཔྲལ་བའི་ནོར་བུ་ཤའི་ནང་དུ་ནུབ་ཀྱང་ནོར་བུ་གར་སོང་བ་མི་ཤེས་སོ། །རྨ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྨན་པ་བོས་ནས་གསོས་ཤིག་ཅེས་བསྒོ་བ་ལས། སྨན་པ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་ནི། ནོར་བུ་ཤའི་ནང་དུ་སོང་བའི་ཕྱི་ན་རྨ་བྱུང་བ་དེ་ལ་སྨན་མི་བྱེད་དེ། འདི་སྐད་དུ། ཀྱེ་སྟོབས་པོ་ཆེ། ཁྱོད་ཀྱི་དཔྲལ་བའི་ནོར་བུ་ག་རེ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གྱད་དེ་སྔངས་ནས་སྨན་པ་ལ་འདི་སྐད་དུ། བདག་གི་དཔྲལ་བའི་ནོར་བུ་གར་ཡང་མ་སོང་བའི་རིགས་ཏེ། དེ་མེད་ན་འདི་སྒྱུ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྨན་པ་དེས། གྱད་དེའི་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ནས། དེ་ལྟར་མྱ་ངན་མ་བྱེད་ཅིག །ཁྱོད་སྟོབས་བཀྱེ་བ་ན་ནོར་བུ་ཤའི་ནང་དུ་ནུབ་སྟེ་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་ངོ༌། ཁྱོད་སྟོབས་བཀྱེ་བ་ན་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ཏེ། ནོར་བུའི་མཐུས་ཤའི་ནང་དུ་ནུབ་ཀྱང་མ་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་ཀྱང་ཡིད་མ་ཆེས་ནས། འདི་སྐད་་དུ། སྨན་པ་ཁྱོད་བརྫུན་མ་ཟེར་ཅིག །ཅི་སྟེ་ཤའི་ནང་དུ་ནུབ་ན་ནི་རྣག་་དང༌། ཁྲག་ཤིན་ཏུ་བཙོག་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་བརྙན་ཕྱིར་སྣང་བ་མི་རིགས་སོ། ། དེ་ནས་སྨན་པས་མེ་ལོང་བལྟར་བཅུག་ནས་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ནོར་བུ་ཡང་གསལ་བར་གྱུར་ཏོ། །གྱད་དེས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་མཐོང་ནས་ངོ་མཚར་རྨད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ།

這是完整的直譯： 此外，在《大般涅槃經》中，世尊對迦葉說： "善男子，譬如有一位國王的力士，額頭上有一顆金剛寶珠。他與另一位力士較量時，被對方的頭撞擊，寶珠陷入肉中，但他不知寶珠去了哪裡。因為受傷，他命令召來醫生治療。一位非常高明的醫生看到后，並不治療寶珠陷入肉中后外面出現的傷口，而是說：'大力士啊，你額頭上的寶珠在哪裡？' 那力士驚慌地對醫生說：'我額頭上的寶珠不可能去了哪裡。如果它不在了，這是幻覺嗎？'他心中非常悲傷。 然後那位醫生爲了鼓勵那位力士說：'不要這樣悲傷。你在較量時，寶珠陷入肉中，只有影像顯現在外。你較量時生起嗔恨，因寶珠的力量陷入肉中而沒有察覺。' 即使這樣說，他也不相信，說道：'醫生，你不要說謊。如果陷入肉中，因為膿血非常污穢，影像不可能顯現在外。' 然後醫生讓他照鏡子，鏡中寶珠清晰可見。那力士看到這種情況后，生起了稀有難得的想法。 善男子，一切眾生也是如此，因為沒有親近善知識，雖然有佛性卻無法見到。"

།འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་གིས་བསྒྲིབས་ཏེ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་མང་པོར་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚུལ་དུ་མས་གསུངས་ཤིང༌། ཧེ་བཛྲ་ལས། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་སྤངས། །དངོས་པོ་་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ། །ལུས་གནས་ལུས་ལས་མ་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་དྲ་བ་ལས། བདག་དང་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ལ། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ལས། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་དང༌། འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ལས། སེམས་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མི་བཙལ་བའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་དང༌། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་ལས། ས་ཡི་དཀྱིལ་ན་ཡོད་པའི་ཆུ། །དྲི་མ་མེད་པར་གནས་པ་ལྟར། ། ཉོན་མོངས་ནང་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱང༌། །དེ་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པར་གནས། ། ཞེས་པ་དང༌། གསང་བའི་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང༌། དུས་བཞི་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ནས་ཀྱང༌། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྙེད་མི་འགྱུར། །སེམས་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པས། །སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མ་ཚོལ་ཅིག །བཙམ་ཀྱང་རྒྱལ་བས་མི་བརྙེས་སོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མདོར་ན་སྟོང་གསུམ་དར་ཡུག་ཆེན་པོའི་དཔེ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཉི་མ་དང་འོད་ལྟར་ཡེ་ནས་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁམས་དེ་ནི་་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང༌། རང་གི་ངོ་བོ་མི་འགྱུར་བ་་ཡིན་ལ། དེའི་དྲི་མ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་གློ་བུར་བ་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པར། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་མུན་པ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྣང་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ། ལྷག་མཐོང་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གློ་བུར་བ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྩ་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

這是完整的直譯： 從"被貪慾、嗔恨和愚癡所遮蔽和壓制，在各種不同的輪迴中流轉並遭受痛苦"到"善男子，一切眾生的身體中也有十力、三十二相和八十隨好"，以多種方式進行了闡述。 《喜金剛》中說： "大智慧住于身中， 遠離一切分別， 遍及一切事物， 住于身中卻不從身體而生。" 《寶網經》中說： "我與無邊眾生， 本來即是佛， 因分別而輪迴， 故發無上菩提心。" 《臨終智慧》中說： "若了悟心即是佛，應當生起不在他處尋找佛的想法。" 《心金剛贊》中說： "如同地下的水， 無垢地存在， 煩惱中的智慧， 同樣無垢而住。" 《秘密心要》中也說： "四時十方處處尋， 圓滿佛陀不可得。 心即是佛圓滿故， 莫向他處尋佛陀。 即使尋找也難得。" 總之，應當知道，如同三千大千世界布匹的比喻等所說，一切眾生中佛身和智慧不相分離，如同太陽和陽光一樣本來就存在。 關於這個法界，它在任何時候都是自性清凈的，其本質不變。而其垢染是遍計所執的、暫時的、可變的。如《寶性論》註釋中說： "大仙人啊，煩惱是黑暗，清凈是光明。煩惱是力量微弱的，觀慧是具有力量的。煩惱是暫時的，自性清凈是根本的。"等等。

།དེ་ལྟར་ཁམས་འདི་ནི་ཡེ་ནས་དྲི་མ་མེད་པས་གཙང་བ་དང༌། འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་བདག་དམ་པ་དང༌། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པས་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་པའི་འཁོར་བར་ལྷུང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་བདེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་ལས། གཙང་བདག་བདེ་དང་རྟག་ཉིད་ཀྱི། ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་འབྲས། ། ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང༌། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྟག་ཏུ་ཀུན་སོང་འདོད། །དེ་བཞིན་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཀུན་སོང་འདོད། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གཟུགས་རྣམས་ཀུན་དུ་སོང༌། །དེ་བཞིན་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཚོགས་ཀུན་སོང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་པོ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་མ་གོས་པ་ཉི་མ་སྤྲིན་གྱི་སྦུབས་ན་གནས་པ་ལྟར། ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེའང་འཇིག་འབྲལ་མེད་པར་གནས་ཏེ། རྒྱུད་བླའི་འགྲེལ་པར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཡང༌། དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གིས་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་སོ། །གནས་སྐབས་གསུམ་ནི། རྒྱུད་བླར། མ་དག་མ་དག་དག་པ་དང༌། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གོ་རིམ་བཞིན། །སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་པས། མ་དག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐབས། མ་་དག་པ་དག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། ཤིན་ཏུ་དག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐབས་སོ། །དེའང་རིགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟའི་དཔེ་ནི་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཅོག་འདྲ་བ་ཞིག་གང་ནའང་བརྗོད་དུ་མེད་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་དཔེ་མཚུངས་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། འཇིག་རྟེན་་འདས་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན།། འདི་ལ་དཔེ་ནི་མི་དམིགས་པས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་ཁམས། འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་མཚུངས་ཏེ། ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་དང༌། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་དགུ་བཤད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་པར་ཟད་དོ།

以下是直譯： 如是，此界自古以來無有污垢故清凈，無有遷變故為真我，恒常存在故為常，雖陷入一切苦難輪迴，亦不為苦所壓制故為至樂。如《寶性論》所言："清凈、我、樂、常性，功德到彼岸之果。" 如來藏遍及一切眾生，如《大乘莊嚴經論》亦云："如虛空恒常遍一切，如是彼亦恒常遍一切。如虛空遍及諸色，如是彼亦遍及眾生眾。" 如是，此心性雖為煩惱所覆，卻不為煩惱所染，如日隱於雲中。即使從本初成佛之時，亦無壞滅而恒常安住。如《寶性論釋》云："如來界雖遍及此三種狀態，然由煩惱及清凈皆不能改變之義而言。" 三種狀態如《寶性論》所說："不凈、不凈凈、極凈，依次為眾生、菩薩、如來。"即不凈為眾生階段，不凈而凈為菩薩，極凈為佛陀階段。 又，本性如實而無有絲毫缺失之喻，世間難以言表。故以如來自身為喻，如彼論云："超越世間故，世間無可喻，唯以如來性，為喻而顯示。" 然而並非完全相同，因為本質相同而狀態不同，故以九種譬喻僅能略示一隅。

།དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གང་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ལུགས་མི་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བོ་་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཟིན་པ་རྣམས་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་་སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མོས་པ་དང༌། ས་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པས་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་དང༌། སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་ལ་གནས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་རྟོགས་ལ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་གྱིས་མི་མཐོང་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པར། སྤྲིན་མཐོངས་མཁའ་ལ་ཉི་བཞིན་འདིར་ཁྱོད་ཕྱོགས་གཅིག་བློ་གྲོས་ཅན། །བློ་མིག་དག་པའི་འཕགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཐོང་མ་ལགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཆོས་སྐུ་རྣམ་དག་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པ། །ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་མཁའ་དབྱིངས་ཁྱབ་པ་དེ་དག་གིས་ཀུན་མཐོང༌། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཁམས་སམ་སྙིང་པོ་ནི་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོར་གནས་ལ། དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་པས་ན་གཞུང་འདི་དག་འཆད་པ་དང་བཅས་པར་འོས་སོ། །སློབ་ལམ་དུ་དད་པས་སྤྱི་འཇལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལས། རང་བྱུང་རྣས་ཀྱི་དོན་དམ་དེ། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་ཡིན། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་འབར་བ། །མིག་མེད་པས་ནི་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། ཕྱོགས་རེ་ཙམ་ལས་་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང༌། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་ཞིག་གིས་གཞན་ཞིག་ལ་མར་གྱི་ཁ་དོག་དྲིས་པ་ལས། ཁ་བ་་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང༌། དེས་ཁ་བ་ལ་ལག་པ་རེག་པས་མར་གྱི་ཁ་དོག་གྲང་མོར་འཛིན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ངང་པའི་གཤོག་པ་འདྲའོ། །ངང་པའི་གཤོག་སྒྲ་ཐོས་པས་ཁ་བའི་ཁ་དོག་འུར་འུར་པོར་འཛིན་ཏོ། ། དྲིས་པ་གཤོགས་པའི་ཁ་དོག་ཅི་འདྲ། དུང་དང་འདྲའོ། །དུང་ལ་རེག་པས་འཇམ་པོར་འདུག་ནས་དེ་ཡང་འཇམ་པོར་འཛིན་ཏོ།

以下是直譯： 如是本性，誰能如實見到？不見實相的凡夫中為善知識所攝受者，以及聲聞、緣覺中信解大乘者，和住地菩薩們以信解方式通過總相了悟。十地菩薩僅了悟一分。如實了知唯有佛陀能見，非他人所能。如《寶性論釋》云： "如雲隙見日，此處智者見一分， 凈慧諸聖者，亦未能盡見。 世尊您法身清凈，智慧無邊， 遍及無盡所知虛空界，彼等悉見。" 此界或心性即是自心三身智慧及其莊嚴剎土輪，如實見到即成佛，故應詳解此等論述。 學道時以信心推度，如前所言："自生佛之勝義，唯以信心可悟。日輪光明熾盛，無目者不能見。" 《佛性經》中說僅能了知一分而非全部："凡夫、聲聞、緣覺及菩薩們亦不能如實見佛性。譬如盲人詢問他人酥油顏色，答曰似雪。盲人觸雪，以為酥油顏色冰冷。又問：似鵝翼。聞鵝翼聲，以為酥油顏色粗糙。又問：鵝翼何色？答曰：似貝。觸貝光滑，遂以為酥油亦然。"

།ཇི་ལྟར་སྨྲས་ཀྱང་དམུས་ལོང་གིས་ཁ་དོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མཐོང་བར་རབ་ཏུ་དཀའོ་ཞེས་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་རྟོགས་དཀའ་བར་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། རྒྱལ་པོས་ལོང་བ་དུ་མ་བསགས་ཏེ་གླང་པོ་ཆེ་བསྟན་ནས། གླང་པོ་ཆེའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བསྒོ་བ་ལས། གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལ་རེག་པ་རྣམས་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མིག་ལ་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཕོར་བ་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣ་བ་ལ་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཞིབ་མ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱབ་ལ་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཁྱོགས་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། མཇུག་མ་ལ་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཐི་གུ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གླང་པོ་ཆེ་ལས་གཞན་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཡང༌། ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། འོད་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་སྨྲས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ དང༌། སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་རྟོགས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དམུས་ལོང་ཞིག་མིག་གསོ་བའི་ཕྱིར་སྨན་པ་མཁས་པའི་གམ་དུ་སོང་ངོ༌། །སྨན་པས་གསེར་གྱི་གྲི་ཐོགས་ཏེ། མིག་གི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྤྲིས་བཅད་ནས། མཛུབ་མོ་གཅིག་བསྒྲེངས་ཏེ་བསྟན་ན་ལོང་བ་དེས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཛུབ་མོ་གཉིས་སམ་གསུམ་བསྟན་ན་གདོད་ཅུང་ཟད་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是直譯： "無論如何描述，盲人都無法如實知曉顏色。同樣，佛性也極難見到。" 又說凡夫難以了悟："國王聚集眾多盲人，令其觸控大象，並命其各自描述大象特徵。觸控象鼻者說似鉤，觸控象眼者說似碗，觸控象耳者說似簸箕，觸控象背者說似轎，觸控象尾者說似繩。盲人們所說雖非大象之外，但都未全面瞭解。同樣，佛性雖被描述為空性、如幻、光明等不同方面，但也未能全面了悟。" 菩薩聖者雖能略有了悟，但非如實知。《涅槃經》云："善男子，譬如盲人為治眼疾，前往明醫處。醫者持金刀割去眼翳，豎起一指示之，盲人言不見。再示二指或三指，盲人方言稍見。"

།རིགས་ཀྱི་བུ། ཡོངས་་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་འདི་མ་གསུངས་ན། བྱང་ཆུབ་་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་གནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་མཐོང་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ན་ཅུང་ཟད་ཅིག་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནས། སྟེང་གི་ནམ་མཁར་བྱ་ལྡིང་བ་ལས་ནམ་མཁའ་དང་གང་ཡིན་བརྟག་དགོས་པ་དང༌། ཤིང་གི་རྩེར་བཞད་འདུག་པ་ན་ཆུའམ་ཤིང་ཡིན་པར་བརྟག་པ་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་གྲུའི་ཡང་ཐོག་གམ་ནམ་མཁའ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལས། གདོད་ཡང་ཐོག་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་མཐོང་ཡང་ངེས་པར་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གསུངས་སོ།

以下是直譯： "善男子，若不宣說此大般涅槃經，無量菩薩雖圓滿波羅蜜多，住於十地，亦不能見佛性，如彼盲人。如來宣說后，方能略見。" 經中又以多個比喻說明雖略見心性但未能確定： 如觀空中飛鳥，需辨別何為鳥何為虛空； 如見樹梢開花，需辨別是花是樹； 如立於海船頂deck，疑惑是deck還是虛空，最終才知是deck。 通過這些比喻說明，雖略見心性，但未能確定見到的方式。

།དེ་ལྟར་སྙིང་པོ་ཕྲ་ཞིང་བརྟག་དཀའ་བ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་པའི་དུས་ན་མི་མཐོང་ན་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པས་རང་ཉིད་སེམས་ཞུམ་པ་བཟློག་ནས། ཐར་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཀའ་བ་མེད་པར་ཤེས་པས་སྤྲོ་བ་ དང༌། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བརྙས་པ་བཟློག་ནས། སྟོན་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་་སུ་མཉམ་པའི་གུས་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་དོན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་རང་ལ་གནས་པ་མི་ཤེས་པ་བཟློག་ནས། དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། གནས་ལུགས་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་ཀྱི་སྒྲོ་སྐུར་བཟློག་ནས། ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། བདག་ཉིད་ལ་མཆོག་ཏུ་རློམ་ཞིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་བཟློག་ནས། བདག་གཞན་མཚུངས་པར་མཐོང་ནས་གཞན་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་དགོས་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་ལས། སྤྲིན་དང་རྨི་ལམ་སྒྱུ་བཞིན་དེ་དང་་དེར། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཀུན་སྟོང་པ་ཞེས། །གསུངས་ནས་ཡང་་འདིར་རྒྱལ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ། །སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཡོད་ཅེས་ཅི་སྟེ་གསུང༌། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། སེམས་ཞུམ་སེམས་ཅན་དམན་ལ་བརྙས་པ་དང༌། །ཡང་དག་མིན་འཛིན་ཡང་དག་ཆོས་ལ་སྦྱར། །བདག་ཆགས་ལྷག་པའི་སྐྱོན་ལྔ་གང་དག་ལ། །ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་སྤང་དོན་དུ་གསུངས། །ཞེས་སྐྱོན་ལྔ་དང་བྲལ་ནས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ལྔ་སྐྱེ་བར་ཡང༌། སྤྲོ་དང་སྟོན་པ་བཞིན་གུས་དང༌། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བྱམས་ཆེན་ ཏེ། །ཆོས་ལྔ་སྐྱེ་ཕྱིར་དེ་ལས་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་མཚུངས་ལྟ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལུས་བསྒྱིངས་ཤིང་ལོག་པར་རྟོག་པའི་གསེར་གྱི་དྲ་བས་གདོང་གཡོགས་པ། ངེས་པ་དོན་གྱི་མདོ་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དག་སྙིང་པོའི་དོན་ནི་དྲང་དོན་ཏེ། རྒྱུ་སྤྱད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མུ་སྟེགས་པའི་བདག་རྟག་པ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཀྱང་ཚོགས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་དོ།

以下是直譯： 如此微妙難察的心性，眾生時不見，那麼宣說有何必要？宣說自他相續中有佛性，有五種利益： 消除自己的怯懦，知道成就解脫不難而生歡喜。 消除對他眾的輕視，如同對佛一樣平等尊敬一切眾生。 消除不知自身具有真實法身與智慧的見解，生起通達勝義法界的智慧。 由了知如是實相，消除有無常斷的增益損減，生起通達真實義的智慧。 消除自以為勝而過分執著，見自他平等而生起大慈。 《寶性論》中說： "如雲夢幻等，說一切所知， 一切相皆空，此復說眾生， 有佛性何故？" 答曰： "怯懦輕賤眾，執非真實法， 我執過勝等，為除此五過。" 又云： "歡喜敬如師，智慧及大慈， 為生此五法，是故說無過。" 對此，有些人顛倒執著，以邪見金網覆面，背離了了義經典和密咒的意趣，認為心性之義是權說，是針對因行果生而說的。若非如此，則如外道之常我。佛的二身也是從二資糧生。他們如是一味地確定。

།ཀྭ་་ཡེ་བཞིན་བཟང་པདྨའི་དྲ་བ་ཅན། ཁྱེད་ཀྱིས་བཀའ་འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་མི་ཤེས་པ་རེ་བདེན། སྟོང་པའི་མཐའ་ལ་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ། །འདི་ལྟར་བཀའ་འཁོར་ལོ་དང་པོ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་་དང༌། དབང་པོ་དམན་པ་རྣམས་ལ་དགོངས་ནས་བདེན་བཞི་སྤང་གཉེན་དུ་བྱ་བས་འཁོར་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྤང་བྱ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་སོ། །བར་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང༌། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ལ་དགོངས་ནས་གཉེན་པོ་འཛིན་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་སུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཐ་མར་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ངོར་ཤེས་བྱའི་གཤིས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་མུ་སྟེགས་པའི་བདག་ནི་འདི་་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་བདག་ཅེས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཤིས་ལ་མེད་པ་དང༌། ཆེ་ཆུང་གི་ཚད་དུ་བྱེད་པ་དང༌། སྐུ་་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ཁྱེད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞེན་པའང་བདག་དང་མི་སྟོང་པའི་གཉེན་པོ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ། གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བུད་མེད་བུ་ཆུང་ངུ་ཁ་མྱགས་གསོ་བ་ཞིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན། བུད་མེད་དེ་མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་ཏེ་སྨན་པ་་འཚོལ་ལོ། །དེ་ལ་སྨན་པས་སྨན་མར་དང་འོ་མ་དང་ཤ་ཁ་ར་གསུམ་དུ་སྦྱར་ཏེ་བུ་ལ་བླུད་ནས། བུད་མེད་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བསྒོའོ། །བུ་འདིར་སྨན་བཏང་གིས་རེ་ཞིག་མ་ཞུའི་བར་དུ་ཞོ་བླུད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྒོའོ། ། དེ་ནས་བུད་མེད་དེས་ནུ་ཞོ་མི་བསྣུན་པའི་ཕྱིར་ནུ་མ་ལ་མཁྲིས་པ་བྱུགས་ནས། བུ་ལ་ཁོ་མོའི་ནུ་མ་ལ་དུག་གིས་བསྐུས་ཏེ་ནུར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་བུ་དེ་སྐོམ་པས་གདུངས་ཏེ་ནུ་མ་ནུ་འདོད་ཀྱང་ཁ་བའི་རོ་བྲོ་བ་ཚོར་མ་ཐག་ཏུ་ནུར་མི་བཏུབ་བོ། །སྨན་ཞུ་ནས་བུད་མེད་ཀྱིས་ནུ་མ་དག་པར་བཀྲུས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ཚུར་ཤོག །ད་ནུ་མ་ནུར་གཞུག་གོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ཁྱེའུ་དེ་སྐོམ་པས་གདུངས་ཀྱང༌། སྔར་ཁ་བའི་རོ་མྱོང་པས་བོས་ཀྱང་འོང་དུ་མི་བཏུབ་བོ།

以下是直譯： 嘿，善顏蓮花網者！你真的不懂三轉法輪的意趣嗎？你執著于空性的邊見。 初轉法輪是針對初學者和根器低劣者，以四諦為對治，爲了從輪迴中解脫，是從所斷中解脫的方法。 二轉法輪是針對已經修行和中等根器者，爲了從執著對治的束縛中解脫，以八種幻喻和如虛空的空性來教導。 三轉法輪是針對已圓滿和利根者，如實宣說了所知的實相。 這與外道的我不同，因為他們不知而妄加臆測，本質上並不存在，有大小之分，不承認是身和智慧的法。 你執著無我和空性，也只是對我和不空的對治，並非了義。 《涅槃經》中說： "善男子，又如一位婦女養育幼兒，孩子生病，婦女憂愁尋醫。醫生配製了黃油、牛奶、糖三味藥，給孩子服用，並囑咐婦女說：'已給孩子服藥，暫時不能餵奶，直到藥消化為止。' 於是婦女爲了不讓孩子吮吸乳汁，在乳房上塗抹苦膽，對孩子說：'我的乳房塗了毒藥，不能吮吸。'孩子雖然口渴想吮吸，但一嚐到苦味就不敢吮吸了。 藥消化后，婦女洗凈乳房，對孩子說：'來吧，現在可以吮吸乳房了。'但孩子雖然口渴，因為先前嚐到苦味，即使被叫喚也不敢靠近。"

།དེ་ལ་ཡང་མས་འདི་སྐད་དུ་བསྒོའོ། །ཁྱོད་ང་ཅི་སྔར་སྨན་་འཐུངས་ཏེ་སྨན་མ་ཞུ་བའི་བར་དུ་ནུ་མ་བླུད་དུ་མི་རུང་བས། ཁོ་མོས་མཁྲིས་པ་བསྐུས་པ་ཡིན་གྱི། ད་ཁྱོད་ཀྱི་སྨན་ཡང་ཞུ་ལ། ཁ་བ་ཡང་བཀྲུས་ཀྱི། ད་ནི་ཁ་བའི་རོ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ནས། གདོད་བགས་ཀྱིས་ཉེ་སྟེ་འཐུང་དུ་བཏུབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་«འདི་ནས་མ་དཔེ་ལྡེབ་༡༡༠པའིཤོག་ངོས་གཅིག་ཚངས་མི་འདུག« ཅན་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་གཅིག་དང་དུ་མར་འཛིན་པའི་སྤྲོས་པས་སྟོང་པ་དང༌། རང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ལ་བརྗོད་ཀྱི། མཐར་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་པ་་དང༌། དང་པོ་དང་ད་ལྟ་མེད་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང༌། གཟུགས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། ། གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡུམ་བར་མ་ལས་ཀྱང༌། ཆོས་ཅན་རེ་རང་དུས་ན་ངོ་བོས་་སྟོང་པར་གསུངས་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལྟ་ག་ལ་་ཡོད་ཅེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས་ཀྱང༌། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། ། བསྣན་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །རྣམ་དབྱེར་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གློ་བུར་དག་གི་ཁམས་སྟོང་གིས། །རྣམ་་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། དེའི་འགྲེལ་པར། འདིས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་འདི་ལ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། གློ་བུར་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་བསྣན་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

這是對原文的完整直譯： 對此，母親又這樣說道："你因為先前喝了藥，在藥未消化之前不可以餵奶，所以我塗抹了膽汁。現在你的藥已經消化了，我也已經洗掉了苦味。現在沒有苦味了。"說完后，才慢慢靠近讓嬰兒吮吸。 善男子，如來[這裡原文缺少一頁]從顯現之時起，就是以離一多分別戲論而空，以及以各自的本性空，如同鏡中影像一般來描述的。並非最終一切都什麼都沒有，或者從最初到現在都不存在，如同幻覺顯現那樣。 正如《般若波羅蜜多心經》中所說："色即是空，空即是色。色不異空，空不異色。"同樣地，受、想、行、識諸蘊皆空。 又如《中般若經》中所說：每一法在自身時以本性空，而非說如果色不存在，色怎麼會是空呢？ 又如《寶性論》中說："具足一切相的殊勝，空性即被稱為色。"又說："此中無所除，亦無少可加。如實見如實，如實見得解脫。有分別相者，為客塵界空，無分別相者，不空無上法。" 在其註釋中說：這說明了什麼呢？因為如來藏以自性清凈，所以在此中沒有任何需要去除的煩惱之因。因為遠離客塵垢染是它的本性。在此中也沒有任何需要增添的清凈之因，因為無分別的清凈法性是它的本性。

།དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་པ། བྲལ་བ་ཤེས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་སྦུབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པ་བྲལ་མི་ཤེས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལས་འདས་པ་ནི་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ལ། གང་ཞིག་དེར་ལྷག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དེ་ལ་རྟག་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཡེ་ལྡན་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་སེལ་བ་ཡིན་གྱི། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ནི་མ་་ཡིན་ཏེ། ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཆོས་སྐུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཡང༌། འཇུག་པར། ཞི་སྐུ་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་གསལ་གྱུར་ཅིང༌། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་རྣམ་མི་རྟོག །འགྲོ་གྲོལ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱོར་སླད་རྟག །འདི་ནི་སྤྲོས་དང་བྲལ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མར། ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་འཆི་བའི་བདུད་བཅོམ་དང༌། །ངོ་བོ་མེད་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་རྟག །ཅེས་པ་དང་ཡང་འགལ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་ལ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་་དང་ནུས་པར་ལྡན། །དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་པས། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་་དག་པ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ཆགས་པར་མི་རིགས། གལ་ཏེ་མེད་པར་སྨྲ་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། བུས་པ་མ་རབས་ནི་ཆད་པར་སྨྲ་ཞིང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་སྙིང་པོ་མི་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བར་སྨྲ་ན་ལུས་ལ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མི་ཤེས་སོ།

這是對原文的完整直譯： 因此，如來藏是有分別的、了知離的、空無一切煩惱之蘊，而無分別的、不了知離的、不可思議的佛法，超過恒河沙數的佛法則是不空的。 如是，如實觀察到，某物在某處不存在，則彼處以彼為空。某物在彼處剩餘，則如實了知彼處恒有彼物。 佛陀的兩身本有，障礙由二資糧所除，而非所生能生的因果關係。否則，法身、報身將成為有為法，從而成為無常。 如此，法身無有變遷，這與《入中論》所說："寂靜身如如意樹，無分別如如意寶，世間解脫前常住，于離戲論者顯現。"以及《寶性論》所說："法王勝死魔，無性故恒常，世間怙主永。"相矛盾。 又與"無為任運成，不由他緣覺，具智悲力用，二利圓滿佛。"所說相違，因為這否定了所生能生的因果關係。 因此，應當如此理解無我、空性、不二等義：如《大般涅槃經》中所說："如來秘密藏、佛性遍清凈，不變不遷移。若說有，智者不應執著；若說無，則成妄語。愚癡下劣者說斷滅，不知如來秘密藏。若說苦，則不知身有樂性。"

།བུས་པ་གླེན་པ་དག་ལུས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་སྙམ་སྟེ་རྫ་སོ་མ་བཏང་བ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྟག་པར་མི་སྨྲའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་ལུས་འདི་ལ་་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུས་པ་གླེན་པ་དག་་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་བདག་མེད་པ་བླ་དགས་སུ་བཏགས་པར་ཟད་དེ། བདེན་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་བསྐྱེད་དོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྟོང་པར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་གིས་ཐོས་ནས་ཆད་པའམ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེའོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་རྣམས་བདུད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མིའི་ནང་ན་སེང་གེ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་ནི་རྟག་པ་གནས་པ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་གིས་ཐོས་ནས་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་སུ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་དོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །གང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །གང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོག་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡང་བདག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་གཉིས་སུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །བདག་དང་བདག་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་དོ།

這是對原文的完整直譯： 愚昧之人認為一切身體都是無常的，如同未燒製的陶器一樣。對此，有智慧的智者則加以分別，不會說一切都是無常的。為什麼呢？因為在我的這個身體中存在佛性的種子。 愚昧之人執著認為一切佛法都是無我的。有智慧的智者則了知無我只是假名安立，因為沒有實在的真實性而加以分別。如此了知后，對此不生疑惑。 若有人說如來藏是空的，愚昧之人聽後會產生斷見或無見。有智慧的智者則會分別如來種性是不變不遷的。 若說解脫如幻，愚昧之人會認為獲得解脫的人們是魔法。有智慧的智者則會分別，認為如來獨一無二，如人中獅子，常住不變不遷。 若說由無明緣生諸行，愚昧之人聽後會將明與無明分為二。有智慧的智者則了知其本性不二。不二即是真實。 若說由行緣生識，愚昧之人會執著行與識為二。有智慧的智者則了知其本性不二，不二即是真實。 若說一切法無我，如來藏也無我，愚昧之人會執著為二。有智慧的智者則了知其本性不二。我與無我本性不二。

། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔགས་པས། ངས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་མདོ་ལས། ལོག་སྲེད་ཅན་གཏན་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཞེས་པ་དང༌། རིགས་ཆད་པ་དག་ཀྱང་གསུངས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་པོས་མ་ཁྱབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའང་དེ་ལྟ་མ་་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤངས་པའི་ལོག་སྲེད་ཅན་དེ་དག་ཡུན་རིང་མོར་མི་གྲོལ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཉིད་དང༌། ལམ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དག་རེ་ཞིག་ལམ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ལས་ཆད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཁམས་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། ལོག་སྲེད་ཅན་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྡང་བ་ལོག་སྲེད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པར་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྡང་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཡང་གཏན་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་རུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས། ཐོག་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ། །རང་བཞིན་གྱིས་དག་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། །ཐོག་མེད་སྦུབས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཕྱིར་མི་མཐོང་སྟེ། ། ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་གཟུགས་ནི་བསྒྲིབས་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པས་ནམ་ཞིག་ན་དག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །ཐོག་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ། ། ཞེས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

這是對原文的完整直譯： 如來藏的意義如此不可測量、無量無邊，為諸佛世尊所普遍讚歎，我也如是從一切具功德的經典中廣泛宣說，應當如此了知。 《幻化網經》中說："邪欲者永不入涅槃"，也說有斷種姓者。但不應認為如來藏不遍及一切眾生。這是針對捨棄大乘法的邪欲者長時不得解脫而言，以及暫時從道中退失者暫時斷絕修道種姓而已，並非心的本性光明界斷絕。 如《寶性論釋》中所說："所說'邪欲者永不入涅槃'，是因為對大乘法生嗔恚而成為邪欲者的緣故，爲了遮止對大乘法的嗔恚，針對其他時間而說的。因為有本性清凈的種姓，任何人永遠不得清凈是不合理的。因為世尊考慮到一切眾生都有清凈的可能性，無有差別，所以說：'雖無始卻有終，本性清凈常法性，為無始蘊所覆不見，如金像被遮蔽一般。'因此，無始法界安住於一切善法中，終將清凈。由'雖無始卻有終'而成立。"

།» «རིགས་གཉིས་སད་པའི་རྟག་པ་ལའང་གཉིས་ལས། རང་བཞིན་ཆོས་སྐུའི་རིགས་སད་པའི་རྟགས་ནི། དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནའང་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་ནས། །ནང་དུ་རབ་རུ་དགའ་བ་ཡང་་དང་ཡང་དུ་འབྱུང༌། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བྱུང་མཆི་མས་མིག་བརླན་ཞིང༌། །ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བློའི་ས་བོན་ཡོད། །དེ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྣོད་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་སྐུ་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སད་པའི་རྟགས་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང༌། །མོས་པ་དང་ནི་བཟོད་པ་དང༌། །དགེ་ལ་ཡང་དག་་སྤྱོད་པ་ནི། །རིགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ངེས་པར་བཤད། །ཅེས་སོ། །རིགས་སད་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། རིང་མོ་ཞིག་ནས་ངན་་སོང་དུ། །སོང་ཡང་མྱུར་དུ་ཐར་བ་དང༌། །དེ་ནའང་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་མྱོང༌། །སྐྱོ་བྱས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་སྟེ། རིགས་ལན་ཅིག་སད་ཕན་ཆད་ངན་སོང་དུ་སོང་སྲིད་ཀྱང་དར་གྱི་ཕོ་ལོང་ས་ལ་བརྡབས་པ་ལྟར་ཐར་ཞིང༌། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བ་དང༌། སྐྱོ་ཤས་དྲག་པོས་སེམས་ཅན་ཡང་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་འདི་འགྲོ་བ་ལ་མེད་ན་གང་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་དེ་དག་ལ་སྐྱོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འགའ་ཞིག་འཁོར་འདས་ལ་བླང་དོར་བྱེད་པའི་བློ་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་རིགས་པ་དང༌། ཐར་པ་འདོད་པའང་སེམས་ལ་འཆར་མི་སྲིད་པ་ལས། སུས་ཀྱང་མ་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བོ་འགའ་ལ་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་འགའ་ཞིག་མྱོང་བས་ཡིད་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའང་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཡོད་པའི་མཐུའོ་ཞེས། རྒྱུད་བླར། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཁམས་མེད་ན། །སྡུག་ལའང་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །མྱ་ངན་འདས་ལ་འདོད་པ་དང༌། །དོན་གཉེར་སྨོན་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་ལ་དེའི། །སྡུག་བདེའི་སྐྱོན་ཡོན་མཐོང་བ་འདི།། རིགས་ཡོད་ལས་ཡིན་གང་ཕྱིར་དེ། །རིགས་མེད་དག་ལ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ།

這是對原文的完整直譯： 關於覺醒兩種種姓的標誌，也有兩種： 首先是覺醒法身自性種姓的標誌，如《入中論》所說： "即使在凡夫之時，聽聞空性， 內心生起極大歡喜，反覆出現。 從極喜中涌出淚水濕潤眼睛， 身體汗毛豎立而起的人， 他具有證得圓滿佛果的種子。 他就是宣說真理的法器， 應當為他宣說勝義諦。" 其次是覺醒色身所依種姓的標誌，如《經莊嚴論》所說： "修行之前的悲心， 信解、忍辱及 如實行善， 這些被說為種姓的確定標誌。" 覺醒種姓的利益，同論中說： "即使長久墮入惡趣， 也能迅速解脫， 在那裡感受微小苦， 生厭而成熟眾生。" 這意味著一旦種姓覺醒，即使墮入惡趣，也會像絲綢球落地般迅速解脫，感受微小痛苦，並以強烈的厭離心成熟眾生。 如果眾生沒有這樣的種姓，遭受苦難時就不會生起厭離，也不會產生取捨輪迴和涅槃的心，更不可能在心中生起希求解脫的想法。然而，有些人在未受教導的情況下，會對他人的痛苦生起悲憫，或因經歷某些痛苦而生起厭離等，這都是由於無始以來具有善良法界的力量。 正如《寶性論》所說： "若無佛性， 則不厭苦， 亦無慾求涅槃， 及追求、祈願之心。 見輪迴與涅槃之 苦樂過患與功德， 此乃種姓存在故， 因無種姓者無此。"

། དེ་ལྟར་རིགས་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་འཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ༌། མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཅན། །གློ་བུར་དྲི་མས་གཡོགས་པའི་སྦུབས་ནང་ན། །འོད་གསལ་ཆོས་ཁམས་མར་མེ་ཡེ་ནས་གནས། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ཆོས། །རང་ལ་་ཡོད་དེ་དེ་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །སྟོང་དང་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལྷུར་ལེན་པས། ཁམས་དེ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའི་མིང་ཐོབ་ནས། །མ་ལུས་སྐྱེ་དགུའི་ཚོགས་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད། །ཉི་མཁའ་བཞིན་དུ་གདོད་ནས་རང་བྱུང་ཡང༌། །གློ་བུར་ཉོན་མོངས་ཆུ་འཛིན་གྱིས་བསྒྲིབས་པས། །རྨི་ལམ་འདྲ་བའི་སྲིད་པར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང༌། །དེ་བསལ་བྱ་ཕྱིར་བརྩོན་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིག །གློ་བུར་་འཁྲུལ་སྣང་འགྲོ་དྲུག་སྣང་བ་འདི། །ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྤྲུལ་རྨི་ལམ་འདྲ། །སྔོན་མེད་ཕྱིས་མེད་བར་འདིར་མེད་བཞིན་སྣང༌། །ཡེ་ཤེས་་འོད་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ནས་ཡོད། །དུས་ཀུན་ཡོད་ཀྱང་ད་ལྟ་མ་མཐོང་བ། །གཉིད་དུས་རང་གནས་མངོན་སུམ་མི་མཐོང་བཞིན། །དོན་མེད་ཀུན་བརྟགས་དྲི་མའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །ཆེད་ཀར་མ་འཛིན་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་སྦྱོངས། །རང་གཞན་ཀུན་གྱི་དོན་གཉིས་འབྱོར་པ་འཛིན། །ཞེས་པ་དག་གོ །

這是對藏文的直譯： 如此具有種姓者已詳細闡明自身存在佛陀精華后，現在爲了總結，中間偈頌： 一切眾生皆具善逝心， 暫時垢染所覆蔽之中， 光明法界明燈本來住， 身與智慧不可分離法， 自身本有彼即任運成， 空性悲心精華勤修持， 彼界獲得菩提之名后， 利益安樂一切眾生眾。 如日空般本來自生已， 暫時煩惱雲彩所遮蔽， 如夢幻般輪迴受苦痛， 為除彼故生起精進力。 暫時迷亂六道顯現此， 業與習氣所幻如夢境， 前無後無中亦無而現， 智慧光明任運本來有。 恒時雖有今未能見之， 如睡時自處未能親見， 無義遍計垢染諸法中， 勿故意執著修心光明。 持自他一切二利圓滿。 以上即是。

དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཀུན་ལ་ཡོད་ཀྱང་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ཅིས་ལན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གནས་པ་ངོ་མ་ཤེས་ཏེ་དོན་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་གཟུང་བས་རྒྱུ་བྱས། ཉོན་མོངས་པ་སྔ་ཕྱི་བརྒྱུད་ཅིང་གྲོགས་ངན་པ་དང༌། ཕོངས་པ་དང༌། གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་འཁོར་བ་ཉིད། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། ཉོན་མོངས་གོམས་དང་གྲོགས་ངན་དང༌། ། ཕོངས་་དང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དེ། །མདོར་ན་རིགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ནི། །རྣམ་པ་བཞིར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། འོད་རིམ་ལས། གདོད་མའི་་འོད་གསལ་དེ་ཉིད་མ་རིག་སྟེ། །སེམས་ལ་ང་ཞེས་བདག་གིར་ཞེན་བྱས་ཤིང༌། །ཡུལ་འདི་གཞན་ཞེས་བདག་ཏུ་གཟུང་བ་ཡིས། །སྲིད་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་འཁྲུལ་ ཏེ། །མི་མཐུན་བདེ་སྡུག་ལས་ཀྱིས་སོ་སོར་མྱོང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ལས། ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་རོལ་པ་འདི། །བྱ་བྲལ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གནས།། ཅིར་ཡང་མི་དམིགས་གཏི་མུག་པས། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་རང་ལས་བྱུང༌། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པའི་ལམ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་རང་བཞིན་གནས། །བུས་པས་བསླད་པས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་དང༌། དེ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་འོད་་འདུས་པས། །» «ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་དང་བླ་འོག་གྲུབ། །མ་ངེས་འཇའ་ཚོན་ཁ་དོག་ལ། །རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་སྣང༌། །དེ་བཞིན་གཡོ་རྡུལ་མི་གཡོ་བ། །འབྱུང་བ་ལྔ་བས་གཙོ་ཆེན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གདོད་མའི་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་སྟོང་གསལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ། རང་བཞིན་གསལ་བ་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུ། ཐུགས་རྗེའི་མདངས་འཆར་ཚུལ་མ་འགགས་པ་མེ་ལོང་གཡའ་དག་པའི་ངོས་ལྟ་བུ། ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འཁོར་འདས་གང་དུའང་རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་ངང་ནས། ངོ་བོ་སྟོང་པས་འཆར་བའི་གོ་ཕྱེ། རང་བཞིན་གསལ་བས་རང་བྱུང་གི་འོད་ལྔ་ཡུལ་དུ་སྣང༌། ཐུགས་རྗེ་རིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དཔྱོད་བྱེད་ཤེས་པར་སྐྱེས་པ་ལས་འཁྲུལ་པར་འདོད་དེ། གསང་སྙིང་ལས། ཨེ་མའོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱིས་འཁྲུལ། །ཞེས་སོ།

這是對藏文的直譯：

雖然如此種姓遍在一切，為何仍在輪迴中流轉？答：雖然如此安住，但因不識其本性，無意義地執著為我而成為因，煩惱前後相續，以及惡友、貧窮、受他控制作為緣而輪迴。《經莊嚴論》中說：

"煩惱習氣與惡友， 貧窮及他人掌控， 總之應知種姓過， 可分為此四種類。"

《光次第》中說：

"本初光明即無明， 心執我及我所有， 此境為他執為我， 迷惑流轉于有界， 不順苦樂各自感。"

《遍作王經》中說：

"稀有奇妙此游舞， 如虛空般離造作， 愚癡不緣任何法， 剎那之間從自生。 此乃一切平等道， 本性安住諸眾生， 因被污染故迷亂。"

又說：

"彼處方向光聚集， 四方四隅上下成， 不定如彩虹顏色， 種姓差別明顯現。 如是動靜不動者， 五大元素更殊勝。"

本初心性光明，空明自生智慧，體性空如虛空，自性明如日月，悲心光芒顯現無礙如潔凈明鏡。法身、報身、化身三身自性，如來藏於輪迴涅槃任何處無有侷限偏頗。以體性空故開啟顯現之門，以自性明故自生五光顯現為境，以大悲理智觀察而生起能知之心，由此認為迷亂。《秘密心髓》中說：

"嗚呼！從如來藏中， 因自分別業而迷。"

།དེའི་ཚེ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་རང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། རང་སྣང་གཞན་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་ལུགས་ཀྱི་ངང་ནས་བྱུང་བར་མ་ཤེས་པར་བདག་འཛིན་ཡུལ་དུ་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རང་རང་གི་རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་དུག་ལྔའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཉིད། ཀུན་བྱེད་ལས་ཀྱང༌། ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པར། །ང་ཡིས་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་ངེས་བརྟགས་པས། །བརྐམ་ཞིང་ཆགས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་གྲུབ། །མི་རྟག་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་འཇིག་པར་འགྱུར། །ཆ་མེད་དམུས་ལོང་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་རྩ་བ་རང་མ་རིགས་པས་འཁྲུལ་པར། སྡུད་པ་ལས། སེམས་ཅན་ཐ་མ་འབྲིང་དང་མཆོག་གྱུར་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་ཀུན་མ་རིག་ལས་བྱུང་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་སུ་་འཛིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུལ་པར་ཡང༌། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཏེ་ཞེས་པ་དང༌། ཉི་ཁྲི་ལས་ཀྱང༌། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་མེད་པ་ལ་ཕུང་པོར་འདུ་ཤེས། ཁམས་མེད་པ་ལ་ཁམས་སུ་འདུ་ཤེས། སྐྱེ་མཆེད་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འདུ་ཤེས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་མེད་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འདུ་ཤེས་པས། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ་ཞེས་ སོ། །ཇི་ལྟར་བྱུང་ན་མ་རིག་པ་གཉིས་ལས་སྲིད་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང༌། དེ་ལས་འགྲོ་བ་སོ་སོར་བརྒྱུད་པའི་སྲིད་པ་དང༌། མིང་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གྲུབ་སྟེ། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་ནས་བཙའ་བའི་བར་ལུས་གྲུབ་ནས། རེག་པ་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང༌། རྒ་ཤིའི་བར་བཅུ་གཉིས་སུ་འཁོར་བས་འཁོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

以下是直譯： 那時，由於不認識自己的智慧本性，稱為俱生無明。由於執著自己的顯現為他物，稱為遍計無明。由於不知道是從實相中生起，而執著於我執的對象，因此外器世界和內情眾生各自的業報習氣的身心，顯現為五毒的各種形態，這就是迷亂。 如《遍作》中所說： "不瞭解遍作我的本性， 對我所造的法執著計度， 由貪著的力量而生顯現， 無常幻化本性終將毀滅， 無分別如盲人的本性。" 此外，根本是由於自己不了知而迷亂，如《般若攝頌》中說： "所有下中上等諸眾生， 皆從無明生，善逝所說。" 也由於二取的緣故而迷亂，如《八千頌》中說： "眾生由我執和我所執而在輪迴中流轉。" 《二萬頌》中也說： "凡夫眾生對無蘊之處執著為蘊，對無界之處執著為界，對無處之處執著為處，對無緣起之處執著為緣起。因此，這一切法都是由顛倒緣起的業力所感得的。" 如何生起呢？從兩種無明產生有為的輪迴，從此延續到各道的有，形成名色等。從胚胎期到出生，身體形成后，有觸、受、六入、老死等十二支，這就稱為輪迴。

།དེའང་དང་པོའི་གནས་ལུགས་འཁོར་བར་མ་གྲུབ་པ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་ངང་ལས་འཁོར་བར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན་མ་་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆུ་དངས་ལ་རྙོག་པ་མེད་ཅིང་ཟང་ཐལ་བ་ཡང་དགུན་གྱི་རླུང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཆབ་རོམ་མཁྲེགས་པ་རྡོའི་ཁམས་ལྟར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ། དང་པོའི་ངང་ལས། གཟུང་འཛིན་དུ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུལ་སྣང་སྲ་སྲ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བར་སྟོན་པ་ཉིད། དོ་ཧ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་གླུ་ལས། ཆུ་ལ་རླུང་གིས་ཞུགས་ཤིང་དཀྲུགས་པ་ཡིས། །འཇམ་པའི་ཆུ་ཡང་རྡོ་ཡི་གཟུགས་ལྟར་འགྲོ །» «རྟོག་པས་དཀྲུགས་པས་རྨོངས་པ་གཟུགས་མེད་ལ། །ཤིན་ཏུ་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如果認為最初的實相併未形成輪迴，從如來藏的本性中不應產生輪迴，那麼這是不正確的。就像清澈無濁、透明的水，由於冬季風的緣故變成堅硬如石的冰一樣，從最初的本性中，由於生起能取所取的緣故，顯現為各種堅硬的迷亂現象。 正如《道歌寶藏》中所說： "風吹入水中攪動， 柔軟的水如石般堅硬。 被妄念攪動，無形的愚癡， 變得極其堅硬。"

།དེ་ལྟར་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས་འཁྲུལ་དུས་སེམས་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་ན་ཡེ་ནས་དག་པའི་ངོ་བོ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བཏགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངང་ནས་གཟུགས་སྐུ་དང༌། ཞིང་ཁམས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་གཟུང་འཛིན་དུ་འཁྲུལ་པའི་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཏེ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ས་བོན་བཞག་པས། གང་མཐུ་ཆེ་བའི་དབང་གིས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་མྱོང་ཞིང༌། རྨི་ལམ་གྱི་ནང་བཞིན་དུ་འཁོར་དུས། ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན། ཆགས་སྡང་དུག་ལྔར་སྤྱོད། ལས་དང་བག་ཆགས་སོག །དོན་མེད་དུ་འཁྲུལ་ནས་བདེན་ཞེན་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། ཉིན་མཚན་དུ་འཁྲུལ་སྣང་གི་འཁོར་ལོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཁོར་བ་ན་བརྒྱུད་པ་ནི་གཞི་མེད་པས་འཁྲུལ་དུ་མ་ཐར་པ་ལས་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་གྱི་འཁྲུལ་པའི་དཔེ་བཞིན་བདེ་སྡུག་གིས་ཉོན་མོངས་ཤིང་འཁྱམ་པ་ནི། རྒྱལ་བུ་ལམ་འཁྱམས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་དང་བྲལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་དུས། རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པས། བདེ་བ་རང་ལ་ཡོད་ཀྱང༌། གནས་སྐབས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། མི་ཟད་པའི་གཏེར་མཛོད་མན་ངག་གི་གླུ་ལས། སྐྱེ་བོ་སྲིད་པའི་འཁྲི་ཤིང་ལྟ་བུས་དཀྲིས་པ་རྣམས། །བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་མྱ་ངམ་ཐང་ལ་རབ་ཏུ་བརྐམ། །རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་སྲིད་མེད་ཕ་དང་བྲལ་བ་བཞིན། །བདེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་སེམས་ཀྱི་ཟུག་རྔུར་གྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如是，當從如來藏中迷亂時，心性本來清凈的本質不變，稱為實際的阿賴耶，從法身的狀態中有色身、剎土和圓滿的智慧。這些被執著能取所取的無明所遮蔽，在各種習氣的阿賴耶中，從無始以來留下各種迷亂習氣的種子。根據哪種力量強大，而各自經歷善趣和惡趣等。 當如夢中般輪迴時，執著我和自我，行五毒貪嗔，積累業和習氣。無意義地迷亂，執著各種真實，日夜不斷地轉動迷亂顯現的輪迴。由於無有根基而無法脫離迷亂，如同從迷亂中解脫出來又迷亂一樣，如夢中迷亂的比喻，被苦樂所煩惱而流浪。 就像迷路的王子失去王位而痛苦時，雖然生為王族，自身具有快樂，但暫時處於痛苦中。這個比喻如《無盡寶藏密咒歌》中所說： "眾生被輪迴藤蔓纏繞， 我執荒野中極度貪求。 如同年輕王子失去父王， 無有快樂機會成心中之刺。"

།དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་ཐང་ལ་དོན་མེད་པར་འཁྱམས་པའི་དུས་ཉིད་ནས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྲིས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་བྲིས། ས་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་ས་ཆེན་པོ་བྲིས། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ། ཛམྦུའི་གླིང་གི་ཚད་དུ་ནི་ཛམྦུའི་གླིང༌། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་གླིང་གི་ཚད་དུ་ནི་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་གླིང༌། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན། རི་རབ་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་རི་རབ། ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་བྲིས་སོ། །དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་མཆུ་ཞེང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་གྱུར་ལ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ། །» «ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་བཅུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་མ་ལུས་པ་རྣམས་སུ་དེའི་ཚད་ཀྱི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་ནང་དུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ།

以下是直譯： 如是，從在輪迴荒野中無意義地流浪的時候起，如前所述，如來藏就如實存在。正如《如來藏經》中所說： "善男子，譬如有一匹大綢布，其大小與三千大千世界相等。在這匹大綢布上，完整地繪製了整個三千大千世界，即： 以大輪圍的大小繪製大輪圍， 以大地的大小繪製大地， 以二千中世界的大小繪製二千中世界， 以小千世界的大小繪製小千世界， 以四大部洲世界的大小繪製四大部洲世界， 以大海的大小繪製大海， 以瞻部洲的大小繪製瞻部洲， 以東勝身洲的大小繪製東勝身洲， 以西牛賀洲的大小繪製西牛賀洲， 以北俱盧洲的大小繪製北俱盧洲， 以須彌山的大小繪製須彌山， 以地居天宮殿的大小繪製地居天宮殿， 以欲界天宮殿的大小繪製欲界天宮殿， 以色界天宮殿的大小繪製色界天宮殿。 這匹大綢布的邊緣寬度也與三千大千世界的大小相等。然後，這匹大綢布被放入一個極微塵中。 就像這匹大綢布被放入一個極微塵中一樣，同樣大小的綢布被放入所有極微塵中。"

།དེ་ནས་མཁས་པ་མཛངས་པ་གསལ་བ་ཡིད་གཞུངས་ལ། དེར་ཉེ་བར་ཞུགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་མིག་ལྷའི་མིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཀུན་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཞིག་ལ། དེས་ལྷའི་མིག་གིས་རྣམ་པར་བལྟ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་འདི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཆུང་ངུ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་འགའ་ལའང་ཉེ་བར་མཁོ་བར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་འདི་སྙམ་ཏུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་གང་གིས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་མཐུས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་འདི་ཕྱེ་སྟེ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་འདིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བར་འཚོ་བར་བྱའོ་སྙམ་པས། དེས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་བསྐྱེད་དེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཕྱེ་ནས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཉེ་བར་འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང༌། གཅིག་ལས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལུས་པ་མེད་པ་མཐའ་དག་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་བྱེད་དོ། ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་བར་འཚོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འདྲ་བར་ཚད་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པས་བཅིངས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས། རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སེམས་ཅན་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས། སློབ་དཔོན་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དག་སྟེ། གང་ཡང་ངས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཉེ་བར་བསྟན་པས། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བྱས་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་བསལ་བར་བྱས་ཏེ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 然後，有一位聰明、智慧、明晰、心思縝密，具備相應行為的人出現了。他的眼睛變成了天眼，完全清凈明亮。他用天眼觀察，看到這樣的大綢布存在於這個極微塵中，卻對任何眾生都沒有用處。 他心想："唉呀！如果有人能以大精進力打開這個極微塵，用這匹大綢布來利益所有眾生該多好啊！"於是，他生起大精進力，用微細金剛打開那個極微塵，如他所愿，用那匹大綢布利益了所有眾生。就像對這一個極微塵所做的那樣，他對所有其他的極微塵也都如法照做。 善男子，同樣地，如來無量的智慧、利益一切眾生的智慧，也完整地進入了所有眾生的心相續中。這些眾生的心相續也如同如來智慧一樣無量。然而，被執著概念所束縛的凡夫們不知、不瞭解如來智慧，也不能體驗、證悟它。 因此，如來以無執著的智慧觀察到法界中一切眾生的處所后，生起了導師的概念："唉呀！這些眾生不瞭解如實的如來智慧，儘管如來智慧已經進入他們的心中。我應當為這些眾生開示聖道，以此消除他們所有由概念造成的束縛，使之轉變。"

། « རིགས་སད་པས་ཐར་པ་ཐོབ་ཚུལ་ནི།« དེ་ལྟ་བུའི། རིགས་དེ་སད་ལས་སེམས་གཉིས་རབ་བསྐྱེད་དུས། །སྙིང་རྗེ་མངོན་བསྒྲུབས་ཀུན་རྫོབ་བསོད་ནམས་ཚོགས། ། བུམ་སོགས་གསུམ་དབང་བསྐྱེད་རིམ་དག་པ་སྟེ། །སྟོང་པ་རང་བཞིན་དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་ཚོགས། །བཞི་པ་ཚིག་དབང་རྫོགས་རིམ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །ལེགས་པར་བསྒོམས་ཤིང་རིམ་གཉིས་སྤེལ་བ་ཡིས། །ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས་གནས་གྱུར་དགེ་བ་» «རྣམས། །ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བས་ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་སྦྱངས་ཏེ། །ཆོས་གཟུགས་དྲི་མེད་ཉི་མ་མཐོང་བར་འགྱུར། །དེའང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ཡེ་ནས་གནས་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་སྣང་ཆ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་དཔེ་དགུས་བསྟན་ཅིང༌། སྟོང་ཆ་ལ་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དཔེ་མདོ་དང་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནས་བཤད་ལ། དེ་གཉིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་སྟེ། འགྱུར་བ་མེད་པས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་དང༌། དྲི་མ་སྦྱངས་ནས་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་མངོན་པས་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཞེས་བཏགས་ཀྱང༌། རྩ་བ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། །རིགས་དེ་གཉིས་སད་དུས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པས། རིགས་གཉིས་པའི་དྲི་མ་སྦྱངས། ཡོན་ཏན་སྣང་རུང་དུ་བྱས་ཏེ། མཐར་སྐུ་གཉིས་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེའང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཚོགས་གཉིས་སུ་འདུ་བ་ལྟར། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའང་ཚོགས་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། བསྐྱེད་དང་རྫོགས་པ་བསོད་ནམས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་དབང་གསུམ་དང༌། །གཅིག་ནི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན། །གཞན་རྣམས་དབྱེ་བས་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་པ་ལྟར། བུམ་པ་དང༌། གསང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བསྐྱེད་རིམ་དག་པར་བྱེད་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་སྙེད་དོ། །ཚིག་དབང་རིན་པོ་ཆེ་ནི་རྫོགས་རིམ་དག་པར་བྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། འོད་གསལ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།

以下是直譯： 覺醒種性而獲得解脫的方式是： 當這樣的種性覺醒時，生起兩種心： 以悲心成就世俗功德資糧， 通過瓶等三種灌頂凈化生起次第。 空性自性是勝義智慧資糧， 第四語灌頂是圓滿次第大手印。 善加修習並增進二次第， 煩惱轉為智慧，善業 大幅增長，從而凈化種性的障礙， 最終見到無垢法身與色身之日。 此外，本性清凈、本質無垢的心性即是佛陀的殊勝智慧，心的本性光明的顯現面中，佛陀色身的功德本自圓滿存在，這以九種比喻來說明。空性方面的法身功德，諸經續中都以虛空為喻來解釋。這二者不可分離，是無始以來的善法界。因為不變，所以稱為住自性種性；因為凈除垢染而顯現功德，所以稱為增長種性。但根本上都是自明的光明智慧。 當這兩種種性覺醒時，通過積累二資糧，凈化第二種性的垢染，使功德顯現，最終獲得具有功德的二身。 如同六波羅蜜包含在二資糧中一樣，生起次第和圓滿次第也只是二資糧而已。如《幻化網》所說： "生起與圓滿，功德與 智慧二資糧，三種灌頂， 一是自性真如， 其他分類則無量。" 瓶灌、密灌和慧灌這三種灌頂用於凈化生起次第，屬於福德資糧，包括修持本尊壇城等一切有相法門。珍貴的語灌頂用於凈化圓滿次第，屬於智慧資糧，包括修持光明等一切無相法門。

།འདི་དག་སྦྱངས་པས་རིགས་ཀྱི་དྲི་མ་དག་སྟེ། ཉི་མ་སྤྲིན་རུམ་ནས་འཐོན་པ་ལྟར་དྲི་མའི་སྦུབས་ལས་སངས་རྒྱས་རང་ལ་གནས་པ་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་རྒྱས་པར་ནི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སྔར་བསྟན་ལ། གསང་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་མི་སྤྲོའོ། ། «ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བའི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ་ཡང༌། ཚོགས་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་རྫོགས་ཚུལ། སྲིད་ཞིར་མི་གནས་པའི་ཚུལ། འབྲས་བུ་བཤད་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི།« ད་ནི་དགེ་བ་དག་གི་རང་བཞིན་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ། འཇིག་རྟེན་ཆོས་རབ་དགེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ལ་སོགས་སྣང་བཅས་ཚོགས། །འཇིག་རྟེན་འདས་གང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་» «མེད། །དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ཏེ་མཉམ་རྗེས་ཡུལ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་སྤྱད་ལས་ལེགས་དགུ་འགྲུབ། །དེའང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས། དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཙམ་ནི་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ཡིན་ཡང༌། འདིར་གང་ཟག་གཅིག་སེམས་བསྐྱེད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་དུས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐར་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར། གང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱད་པའི་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ཡང་ནམ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པར་བྱ། བརྟུན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 通過修習這些，種性的垢染得以凈化。就像太陽從雲層中顯現一樣，佛性從垢染的包裹中在自身顯現。這些內容詳細解釋已在前面講述種性的本質時說明，密咒的次第將在後面解釋，此處不再贅述。 在解釋相應善業的分類時，有三個方面：二資糧圓滿為雙運的方式、不住輪迴與涅槃的方式，以及解釋果報。首先是： 現在解釋善業的本質及其分類： 世間十種善法， 禪定、無色等有相資糧， 出世間的極其無戲論， 勝義智慧資糧，即等持與后得境界。 雙運修習，成就一切善妙。 如前所述，十善業和禪定、無色界定雖然只是福德相應，但在此處，當一個人以發心、方便和智慧攝持時，十善業和禪定、無色界定等就成為解脫的因。如《中般若經》所說："須菩提，凡夫所行的十善業、四禪和四無色定，當發無上菩提心時，由於與解脫相應，就成為一切智智的因，應當修習，應當精進修行。"

། «གཉིས་པ་ནི།« འདི་ལྟར། དེ་ཡང་སྲིད་པར་འདུ་བྱེད་དགེ་བ་ལྟར། །ཞི་བར་འདུ་བྱེད་ཚུལ་གྱིས་ལས་སུ་བཤད། །སྲིད་ལས་འདའ་ཕྱིར་ལས་ལས་ཐར་པ་» «ལགས། །བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་བཅུས་འཁོར་བར་འཁྲུལ་པ་ལྟར། འདི་ཡང་དེར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ནས་སྤྱོད་པས་ཐར་པར་འདྲེན་པ་ཚུལ་མཚུངས་པའི་དཔེས་བསྟན་གྱིས། སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་སྲིད་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སྲིད་པ་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་སྲིད་པར་གནས་ཀྱང་སྲིད་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་སར་མི་ལྟུང་བ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་ཤིང༌། །སྙིང་རྗེས་ཞི་ལ་མི་གནས་དང༌། །ཞེས་པ་» «དང༌། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། མེད་པ་པོ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ །ཡོད་པ་པོ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ཕྱིར། ། གཉིས་ལ་མི་བརྟེན་ཐར་པར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། «གསུམ་པ་ལ་མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱི། མདོར་བསྟན་པ་ནི།« ད་ནི་འབྲས་བུ་བཤད་པ། ལམ་ཞུགས་དགེ་བ་བཅུ་ཡི་འབྲས་བུ་ཡང༌། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་མཐུན་དབང་དང་བྱེད་ལས་ཏེ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞི་ལས། «རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལའང་དགུ་ལས། རྣམ་པར་སྨིན་འབྲས་ནི། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། «དེ་དག་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོར་སྤྱད་པ་ཡིས། །གནས་སྐབས་ལྷ་མི་མཐར་ཐུག་ངེས་ལེགས་འགྲུབ། །འདི་ལྟར་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ལྟར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། གནས་སྐབས་ལྷ་མིའི་བདེ་བ་མྱོང་ཞིང༌། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ཉིད། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། བཙུན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་གིས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕྱིན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ་གང་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟེ། ནམ་ཡང་བར་མ་དོར་ཟད་ཅིང་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 第二是：如此，那也是像有為的善業一樣，以寂靜的有為方式解釋為業。爲了超越有，從業中解脫。如同十種隨順福德的善業在輪迴中迷惑，這也不會變成那樣嗎？如果這樣想，不會變成那樣。因為知道業無自性而行持，所以以相似的方式引導解脫的比喻來說明。因為是從有中解脫的方法，所以不是有為的。然而，以大悲心從有中救護，雖住于有中但不被有的過失所染。因為知道一切法無生，以方便大悲不墮入偏於寂靜的地方。如《現觀莊嚴論》中說："以智慧不住于有，以悲心不住于寂。"以及《寶鬘論》中說："無有者往惡趣，有者往善趣，如實遍知故，不依二邊而解脫。"以這種方式。 第三分為略說和廣說兩部分。略說是：現在解釋果，入道十善業的果也有異熟、等流、增上和士用四種。 廣說也有九種。異熟果是：以小中大三種方式修習這些，暫時成就天人，究竟成就決定善。如此，不像隨順福德那樣會耗盡，而是暫時享受天人的快樂，最終獲得佛的果位。如《八千頌》中說："尊者舍利子，有善根能使人轉生天人中併成就無上正等正覺，是哪些呢？就是具有一個發無上菩提心的十善業、四禪定、四無色定和六波羅蜜多，這些永遠不會在中途耗盡或消失。"

། «རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ལས་འབྲས་ནི།« རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་བྱེད་པས་ངང་གིས་དགེ་ལ་གཞོལ། །མྱོང་བས་ཚེ་རིང་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ། །མཐུན་པའི་ཁྱིམ་ཐབ་དགྲ་ཟླ་མེད་པ་དང༌། །སྐུར་བ་མི་འབྱུང་ཕན་ཚུན་མཛའ་བཤེས་བཞིན། །ཚིག་གཟུང་འོས་དང་ཀུན་གྱི་རྣ་བར་སྙན། །ཆོག་ཤེས་བྱམས་ལྡན་ལྟ་བ་བཟང་པོར་འགྱུར། །དེ་ཡང༌། དགེ་བ་བཅུ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་དག་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལ་ཕྱིར་ཞིང་བརྩོན་པས་གོང་དུ་འཕེལ་ཏེ། ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །མཐུན་པའི་ཁྱིམ་ཐབ་དགྲ་ཟླ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐུར་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གྱི་ཡིད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གྱི་རྣ་བར་སྙན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོག་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕན་ཚུན་བྱམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་བཟང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།» «། «དབང་གི་འབྲས་བུ་ནི། «བདག་པོའམ། དབང་གིས་ཡུལ་བཟང་གཟི་བརྗིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །བཟའ་བཏུང་སྨན་སོགས་འཇུ་སླ་མཐུ་ཆེ་ཞིང༌། །ཕྱོགས་གཙང་སྨན་སོགས་དྲི་ཞིམ་ངད་དང་ལྡན། །གཞན་གྱིས་མི་སླུ་འཇིགས་བྲལ་གནོད་འཚེ་» «མེད། །སྐྱེ་དགུ་མཐུན་དང་རིག་ན་མཆོག་ཏུ་བདེ། །དུས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་ལེགས་སྨིན་འབྲས་བུ་ཕྱུག །ས་ཕྱོགས་མཉམ་ལ་མཚོ་བསིལ་རྫིང་བུས་བསྟན། །མེ་ཏོག་འབྲས་མང་བཟང་དགུ་འཕེལ་བ་མཐོང༌། །ལོ་འབྲས་སྨན་སོགས་རོ་མཆོག་བདའ་བ་དང༌། །འབྱུང་ཁུངས་བཟང་ཞིང་དཔུང་གཉེན་ལྡན་པར་སྐྱེ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པས་ནི་ཡུལ་བཟང་ལ་ཉམས་དགའ་བར་སྐྱེའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤངས་པས་བཟའ་བཏུང་འཇུ་སླ་ཞིང་རོ་བྲོ་བ་དང་སྨན་མཐུ་ཆེ་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤངས་པས་ས་ཕྱོགས་གཙང་ལ་སྤོས་ཀྱི་ངད་དང་ལྡན་པའི་སྨན་ཤིང་ཅན་དུ་སྐྱེའོ། ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤངས་པས་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་ན་དགྲ་དང་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་འཚེ་མེད་ཅིང་མི་སླུ་བར་སྐྱེའོ། །ཕྲ་མ་སྤངས་པས་གང་ན་སྐྱེ་དགུ་མཐུན་ཅིང་ས་ཕྱོགས་རྡོ་གསེག་དང་ཚེར་མ་ཉུང་བར་སྐྱེའོ།

這是完整的直譯： 等流業果是：等流果是，由於造作等流因而自然傾向於善。由於感受而長壽和受用豐富。有和諧的配偶無敵對，不遭誹謗，如同互為朋友。言語值得采納，對所有人耳聞悅耳。知足有愛心，成為善見。如《十善業道經》中說："他們再次精進於十善業，因此增長：變得長壽，受用豐富，有和諧的配偶無敵對，不遭誹謗，為眾人所喜愛，言語值得采納，對所有人耳聞悅耳，知足，互相友愛，成為善見。" 增上果是：由於主宰或增上力，生於美好國土，威嚴圓滿。飲食藥物等易於消化且效力強大。地方清潔，藥物等具有芳香氣味。不被他人欺騙，無畏無害。眾生和諧，見之極樂。隨順時節，果實豐熟。地勢平坦，有涼爽的湖泊和池塘。可見花果繁多，一切美好增長。穀物藥物等味道極佳且豐富。生於水源優良且具有助力的親友之處。 其中，由於斷除殺生而生於美好悅意的地方。由於斷除不與取而生於飲食易於消化且美味，藥物效力強大的地方。由於斷除邪淫而生於地方清潔，具有香料氣味的藥草之處。由於斷除妄語而生於無有敵人、盜賊等危害且不受欺騙的地方。由於斷除離間語而生於眾生和諧，地方少有砂石和荊棘之處。

།ཚིག་རྩུབ་མོ་སྤངས་པས་དུས་ཚིགས་མ་ལོག་ཅིང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དུས་སུ་སྨིན་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེའོ། །ཀྱལ་པ་སྤངས་པས་ས་ཕྱོགས་ཐད་ཀ་མཉམ་ལ་མཚོ་དང་རྫིང་བུས་བརྒྱན་པར་སྐྱེའོ། །བརྣབ་སེམས་སྤངས་པས་ས་ཕྱོགས་མེ་ཏོག་དང༌། འབྲས་བུ་དང༌། ལོ་ཐོག་བཟང་དགུ་འཕེལ་བ་མཐོང་བར་སྐྱེའོ། །གནོད་སེམས་སྤངས་པས་ལོ་མ་དང་འབྲས་བུའི་སྡང་མང་ཞིང་རོ་ཞིམ་པར་སྐྱེའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པས་འབྲས་བུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་བཟང་ཞིང༌། མགོན་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་དགེ་བ་བཅུའི་མདོ་ལས་འབྱུང་ངོ༌། ། «བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། «གཞན་ཡང༌། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དགེ་ལས་དགེ་འཕེལ་བས། ། ལེགས་དགུའི་བསམ་པ་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པ་ཡིན། །དེ་ཡང་རྒྱ་རོལ་ལས། དགེ་ལ་སྤྲོ་བ་བསོད་ནམས་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང༌། །ལེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཚོགས་རབ་འཛིན་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌། བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ལས། མི་ཚེ་འདིར་ཡང་དེ་དག་ལེགས་པར་འོང༌། །ཞེས་སོ། ། «ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་ནི།« ཚུལ། གཞན་ཡང་སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཁྲིམས་ཀྱིས་བདེ། །བཟོད་པས་གཟུགས་བཟང་བརྩོན་འགྲུས་ཡོན་ཏན་བརྗིད། །བསམ་གཏན་སེམས་ཞི་བློ་ཡིས་གྲོལ་བར་འཐོབ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ངང་ནས་བདོག་པ་གཏོང་བ་དང༌། ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དང༌། ཁྲོ་བ་གཞིལ་བ་དང༌། དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། སེམས་དགེ་བར་རྩེ་གཅིག་པ་ དང༌། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དགེ་བས་སྤྱོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དམ་པ་འཐོབ་སྟེ། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་བརྩོན་འགྲུས། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་སྩོགས། །སྦྱིན་པ་རང་ནོར་ཡོངས་གཏོང་བ། །ཚུལ་ཁྲིམས་གཞན་ཕན་བྱ་བ་འོ། །བཟོད་པ་ཁྲོ་བ་སྤངས་པ་སྟེ། །བརྩོན་འགྲུས་དགེ་ལ་སྤྲོ་བ་ཉིད། །བསམ་གཏན་རྩེ་གཅིག་ཉོན་མོངས་མེད། །ཤེས་རབ་བདེན་དོན་གཏན་ལ་འབེབས། །སྙིང་བརྩེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །སྙིང་རྗེར་རོ་གཅིག་བློ་གྲོགས་སོ།

這是完整的直譯： 由於斷除粗語而生於季節不錯亂，花果適時成熟的地方。由於斷除綺語而生於地勢平坦，以湖泊和池塘裝飾的地方。由於斷除貪心而生於可見花果和莊稼等一切美好增長的地方。由於斷除害心而生於葉子和果實茂盛且味道美好的地方。由於斷除邪見而生於果實和珍寶等資源豐富，具有圓滿的庇護者和助力的地方。這些出自《十善業道經》。 士用果是：此外，由於士夫作為善業而善增長，一切美好的願望如意實現。如《遊戲經》中說："樂於善業則福德資糧增長，能攝持殊勝的菩提資糧。"又如《普賢行愿品》中說："此生中那些人也會善來。" 六波羅蜜多的果是：此外，佈施得受用，持戒得安樂。忍辱得端正相貌，精進得威嚴功德。禪定得心平靜，智慧得解脫。其中，以菩提心攝持而行佈施、持戒、調伏嗔怒、精進行善、專注于善和了知二諦的本性，即六波羅蜜多的善行，將獲得殊勝果報。如《寶鬘論》中說："佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧、慈悲等。佈施是全然施捨自己的財物，持戒是利他行為。忍辱是斷除嗔怒，精進是對善法的歡喜。禪定是專注無煩惱，智慧是確定真實義。慈悲是對一切眾生，悲心一味是智慧的朋友。"

།སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཁྲིམས་ཀྱིས་བདེ། །བཟོད་པས་མདངས་ལྡན་བརྩོན་པས་བརྗིད། །བསམ་གཏན་གྱིས་ཞི་བློ་ཡིས་གྲོལ། །སྙིང་བརྩེ་བས་ནི་དོན་ཀུན་འགྲུབ། །བདུན་པོ་འདི་དག་མ་ལུས་པར། །ཅིག་ཅར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡིས། །ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཡུལ། ། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཉིད་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱས་པར་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་དོ། ། «ཚད་མེད་བཞིའི་འབྲས་བུ་ནི།« ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཕན་ཡོན་ནི། བྱམས་པས་ཡིད་འོང་སྙིང་རྗེས་ཕན་པ་འགྲུབ། །དགའ་བས་ཕུན་ཚོགས་བཏང་སྙོམས་རྙོག་པ་མེད། །» «མདོར་ན་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་རབ་འབྲས། །གནས་སྐབས་མངོན་མཐོ་མཐར་ཐུག་ངེས་ལེགས་འགྲུབ། །འདི་ནི་ལམ་བཟང་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྲོལ། །» «དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན། །དེ་ལ་བྱམས་པས་ཀུན་གྱི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། སྙིང་རྗེས་ཕན་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང༌། དགའ་བས་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་སྟེ། མདོ་ལས། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ། བདུན་དུ་བྱས་པ། ཚད་མ་ངེས་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་པས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཁ་དོག་བརྒྱན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང༌། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། རྫིའུ་ཚོས་སུམ་བརྒྱའི་ཁ་ཟས་དག །ཉིན་རེ་དུས་གསུམ་བྱིན་པ་བས། །བྱམས་པ་ཡུན་ཙམ་ཐང་ཅིག་» «གི །བསོད་ནམས་དག་ལ་ཆར་མི་ཕོད། །ལྷ་མི་བྱམས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་བསྲུང་བ་དང༌། །ཡིད་བདེ་བ་དང་བདེ་མང་དང༌། །དུག་དང་མཚོན་གྱིས་མི་གནོད་དང༌། །འབད་པ་མེད་པར་དོན་ཐོབ་དང༌། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །གལ་ཏེ་གྲོལ་བར་མ་གྱུར་ཀྱང༌། །བྱམས་ཆོས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་འཐོབ་བོ།

這是完整的直譯： 佈施得受用，持戒得安樂。忍辱得光彩，精進得威嚴。禪定得寂靜，智慧得解脫。慈悲則成就一切義利。這七種無餘，同時到彼岸。不可思議智慧境界，將成為世間怙主。 這是以慈悲即菩提心攝持而修習六波羅蜜多。詳細內容將在下文解釋。 四無量心的果是：四無量心的利益是：慈心得可愛，悲心成就利他。喜心得圓滿，舍心無煩擾。簡言之，福慧二資糧的殊勝果報，暫時得增上，究竟成就決定善。這是善道大車之軌，是三世諸佛成就圓滿之因。 其中，慈心使一切人喜愛，悲心帶來無盡利益，喜心帶來圓滿富足，舍心使心調柔。如經中說："具足慈心，廣大、七種、無量、不共聲聞緣覺者，能獲得天人喜愛和莊嚴色相。"等等。 此外，《寶鬘論》中說："比起每日三時以三百銅器佈施食物，剎那修習慈心所得福德，前者連滄海一粟都不及。將得天人慈愛，受到他們守護，心生歡喜和諸多安樂，毒藥和武器不能傷害，不費力即得所愿，往生梵天界。即使未能解脫，也將獲得慈心八種功德。"

།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ། །སེམས་བསྐྱེད་བཅུག་ཅིང་བརྟན་བྱས་ན། །རི་དབང་རྒྱལ་པོ་ལྟར་བརྟན་པའི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་ འཐོབ། །དད་པས་མི་ཁོམ་འགྲོ་མི་འགྱུར། ཁྲིམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་བཟང་པོར་» «འགྲོ །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གོམས་པ་ཡིས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཆགས་མེད་» «ཅིང༌། །དགེ་བ་ཀུན་ལ་བག་ཡོད་འཐོབ། །གཡོ་མེད་པས་ནི་དྲན་ལྡན་ འཐོབ། །སེམས་པར་བྱེད་པས་བློ་གྲོས་འཐོབ། །བཀུར་སྟི་བྱེད་པས་དོན་རྟོགས་ལྡན། །ཆོས་བསྲུངས་ཤེས་རབ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཆོས་ཉན་པ་དང་སྦྱིན་པ་» «དག །བསྒྲིབས་པ་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་ཉིད། །འདོད་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །མ་ཆགས་པས་ནི་དོན་འགྲུབ་སྟེ། །» «སེར་སྣ་མེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ། །ང་རྒྱལ་མེད་པས་གཙོ་བོར་འགྱུར། །ཆོས་ལ་བཟོད་པས་གཟུངས་འཐོབ་བོ།

以下是直譯： 眾生若為菩提， 發心並使堅固， 如須彌山王般穩固的， 菩提心將永遠獲得。 以信心不墮惡趣， 以戒律往生善道。 通過修習空性， 于諸法無執著， 獲得一切善行的謹慎。 以無欺詐獲得正念， 以思維獲得智慧， 以恭敬而通達義理， 護持正法成為具慧者。 聽聞佛法和佈施， 無有障礙地行持， 將迅速獲得 與諸佛相伴的願望。 以無貪慾成就目標， 以無吝嗇增長受用， 以無傲慢成為尊主， 以法忍獲得總持。

།སྙིང་པོ་ལྔ་རྣམས་བྱིན་པ་དང༌། །འཇིགས་ལ་མི་འཇིགས་སྦྱིན་པ་ཡིས། །བདུད་རྣམས་ཀུན་གྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང༌། །སྟོབས་པོ་ཆེ་ཡི་མཆོག་ཐོབ་འགྱུར། །མཆོད་རྟེན་མར་མེའི་འཕྲེང་བ་དང༌། །མུན་པ་དག་ཏུ་སྒྲོན་མ་དང༌། །མར་མེ་འབྲུ་མར་བྱིན་པ་ཡིས། །ལྷ་ཡི་མིག་ནི་ཐོབ་པར་» «འགྱུར། །མཆོད་རྟེན་མཆོད་པ་རོལ་མོ་དང༌། །དྲིལ་བུ་དག་ནི་ཕུལ་བ་དང༌། །རྔ་དང་དུང་ནི་རབ་ཕུལ་བས། །ལྷ་ཡི་རྣ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་མི་གླེང་ཞིང༌། །ཡན་ལགས་ཉམས་པ་རྣམས་མི་བརྗོད། །སེམས་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུངས་བས་ན། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་ཤེས་པ་འཐོབ། །ལྷམ་དང་བཞོན་པ་བྱིན་པ་དང༌། །ཉམ་ཆུང་བཀུར་བར་བྱས་པ་དང༌། །བཞོན་པས་བླ་མ་བཀུར་བ་» «ཡིས། །མཁས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཆོས་ཀྱི་ཆེད་དང་དེ་བཞིན་» «དུ། །ཆོས་གཞུང་དོན་དག་དྲན་པ་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དྲི་མེད་པས། །ཚེ་རབས་དྲན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། །མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ཟག་པ་ཀུན། །ཟད་པ་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་མཉམ་ལྡན་པ། །སྙིང་རྗེས་བརླན་པ་བསྒོམས་པ་ཡིས། །རྣམ་པའི་མཆོག་ལྡན་རྒྱལ་བར་འགྱུར། །སྨོན་ལམ་སྣ་ཚོགས་དག་པ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་དག་པར་འགྱུར། །ཐུབ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུལ་བ་ཡིས། །མཐའ་ཡས་འོད་ནི་རྣམ་པར་འཕྲོ། །དེ་བས་དེ་ལྟར་ལས་འབྲས་དག །མཐུན་པར་མཁྱེན་ནས་དོན་དུ་» «ནི། །འགྲོ་ལ་ཕན་པ་རྟག་ཏུ་མཛོད། །དེ་ཉིད་ཁྱེད་ལ་ཕན་པ་ལགས། །ཞེས་» «སོ། །ཚུལ་དེ་དག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བགྲོད་པའི་ཐབས་དམ་པ་སྟེ། སྐྱེས་རབས་ལས། གང་ཞིག་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་རབ་འབྲས། །ཐར་བ་དམ་པའི་འཇུག་ངོགས་ཆེན་པོ་སྟེ། །དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ནམ་ཡང་ཡོད་མིན་» «པས། །དགེ་ཆོས་སྤྲིན་གཙོང་ཆར་བསིལ་སྣང་བར་མཛོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 佈施五精華， 對怖畏者施無畏， 不為一切魔所動， 獲得大力之尊。 以供養佛塔油燈串， 于黑暗中點明燈， 佈施燈油等， 將獲得天眼。 供養佛塔音樂， 奉獻鈴鐺， 供養鼓和法螺， 將獲得天耳。 不談論他人過失， 不言說殘疾之人， 護持自心， 將獲知他心通。 佈施鞋履和坐騎， 尊敬弱小， 以坐騎恭敬上師， 智者將獲神通。 為法而行， 憶持法義， 以無垢法施， 將獲宿命通。 如實了知 諸法無自性， 將獲六神通和 無上漏盡通。 為解脫一切眾生， 以平等真如智， 修習悲心， 將成具相好之佛。 以種種清凈愿， 將凈化佛土。 供養寶物予佛陀， 將放無量光明。 因此，如是了知 業果相應后， 恒常利益眾生， 這也將利益你自己。 這些方法正是 趨向佛果的殊勝方便。 如《本生傳》所言： "福德智慧資糧果， 是解脫聖道之大門， 除此別無他法門， 愿善法雲降甘霖。"

། «བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི།« ཚུལ། དེ་ལྟར་སྲིད་ཞིར་འདུ་བྱེད་ལས་རྣམས་ནི། ། སེམས་ལ་བརྟེན་ཞིང་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་ལ། །མཁའ་བཞིན་བྱེད་པོ་མི་དམིགས་སྤྲོས་དང་བྲལ། །བདེན་པ་གཉིས་དོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༌། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། སེམས་ལ་བརྟེན་པས། བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་འོད་གསལ་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། དེ་ཚེ་སྡིག་མེད་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་» «ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་འཆད། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མིང་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །མི་འགའ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་མོད་ཀྱང༌། །ལས་བྱས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །འཁོར་བ་ན་ཡང་དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན། །རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ལས་བསགས་མེད་ཅིང་གནས་པ་དག་ཀྱང་» «མེད། །དེ་ཡང་བྱས་ན་རེག་པར་མི་འགྱུར་མིན། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཚོར་བར་འགྱུར་བ་མེད། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་མེད། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །འདི་ན་ལྟ་གནས་འཇུག་པ་དག་པ་མིན། །སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་རབ་ཞི་འཇུག་པ་མེད། །སྲིད་གསུམ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་སྙིང་པོ་མེད། །མྱུར་དུ་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་སྒྱུ་མ་བཞིན། །འོང་བ་མེད་ཅིང་འདི་ནས་འགྲོ་བའང་» «མེད། །རྒྱུན་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྟོང་ཞིང་མཚན་མ་མེད། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱེ་མེད་ཞི་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས། །སྟོབས་དང་གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་ཡོན་ཏན་སྟོབས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་གྱུར་པའི་ མཆོག །དཀར་པོའི་ཆོས་མཆོག་ཡོན་ཏན་བསགས་པ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས་དང་སྟོབས་མཆོག་དང༌། །རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པར་བྱ་བའི་» «མཆོག །མངོན་ཤེས་མཆོག་ལྔ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །

以下是直譯： 二諦之果的方法： 如是輪迴涅槃諸行， 依於心而心性光明， 如虛空無有作者離戲論， 二諦之義緣起而生。 如前所說的一切業， 皆依於心，若觀察則無自性而光明， 由世俗諦和勝義諦所分別， 緣起而生，本性清凈。 如《聖三摩地王經》所說： "彼時無罪具十力， 勝者宣說此勝定， 有之眾生如夢幻， 此中無生亦無死。 眾生名壽亦不得， 諸法如泡如芭蕉， 如幻如同空中電， 如水中月亦如焰。 雖有眾生死此界， 轉生往趣他世間， 所作諸業終不失， 輪迴感受黑白果。 非常非斷非積聚， 無有所作亦無住， 作已不觸非不觸， 他作非能生覺受。 無有遷移亦不還， 一切非有亦非無， 此中見住行非凈， 眾生行寂無趣入。 三有如夢無實質， 速壞無常如幻化， 無來無去亦無住， 諸續恒空無相狀。 善逝行境佛功德， 無生寂滅無相處， 力及總持諸功德， 此乃佛中最勝尊。 白法功德之積聚， 功德智慧總持力， 神變變化諸殊勝， 為得五種勝神通。"

མངོན་ཤེས་མཆོག་ལྔ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དགེ་སྡིག་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ནི། མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ལས་ཀྱི་དཔེ་བཤད་པ། གདོད་ནས་རྣམ་དག་མེད་བཞིན་སྣང་བ་ཡི། །ལས་ནི་ཀུན་བྱེད་རི་མོ་མཁན་འདྲ་ཞིང༌། །རྟག་ཏུ་རྗེས་འགྲོ་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མ་འདྲ། །གཞན་དུ་མི་འཕོ་ལུས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་བཞིན། །རང་བཞིན་ལྡོག་དཀའ་ཆུ་ཀླུང་འབབ་འདྲ་ཞིང༌། །» «མཐོ་དམན་ལྟུང་བྱེད་འགྲོ་ཀུན་དབང་པོ་འདྲ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་འདྲ་ཞིང༌། །དཀར་ནག་མི་འགྱུར་ཀུནྡ་ཨུཏྤལ་འདྲ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་མི་འགག་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་པ། རྐྱེན་ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པ། རྒྱུ་དུག་གསུམ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། ལས་ཀྱི་གཞི་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། རིག་ན་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ནི་རི་མོ་མཁན་དང་འདྲ་སྟེ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ནི་ཡུལ་ལ་སེམས་པ་སྟེ། སྤྲེའུ་དང་འདྲ་བར་བྱ་བྱེད་མང་བ་ཡིན་» «ནོ། །ཉ་དང་འདྲ་སྟེ་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་བདག་དང་འདྲ་སྟེ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་གསོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །གྲིབ་མ་དང་འདྲ་སྟེ་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་འདྲ་སྟེ་མི་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ཀླུང་དང་འདྲ་སྟེ་བཟློག་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་སྟེ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་སྟེ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཨུཏྤལ་དང་ཀུ་མུ་དའི་ཚོགས་དང་འདྲ་སྟེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 為獲得五種殊勝神通。 善惡各自的果報是： 雖無而現如夢幻的業的比喻說明： 本來清凈雖無而現， 業如畫師能造一切， 恒常相隨如身影， 不轉他處如身苦樂。 本性難轉如河流， 高低起伏如眾生根， 極其廣大如虛空， 黑白不變如白蓮青蓮。 這些業和煩惱雖無自性，但顯現不滅，因此依于無明根本，緣于境生起，因與三毒相連。如《念處經》所說： 業的基礎是無明，若了知則不為業所控。 譬如畫師，能造各種形象。 緣是對境起心，如猴子般多有所作。 如魚住于輪迴大海。 如主人積聚各種習氣。 如幻化，雖無而現。 如影子，恒常相隨。 如苦樂，不可轉移。 如河流，難以阻止。 如國王，主宰苦樂。 如虛空，廣大無邊。 如青蓮白蓮，互不轉變。 等等如是所說。

། «རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་འབྲས་བུ་ནི།« དེ་ལྟ་བུའི། ལས་རྣམས་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་འགའ་མེད་ཀྱང༌། །རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་བྱེད། །བློས་བཏགས་ལས་རྣམས་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད། །རྒྱུ་འབྲས་མི་སླུ་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོ་ཉིད། ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད། །ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན། །» «འདི་ནི་ཇི་སྙེད་ཇི་བཞིན་གཟིགས་པའི་ཡུལ། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པ་དེ་ཡིས་ལེགས་པར་གསུངས། །འདི་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པས་བཙལ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་མི་རྙེད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་དབང་སྩོགས་ལ་མིན་བར་ནའང་མིན། །དེ་ལས་གཞན་ནའང་མིན་ན་འདི་དག་གར་གནས་འགྲོ་བ་ཀུན་གནོད་བྱེད། །འདི་ནི་སྒྱུ་འདྲ་དེ་ཕྱིར་སྙིང་ལ་འཇིགས་སྤངས་ཤེས་ཕྱིར་བརྩོན་པ་བསྟེན། །ཞེས་པ་ལྟར། དོན་དམ་པའི་གཤིས་ལ་ལས་མེད་ཀྱང༌། ཀུན་རྫོབ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ནང་འདིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བས་བདེ་སྡུག་སོ་སོར་བྱེད་དོ། །དེའང་བློས་ཕྱེ་ཞིང་གཞིགས་ན་ལས་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ལས་གསོག་པར་བྱ་བ་མེད་པས། བློ་ནན་གྱིས་འཁྲུལ་པས་བསྐྱེད་པའི་ལས་མ་སོག་ཅིག་པར་གདམས་ཏེ། ཚུལ་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནས་མཁྱེན་ནས་གསུངས་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་པ་དག་གི་ལུགས་ལ་མེད་དེ། སློབ་དཔོན་བྷ་བྱས་དབུ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོན་མར་གསུངས་པ། རྒྱུ་འབྲས་སླུ་བ་མེད་པ་ཡི། །ལས་རྣམས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས། །བཅོམ་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ། །དེ་གཞན་བསྟན་བཅོས་ལས་མ་བཤད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 深奧緣起之果： 如是諸業若觀察無有實體， 如夢幻般造作種種苦樂。 心所假立諸業無實相， 因果不虛即深奧緣起。 非有非無無二自性， 如何造作如是成熟。 此乃如所有如是有境界， 遍知一切者善為宣說。 如是內外一切界中思維觀察尋求，亦不得業與煩惱。如《入行論》所說： "煩惱非住境，非在根等中，亦非在其間， 亦非余處有，何處有能害眾生者？ 此如幻故，心應離怖，為斷除故當勤精進。" 如是，勝義實相中無業，然于如夢幻的世俗中，善不善業各自造作苦樂。 若以智慧分析觀察，業超越有無，如虛空。 因此無有積聚之業，教誡不要積聚由強烈迷亂心所生之業。 此理唯遍知者了知而宣說，外道教法中無此。 如阿阇黎巴毗在《中觀寶燈論》中所說： "因果無欺誑，諸業如夢幻， 世尊您所說，他論中未說。"

། « གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ལའང་བཞི་ལས། རྒྱུ་འབྲས་ཁྱད་གསོད་དགག་པ་ནི།« ད་ནི་ཚུལ་གཞན་གྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དགག་པ། གང་ཞིག་ལས་འབྲས་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དག །མུ་སྟེགས་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སློབ་མ་སྟེ། །སྟོང་པའི་ལྟ་ལ་གདེང་ཙམ་སུ་འཆའ་བ། །» «ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་འོག་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ །ལམ་ངན་ཞུགས་པ་དེ་དག་གནས་ངན་ལས། །ནམ་ཡང་མི་ཐར་བདེ་འགྲོ་རིང་དུ་བྱེད། །འདིར་བླུན་པོ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག ། ལས་མེད་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང༌། དགེ་བ་འདོར་སྡིག་པ་ལ་ངང་གིས་སྤྱོད་ཅིང༌། སེམས་ཅན་རང་སྣང་ཡིན་པས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ། གཞན་ན་གྲུབ་པ་མེད་པས་སྲོག་བཅད་ཀྱང་སྡིག་པ་མེད་དེ་ཤིང་བུ་རྣམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བས་ཆོས་འདི་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔུང་བཟངས་ཀྱི་མདོར། གང་ལ་ལ་དག་ལས་མེད་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་མེད་དེ་བྱིས་པ་རྣམས་དྲང་བའི་ཚུལ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཚོགས་ལ་མང་དུ་བརྟེན་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་འདི་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་འདི་པར་ཁས་འཆེ་བ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ། བདུད་ཀྱིས་བསླུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། མདོར་ན་མེད་པར་ལྟ་བ་ཉིད། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་ཅེས་པ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ངན་སོང་བ། །དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་ཞེས་བཤད། །ཅེས་པ་དང༌། མེད་པ་པོ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཞེས་སོ། ། «སྟོང་ལྟ་དགག་པ་ནི།« ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྒྱུ་འབྲས་སྙིང་རྗེ་བསོད་ནམས་ཚོགས་འདི་དག །དྲང་དོན་བྱིས་པའི་ཆོས་ཏེ་སངས་མི་རྒྱ། །ངེས་དོན་བྱར་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན། །རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྒོམས་ཤིག་ལོ།

以下是直譯： 駁斥他人的邪見也分四部分。首先是駁斥輕視因果： 現在駁斥其他方式的邪見： 凡是輕視業果之人， 乃外道斷見之徒， 僅僅自詡通達空性見， 墮入斷見深淵越陷越深。 入邪道者從惡處， 永不解脫遠離善趣。 此處，一些愚昧自負之人，不解一切法之密意，說道："無業無業果，如虛空般的真如中什麼都沒有。"他們捨棄善行，自然行惡，說："眾生是自現如夢，他處無實，殺生也無罪，如砍伐樹木。"這些持斷見者非此法（佛法）之人。 如《善臂請問經》所說："有人說無業無業果報，只是為引導愚者的方便而已，他們多行不善，應知這些人雖自稱為此法（佛法）之人，實非此法之人，而是依循順世外道之道，為魔所惑。" 又如《寶鬘論》所言： "總之，無見即， 謂無業果者， 非福趣惡趣， 說為邪見者。" 又說："持無見者趣惡道。" 駁斥空見： 又有人說： "因果悲心福德資糧等， 是權說愚法不得解脫。 了義無作如虛空之義， 瑜伽行者當如是修。"

།དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི། ཆད་པ་ལས་ཀྱང་ཆད་པའི་ལྟ་བ་ཅན། །དམན་པ་ལས་ཀྱང་དམན་པའི་ལམ་ཞུགས་དག །རྒྱུ་ཉིད་བཀག་ནས་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པ་མཚར། ། རྒྱང་འཕེན་པ་དག་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་མི་སྨྲ་ན། ཁྱེད་ཅག་ཐར་པའི་རྒྱུ་བཀག་ནས་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དེ་ནི་ཡ་མཚན་དུ་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱར་མེད་བསྒོམས་པས་གྲོལ་བར་འདོད་ཅིང༌། «སྲིད་རྩེའི་ཡིད་ཅན་དགག་པ་ནི།« དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། ནམ་མཁའ་ཡིན་ན་སྒོམ་ཡང་ཅི་ཞིག་དགོས། །མིན་ན་བསྒོམས་ཀྱང་ངལ་བ་དོན་མེད་དོ། །ཅང་མེད་བསྒོམས་པས་ཐར་པ་ཐོབ་འགྱུར་ན། །ནམ་མཁའི་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་» «འགྱུར། །བསྒོམ་པར་ཁས་བླངས་ནས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་གྲུབ། །དེ་ཕྱིར་ལམ་ངན་དེ་འདྲ་རྒྱང་སྲིངས་ཤིག །ཅེས་འདོམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན། ཡིན་ན་སྒོམ་མི་དགོས་ཏེ་ཡིན་པར་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། མིན་ན་བསྒོམས་ཀྱང་དོན་མེད་དེ་མིན་པ་ཞིག་ཕྱིས་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་སྟོང་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཕྱིས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེས་ཅི་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བཞག་པས་རྒྱུ་འབྲས་མེད་ཅེས་མ་སྨྲ་ཤིག །ཅི་ཡང་མེད་པ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་གྲོལ་ན། ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་བ་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རོ། །དོ་ཧ་ལས་ཀྱང༌། མདའ་བསྣུན་ན་རེ་ནམ་མཁའི་ཡིད་ཅན་» «ལ། །ཐར་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལོ། །ཞེས་པས་ཀྱང་བཀག་པས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ཡིད་ལ་མ་སེམས་ཤིག་ཅེས་གདམས་སོ།

以下是直譯： 如是說者： 比斷見更甚的斷見持有者， 比卑劣更劣的道路行者， 否定因而欲求果實，真是奇怪。 即使順世外道也不會說顯而易見的現象無因果，而你們否定解脫之因卻欲求其果，這實在令人驚訝。如是，你們認為修無作而得解脫。 駁斥有頂心者： 若如虛空，何需修習？ 若非虛空，修亦徒勞。 若修無物能得解脫， 空心眾生皆應成佛。 既承認修習，因果已成立， 是故應遠離如此邪道。 如是教誡：是否如虛空？若是，則無需修習，因為已經成立；若非，則修習也無意義，因為無法將非者後來證成為是，如同虛空已成立為空，之後不會改變一樣。 再者，修習為何？若說爲了從煩惱中解脫而獲得解脫，那麼這本身就已建立了因果，所以不要說無因果。若修無物也能解脫，那麼順世外道也應該解脫，因為他們也持此見。 《道歌》中也說： "射箭者說空心者， 解脫永遠不可得。" 這也否定了這種觀點，所以不要在心中思考這種方式。

། «ཡང་དག་པའི་ལས་འབྲས་བཤད་པ་ནི།« ད་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བཤད་པ། ཡང་དག་ལམ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་ཏེ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་སྦྱོར་ལྷུན་གྱིས་» «གྲུབ། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་འབྲས་ཀྱིས། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམས་པས། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དོན། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཛད་པ་ནི། །དག་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཟབ་མོའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན། །དེ་བས་ངེས་དོན་མདོ་རྒྱུད་སྙིང་པོའི་དོན། །ཚོགས་གཉིས་ཟུང་འཇུག་རིམ་གཉིས་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱིས། །» «མྱུར་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན། །འདི་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་གཉིས་ལས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་སྟེ། སྒྱུ་མ་མཁན་རབ་ཏུ་བཟང་མོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་བསགས་པས། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་ཏེ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་དོན། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་དང༌། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལས་ཚུལ་དེ་ཉིད་བཤད་དོ། །རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་སུ་བསྐྱེད་པ་དང༌། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚོགས་གཉིས་བསྒྲུབས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། «སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་ནི།« ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ། འདི་ནི་སྲིད་པར་འདུ་བྱེད་རྒྱུ་འབྲས་ཀུན། །ཆ་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་རབ་སྤངས་ནས། །ཐར་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱ། །མྱུར་དུ་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ། །དེའང་དགེ་བ་མཐའ་དག་བསྒྲུབ། སྡིག་པ་མཐའ་དག་འདོར། ཚེ་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་དགོས་ཏེ་མྱུར་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤེས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་ལས། ཚེ་འདི་གནོད་མང་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ཡི། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་ན། ། དབུགས་དབྱུང་དབུགས་རྔུབ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས། །སད་ཁོམ་གང་ལགས་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 解釋正確的業果： 現在解釋正確的意義： 正確之道即因果緣起， 方便智慧雙運自然成就。 以無自性的業果， 修無自性的道路， 獲無自性的果實。 為無自性的眾生， 無自性地利益他們， 這是清凈因果深奧緣起。 因此了義經續的精要， 二資雙運二次第生圓， 迅速成就圓滿佛果。 如是，由無自性如幻的二資糧成就佛果。如《幻術師善妙請問經》所說： "積累如幻資糧， 如幻成就佛果， 為如幻眾生利益， 如幻而作。" 一切了義經續皆如是說。在續部中，通過生起次第和圓滿次第修習二資糧，在壇城中成佛。 第三總義： 現在總結： 此乃輪迴有為因果一切， 連同細微部分悉皆斷除， 以解脫因果為修行精要， 速證增上決定勝妙菩提。 應當修習一切善法，斷除一切惡業，使此生有意義，因為我們必須迅速前進。如《致友書》所言： "此生多患如風吹， 較水泡更為無常， 出入息間睡眠中， 能得醒覺實稀有。"

།དེ་ལྟར་བསམ་ཏེ་རང་དང་གཞན་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་བྱ་བར་མི་འོས་ལ། ཐ་ན་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་དང༌། དཀོན་མཆོག་གི་ཆེད་དུའང་སྡིག་པ་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ངན་པ་རང་ལ་སྨིན་ཞིང་དེ་དག་གིས་བགོ་སྐལ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལས། ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ལྷ་དང་ནི། །མགྲོན་དང་ཡབ་ཡུམ་དག་དང་བཙུན་མོ་དང༌། །འཁོར་གྱི་སླད་དུའང་སྡིག་པ་མི་བགྱིད་དེ། །དམྱལ་བའི་རྣམ་སྨིན་སྐལ་ནོད་འགའ་མ་མཆིས། །སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་སྤྱད་པ་འགའ་ཡང་ནི། །དེ་ཡི་མོད་ལ་མཚོན་བཞིན་མི་གཅོད་» «དེ། །འཆི་བའི་དུས་ལ་བབས་ན་སྡིག་པ་ཡི། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ལགས་མངོན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སྡིག་པའི་ལས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱང༌། དེ་ལས། མི་དགེའི་ལས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །ཅི་ནས་དེ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་མཆིས་པར། །དེ་ལྟ་ཉིད་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་འབད་པར་མཛོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 如是思維，無論為自己還是為他人，都不應造作惡業。即便是爲了和尚、阿阇黎和三寶，也不應造惡，因為惡果將成熟于自身，而他們不會分擔其果報。如同經中所說： "為沙門、婆羅門、天神， 賓客、父母及妻子， 眷屬之故亦莫造惡業， 地獄果報無人分擔。 所造惡業非如刀， 當下即能割傷身， 待至命終之時至， 惡業果報方顯現。" 因此，應當遠離惡業。如經中所說： "不善業之種子， 身語意之過失， 務必勤勉精進， 令其微塵不存。"

། དེའང་རང་གི་སྟོབས་ལས་གཞན་གྱིས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པའི་ལག་ཕོད་དམ། སྒྲུབ་གྲོགས་ལྟ་བུ་བྱས་མེད་པས་དགེ་སྡིག་གི་བླང་དོར་རང་ཁོ་ནས་བྱ་དགོས་པ་ཡང༌། དེ་ལས། ཐར་པ་བདག་ལ་རག་ལས་འདི་ལ་ནི། །གཞན་གྱིས་གྲོགས་བགྱིར་ཅི་ཡང་མ་མཆིས་ཀྱི། །ཐོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསམ་གཏན་ལྡན་པ་ཡི། །བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འབད་པར་མཛོད། །ཅེས་» «སོ། །ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ཡང༌། དེ་ལས། རིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཉིན་པར་མཐའ་དག་དང༌། །མཚན་མོ་ཐུན་གྱི་སྟོད་སྨད་འདས་ནས་ནི། །མནལ་ཚེའང་འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར། །དྲན་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་བར་དུ་མནོལ། །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་དག་དང་དགའ་བ་དང༌། །བཏང་སྙོམས་རྟག་ཏུ་ཡང་དག་སྒོམས་མཛོད་ ཅིག །གོང་མ་མཉེས་པར་མ་གྱུར་དེ་ལྟ་ནའང༌། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འདོད་སྤྱོད་དགའ་དང་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག །རྣམ་པར་སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ཡིས། །ཚངས་དང་འོད་གསལ་དག་དང་དགེ་རྒྱས་དང༌། །འབྲས་བུ་ཆེ་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་མཉམ་མཐོང༌། །རྟག་དང་མངོན་པར་ཞེན་དང་གཉེན་པོ་མེད། །ཡོན་ཏན་གཙོ་ལྡན་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལས། །» «དགེ་དང་མི་དགེ་རྣམ་ལྔ་ཆེན་པོ་སྟེ། །དེ་ལས་དགེ་བ་སྤྱད་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི། །» «ལན་ཚྭ་སྲང་འགས་ཆུ་ནི་ཉུང་ངུ་ཞིག །རོ་བསྒྱུར་བགྱིད་ཀྱི་གངྒཱའི་ཀླུང་མིན་» «ལྟར། །དེ་བཞིན་སྡིག་པའི་ལས་ནི་ཆུང་ངུ་ཡང༌། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡངས་ལ་མཁྱེན་པར་བགྱི། །རྒོད་དང་འགྱོད་དང་གནོད་སེམས་རྨུགས་པ་ དང༌། །གཉིད་དང་འདོད་ལ་འདུན་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དགེ་བའི་ནོར། །» «འཕྲོག་པའི་ཆོམ་རྐུན་ལགས་པར་མཁྱེན་པར་མཛོད། །དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དག་དང་དྲན་པ་དང༌། །ཏིང་འཛིན་ཆོས་མཆོག་ཤེས་རབ་ལྔ་ཉིད་དེ། །འདི་ལ་མངོན་བརྩོན་མཛོད་ཅིག་འདི་དག་ནི། །སྟོབས་དབང་ཞེས་བགྱི་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་ལགས། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་འདའ་བར་བྱའོ། །དེས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང༌། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཆོས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 再者，由於除自身力量外，並無他人可以代為成就解脫或作為修行助伴，因此取捨善惡唯有自己為之。如經中所說： "解脫唯依自身力， 他人於此無助益， 具足聞戒與禪定， 精進修習四聖諦。" 至於如何修行，經中又說： "具慧者當晝夜間， 除初后夜睡眠時， 皆應憶念勿空過， 睡時亦應具正念。 慈悲喜捨四無量， 恒常如實勤修習， 縱未令上師歡喜， 亦得梵天界安樂。 遠離欲樂與苦樂， 修習四種禪定法， 梵天、光音、遍凈天， 廣果諸天同福報。 常、執、對治、勝德四， 所生善惡業五種， 其中善業當勤行。 如少鹽入小水中， 能改其味非恒河， 如是微小惡業亦， 能壞廣大善根基。 掉舉、惡作與害心， 昏沉、睡眠、貪慾念， 及以疑惑共五蓋， 當知是奪善財賊。 信心、精進與正念， 禪定、勝法及智慧， 此五當勤修習之， 此乃力根最殊勝。" 應當以此方式度過時光。如此則能成就增上生和決定勝的法。

། «སྤྱི་དོན་བཞི་པ་ནི།« ད་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དང་རིགས་པའི་ཡན་ལག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་བསྔོ་བ། དེ་ལྟར་བདེ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཆར་བསིལ་བས། །འགྲོ་སེམས་ས་གཞིར་ཚོགས་གཉིས་རབ་རྒྱས་ཏེ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཡོངས་གང་སྲིད་པ་འདིར། །དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་རིང་ངལ་སོས་ཤིག །ཅེས་ལེགས་པར་སྨོན་ཏེ། དོན་དང་ཚིག་གི་ཆོས་ཆར་བསིལ་བས་འགྲོ་བ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་ཞིང་ལ་དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་བཟང་པོ་རྒྱས་པས། སྲིད་པའི་ཚོགས་ཉོན་མོངས་པས་གང་ཞིང༌། བདེ་བའི་འཚོག་ཆས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དག་གི་དབུལ་བ་བསལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཡོན་ཏན་ནམ་མཁའི་མཛོད་ཀྱིས་འབྱོར་པ་དེར་ངལ་སོས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །དེང་འདིར་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དབྱེ་བ། །གང་ལས་དོན་ཟབ་རིན་ཆེན་འདི་བླངས་ཏེ། །གཞན་ལ་ཕན་འགྱུར་སྙམ་ནས་ལེགས་བཀོད་པ། །དེ་ཡིས་འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་མཆོག་རེག་ཤོག ། ཡིད་མཁའི་ལམ་གནས་ཉོན་མོངས་གཟའ་སྐར་ཚོགས། །ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་འོད་དཀར་སྣང་བྱེད་པའི། །རང་བཞིན་གང་དེ་བསོད་ནམས་འོད་སྟོང་གིས། ། ཟིལ་མནན་ཡེ་ཤེས་ཉིན་མོར་བྱེད་གྱུར་ཅིག །འགྲོ་ཀུན་བདེ་ལེགས་བསམ་པ་འགྲུབ་པར་ཤོག །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྒྱ་མཚོ་རྒལ་བར་ཤོག །རྟག་ཏུ་བདེ་ལེགས་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པར་ཤོག །མ་འབད་བཞིན་དུ་དགེ་བ་འཕེལ་བར་ཤོག ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།

以下是直譯： 第四總義： 現在將如是廣說義理和道理支分的福德迴向： "如是大樂法雨清涼降， 眾生心地二資糧廣茂， 業惑充滿此輪迴世間， 疲憊心性今日得休憩。" 善作此愿：愿以義理和文句的清涼法雨，滋潤眾生心田，使善業良苗茂盛，消除輪迴中被煩惱充滿、缺乏安樂資糧者的貧乏，愿他們得以休憩于佛果位的虛空藏功德富饒之處。 今日於此開啟教法門， 從中攝取甚深珍寶義， 思為利他而善加安置， 愿以此令眾生得菩提。 意識虛空煩惱星宿聚， 非理作意白光所顯現， 愿以福德千光勝彼性， 智慧日輪普照遍世間。 愿眾生悉獲安樂如所愿， 愿渡越業惑廣大之苦海， 愿恒時行持安樂正法行， 愿無需勉力善業自增長。 此為大圓滿心性休息中業因果品第四之釋。